# พยาบาลศาสตร์

ชุดพยาบาลโดยทั่วไปจะมีสีขาว สำหรับชุดพยาบาลในบางวัฒนธรรมอาจใช้สีอื่น
**การพยาบาล** หรือ **พยาบาลศาสตร์** (อังกฤษ: *nursing*) ตามความหมายที่ ฟลอเรนซ์ ไนติงเกล ได้ให้ไว้ หมายถึง กิจกรรมการช่วยเหลือผู้ป่วย เพื่อให้อยู่ในสภาวะที่จะต่อสู้การรุกรานของโรคได้อย่างดีที่สุด เท่าที่จะเป็นไปได้ทั้งร่างกายและจิตใจ เช่นเดียวกับความหมายของการพยาบาลที่เสนอโดย เวอร์จิเนีย เฮนเดอร์สัน ได้แก่ การพยาบาลคือการช่วยเหลือบุคคล (ทั้งยามปกติและยามป่วยไข้) ในกิจกรรมต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับการส่งเสริมสุขภาพ หรือส่งเสริมการหายจากโรค (หรือแม้กระทั่งการช่วยให้บุคคลได้ไปสู่ความตายอย่างสงบ) ซึ่งบุคคลอาจจะปฏิบัติได้เองในสภาวะที่มีกำลังกาย กำลังใจ และความรู้เพียงพอ และเป็นการกระทำที่จะช่วยให้บุคคลกลับเข้าสู่สภาวะที่ช่วยตนเองได้โดยไม่ต้องรับการช่วยเหลือนั้น โดยเร็วที่สุด

## กิจกรรมสำคัญ

กิจกรรมสำคัญของการพยาบาลได้แก่

1. *การดูแลให้ความสุขสบาย* (care and comfort) ช่วยเหลือบุคคลให้สามารถจัดการกับปัญหาทางสุขภาพและการเจ็บป่วย (health illness continuum) ได้ด้วยตนเอง หน้าที่ของพยาบาลจึงมุ่งที่จะวิเคราะห์ข้อมูลทางการพยาบาล เพื่อให้ข้อวินิจฉัยทางการพยาบาล (assesment and diagnosis)
2. *ให้คำแนะนำ คำสอนด้านสุขภาพ* (health teaching) เพื่อคงไว้ซึ่งสุขภาพอันดีและส่งเสริมผลการรักษา มุ่งด้านการดูแลตนเอง (self care) ด้วยการส่งเสริมสนับสนุนของสมาชิกในครอบครัว
3. *ให้คำปรึกษา* (counselling) ด้านสุขภาพอนามัยทั้งในภาวะปกติ และขณะที่มีภาวะกดดัน อันเป็นเหตุให้สุขภาพเบี่ยงเบนไปจากปกติ
4. *ให้การดูแลด้านสรีรจิตสังคม* (physiopsychosocial intervention) โดยการใช้วิธีการพยาบาลการปฏิบัติ

การพยาบาลของพยาบาลวิชาชีพในปัจจุบัน ได้มีการพัฒนามาเป็นลำดับ ตามการเปลี่ยนแปลงความต้องการด้านบริการสุขภาพของประชาชน และตามความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

## ทฤษฎีการพยาบาล

เมลลิส (melis 1997:13) ให้ความหมายทฤษฎีว่า เป็นข้อความที่แสดงความสัมพันธ์ระหว่างมโนทัศน์
ทฤษฎีการพยาบาล (nursing theory) เปรียบเสมือนเป็นการสรุปทางความคิดเกี่ยวกับข้อความจริงทางการพยาบาล โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อพรรณาปรากฏการณ์ อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างปรากฏการณ์ ทำนายผลที่จะเกิดขึ้น หรือ การควบคุมปรากฏการณ์ทางการพยาบาล

ฟอว์เซท (fawcett 1989) ให้นิยามโดยเน้นที่ปรากฏการณ์ทางการพยาบาล (nursing phenomena)
โดยนิยามว่า ทฤษฎีการพยาบาลประกอบด้วยมโนทัศน์ และข้อสันนิษฐาน (proposition) ที่มีความเฉพาะเจาะจงมากกว่าแบบจำลองความคิด ทฤษฎีการพยาบาลจะกล่าวถึงบุคคล สุขภาพ สิ่งแวดล้อม และการพยาบาล และระบุความสัมพันธ์ระหว่างมโนทัศน์ทั้ง 4 ดังกล่าว

จากนิยามดังกล่าว ทฤษฎีการพยาบาลจึงเป็นข้อความแสดงความสัมพันธ์ระหว่างมโนทัศน์ทางการพยาบาลที่พรรณา อธิบาย ทำนาย และควบคุมปรากฏการณ์ทางการพยาบาลเพื่อให้ได้ผลลัพธ์ตามที่ต้องการ

## สาขาของการพยาบาล

การพยาบาลแบ่งออกได้หลายสาขาคือ

* การพยาบาลเด็ก (pediatric nursing)
* การพยาบาลมารดาและทารก (mother and child health)
* การพยาบาลศัลยศาสตร์ (surgery care)
* การพยาบาลอายุรศาสตร์ (medical caring)
* การพยาบาลจิตเวช (psychiatric care)
* การพยาบาลชุมชน (community care)
* การพยาบาลสูติศาสตร์ (obstiatic care)
* เวชปฏิบัติการพยาบาล (General Practitioner)
* การพยาบาลวิกฤติและฉุกเฉิน (emergency and crisis care)
* การพยาบาลระยะสุดท้าย (hospice care)
* การบริหารการพยาบาล (nursing administration)
* การพยาบาลผู้สูงอายุ (Gerontological Nursing)

## ดูเพิ่ม

* พยาบาล (nurse)
* ทฤษฎีการพยาบาล (nursing theory)

## หนังสืออ่านเพิ่ม

* D'Antonio, Patricia. *American Nursing: A History of Knowledge, Authority, and the Meaning of Work* (2010), 272pp excerpt and text search
* Donahue, M. Patricia. *Nursing, The Finest Art: An Illustrated History* (3rd ed. 2010), includes over 400 illustrations; 416pp; excerpt and text search
* Judd, Deborah. *A History of American Nursing: Trends and Eras* (2009) 272pp excerpt and text search
* Reverby, Susan M. *Ordered to Care: The Dilemma of American Nursing, 1850-1945* (1987) excerpt and text search
* Snodgrass, Mary Ellen. *Historical Encyclopedia of Nursing* (2004), 354pp; from ancient times to the present

## แหล่งข้อมูลอื่น

* SOCIETY BY THANIKA
* พระราชบัญญัติการพยาบาล เก็บถาวร 2005-02-12 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* ความหมายของการพยาบาล เก็บถาวร 2016-03-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* คุณสมบัติของพยาบาลตามความคาดหวังของผู้รับบริการ เก็บถาวร 2005-03-09 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน