# ภาษาโปรตุเกส

| ภาษาโปรตุเกส |
| --- |
| *português* |
| ออกเสียง | [puɾtuˈɣeʃ], [poʁtuˈɡe(j)s] |
| ประเทศที่มีการพูด | โปรตุเกส, บราซิล, แอฟริกาที่พูดภาษาโปรตุเกส และบริเวณอื่น ๆ ในโลกภาษาโปรตุเกส |
| ผู้พูด | ภาษาแม่: 230 ล้านคน (2012–2020) ภาษาที่สอง: 25 ล้านคน (2018–2020) รวม: 260 ล้านคน |
| ตระกูลภาษา | อินโด-ยูโรเปียน
* อิตาลิก
	+ ละติน-ฟาลิสกัน
		- ละติน
			* โรมานซ์
				+ อิตาลี-ตะวันตก
					- โรมานซ์ตะวันตก
						* กอล-ไอบีเรีย
							+ โรมานซ์ไอบีเรีย
								- ไอบีเรียตะวันตก
									* กาลิเซีย–โปรตุเกส
										+ **ภาษาโปรตุเกส**
 |
| รูปแบบก่อนหน้า | ภาษาละตินเก่า
* ภาษาละตินสามัญ
	+ ภาษาโรมานซ์ดั้งเดิม
		- ภาษากาลิเซีย–โปรตุเกส
 |
| ระบบการเขียน | * อักษรละติน (ชุดตัวอักษรโปรตุเกส)
* อักษรเบรลล์โปรตุเกส
 |
| Signed forms | Manually coded Portuguese |
| สถานภาพทางการ |
| ภาษาทางการของ |
9 ประเทศ
* แองโกลา
* บราซิล
* กาบูเวร์ดี
* ติมอร์-เลสเต
* อิเควทอเรียลกินี
* กินี-บิสเซา
* โมซัมบิก
* โปรตุเกส
* เซาตูแมอีปริงซีป

1 ดินแดน
* มาเก๊า (จีน)
 |
| ภาษาชนกลุ่มน้อย ที่รับรองใน |
ภาษาเชิงวัฒนธรรม
* อุรุกวัย
* โรมาเนีย
* สเปน (ภาษากาลิเซีย)
* แอฟริกาใต้
* องค์การนานาชาติหลายแห่ง
 |
| ผู้วางระเบียบ | * **โปรตุเกส**: Lisbon Academy of Sciences (Lisbon Academy Class of Letters)
* **บราซิล**: Academia Brasileira de Letras
* **โมซัมบิก:** Escola Portuguesa de Moçambique (อนาคต)

 |
| รหัสภาษา |
| ISO 639-1 | `pt` |
| ISO 639-2 | `por` |
| ISO 639-3 | `por` |
| *Glottolog* | `port1283` |
| Linguasphere | `51-AAA-a` |
|   ประเทศหรือภูมิภาคที่ภาษาโปรตุเกสเป็นภาษาแม่ของประชากรส่วนใหญ่
  ประเทศและดินแดนที่ภาษาโปรตุเกสเป็นภาษาราชการหรือฝ่ายบริหาร แต่ไม่ใช่ภาษาแม่ของประชากรส่วนใหญ่
  ประเทศและดินแดนที่ภาษาโปรตุเกสเป็นภาษาที่สองหรือเชิงวัฒนธรรม |
|

**ภาษาโปรตุเกส** (โปรตุเกส: *português*, [puɾtuˈɣeʃ] *ปุรตุเกฌ*) เป็นภาษากลุ่มโรมานซ์ตะวันตกในตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียนที่มีต้นกำเนิดจากคาบสมุทรไอบีเรียของทวีปยุโรป ถือเป็นภาษาราชการของประเทศโปรตุเกส บราซิล กาบูเวร์ดี แองโกลา โมซัมบิก, กินี-บิสเซา และเซาตูแมอีปริงซีป และสถานะภาษาราชการร่วมในติมอร์-เลสเต อิเควทอเรียลกินี และมาเก๊า ผู้พูดหรือชาติที่พูดภาษาโปรตุเกสเป็นที่รู้จักภายใต้ชื่อ "ลูโซโฟน" (*Lusophone*; *lusófonos*) เนื่องจากผลของการขยายตัวในสมัยอาณานิคม ทำให้พบร่องรอยวัฒนธรรมของผู้พูดภาษาโปรตุเกสทั่วโลก ภาษาโปรตุเกสเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มไอบีเรีย-โรมานซ์ที่พัฒนามาจากภาษาย่อยหลายภาษาของภาษาละตินสามัญในอาณาจักรกาลิเซียและเทศมณฑลโปรตุเกสสมัยกลาง และยังคงระบบเสียงบางส่วนจากภาษาเคลต์

