Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# จักรพรรดิถังรุ่ยจง

| จักรพรรดิถังรุ่ยจง |
| --- |
| พระบรมสาทิสลักษณ์ของ จักรพรรดิถังรุ่ยจง |
| จักรพรรดิถัง (ครั้งที่ 1) |
| ครองราชย์ | 27 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 684 |
| ก่อนหน้า | จักรพรรดิถังจงจง |
| ถัดไป | จักรพรรดินีนาถ อู่ เจ๋อเทียน (ราชวงศ์อู่โจว) |
| จักรพรรดิถัง (ครั้งที่ 2) |
| ครองราชย์ | 24 กรกฎาคม ค.ศ. 710 - 31 สิงหาคม ค.ศ. 712 |
| ก่อนหน้า | จักรพรรดิถังชาง |
| ถัดไป | จักรพรรดิถังเสวียนจง |
|  |
| ประสูติ | 22 มิถุนายน ค.ศ. 662 |
| สวรรคต | 16 กรกฎาคม ค.ศ. 713 (51 ปี 24 วัน) |
| จักรพรรดินี | จักรพรรดินีหลิว |
| พระราชบุตร | * หลี่ เฉิงฉี \*หลี่ เฉิงอี้ (มกุฎราชกุมารฮุ่ยจวง) \*จักรพรรดิถังเสวียนจง \*หลี่ หลงฟาน (มกุฎราชกุมารฮุ่ยเหวิน) \*หลี่ หลงเย่ (มกุฎราชกุมารฮุ่ยซวน) \*หลี่ หลงติ (เจ้าชายแห่งซุย) และพระราชบุตรีอีก 11 พระองค์
 |
|

| รัชศก |
| --- |
| *First reign*: Wénmíng (文明) 684 Guāngzhái (光宅) 684 Chúigǒng (垂拱) 685-689 Yǒngchāng (永昌) 689 Zǎichū (載初) 690 *Second reign*: Jǐngyún (景雲) 710-712 Tàijí (太極) 712 Yánhé (延和) 712 |
| พระสมัญญานาม |
| **Short:** Emperor Shengzhen (聖真皇帝) **Full:** Emperor Xuanzhen Dasheng Daxing Xiao (玄真大聖大興孝皇帝) |
| พระอารามนาม |
| Rùizōng (睿宗) |

 |
| ราชวงศ์ | ราชวงศ์ถัง |
| พระราชบิดา | จักรพรรดิถังเกาจง |
| พระราชมารดา | จักรพรรดินีนาถ อู่ เจ๋อเทียน |

**สมเด็จพระจักรพรรดิถังรุ่ยจง** (จีน: 唐睿宗, ค.ศ. 662-716) มีพระนามเดิมว่า **หลี่ตั้น** (จีน: 李旦) เป็นจักรพรรดิพระองค์ที่ 9 แห่งราชวงศ์ถัง เป็นโอรสพระองค์ที่ 8 ของ จักรพรรดิถังเกาจง และโอรสองค์ที่ 4 ของจักรพรรดินี อู่ เจ๋อเทียน พระองค์เป็นหุ่นเชิดในช่วงรัชสมัยแรกของพระองค์ เนื่องจากพระองค์ถูกควบคุมโดยพระราชมารดาของพระองค์ (จักรพรรดินี อู่ เจ๋อเทียน)

## พระบรมวงศานุวงศ์

* พระราชบิดา
	+ จักรพรรดิถังเกาจง
* พระราชมารดา
	+ จักรพรรดินีอู่
* พระอัครมเหสี
	+ จักรพรรดินีซูหมิง สกุลเจิ้ง
	+ จักรพรรดินีหลิว (สถาปนาเมื่อ ค.ศ. 684 และถูกสังหารโดยบูเช็กเทียนเมื่อ ค.ศ. 693)
* พระมเหสีและพระสนม
	+ กุ้ยเฟย สกุลตู้ (ถูกสังหารโดยบูเช็กเทียนเมื่อ ค.ศ. 693) เป็นพระราชมารดาของจักรพรรดิถังเสวียนจง
	+ เต๋อเฟย สกุลโต้ง
	+ พระสนมหลิว
	+ พระสนมไช่
	+ พระสนมหวัง

## อ้างอิง
# ฤทธิ์มีดสั้น

ฤทธิ์มีดสั้น |  |
| ผู้ประพันธ์ | โกวเล้ง |
| ชื่อเรื่องต้นฉบับ | *小李飛刀系列 (The Little Li Flying Dagger Series)* |
| ผู้แปล | ว. ณ เมืองลุง, น.นพรัตน์ ฉบับอื่น ๆ ไม่ทราบแน่ชัด |
| ภาษา | แปลจากฉบับภาษาจีน |
| ชุด | ฤทธิ์มีดสั้น |
| ประเภท | นิยายกำลังภายใน |
| วันที่พิมพ์ | พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2513 |
| ชนิดสื่อ | นิยาย |
| หน้า | 5 ตอน |

**มีดบินของลี้น้อย** (จีน: 小李飛刀系列) เป็นชุดนิยายกำลังภายในเรื่องดังอันดับต้น ๆ ของโก้วเล้ง ที่เน้นอารมณ์ความรู้สึกเป็นแนวหลัก มีปรัญญาชีวิต และคำคมแฝงอยู่มากมาย โดยได้เค้าโครงจากหนังเรื่อง Gunfight at the O.K. Corral (สองสิงห์เมืองเสือ)

ชุดฤทธิ์มีดสั้นประกอบด้วยตอนย่อย 5 ตอน โดยตามสำนวนแปลของ น.นพรัตน์ จะใช้ชื่อดังนี้

* เซียวลี้ปวยตอ มีดบินไม่พลาดเป้า
* เหยี่ยวทมิฬ
* จอมเสเพลชายแดน
* ขอบฟ้า จันทรา ดาบ
* มีดบินกรีดฟ้า

