# ภาษาซองคา

| ภาษาซองคา |
| --- |
| ภาษาภูฏาน |
| རྫོང་ཁ་ |
|  |
| ประเทศที่มีการพูด | ประเทศภูฏาน |
| ชาติพันธุ์ | ชาวภูฏาน |
| ผู้พูด | 171,080 (2013) รวม: 640,000 |
| ตระกูลภาษา | จีน-ทิเบต
* ทิเบต-กาเนารี?
	+ โบดิช
		- ภาษากลุ่มทิเบต
			* Dzongkha–Lhokä
				+ **ภาษาซองคา**
 |
| รูปแบบก่อนหน้า | ตระกูลภาษาจีน-ทิเบต
* ภาษาทิเบตเก่า
	+ ภาษาทิเบตคลาสสิก
 |
| ภาษาถิ่น | * ลายา
* ลูนานา
* อาดัป
 |
| ระบบการเขียน | อักษรทิเบต อักษรเบรลล์ซองคา |
| สถานภาพทางการ |
| ภาษาทางการของ |  ภูฏาน |
| ผู้วางระเบียบ | Dzongkha Development Commission |
| รหัสภาษา |
| ISO 639-1 | `dz` |
| ISO 639-2 | `dzo` |
| ISO 639-3 | `dzo` – รหัสรวม รหัสเอกเทศ: `lya` – ลายา `luk` – ลูนานา `adp` – อาดัป |
| *Glottolog* | `nucl1307` |
| Linguasphere | `70-AAA-bf` |
| บริเวณที่มีผู้พูดภาษาซองคาในอำเภอของประเทศภูฏานเป็นสีเหลือง |
|

**ภาษาซองคา** (རྫོང་ཁ་สัทอักษรสากล: [dzoŋ.kʰa])เป็นภาษาประจำชาติของภูฏาน อยู่ในตระกูลจีน-ทิเบต สาขาทิเบต-พม่า ใกล้เคียงกับภาษาสิกขิมและภาษาอื่น ๆ ของชาวภูฏาน ระบบเสียงใกล้เคียงกับภาษาทิเบตสมัยใหม่ เทียบได้กับความแตกต่างระหว่างภาษาสเปนกับภาษาอิตาลี พระในทิเบตและภูฏาน เรียนภาษาทิเบตโบราณเพื่อการอ่านคัมภีร์พุทธศาสนา คำว่าซองคาหมายถึง ภาษา (คา) ที่พูดในวัดที่มีลักษณะเป็นป้อมปราการ (ซอง) ภาษานี้แพร่เข้ามาในภูฏานเมื่อราว พ.ศ. 2200 โดย ชับดรุง งาวัง นัมกเยล

ภาษาซองคาและภาษาถิ่นอื่น ๆ เป็นภาษาแม่ของภูฏานตะวันตก มีผู้พูดภาษานี้ในเมืองกาลิมปงของอินเดียที่เคยเป็นส่วนหนึ่งของภูฏาน แต่ปัจจุบันอยู่ในรัฐเบงกอลตะวันตก ภาษาซองคาเป็นภาษาที่ใช้ในโรงเรียน เป็นภาษากลางในภูฏานตอนใต้และตะวันออกที่ไม่ได้ใช้ภาษานี้เป็นภาษาแม่ เขียนด้วยอักษรทิเบต หนังสือพิมพ์ด้วยอักษรทิเบตแบบอูคันซึ่งเป็นแบบเดียวที่ใช้พิมพ์ภาษาทิเบต

## ตัวอย่าง

นี่คือตัวอย่างประโยคในข้อที่ 1 ของปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน:

འགྲོ་

’Gro-

བ་

ba-

མི་

mi-

རིགས་

rigs-

ག་

ga-

ར་

ra-

དབང་

dbaṅ-

ཆ་

cha-

འདྲ་

’dra-

མཏམ་

mtam-

འབད་

’bad-

སྒྱེཝ་

sgyew-

ལས་

las-

ག་

ga-

ར་

ra-

གིས་

gis-

གཅིག་

gcig-

ལུ་

lu-

སྤུན་

spun-

ཆའི་

cha’i-

དམ་

dam-

ཚིག་

tshig-

བསྟན་

bstan-

དགོ།

dgo

འགྲོ་ བ་ མི་ རིགས་ ག་ ར་ དབང་ ཆ་ འདྲ་ མཏམ་ འབད་ སྒྱེཝ་ ལས་ ག་ ར་ གིས་ གཅིག་ ལུ་ སྤུན་ ཆའི་ དམ་ ཚིག་ བསྟན་ དགོ།