ด้วยจำนวนผู้พูดภาษาแม่ประมาณ 230 ล้านคนและภาษาที่สอง 25–30 ล้านคน ทำให้ภาษาโปรตุเกสมีผู้พูดทั้งหมดประมาณ 250 ล้านคน ทำให้ภาษานี้มักอยู่ในภาษาแม่ที่มีผู้พูดมากเป็นอันดับ 5 ภาษาในยุโรปที่มีผู้พูดมากในแง่ของผู้พูดภาษาแม่เป็นอันดับ 3 และภาษาโรมานซ์ที่มีผู้พูดมากเป็นอันดับ 2 ของโลก โดยเป็นรองเพียงภาษาสเปน ภาษาโปรตุเกสยังเป็นภาษาที่มีผู้พูดมากเป็นอันดับ 2 ในทวีปอเมริกาใต้ และมีผู้พูดมากที่สุดในซีกโลกใต้ ภาษานี้ยังเป็นภาษาที่มีผู้พูดมากเป็นอันดับ 2 ในละตินอเมริกา เป็นรองเพียงภาษาสเปน เป็นหนึ่งใน 10 ภาษาที่มีผู้พูดมากที่สุดในทวีปแอฟริกา และเป็นภาษาราชการของสหภาพยุโรป Mercosul องค์การนานารัฐอเมริกัน Economic Community of West African States สหภาพแอฟริกา และประชาคมประเทศภาษาโปรตุเกส

## ประวัติ

เมื่อชาวโรมันเดินทางเข้ามายังคาบสมุทรไอบีเรียใน 216 ปีก่อน ค.ศ. พวกเขานำภาษาละตินที่ภาษากลุ่มโรมานซ์ทั้งหมดสืบทอดมา เข้ามายังบริเวณนี้ ภาษานี้เผยแพร่โดยทหาร ผู้ตั้งถิ่นฐาน และพ่อค้าชาวโรมันที่ส่วนใหญ่สร้างนครโรมันใกล้กับที่อยู่อาศัยของอารยธรรมเคลต์ก่อนหน้าที่ตั้งถิ่นฐานก่อนการเข้ามาของชาวโรมัน ด้วยเหตุผลนี้ ภาษานี้ได้รักษารากฐานที่เกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมเมกะลิทที่เก่าแก่กว่าในยุโรปบริเวณแอตแลนติก และวัฒนธรรมเคลต์ ที่เป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มฮิสปาโน-เคลต์ในภาษาโบราณ ในภาษาละติน ภาษาโปรตุเกสมีชื่อเรียกว่า *lusitana* หรือ *(latina) lusitanica* ตามชาวลูซิตาเนีย ชนเผ่าก่อนเคลต์ที่อาศัยอยู่ในบริเวณโปรตุเกสและสเปนในปัจจุบันที่รับภาษาละตินในช่วงที่ผู้ตั้งถิ่นฐานชาวโรมันย้ายเข้ามา และยังเป็นต้นตอของอุปสรรค *luso-* ดังในคำว่า "Lusophone"

ระหว่าง ค.ศ. 409 ถึง 711 เมื่อจักรวรรดิโรมันล่มสลายในยุโรปตะวันตก คาบสมุทรไอบีเรียถูกพิชิตโดยกลุ่มชนเจอร์แมนิกในสมัยการย้ายถิ่น ผู้คอบครองส่วนใหญ่เป็น Suebi ชาววิซิกอท และบูรี ที่เคยพูดภาษากลุ่มเจอร์แมนิก หันมารับวัฒนธรรมโรมันตอนปลายและภาษาย่อยละตินสามัญในคาบสมุทรอย่างรวดเร็ว และรวมเข้ากับประชากรท้องถิ่นอย่างสมบูรณ์ในเวลา 300 ปี ศัพท์เจอร์แมนิกบางส่วนในสมัยนั้นกลายเป็นส่วนหนึ่งของปทานุกรมโปรตุเกส ร่วมกับชื่อสถานที่ นามสกุล และชื่อตัว เมื่อการพิชิตของอุมัยยะฮ์เกิดขึ้นใน ค.ศ. 711 ภาษาอาหรับกลายเป็นภาษาฝ่ายบริหารและภาษาทั่วไปในภูมิภาคที่พิชิตมาได้ แต่ประชากรคริสต์ที่เหลือส่วนใหญ่ยังคงพูดภาษาโรมานซ์รูปแบบหนึ่งที่มีชื่อว่า ภาษาโมซาราบิก ที่นำคำศัพท์จากภาษาอาหรับ เปอร์เซีย ตุรกี และเบอร์เบอร์มาใช้หลายร้อยคำ ภาษาโปรตุเกสรับคำยืมจากภาษากรีกหลายคำ เช่นเดียวกับภาษาละตินสมัยใหม่และภาษาในยุโรปหลายภาษา ส่วนใหญ่เป็นศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีและวิทยาศาสตร์