หากเป็นสำนวนของ ว. ณ เมืองลุง จะใช้ชื่อดังนี้

* **ฤทธิ์มีดสั้น เหยี่ยวเดือนเก้า
* ดาบจอมภพ
* จอมดาบหิมะแดง

ส่วน **มีดบินกรีดฟ้า** มิได้แปลไว้
# โจว ปั๋ว

| โจว ปั๋ว |
| --- |
| อัครมหาเสนาบดีแห่ง ราชวงศ์ฮั่นตะวันตก |
| จักรพรรดิ | จักรพรรดิฮั่นเหวิน |
| ข้อมูลส่วนบุคคล |
| เกิด | ? เทศมณฑลเพ่ย์ |
| อสัญกรรม | 169 ปีก่อน ค.ศ. ฉางอัน ราชวงศ์ฮั่น |
| บุตร-ธิดา | โจวย่าฟู |
| ตระกูล | โจว |
| * ด
* ค
* ก
 |

**โจว ปั๋ว** (จีน: 周勃; ตาย 169 ปีก่อน ค.ศ.) เป็นขุนพลทหารชาวจีนและนักการเมืองซึ่งดำรงตำแหน่งอัครมหาเสนาบดีของต้น ราชวงศ์ฮั่นตะวันตก

โจว ปั๋ว เกิดที่ เทศมณฑลเพ่ย์ เป็นพระสหายสนิทกับ จักรพรรดิฮั่นเกาจู่ หรือ หลิวปัง ปฐมจักรพรรดิแห่งราชวงศ์ฮั่นตะวันตกในช่วงปลาย ราชวงศ์ฉิน โจว ปั๋ว ได้ร่วมกองทัพกบฏของหลิวปังในการโค่นล้มราชวงศ์ฉิน

หลังการล่มสลายของราชวงศ์ฉิน โจว ปั๋ว ได้เข้าช่วยเหลือหลิวปังใน สงครามฉู่–ฮั่น เพื่อต่อสู้กับศัตรูคนสำคัญอย่าง เซี่ยงอวี่ หรือ ฌ้อปาอ๋อง จนได้ชัยชนะอย่างเด็ดขาดเมื่อ 202 ปีก่อน ค.ศ.

หลังจากสถาปนาราชวงศ์ฮั่นตะวันตกแล้วจักรพรรดิฮั่นเกาได้พระราชทานตำแหน่งให้ โจว ปั๋ว เป็น **เจี่ยงโหว** (絳侯) เพื่อตอบแทนความดีความชอบของ โจว ปั๋ว ในการรบครั้งนั้นในรัชสมัย จักรพรรดิฮั่นเหวิน โจว ปั๋ว ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นอัครมหาเสนาบดีจนกระทั่งถึงแก่อสัญกรรมเมื่อ 169 ปีก่อน ค.ศ. จักรพรรดิฮั่นเหวินจึงได้พระราชทานตำแหน่ง **อู่โหว** (武侯) เพื่อเป็นการตอบแทนความจงรักภักดีของเขา

โจวป๋อมีบุตรชายคนสำคัญคนหนึ่งคือ โจวย่าฟู ซึ่งในเวลาต่อมาได้เป็นอัครมหาเสนาบดีเช่นเดียวกับบิดาและมีบทบาทสำคัญในการปราบกบฏเจ้านครรัฐทั้งเจ็ดในรัชสมัย จักรพรรดิฮั่นจิง เมื่อ 157 ปีก่อนคริสตกาล
# ดยุก

**ดยุก** (อังกฤษ: *duke* เสียงอ่านภาษาอังกฤษ: /djuːk/) หรือ **ดุ๊ก** (เสียงอ่านภาษาอังกฤษ: /duːk/) เป็นบรรดาศักดิ์ของเจ้าหรือขุนนางในทวีปยุโรป ซึ่งปกครองดินแดนที่เรียกว่า "ดัชชี" มีศักดิ์รองจากกษัตริย์ ส่วนตำแหน่งดยุกในหมู่เกาะอังกฤษเป็นเพียงตำแหน่งที่ตั้งไว้เป็นเกียรติยศเท่านั้น ไม่มีอำนาจการปกครอง เช่น ดยุกในยุโรปภาคพื้นทวีป ปัจจุบันตำแหน่งดยุก (ที่ไม่ใช่ราชวงศ์) ปรากฏอยู่อย่างเป็นทางการเฉพาะในสหราชอาณาจักรเท่านั้น

ภริยาของดยุกมีตำแหน่งเป็น **ดัชเชส** (Duchess) ตามสิทธิของคู่สมรส อย่างไรก็ตาม ในกรณีที่ดยุกมีแต่บุตรสาว บุตรสาวจะได้ขึ้นสืบตำแหน่งแทนเมื่อดยุกถึงแก่อสัญกรรม ซึ่งบุตรสาวที่ได้สืบตำแหน่งดยุกนี้จะมีตำแหน่งเป็น **ดัชเชส** ด้วยเช่นกันแต่เป็นดัชเชสจากการสืบตระกูล ในกรณีนี้ สิทธิของคู่สมรสจะไม่ส่งผ่านไปยังสามี เช่น ดยุกที่ 1 แห่งมาร์ลบะระ มีเพียงธิดาเท่านั้น เมื่อเขาถึงแก่อสัญกรรม ธิดาของเขาจึงขึ้นสืบตำแหน่งต่อเป็น ดัชเชสที่ 2 แห่งมาร์ลบะระ อย่างไรก็ตาม สามีของนางไม่มีสิทธิหรือเกียรติยศใดในมาร์ลบะระ เมื่อนางถึงแก่อสัญกรรม บุตรชายของนางจึงสืบตำแหน่งต่อเป็นดยุกที่ 3 แห่งมาร์ลบะระ

ดยุกในสหราชอาณาจักรเป็นเพียงตำแหน่งของขุนนาง ซึ่งมีคำนำหน้าว่า His Grace แต่ดยุกในยุโรปภาคพื้นทวีปเป็นตำแหน่งของเจ้าผู้ครองดินแดนที่เรียกว่า "ดัชชี" ซึ่งมีคำนำหน้าเป็น His Serene Highness ด้วยเหตุนี้ ดยุกจากยุโรปจึงได้รับเกียรติสูงกว่าดยุกจากสหราชอาณาจักร

คำว่าดยุกมาจากภาษาละตินว่า *dux* ซึ่งมีความหมายว่า 'ผู้นำ' คำนี้ถูกใช้ในยุคสาธารณรัฐโรมัน บ้างก็ถูกใช้เรียกผู้นำทางทหารที่ไม่มียศทหาร บ้างถูกใช้เรียกผู้ว่าราชการมณฑล หรือกระทั่งประมุขของนครรัฐบางแห่ง

## อ้างอิง

## ดูเพิ่ม

* รายชื่อตำแหน่งดยุกและขุนนางสืบตระกูลของหมู่เกาะอังกฤษ
* แกรนด์ดัชชี
# เหอ รุ่นตง

| เหอ รุ่นตง |
| --- |
| ชุดขาว |
| สารนิเทศภูมิหลัง |
| เกิด |  (1975-09-13) 13 กันยายน ค.ศ. 1975 |
| คู่สมรส | เพกกี ลิน (พ.ศ. 2559 - ปัจจุบัน) |
| อาชีพ | นักแสดง, นายแบบ, นักร้อง, |
| ปีที่แสดง | ค.ศ. 1994-ปัจจุบัน |
| ฐานข้อมูล |
| IMDb |

**เหอ รุ่นตง** (อังกฤษ: *Peter Ho, Peter Ho Jun-tung*, จีนตัวเต็ม: 何潤東, จีนตัวย่อ: 何润东, พินอิน: Hé Rùndōng) นักแสดงและนักร้องชาวไต้หวันที่มีชื่อเสียง

เกิดเมื่อวันที่ 13 กันยายน ค.ศ. 1975 ที่ลอสแอนเจลิส, รัฐแคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกา จบการศึกษาศิลปะจากวิทยาลัยออกแบบศิลปะ ออนทาริโอ ออนทาริโอ แคนาดา เข้าสู่แวดวงบันเทิงเมื่อเดินทางกลับไต้หวัน โดยเริ่มจากการเป็นนายแบบ มีผลงานการแสดงครั้งแรกเมื่อปี ค.ศ. 1994 ในภาพยนตร์เรื่อง *The Lovers* คู่กับ ต่งเจี๋ย จากนั้นจึงได้เปลี่ยนบทบาทมารับในแนวแข็งแกร่ง หรือบทแอ๊คชั่นที่แสดงถึงความแข็งแกร่งหรือบทของนักรบเป็นส่วนใหญ่ ทั้งรับบทคู่ปรับของเจิ้ง อี้เจี้ยน ใน *Born to be King* ในปี ค.ศ. 2000, *ปู้จิ้งอวิ๋น* จากซีรีส์ชุด *Wind and Cloud* และ*Wind and Cloud 2* หรือ *ฟงอวิ๋น ขี่พายุทะลุฟ้า* ทั้ง 2 ภาค ในปี ค.ศ. 2002 และ ค.ศ. 2004 คู่กับ จ้าว เหวินจั๋ว ที่รับบท *เนี่ยฟง*

ด้านผลงานเพลงมีอัลบั้มของตนเองชุดแรกในปี ค.ศ. 1998 ในชื่อชุด *夢想的開始* สังกัดยูนิเวอร์แซล มิวสิก เมื่อปี 2016 เค้าแต่งงานกับ เพกกี ลิน อดีตนางแบบชาวไต้หวัน หลังคบหาดูใจมากกว่า 13 ปี

## ผลงานการแสดง

* The Lovers (1994)...รับบท ถิงว่านชุน
* Deja vu (1999)...คู่กับ เจ้า เวย
* The Truth About Jane & Sam (1999)...คู่กับ ฟ่าน หว่อง
* Born to be King (2000)
* When I Fall in Love With Both (2000)...คู่กับ ฟ่าน หว่อง
* Wind and Cloud (2002)...รับบท ปู้จิ้งอวิ๋น
* Kamen Rider 555: Paradise Lost (2003)...รับบท เลโอ / มาสค์ไรเดอร์ไซก้า
* Wind and Cloud 2 (2004)...รับบท ปู้จิ้งอวิ๋น
* Assassinator Jing Ke (2004)
* The Legend of Hero (2001)...รับบท หัวอิงสง
* Crouching Tiger, Hidden Dragon (2001)
* The Legend of Lu Xiaofeng (2006)...รับบท ไซมึ้งซวยเสาะ
* Men & Legends (2007)
* Three Kingdoms (2010)...รับบท ลิโป้
* The Monkey King....รับบท เอ้อหลางเฉิน (2012)
* King's war รับบท เซี่ยงหยู (2012)
* True Heart (2012)
* Sword Master....รับบท อี้จับซา (2016)

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* ข้อมูลจาก IMDb
# จักรพรรดิฮั่นเกิงฉื่อ

| จักรพรรดิฮั่นเกิงฉื่อ 漢更始帝 |
| --- |
| *จักรพรรดิแห่งราชวงศ์ฮั่น* |
|  |
| จักรพรรดิจีน |
| ครองราชย์ | ค.ศ. 23 - 25 |
| ก่อนหน้า | หวัง หมั่ง แห่งราชวงศ์ซิน |
| ถัดไป | ฮั่นกวงตี้ แห่งราชวงศ์ฮั่นตะวันออก |
|  |
| สวรรคต | ค.ศ. 25 |
| ฝังพระศพ | Baling |
|

| รัชศก |
| --- |
| เกิงฉื่อ 更始 (ค.ศ. 23-25) |
| พระสมัญญานาม |
| Prince Wushun of Huaiyang 淮阳武順王 |

 |
| ราชวงศ์ | ฮั่น |
| พระราชบิดา | Liu Zizhang |
| พระราชมารดา | Lady He |

**จักรพรรดิเกิงฉื่อแห่งฮั่น** หรือ **ฮั่นเกิงฉื่อตี้** (更始帝, ? - ค.ศ. 25) เป็นจักรพรรดิแห่งราชวงศ์ฮั่นที่ฟื้นฟูหลังจากการล่มสลายของราชวงศ์ซินของหวัง หมั่ง พระองค์มีพระนามรองว่า เฉิงกง และได้รับการสถาปนาพระอิสริยยศย้อนหลังเป็น ไหวหยางหวัง โดยจักรพรรดิฮั่นกวังอู่แห่งราชวงศ์ฮั่นตะวันออก จักรพรรดิเกิงฉื่อถูกมองว่าเป็นจักรพรรดิที่อ่อนแอและไร้ความสามารถ ซึ่งปกครองจักรวรรดิในช่วงสั้น ๆ แต่ไม่สามารถรักษาจักรวรรดิให้คงอยู่ได้ พระองค์ถูกกบฏคิ้วแดงโค่นอำนาจ และถูกสำเร็จโทษเพียงไม่กี่เดือนหลังความพ่ายแพ้