’Gro- ba- mi- rigs- ga- ra- dbaṅ- cha- ’dra- mtam- ’bad- sgyew- las- ga- ra- gis- gcig- lu- spun- cha’i- dam- tshig- bstan- dgo

มนุษย์ทั้งปวงเกิดมามีอิสระและเสมอภาคกันในศักดิ์ศรี และสิทธิ ต่างในตนมีเหตุผลและมโนธรรม และควรปฏิบัติต่อกันด้วยจิตวิญญาณแห่งภราดรภาพ

## ดูเพิ่ม

* อักษรเบรลล์ซองคา
* ตัวเลขซองคา
* ภาษาในประเทศภูฏาน

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม

* Downs, Cheryl Lynn (2011). *Issues in Dzongkha Phonology: An Optimality Theoretic Approach* (PDF) (วิทยานิพนธ์ Master's). San Diego State University. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2019-07-11. สืบค้นเมื่อ 2021-02-19.
* Dzongkha Development Commission (2009). *Rigpai Lodap: An Intermediate Dzongkha-English Dictionary (འབྲིང་རིམ་རྫོང་ཁ་ཨིང་ལིཤ་ཚིག་མཛོད་རིག་པའི་ལོ་འདབ།)* (PDF). Thimphu: Dzongkha Development Commission. ISBN 978-99936-765-3-9.
* Dzongkha Development Commission (2009). *Kartshok Threngwa: A Book on Dzongkha Synonyms & Antonyms (རྫོང་ཁའི་མིང་ཚིག་རྣམ་གྲངས་དང་འགལ་མིང་སྐར་ཚོགས་ཕྲེང་བ།)* (PDF). Thimphu: Dzongkha Development Commission. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2010-11-17. สืบค้นเมื่อ 2010-06-30. ISBN 99936-663-13-6.
* Dzongkha Development Commission (1999). *The New Dzongkha Grammar (rdzong kha'i brda gzhung gsar pa)*. Thimphu: Dzongkha Development Commission.
* Dzongkha Development Commission (1990). *Dzongkha Rabsel Lamzang (rdzong kha rab gsal lam bzang)*. Thimphu: Dzongkha Development Commission.
* Dzongkha Development Authority (2005). *English-Dzongkha Dictionary (ཨིང་ལིཤ་རྫོང་ཁ་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད།)*. Thimphu: Dzongkha Development Authority, Ministry of Education.
* Imaeda, Yoshiro (1990). *Manual of Spoken Dzongkha in Roman Transcription*. Thimphu: Japan Overseas Cooperation Volunteers (JOCV), Bhutan Coordinator Office.
* Lee, Seunghun J.; Kawahara, Shigeto (2018). "The phonetic structure of Dzongkha: a preliminary study". *Journal of the Phonetic Society of Japan*. **22** (1): 13–20. doi:10.24467/onseikenkyu.22.1\_13.
* Mazaudon, Martine. 1985. “Dzongkha Number Systems.” S. Ratanakul, D. Thomas & S. Premsirat (eds.). Southeast Asian Linguistic Studies presented to André-G. Haudricourt. Bangkok: Mahidol University. 124–57
* Mazaudon, Martine; Michailovsky, Boyd (1986), *Syllabicity and suprasegmentals: the Dzongkha monosyllabic noun*
* Michailovsky, Boyd; Mazaudon, Martine (1989). "Lost syllables and tone contour in Dzongkha (Bhutan)". ใน Bradley, David; Henderson, E. J. A.; Mazaudon, Martine (บ.ก.). *Prosodic Analysis and Asian Linguistics: To Honour R.K. Sprigg*. Canberra: Pacific Linguistics. pp. 115–136. hdl:1885/145648.
* Michailovsky, Boyd (1989). "Notes on Dzongkha orthography". ใน Bradley, David; Henderson, E. J. A.; Mazaudon, Martine (บ.ก.). *Prosodic Analysis and Asian Linguistics: To Honour R.K. Sprigg*. Canberra: Pacific Linguistics. pp. 297–301. hdl:1885/145648.
* Tournadre, Nicolas (1996). "Comparaison des systèmes médiatifs de quatre dialectes tibétains (tibétain central, ladakhi, dzongkha et amdo)". ใน Guentchéva, Z. (บ.ก.). *L'énonciation médiatisée* (PDF). Bibliothèque de l’Information Grammaticale, 34 (ภาษาฝรั่งเศส). Louvain Paris: Peeters. pp. 195–214. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2020-10-19.
* van Driem, George (1991). *Guide to Official Dzongkha Romanization* (PDF). Thimphu, Bhutan: Dzongkha Development Commission (DDC). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2015-09-23.
* van Driem, George (1992). *The Grammar of Dzongkha* (PDF). Thimphu, Bhutan: RGoB, Dzongkha Development Commission (DDC). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2021-06-29. สืบค้นเมื่อ 2021-02-19.
* van Driem, George (1993). *Language policy in Bhutan*. SOAS, London. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-09-11.
* van Driem, George (1994). "The Phonologies of Dzongkha and the Bhutanese Liturgical Language" (PDF). *Zentralasiatische Studien* (24): 36–44. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2021-06-27. สืบค้นเมื่อ 2021-02-19.
* van Driem, George (2007). "Endangered Languages of Bhutan and Sikkim: South Bodish Languages". ใน Moseley, Christopher (บ.ก.). *Encyclopedia of the World's Endangered Languages*. Routledge. pp. 294–295. ISBN 978-0-7007-1197-0.
* van Driem, George (n.d.). *The First Linguistic Survey of Bhutan*. Thimphu, Bhutan: Dzongkha Development Commission (DDC).
* Watters, Stephen A. (1996). *A preliminary study of prosody in Dzongkha* (วิทยานิพนธ์ Masters). Arlington: UT at Arlington.
* Watters, Stephen A. (2018). *A grammar of Dzongkha (dzo): phonology, words, and simple clauses* (วิทยานิพนธ์ Doctor of Philosophy). Rice University. hdl:1911/103233.
* van Driem, George; Karma Tshering of Gaselô (collab) (1998). *Dzongkha*. Languages of the Greater Himalayan Region. Leiden: Research School CNWS, School of Asian, African, and Amerindian Studies. ISBN 90-5789-002-X. - A language textbook with three audio compact disks.
* Karma Tshering; Van Driem, George (2019) [1992]. *The Grammar of Dzongkha* (3rd ed.). Santa Barbara: Himalayan Linguistics. doi:10.5070/H918144245. ISBN 978-0-578-50750-7.