ภาษาโปรตุเกสพัฒนามาจากภาษาสมัยกลางที่นักภาษาศาสตร์ปัจจุบันรู้จักกันในชื่อภาษากาลิเซีย-โปรตุเกส ภาษาโปรตุเกสเก่า หรือภาษากาลิเซียเก่า ในเทศมณฑลโปรตุเกสที่อาณาจักรกาลิเซียสมัยกลางทางตะวันตกเฉียงเหนือ

มิเกล เด เซร์บันเตส นักเขียนชาวสเปน เคยเรียกภาษาโปรตุเกสเป็น "ภาษาที่อ่อนหวานและสง่างาม" ในขณะี่ Olavo Bilac นักกวีชาวบราซิล เรียกภาษานี้เป็น *a última flor do Lácio, inculta e bela* ("ดอกไม้ดอกสุดท้ายของลาติอุม ไร้เดียงสาและสวยงาม") ภาษาโปรตุเกสได้รับการขนานนามว่าเป็น "ภาษาของกามอยช์" ตามลูวิช วัช ดึ กามอยช์ (*Luís Vaz de Camões*) หนึ่งในบุคคลสำคัญทางวรรณกรรมในภาษาโปรตุเกส และผู้ประพันธ์มหากาพย์โปรตุเกส *อุชลูซีอาดัช*

## การกระจายตามเขตภูมิศาสตร์

ภาษาโปรตุเกสเป็นภาษาแรกของประเทศแองโกลา ประเทศบราซิล ประเทศโปรตุเกส และประเทศเซาตูเมและปรินซิปีและเป็นภาษาที่ใช้กว้างขวางมากที่สุดในประเทศโมแซมบิก นอกจากนี้ยังเป็นภาษาราชการของประเทศติมอร์-เลสเต (ร่วมกับภาษาเตตุน) และของมาเก๊า (ร่วมกับภาษาจีน) ภาษาโปรตุเกสมีการพูดกว้างขวาง แต่ไม่ใช่ภาษาราชการในประเทศอันดอร์รา ประเทศลักเซมเบิร์ก ประเทศนามิเบีย และประเทศปารากวัย ภาษาครีโอลโปรตุเกสเป็นภาษาแม่ของประเทศกาบูเวร์ดีและบางส่วนของประชากรของประเทศกินี-บิสเซา ชาวกาบูเวร์ดีส่วนใหญ่สามารถพูดภาษาโปรตุเกสมาตรฐานได้ด้วย และใช้ในระดับภาษาของท้องถิ่น

ชุมชนผู้อพยพที่สามารถพูดภาษาโปรตุเกสได้ปรากฏอยู่ในหลายเมืองทั่วโลก เช่น มอนทรีออลและโทรอนโตในประเทศแคนาดา; ปารีสในประเทศฝรั่งเศส; อาซุนซิออนในประเทศปารากวัย; บอสตัน นิวเบ็ดฟอร์ด เคปค็อด ฟอลล์ริเวอร์ โฮโนลูลู ฮิวสตัน นวร์ก นครนิวยอร์ก ออร์แลนโด ไมแอมี พรอวิเดนซ์ แซคราเมนโตในสหรัฐอเมริกา; บัวโนสไอเรส ในประเทศอาร์เจนตินา อุรุกวัย และในประเทศญี่ปุ่น ประเทศอื่น ๆ ที่สามารถพบผู้ที่พูดภาษาโปรตุเกสได้ รวมถึงอันดอร์รา เบลเยียม เบอร์มิวดา สวิตเซอร์แลนด์ และบางชุมชนในประเทศอินเดีย เช่นกัว มีผู้พูดภาษาโปรตุเกส ประมาณ 187 ล้านคนในอเมริกาใต้ 17 ล้านคนในแอฟริกา 12 ล้านคนในยุโรป 2 ล้านคนในอเมริกาเหนือ และ 610,000 คนในเอเชีย

## ตัวอย่าง

*ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน* ข้อที่ 1 ในภาษาโปรตุเกส:

*Todos os seres humanos nascem livres e iguais em dignidade e em direitos. Dotados de razão e de consciência, devem agir uns para com os outros em espírito de fraternidade.*
*ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน* ข้อที่ 1 ในภาษาไทย:

*มนุษย์ทั้งปวงเกิดมามีอิสระและเสมอภาคกันในศักดิ์ศรี และสิทธิ ต่างในตนมีเหตุผลและมโนธรรม และควรปฏิบัติต่อกันด้วยจิตวิญญาณแห่งภราดรภาพ*
## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* ภาษาโปรตุเกส ที่เว็บไซต์ Curlie