เมื่อหวังหมั่ง สวรรคตในปี ค.ศ. 23 (พ.ศ. 566) องค์ชายหลิวเสวียนจึงขึ้นครองราชย์พระนามว่า **จักรพรรดิฮั่นเกิงฉื่อ** แต่ครองราชย์ได้เพียง 2 ปี ก็ถูกถอดและสวรรคตในปีนั้น

## อ้างอิง
# ปลายราชวงศ์ฮั่น

แผนที่แสดงอาณาเขตของเหล่าขุนศึกช่วงก่อนสิ้นสุดราชวงศ์ฮั่น
**ปลายราชวงศ์ฮั่น** (จีน: 東漢末年; "ปีท้ายฮั่นตะวันออก") เป็นช่วงเวลาในประวัติศาสตร์จีนตั้งแต่ ค.ศ. 189 ถึง 220 ซึ่งอยู่ในรัชกาลอันวุ่นวายของพระเจ้าเหี้ยนเต้ จักรพรรดิพระองค์สุดท้ายของราชวงศ์ฮั่น ในช่วงนี้ บ้านเมืองปั่นป่วนเพราะกบฏโพกผ้าเหลือง (ค.ศ. 184–205) ขณะเดียวกัน สถาบันต่าง ๆ ในบ้านเมืองก็ถูกขุนศึกตั๋งโต๊ะล้มล้างจนแตกแยกออกเป็นแว่นแคว้นต่าง ๆ ที่อยู่ใต้การปกครองของขุนศึก ซึ่งในกลุ่มนี้บ้างเป็นขุนนางของราชวงศ์ฮั่นเอง ที่สุดแล้ว ขุนศึกโจโฉสามารถผนวกดินแดนกลับคืนอย่างช้า ๆ ภายใต้พระนามของพระเจ้าเหี้ยนเต้ แต่ผู้ปกครองที่แท้จริงคือตัวโจโฉเอง

ความพยายามของโจโฉในการหลอมรวมบ้านเมืองถูกบั่นทอนที่ศึกผาแดง (ค.ศ. 208–209) ที่ซึ่งกองทัพของโจโฉปราชัยให้แก่กองกำลังพันธมิตรของซุนกวนกับเล่าปี่ ราชวงศ์ฮั่นมาสิ้นสุดลงอย่างเป็นทางการใน ค.ศ. 220 เมื่อโจผี บุตรชายของโจโฉ บีบให้พระเจ้าเหี้ยนเต้สละราชย์ให้แก่ตน และโจผีขึ้นเป็นจักรพรรดิแห่งรัฐใหม่เรียกว่า วุยก๊ก หนึ่งปีให้หลัง เล่าปี่ก็เอาอย่างโดยประกาศตัวเป็นจักรพรรดิแห่งรัฐที่เรียก จ๊กก๊ก และใน ค.ศ. 229 ซุนกวนก็เจริญรอยตามโดยตั้งตัวเป็นจักรพรรดิแห่งง่อก๊ก ห้วงเวลาตั้งแต่ราชวงศ์ฮั่นล่มใน ค.ศ. 220 ไปจนราชวงศ์จิ้นรวมประเทศได้บางส่วนใน ค.ศ. 265 นั้น เรียกกันว่า ยุคสามก๊ก แห่งประวัติศาสตร์จีน
# เตียวเอี๋ยน

| เตียวเอี๋ยน |
| --- |
| 張燕 |
|  |
| General of the Household Who Pacifies Disorder |
| **ดำรงตำแหน่ง** ค.ศ. คริสต์ทศวรรษ 180/190 (คริสต์ทศวรรษ 180/190) – ค.ศ. ? (?) |
| กษัตริย์ | พระเจ้าเลนเต้ |
| ขุนพลที่สงบทางเหนือ (平北將軍) (ภายใต้โจโฉ) |
| **ดำรงตำแหน่ง** ค.ศ. 204 (204) – ค.ศ. ? (?) |
| กษัตริย์ | พระเจ้าเหี้ยนเต้ |
|  |
| ข้อมูลส่วนบุคคล |
| เกิด | ฉู่เอี๋ยน (褚燕) ไม่ทราบ อำเภอเจิ้งติ้ง มณฑลหูเป่ย์ |
| เสียชีวิต | ไม่ทราบ |
| บุตร | Zhang Fang |
| อาชีพ | หัวหน้าโจร, ขุนพล, ขุนนาง |
| ชื่ออื่น | จาง เฟย์เยี่ยน (張飛燕) |
| บรรดาศักดิ์ | อานกั๋วถิงโหว (安國亭侯) |
|  |

**เตียวเอี๋ยน** มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า **จาง เยียน** (; ราว คริสต์ทศวรรษ 180–205) ชื่อเกิด **ฉู่ เอี๋ยน** มีอีกชื่อว่า **จาง เฟย์เยี่ยน** เป็นหัวหน้าโจรเขาเอ๊งสันในช่วงปลายราชวงศ์ฮั่นตะวันออกของจีน เขาไต่เต้าจากกบฏท้องถิ่นไปเป็นผู้ปกครองสมาพันธ์ที่สามารถต่อต้านราชสำนักฮั่นและสามารถรักษาอำนาจที่ฉางชานเอาไว้ได้ จนกระทั่งเขายอมจำนนต่อโจโฉ แล้วได้รับมอบอำนาจที่เหลืออยู่แก่ครอบครัวของตน