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Bhutanese literatures เก็บถาวร 2021-04-03 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Dzongkha Development Commission Thimphu, Bhutan
* Dzongkha-English Dictionary
* Dzongkha podcast
* Dzongkha Romanization for Geographical Names
* Free textbooks and dictionaries published by the Dzongkha Development Commission
* Bhutan National Policy and Strategy for Development and Promotion of Dzongkha
* Dzongkha Unicode เก็บถาวร 2021-07-12 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน – site *The National Library of Bhutan* (en – dz เก็บถาวร 2019-12-01 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน)

### คำศัพท์

* Online searchable dictionary (Dz-En, En-Dz, Dz-Dz) or Online Dzonkha-English Dictionary – site *Dzongkha Development Commission* (en – dz)
* Dzongkha Computer Terms เก็บถาวร 2016-03-04 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน(pdf)
* English-Dzongkha Pocket Dictionary(pdf)
* Rigpai Lodap: An Intermediate Dzongkha-English Dictionary(pdf)
* Kartshok Threngwa: A Book on Dzongkha Synonyms & Antonyms(pdf)
* Names of Countries and Capitals in Dzongkha(pdf)
* A Guide to Dzongkha-Translation(pdf)

### ไวยากรณ์

* A colloquial grammar of the Bhutanese language. by Byrne, St. Quintin. Allahabad: Pioneer Press, 1909 เก็บถาวร 2021-07-12 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Dzongkha transliteration เก็บถาวร 2021-07-11 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน – site *National Library of Bhutan* (en – dz เก็บถาวร 2021-07-11 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน)
* Dzongkha, The National Language of Bhutan – site *Dzongkha Linux* (en – dz)
* Romanization of Dzongkha
* Dzongkha : Origin and Description
* Dzongkha language, alphabet and pronunciation
* Dzongkha in Wikipedia: Русский, Français, 日本語, Eesti, English
* Pioneering Dzongkha Text To Speech Synthesis เก็บถาวร 2016-03-04 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน(pdf)
* Dzongkha Grammar & other materials – site *The Dzongkha Development Commission* (en – dz)
* Коряков Ю.Б. Практическая транскрипция для языка дзонг-кэ
* Classical Tibetan-Dzongkha Dictionary(pdf)