# เจ้าเสือข่านฟ้า

| เสือข่านฟ้า Hsö Hkan Hpa |
| --- |
| ผู้ปกครองเมืองมาว |
| ครองราชย์ | 1335–1369 |
| ถัดไป | ซือ ปิ้งฝ่า (Hsö Pem Hpa) |
|  |
| ประสูติ | ค.ศ. 1294 |
| สวรรคต | ค.ศ. 1369 (75 พรรษา) |

**เจ้าเสือข่านฟ้า** (ค.ศ. 1296–1369; จีน: 思可法; ไทเหนือ: ᥓᥝᥲ ᥔᥫᥴ ᥑᥣᥢᥱ ᥜᥣᥳ; ไทใหญ่: ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ, ทั้งสองภาษาทับศัพท์เป็น *เจาเสอข่านฟ่า*) หรือเจ้าหลวงเสือข่านฟ้า ยังมีอีกพระนามว่า **ซือ เขอฝ่า** หรือ **Thohanbwa** เป็นผู้นำอาณาจักรเมืองมาวหลวงใน ค.ศ. 1335 ถึง 1369 พระองค์เข้าปล้นสะดมอาณาจักรซะไกง์และปี้นยะของพม่าใน ค.ศ. 1364

เจ้าเสือข่านฟ้าเป็นวีรบุรุษที่ยิ่งใหญ่ในประวัติศาสตร์ไทใหญ่ เพราะทรงรวบรวมรัฐไทใหญ่ต่างๆที่เป็นอิสระต่อกันให้มาเป็นอาณาจักรเดียวกันภายใต้ชื่ออาณาจักรเมืองมาวหลวง ในรัชสมัยนี้อาณาจักรเมืองมาวหลวงมีอำนาจเกรียงไกรและเจริญรุ่งเรืองที่สุดในประวัติศาสตร์ไทใหญ่

ดินแดนเมืองมาวในช่วงสูงสุดเมื่อสมัยเจ้าเสือข่านฟ้า
## พระนาม

ตอนพระราชสมภพ พระองค์ได้รับพระนามว่าเจ้ายี่ หรือขุนยี่ข่างคำ หมายถึง "เจ้าที่สอง" ในภาษาไทเหนือ

เมื่อทำพิธีราชาภิเษก พระองค์ใช้พระนาม เสือข่านฟ้า (ไทเหนือ: ᥔᥫᥴ ᥑᥣᥢᥱ ᥜᥣᥳ, *เสอข่านฟ่า*) และกลุ่มพงศาวดารไทระบุที่มาของพระนามจากรอยเล็บที่เสือทิ้งไว้บนหลังของพระองค์

พระนามของพระองค์แปลเป็นภาษาจีนเป็น *ซือ เขอฝ่า* หรือ *สื่อ เข่อฝา* (จีน: 思可法 หรือ 死可伐; พินอิน: *Sī Kěfǎ หรือ Sǐ Kěfá*) และแปลเป็นภาษาพม่าเป็น *Thohanbwa*

## พระราชประวัติ

เจ้าเสือข่านฟ้าเป็นพระราชโอรสในเจ้าหลวงขุนผางคำกับพระนางอ่อนโดยมีพระเชษฐาและพระอนุชาร่วมกัน 3 พระองค์คือ

1. ขุนอ้ายงำเมือง
2. ขุนยี่ข่างคำ (เสือข่านฟ้า)
3. ขุนสามหลวงฟ้า

หลังจากที่พระราชบิดาสวรรคตแล้ว เสนาอำมาตย์ได้ยกขุนยี่ข่างคำเป็นเจ้าฟ้าปกครองเมืองมาว ต่อมา โดยเริ่มขึ้นครองราชย์เมื่อปี พ.ศ. 1854 เมื่อพระชนมายุได้ 21 ปี เมื่อขึ้นครองราชย์แล้วก็ มีพระนามว่าเสือข่านฟ้า และทรงสร้างเมืองใหม่ชื่อว่าเมืองแจ้ไฮ่ และในอีก 2 ปีต่อมาก็ทรงย้ายไปสร้างเวียงแจ้ล้านอีก เพราะเป็นพื้นที่ ชัยภูมิทางยุทธศาสตร์

หลังจากที่ได้ทรงย้ายเมืองหลวงแล้ว พระองค์จึงดำริที่จะรวบรวมรัฐชนเผ่าไทใหญ่ ซึ่งตั้งเมืองอยู่กระ จัดกระจายกันไปในพื้นที่ต่าง ๆ โดยไม่ขึ้นตรงต่อกัน ให้มาเป็นรัฐเดียวกัน ดังนั้น พระองค์จึงทรงเริ่มออกศึก เพื่อรวบรวมรัฐไทใหญ่ ให้เป็นเอกภาพ เจ้าหลวงเสือข่านฟ้า ทรงทำให้รัฐไทยใหญ่ต่าง ๆ เข้ามารวมเป็นอาณาจักรเดียวกันที่มีอาณาเขตกว้างขวาง และเจริญรุ่งเรืองมาก พระองค์ได้ทรงย้ายไปสร้างเมืองใหม่ที่ทุ่งปางหมากอู๋ เรียกว่าเวียงท่าสบอู๋ และทรงสิ้นพระชนม์ที่นั่นในปีพ.ศ. 1907

## การรวบรวมรัฐไทใหญ่

#### รวบรวมอาณาจักรแสนหวี เวียงแสนแจ้

พระองค์ได้ส่งสาสน์ไปยังเจ้าท้าวน้อยแข่ ผู้ครองอาณาจักรแสนหวีเวียงแสนแจ้ เพื่อปรึกษาหารือใน เรื่องการรวมรัฐ แต่เจ้าท้ายน้อยแข่มิทรงยอมรับ และไม่มาปรึกษาหารือเพื่อการดังกล่าวด้วย เป็นเหตุให้เจ้าหลวงเสือข่านฟ้าพร้อมด้วยเจ้าสามหลวงฟ้า พระอนุชา ยกทัพไปตีเวียงแสนแจ้ จนเป็นเวียงแสนแจ้ได้รับความเสียชาวเมืองจึงขอร้องให้เจ้าท้าวน้อยแข่ยอมมอบตัวให้แก่เจ้าหลวงเสือข่านฟ้า อาณาจักรแสนหวีเวียงแสน แจ้ได้รวมเข้าในเมืองมาวหลวงมาตั้งแต่นั้นมา

#### รวบรวมเวียงจุนโก เมืองมีด และเชียงดาว

เจ้าหลวงเสือข่านฟ้าได้ทรงส่งสาล์นไปยังเวียงจุนโก เมืองมีด และเชียงดาว เพื่อเชื้อเชิญเจ้าฟ้าผู้ปกครองเมือง มายังเวียงแจ้ล้าน ซึ่งผู้ปกครองเมืองดังกล่าวในสมัยนั้น คือ เจ้าไตขืน เจ้าไตไก่ เจ้าไตเต่า เจ้าไตแตง และขุนสามอ่อน ไม่ยอมปฏิบัติตาม และยังได้จับราชทูต 7 คนประหารชีวิต โดยรอดชีวิตมาได้ 3 คน และได้ส่งทหารไปเผาทำลายบ้านเมืองทางใต้ของเมืองมาวทำให้เกิดสงครามครั้งใหญ่ ท้ายสุด ชาวเมืองขอร้องให้เจ้าไตขืนยอมแพ้ ชาวเมือง ก็ยอมสวามิภักดิ์ แม่ทัพนายกองจึงจับเจ้าไตขืนมอบให้เจ้าหลวงเสือข่านฟ้า และในปีต่อมาก็ได้เข้า ยึดหัวเมือง ใหญ่ทางตอนใต้เมืองมาว อันได้แก่ ยองห้วย จ๋ามกา เมืองปาย และเมื่องอื่น ๆ บริเวณนั้น

#### รวบรวมหัวเมืองยูนนาน

พ.ศ. 1860 เจ้าหลวงเสือข่านฟ้าได้ยกทัพใหญ่ขึ้นเหนือไปยังยูนนาน เจ้าเมืองแสหอตู้แห่งยูนนานจึงได้ออกมาเจรจา เพื่อไม่ให้เกิดการสงคราม และได้มอบหัวเมืองทั้ง 4 ให้คือ เมืองแส เมืองหย่งชาง เมืองหมูอาน เมืองปูขว้าน แล้วพระองค์ก็เดินทางกลับเมืองมาว

#### รวบรวมหัวเมืองไทยวน

หลังจากที่กลับจากยูนนาน เจ้าหลวงเสือข่านฟ้าก็ทรงยกทัพไปทางทิศตะวันออก เพื่อรวบรวมรัฐชน เผ่าไตในทิศตะวันออก และทรงยึดหัวเมืองไทยวน ซึ่งประกอบด้วย เมืองเชียงรุ่ง เมืองเชียงแสน เมืองเชียงราย เมืองเชียงตุง ลำพูน และละกอน