## ชีวิต

เดิมมีชื่อว่าฉู่เอี๋ยน มาจากอำเภอเจิ้งติ้ง ฉางชานจฺวิ้น ซึ่งอยู่รอบบริเวณอำเภอเจิ้งติ้ง มณฑลเหอเป่ย์ในปัจจุบัน เขารวบรวมกองทัพในช่วงกบฏโผกผ้าเหลืองและเข้าปล้นสะดมที่ Shanze จากนั้นจึงเข้าร่วมกับกองโจรของจาง หนิวจฺเหว (張牛角) โดยมีหนิวจฺเหวเป็นผู้บัญชาการระดับสูงกว่า เมื่อกลุ่มโจรเข้ารุกรานจู้ลู่จฺวิ้นใน ค.ศ. 185 และโจมตี Yingtao จาง หนิวจฺเหวได้รีบบาดเจ็บอย่างหนักจากลูกธนู ก่อนที่เขาเสียชีวิต จางสั่งให้คนของเขาเชื่อฟังต่อฉู่เอี๋ยนในฐานะผู้นำคนใหม่ของพวกเขา ดังนั้น ฉู่เอี๋ยนจึงเปลี่ยนชื่อสกุลจาก "ฉู่" เป็น "เตียว" (จาง) เพื่อให้เกียรติแด่จาง หนิวจฺเหว

ฝ่ายสมาพันธ์ของเตียวเอี๋ยนแข็งแกร่งมากขึ้น จนกล่าวกันว่ามีผู้คนถึงหนึ่งล้านคน ทำให้กลายเป็นที่รู้จักในนามโจรเขาเอ๊งสันและปฏิบัติการเป็นสมาพันธ์กองโจรในทิวเขาไท่หาง ซึ่งทำให้พวกเขาสามารถเข้าถึงเหอเน่ย์และมณฑลเป๊งจิ๋ว Ji และ Yan

ใน ค.ศ. 199 ทางฝ่าย กองซุนจ้าน ได้ขอความช่วยเหลือจากเตียวเอี๋ยนซึ่งเตียวเอี๋ยนได้ตอบรับความช่วยเหลือและได้เคลื่อนทัพออกมาแต่ก่อนจะไปถึงกองซุนจ้านก็ถูกปราบเสียก่อน

ค.ศ. 204 เตียวเอี๋ยนได้ทำสัญญากับ โจโฉ เพื่อช่วยปราบ อ้วนถำ และ อ้วนซง บุตรชายทั้งสองของ อ้วนเสี้ยว โดยโจโฉได้แต่งตั้งให้เตียวเอี๋ยนเป็นแม่ทัพดูแลภาคเหนือ

ใน ค.ศ. 205 หลังจากที่กองทัพของอ้วนถำและอ้วนซงถูกปราบจนราบคาบเตียวเอี๋ยนจึงได้ยอมแพ้ต่อโจโฉอย่างเป็นทางการ

## ในวัฒนธรรมร่วมสมัย

เตียวเอี๋ยนปรากฏตัวในโททัลวอร์: ทรีคิงดัมส์ โดยนำกลุ่มโจรเป็นของตนเอง

## ดูเพิ่ม

* รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก

## อ้างอิง

### ผลงาน

* de Crespigny, Rafe (2007). *A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)*. Leiden, Boston: Brill. ISBN 9789004156050.

## อ่านเพิ่ม

* ตันซิ่ว (คริสต์ศตวรรษที่ 3). *สามก๊กจี่* (*ซานกั๋วจื้อ*).
* de Crespigny, Rafe (1996). *To Establish Peace: being the Chronicle of the Later Han dynasty for the years 189 to 220 AD as recorded in Chapters 59 to 69 of the Zizhi tongjian of Sima Guang*. Canberra: Faculty of Asian Studies, The Australian National University.
* เผย์ ซงจือ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). *อรรถาธิบายสามก๊กจี่* (*ซานกั๋วจื้อจู้*).
* ซือหม่า กวาง (1084). *จือจื้อทงเจี้ยน*.
# จงป้า

| จงป้า |
| --- |
| ขุนศึกแห่งวุยก๊ก |
| เกิด | ค.ศ. 162 |
| ถึงแก่กรรม | ค.ศ. 230 |
|  |
|  |
| ชื่อภาษาจีน |
|

| การถอดเสียง |
| --- |
| ภาษาจีนมาตรฐาน |
| พินอิน | Zāng Bà |
| เวด-ไจลส์ | Tsang Pa |

 |
|  |
|  |
| ชื่อรอง | เซวียนเกา |
| สมัญญานาม | เว่ยหวัง |
| ยุคในประวัติศาสตร์ | ยุคสามก๊ก |

**จงป้า** (จีน: 臧霸; พินอิน: *Zāng Bà*) ชื่อรอง **เซวียนเกา** เป็นนายพลที่อาศัยอยู่ในช่วงปลาย ราชวงศ์ฮั่นตะวันออก และ สมัยสามก๊ก ของจีน แรกเริ่มเดิมทีเขารับใช้ขุนศึก โตเกี๋ยม ตามมาด้วย ลิโป้ และในที่สุดก็ โจโฉ และทายาทของเขา ปีที่เกิดและเสียชีวิตของเขาไม่ได้มีการบันทึกไว้ แต่เขารับใช้รัฐ วุยก๊ก ในสมัยสามก๊กจนถึงรัชสมัยจักรพรรดิวุยก๊กองค์ที่สอง พระเจ้าโจยอย

## ดูเพิ่ม

* รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก

## อ้างอิง
# ยุทธการที่ตงก๋วน

| ยุทธการที่ตงก๋วน |
| --- |
| ส่วนหนึ่งของ ยุคสิ้นราชวงศ์ฮั่น |
|  ภาพการดวลกันตัวต่อตัวระหว่าง เคาทู และ ม้าเฉียว |
|

|  |  |
| --- | --- |
| วันที่ | มีนาคม — กันยายน ค.ศ. 211 |
| สถานที่ | ด่านตงก๋วน |
| ผล |
โจโฉได้ชัยชนะ |

 |
| คู่สงคราม |
|
โจโฉ |
กองทัพพันธมิตรกวานซี |
| ผู้บังคับบัญชาและผู้นำ |
|
โจโฉ โจหยิน ซิหลง เคาทู |
ม้าเฉียว ม้าต้าย บังเต๊ก หันซุย |

**ยุทธการที่ตงก๋วน** (จีน: 潼關之戰) สงครามในช่วง ยุคสามก๊ก และช่วงปลายยุค ราชวงศ์ฮั่นตะวันออก ที่เกิดขึ้นใน ค.ศ. 211 โดยเป็นความขัดแย้งระหว่าง **กองทัพพันธมิตรกวนซี** ที่นำโดย ม้าเฉียว เจ้าเมืองเสเหลียงและ โจโฉ
# ยงคี

| ยงคี (ยง ข่าย) 雍闓 / 雍凱 |
| --- |
|  |
| เจ้าเมืองเองเฉียง (永昌太守 *หย่งชางไท่โฉฺ่ว*) (แต่ในนาม) |
| **ดำรงตำแหน่ง** ค.ศ. 223 (223) – ค.ศ. 225 (225) |
| กษัตริย์ | ซุนกวน |
|  |
| ข้อมูลส่วนบุคคล |
| เกิด | ไม่ทราบ |
| เสียชีวิต | ค.ศ. 225 |
| อาชีพ | ผู้นำชนเผ่า |
|  |

**ยงคี** (เสียชีวิต ค.ศ. 225) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า **ยง ข่าย** (จีน: 雍闓 หรือ 雍凱; พินอิน: *Yōng Kǎi*) เป็นผู้นำชนเผ่าในภูมิภาคหนานจง ทางตอนใต้ของมณฑลเอ๊กจิ๋ว รัฐจ๊กก๊กในยุคสามก๊กของจีน

## ประวัติ

ยงคีสืบเชื้อสายจากยง ฉื่อ (雍齒) ขุนพลในรัชสมัยของจักรพรรดิฮั่นโกโจ (漢高祖 *ฮั่นเกาจู่*) จักรพรรดิผู้ก่อตั้งราชวงศ์ฮั่น

ในปี ค.ศ. 223 หลังเล่าเจี้ยงเสียชีวิต และเล่าปี่จักรพรรดิแห่งจ๊กก๊กสวรรคต ยงคีจึงก่อกบฏในภูมิภาคหนานจงต่อต้านจ๊กก๊ก ยงคีสังหารเจิ้ง อ๋าง (正昂) เจ้าเมืองเกียมเหลง (建寧郡 *เจี้ยนหนิงจฺวิ้น*; ปัจจุบันอยู่บริเวณนครฉฺวี่จิ้ง มณฑลยูนนาน) ที่จ๊กก๊กแต่งตั้ง และจับตัวเตียวอี้ (張裔 *จาง อี้*) เจ้าเมืองเกียมเหลงคนใหม่เป็นตัวประกัน ลิเงียมขุนพลจ๊กก๊กเขียนจดหมายถึงยงคีทั้งหมด 6 ฉบับเพื่อห้ามไม่ให้ยงคีก่อกบฏ แต่ยงคีตอบกลับด้วยความหยิ่งยโสว่า "ข้าได้ยินว่าฟ้าไม่อาจมีตะวันสองดวง ดินไม่อาจมีเจ้าผู้ปกครองสองคน บัดนี้แผ่นดินถูกแบ่งออกเป็นสาม ระบบปฏิทินมีอยู่สามระบบ ผู้อยู่ห่างไกลจึงสับสน ไม่รู้ว่าควรจะภักดีกับใคร"

ด้วยการเชิญชวนของชื่อ เซี่ยและขุนพลง่อก๊กเปาจิด ยงคีจึงตกลงที่จะภักดีต่อง่อก๊ก แล้วส่งตัวเตียวอี้ไปเป็นเชลยของซุนกวนผู้ปกครอง่อก๊กเพื่อแสดงความจริงใจ ซุนกวนจึงตั้งให้ยงคีเป็นเจ้าเมืองเองเฉียง (永昌郡 *หย่งชางจฺวิ้น*; ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนทางตะวันตกของมณฑลยูนนานในปัจจุบัน) ซึ่งเวลานั้นรักษาโดยขุนนางของจ๊กก๊กคือลิคี (呂凱 *ลฺหลี่ ข่าย*) และอ้องค้าง (王伉 *หวาง ค่าง*) เมื่อยงคีเดินทางเพื่ออ้างสิทธิ์ควบคุมเมืองเองเฉียง ลิคีและอ้องค้างปฏิเสธที่จะยอมรับความชอบธรรมของยงคี ทั้งคู่นำข้าราชการและราษฎรในท้องถิ่นต่อต้านยงคีและป้องกันไม่ให้ยงคีเข้าเมืองเองเฉียง ยงคีจึงเขียนจดหมายเข้าไปในเมืองเองเฉียงหลายครั้ง พยายามโน้มน้าวว่าตนเป็นเจ้าเมืองอย่างถูกต้อง แต่ลิคีหักล้างคำกล่าวอ้างของยงคี และสามารถควบคุมเมืองเองเฉียงได้อย่างมั่นคงเพราะผู้คนในเมืองเองเฉียงต่างยกย่องและไว้ใจลิคีเป็นอย่างสูง