#### รวบรวมเมืองเวสาลี

พ.ศ. 1862 เจ้าเสือข่านฟ้าพร้อมด้วยพระอนุชาคือเข้าสามหลวงฟ้า และแม่ทัพ 3 คน คือ ฟ้าหลวงเท้าฟ้าหล่อ ฟ้าหลวงเท้าเสือเย็น ฟ้าหลวงท้าวหาญก่าย ยกทัพไปทางทิศตะวันตกตีเมืองเวสาลี หรือแคว้นอัสสัม และยกให้พระอนุชาครองเมือง

#### ยกทัพไปพม่า

พ.ศ. 1905 เจ้าเสือข่านฟ้าพร้อมด้วยพระโอรส คือ เจ้าชายเปี่ยมฟ้า และแม่ทัพ 3 คน คือ ฟ้าหลวงเท้าฟ้าหล่อ ฟ้าหลวงเท้าเสือเย็น ฟ้าหลวงท้าวหาญก่าย ยกทัพไปทางทิศตะวันตกตีเมืองตะโก้ง เมืองสะแกงและหัวเมือง พม่าอื่น ๆ และสามารถยึดได้ทั้งหมดปี พ.ศ. 1905

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม

* Daniels, Christian (2006). "Historical memories of a Chinese adventurer in a Tay chronicle; Usurpation of the throne of a Tay polity in Yunnan, 1573-1584". *International Journal of Asian Studies*. **3** (1): 21–48.
* Elias, N. (1876) Introductory Sketch of the History of the Shans in Upper Burma and Western Yunnan. Calcutta: Foreign Department Press. (Recent facsimile Reprint by Thai government in Chiang Mai University library).
* Fang Guoyu (2001). "Annotations on the genealogy of the Luchuan Si family". 麓川思氏谱牒笺证 [*Collected Works of Fang Guoyu*] (ภาษาจีน). Vol. 3. Kunming: Yunnan Education Press. pp. 532–559. ISBN 7-5415-1942-1.
* Fernquest, Jon (Autumn 2006). "Crucible of War: Burma and the Ming in the Tai Frontier Zone (1382–1454)". *SOAS Bulletin of Burma Research*. **4** (2).
* Liew, Foon Ming. (1996) "The Luchuan-Pingmian Campaigns (1436-1449): In the Light of Official Chinese Historiography". Oriens Extremus 39/2, pp. 162–203.
* Maha Sithu (2012) [1798]. Myint Swe; Kyaw Win; Thein Hlaing (บ.ก.). *Yazawin Thit* (ภาษาพม่า). Vol. 1–3 (2nd printing ed.). Yangon: Ya-Pyei Publishing.
* Kala, U (2006) [1724]. *มหาราชวงศ์* (ภาษาพม่า). Vol. 1–3 (4th printing ed.). Yangon: Ya-Pyei Publishing.
* Royal Historical Commission of Burma (2003) [1832]. *Hmannan Yazawin* (ภาษาพม่า). Vol. 1–3. Yangon: Ministry of Information, Myanmar.
* Wade, Geoff (1996), *The Bai Yi Zhuan: A Chinese Account of Tai Society in the 14th Century*. *14th Conference of the International Association of Historians of Asia (IAHA)*, Chulalongkorn University, Bangkok, Thailand. (Includes translation of (Jiangliang, 1980), a copy can be found at the Thailand Information Center at Chulalongkorn Central Library)
* Kirigaya, Ken (2015). "The Early Syām and Rise of Mäng Mao: Western Mainland Southeast Asia in the "Tai Century"". *The Journal of the Siam Society* (ภาษาอังกฤษ). **103**: 235–268. ISSN 2651-1851.
* Daniels, Christian (2018-11-28). "The Mongol-Yuan in Yunnan and ProtoTai/Tai Polities during the 13th-14th Centuries". *The Journal of the Siam Society* (ภาษาอังกฤษ). **106**. ISSN 2651-1851.
* 召帕雅坦玛铁・卡章戛 (1988). *勐果占壁及勐卯古代诸王史: 汉傣文对照* (ภาษาจีน). 云南民族出版社. ISBN 978-7-5367-0352-0.
* Scott, J.G (1900), *Gazetteer of Upper Burma and the Shan States. In five volumes.*
	+ Part 1 Volume 1
	+ Part 1 Volume 2
	+ Part 2 Volume 1
	+ Part 2 Volume 2
	+ Part 2 Volume 3