หลังจากยึดเมืองเองเฉียงจากลิคีและอ้องค้างไม่สำเร็จ ยงคีจึงส่งเบ้งเฮ็กผู้นำท้องถิ่นที่มีอิทธิพลในภูมิภาคหนานจงให้ไปปลุกระดมชนเผ่าลำมัน (南蠻 *หนานหมาน*) ให้ร่วมก่อกบฏต่อต้านการปกครองของจ๊กก๊ก นอกจากนี้จูโพ เจ้าเมือง (太守 *ไท่โฉฺ่ว*) แห่งเมืองโคกุ้น (牂柯郡 *จางเคอจฺวิ้น*; ปัจจุบันอยู่บริเวณนครกุ้ยหยางหรือฝูเฉฺวียน มณฑลกุ้ยโจว) และโกเตง ผู้นำชนเผ่าโสฺ่ว (叟族 *โสฺ่วจู๋*) ในเมืองอวดจุ้น (越巂郡 *เยฺว่ซีจฺวิ้น*/*เยฺว่สุ่ยจฺวิ้น*; อยู่บริเวณนครซีชาง มณฑลเสฉวนในปัจจุบัน) ก็มาเข้าร่วมในการก่อกบฏด้วย

ในปี ค.ศ. 225 จูกัดเหลียงอัครมหาเสนาบดีแห่งจ๊กก๊กนำทัพจ๊กก๊กปราบกบฏในภูมิภาคหนานจง ยงคีถูกสังหารในที่รบ กล่าวกันว่ายงคีถูกสังหารโดยผู้ใต้บังคับบัญชาของโกเตง

## ดูเพิ่ม

* รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก
* การบุกลงใต้ของจูกัดเหลียง

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม

* ซือหม่า กวาง (1084). *จือจื้อทงเจี้ยน*.
* ตันซิ่ว (คริสต์ศตวรรษที่ 3). *สามก๊กจี่* (*ซานกั๋วจื้อ*).
* เผย์ ซงจือ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). *อรรถาธิบายสามก๊กจี่* (*ซานกั๋วจื้อจู้*).
# หลี่มี่ (ราชวงศ์สุย)

**หลี่มี่** (จีน: 李密, 562 – 20 มกราคม 619) ชื่อรอง **เสฺวียนสุ่ย** (จีน: 玄邃) เป็นผู้นำขบวนการกบฏต่อต้านการปกครองของ ราชวงศ์สุย ของจีน ตอนแรกเขาเป็นที่ปรึกษาทางการทหารของขุนพลของราชวงศ์สุย หยาง เสฺวียนกัง ที่ก่อการกบฏต่อต้าน จักรพรรดิสุยหยาง ในปี ค.ศ. 613 แต่ล้มเหลว และหลี่ก็นำกบฏต่อจักรพรรดิหยางด้วยมือของตัวเองในปี ค.ศ. 617 เขาได้รับผู้ติดตามจำนวนมากตามมาจนมีความคาดหวังอย่างกว้างขวางว่าอีกไม่นานเขาจะสามารถเอาชนะกองกำลังสุยและสร้างราชวงศ์ใหม่ได้ มากเสียจนแม้แต่ผู้นำกบฏคนสำคัญคนอื่น ๆ รวมถึง โต้วเจี้ยนเต๋อ, เหมิง ไห่กง (孟海公), สฺวี ยฺเหวียนหลาง และ จู คัน กำลังเรียกร้องให้เขารับตำแหน่งจักรพรรดิ แม้แต่ หลี่หยวน (ในไม่ช้าก็จะกลายเป็นผู้ก่อตั้งราชวงศ์ถังในฐานะจักรพรรดิเกาจู่) ก็เขียนถึงเขาด้วยคำวิงวอนที่สนับสนุนการอ้างสิทธิ์ของจักรพรรดิโดยปริยาย หลี่ มี่ พยายามที่จะเข้าควบคุมเมืองหลวงทางตะวันออกของสุย ลั่วหยาง แต่กองกำลังของเขาถูกกองกำลังสุยขัดขวาง และเขาไม่เคยมาเพื่อเรียกร้องตำแหน่งจักรพรรดิ แต่ยอมรับตำแหน่ง เว่ยหวัง

ในเดือนตุลาคม ปี ค.ศ. 618 ขุนพลราชวงศ์สุย หวัง ซื่อชง บดขยี้กองกำลังของเขาที่หยานฉี หลี่ มี่ หนีไปยังดินแดนถังและยอมจำนนต่อจักรพรรดิเกาจู่ แต่ต่อมาก็ก่อกบฏต่อถังและพยายามฟื้นฟูกองทัพของเขาเอง ขุนพลราชวงศ์ถัง เฉิง หยันจือ (盛彦师) จับกุมและประหารชีวิตเขา

## ปูมหลัง

หลี่มี่
หลี่ มี่ มาจากสายขุนนางในราชวงศ์ที่ต่อเนื่องกัน ราชวงศ์เว่ยตะวันตก, ราชวงศ์โจวเหนือ และ ราชวงศ์สุย บิดาของเขา หลี่ กวน (李宽) ผู้ซึ่งได้รับตำแหน่ง ผูชานโหว เดิมตระกูลหลี่ไม่ได้มาจากที่นั่น แต่เดิมอาศัยอยู่ที่เมือง ฉางอัน ซึ่งเป็นเมืองหลวงของราชวงศ์สุย เนื่องจากตำแหน่งบิดาของเขา หลี่ มี่ จึงกลายเป็นราชองครักษ์ของจักรพรรดิสุยหยาง และเขาได้รับการกล่าวขานว่าใช้เงินเพื่อรวบรวมเพื่อน ๆ รอบตัว อยู่มาวันหนึ่ง เมื่อจักรพรรดิหยางเห็นเขา จักรพรรดิหยางรู้สึกวิตกกับรูปร่างหน้าตาของเขา และบอกกับ อวี้เหวิน ฉู่ ซูกง ให้ถอด หลี่ มี่ จากนั้น อวี้เหวิน เกลี้ยกล่อม หลี่ มี่ ให้ลาออกจากกองทหารรักษาการณ์ และหลี่มักจะเดินทางไปทั่วเมืองหลวง ขี่วัวกระทิงและอ่านหนังสือขณะทำเช่นนั้น โดยเฉพาะ ฮั่น ชู เมื่อ อัครมหาเสนาบดี หยาง ซู เยว่โหวเห็นเขา เขาประหลาดใจกับความขยันหมั่นเพียรของ หลี่ มี่ และเมื่อหลี่รู้ว่าเขาเป็นอัครมหาเสนาบดี ก็กราบไหว้และกล่าวชื่อของเขาด้วยความเคารพ หยาง ซู พาหลี่ไปที่คฤหาสน์และพูดคุยกับเขา เขาพูดคุยกับลูกชายของเขา หยาง เสฺวียนกัง ว่า "สติปัญญาและความสามารถของ หลี่ มี่ อยู่ไกลเกินกว่าของเจ้า ตอนนี้ หยาง เสฺวียนกัง และ หลี่ มี่ กลายเป็นเพื่อนกัน บางครั้ง หยาง เสฺวียนกัง จะกลั่นแกล้ง หลี่ และ หลี่ จะตอบโต้กลับ

*ข้าจะซื่อสัตย์และไม่ประจบเจ้า ในสนามรบ เมื่อสองกองทัพประจันหน้ากัน ข้าไม่เก่งเท่าเจ้าที่ตะโกนโวยวายให้ศัตรูหวาดกลัวและยอมจำนน อย่างไรก็ตาม เท่าที่รวบรวมคนที่มีความสามารถบนแผ่นดินโลกและปล่อยให้พวกเขารับใช้อย่างเหมาะสมตามความสามารถของตน เจ้าไม่ดีเท่าข้า ทำไมเจ้าถึงดูถูกคนที่มีความรู้โดยอาศัยตำแหน่งสูงของเจ้า?*
หยาง เสฺวียนกัง ไม่โกรธเคือง และในความเป็นจริง กลายเป็นมิตรกับหลี่มากขึ้นหลังจากการตำหนิของหลี่

## อ้างอิง
# เฉิน ชั่วเจิน

| จักรพรรดิเหวินเจีย 文佳皇帝 |
| --- |
| *ฮ่องเต้* |
| ครองราชย์ | ค.ศ. 653 (*กบฎ*) |
| ประสูติ | คริสต์ศตวรรษที่ 7 |
| สวรรคต | ค.ศ. 653 |
|

| พระนามเต็ม |
| --- |
| **สกุล:** เฉิน (陳) **พระนาม:** ชั่วเจิน (碩真) |

 |
| ราชวงศ์ | ราชวงศ์ถัง |
| อาชีพ | หัวหน้ากบฎ |

**เฉิน ชั่วเจิน** (จีน: 陳碩真; พินอิน: *Chén Shuòzhēn*; เสียชีวิต 653) เป็นสตรีในสมัยราชวงศ์ถังจากมู่โจว (ชุนอัน มณฑลเจ้อเจียงในปัจจุบัน) ซึ่งเป็นผู้นำการลุกฮือของชาวนาในปี 653 ในช่วงกบฏเธอประกาศตัวเองจักรพรรดิเหวินเจีย (文佳皇帝) กลายเป็นผู้นำกบฏหญิงคนแรกในประวัติศาสตร์จีนที่รับตำแหน่งฮ่องเต้ (จักรพรรดิ) เฉิน ชั่วเจินส่งเสียงกริ่งและเผาเครื่องหอมขณะที่เธอเดินทางไปทำสงคราม มีคนบอกว่าเธอมีพลังวิเศษ และคนของเธอบอกว่าเธอเป็นเทพ

## ชีวประวัติ

เฉิน ชั่วเจินเกิดจากภูมิหลังที่ต่ำต้อยและเป็นทาส เธอเป็นพี่สะใภ้ของจาง ซู่เจิง ในช่วงปีแรกๆ ของจักรพรรดิถังเกาจง พื้นที่ของเจ้อเจียงผ่านช่วงขาดแคลนอาหารติดต่อกัน ชาวนาอาศัยอยู่ในสภาพที่ยากลำบากเนื่องจากความหิวโหยและการกดขี่ของขุนนาง ด้วยเหตุนี้จึงมีความไม่พอใจเพิ่มขึ้นกับขุนนางศักดินาและจักรวรรดิ เฉิน ชั่วเจินปรากฏตัวตั้งแต่นั้นมา เธอเห็นใจผู้ที่ตกเป็นเหยื่อของการขาดแคลนอาหาร เธอจึงปล้นขุนนางเพื่อช่วยเหลือประชาชน

ในค.ศ. 653 น้อยกว่าสี่ปีหลังจากการสวรรคตของจักรพรรดิ การจลาจลของชาวนาขนาดใหญ่ที่เกิดขึ้นในเจ้อเจียงในช่วงสี่ปีของจักรพรรดิถังเกาจง เฉิน ชั่วเจินเป็นผู้นำของกลุ่มกบฏนี้ เธออ้างว่าจะกลับสู่โลกจากสวรรค์ และกลายเป็นผู้ชาย เธอรวบรวมผู้ศรัทธาจำนวนมากพร้อมกับผู้คนที่มีหลงเชื่อ ในช่วงต้นปี 653 เธอเริ่มกองทัพของตัวเองและอ้างตนเป็น "จักรพรรดิเหวินเจีย" และแต่งตั้งน้องเขย (จาง ซู่เจิง) เป็นอัครเสนาบดี

จักรพรรดิเหวินเจียนำคนสองพันคนเข้ายึดเฉินโจวและหยูเฉียน เธอยังโจมตีซางโจวแต่ล้มเหลว หลังจากการสู้รบและการนองเลือดหลายครั้ง ผู้ก่อความไม่สงบเสียชีวิตและบาดเจ็บ และในที่สุดกองทัพทั้งหมดก็ถูกกวาดล้าง เธอยังถูกสังหารในเดือนพฤศจิกายนของปีนั้น และผู้คนนับหมื่นก็ยอมจำนน

การครองราชย์ของจักรพรรดิเหวินเจียกินเวลาเพียงสองเดือน โดยกองทัพสุดท้ายจาก 14,000 นายยอมจำนนในช่วงปลายปี 653 เรื่องราวของเธอยังคงอยู่ และกลายเป็นแรงบันดาลใจให้เกิดการจลาจลที่ฟาง ล่าในช่วงท้ายของราชวงศ์ซ่งเหนือและยังคงโดดเด่นในนิทานพื้นบ้านเจ้อเจียง

## อ้างอิง