# บริติชราช

| อินเดีย |
| --- |
| ค.ศ. 1858–ค.ศ. 1947 |
| แผนที่ของอินเดียใน ค.ศ. 1909 โดยสีชมพูแสดงถึงอินเดียของบริเตนในทั้งสองระดับสี และสีเหลืองแสดงถึงรัฐของเหล่ามหาราชา |
| สถานะ | โครงสร้างทางการเมืองของจักรวรรดิบริติช (ซึ่งประกอบด้วยอินเดียของบริเตน และรัฐมหาราชา) |
| เมืองหลวง | กัลกัตตา (ค.ศ. 1858–1911) นิวเดลี (ค.ศ. 1911/1931–1947) |
| ภาษาราชการ | อังกฤษและอูรดู |
| การปกครอง | รัฐบาลอาณานิคมของบริเตน |
| จักรพรรดิ |   |
|  |
| • ค.ศ. 1858–1901  | วิกตอเรีย |
| • ค.ศ. 1901–1910  | เอ็ดเวิร์ดที่ 7 |
| • ค.ศ. 1910–1936  | จอร์จที่ 5 |
| • ค.ศ. 1936  | เอ็ดเวิร์ดที่ 8 |
| • ค.ศ. 1936–1947  | จอร์จที่ 6 |
|  |
| อุปราช |   |
|  |
| • ค.ศ. 1858–1862 (คนแรก)  | ชาร์ล แคนนิง |
| • ค.ศ. 1947 (คนสุดท้าย)  | หลุยส์ เมานต์แบ็ตเทน |
|  |
| รัฐมนตรีว่าการอินเดีย |   |
|  |
| • ค.ศ. 1858–1859 (คนแรก)  | เอ็ดเวิร์ด สแตนเลย์ |
| • ค.ศ. 1947 (คนสุดท้าย)  | วิลเลียม แฮร์ |
|  |
| สภานิติบัญญัติ | สภานิติบัญญัติจักรวรรดิ |
| ประวัติศาสตร์ |   |
|  |
| • กบฏอินเดีย  | 10 พฤษภาคม ค.ศ. 1857 |
| • พระราชบัญญัติรัฐบาลอินเดีย  | 2 สิงหาคม ค.ศ. 1858 |
| • พระราชบัญญัติอิสรภาพของอินเดีย | 18 กรกฎาคม ค.ศ. 1947 |
| • การแบ่งอินเดีย  | 14 และ 15 สิงหาคม ค.ศ. 1947 |
|  |
| สกุลเงิน | รูปีอินเดีย |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **ก่อนหน้า** | **ถัดไป** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | **ค.ศ. 1858:** จักรวรรดิโมกุล |
|  | การปกครองของบริษัทในอินเดีย |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| **ค.ศ. 1947:** อินเดียในเครือจักรภพ |  |
| ปากีสถานในเครือจักรภพ |  |

 |

 |
|  |

**บริติชราช** (อังกฤษ: *British Raj*) เป็นการปกครองของพระมหากษัตริย์อังกฤษในอนุทวีปอินเดีย เรียกอีกอย่างว่า **การปกครองส่วนพระองค์ในอินเดีย** (อังกฤษ: *Crown rule in India*) หรือ **การปกครองโดยตรงในอินเดีย** (Direct rule in India) โดยดำรงอยู่ตั้งแต่ ค.ศ. 1858 จนถึง 1947 ภูมิภาคที่อยู่ภายใต้การปกครองของบริเตนแห่งนี้เรียกกันโดยทั่วไปว่า **อินเดีย** ตามการใช้งานในปัจจุบัน รวมถึงพื้นที่ในปกครองของสหราชอาณาจักรโดยตรง ซึ่งเรียกแบบโดยรวมว่าบริติชอินเดีย ตลอดจนรัฐในปกครองของเจ้าพื้นเมือง แต่เนื่องจากบรรดารัฐดังกล่าวอยู่ภายใต้อธิปไตยชั้นสูงสุดโดยบริเตน จึงทำให้พื้นที่ดังกล่าวเรียกว่ารัฐมหาราชา บางครั้งภูมิภาคแห่งนี้เรียกว่า **บริติช-อินเดีย** หรือ **จักรวรรดิอินเดีย** ถึงแม้ว่าจะเป็นชื่อเรียกอย่างไม่เป็นทางการก็ตาม

ก่อนหน้ายุคบริติชราช อังกฤษได้ปกครองบรรดาดินแดนในอนุทวีปอินเดียผ่านบริษัทอินเดียตะวันออกกว่าร้อยปี ซึ่งบริษัทนี้มีกองเรือและกองทหารเป็นของตนเอง การปกครองโดยบริษัทฯได้สิ้นสุดลงเมื่อมีการตราพระราชบัญญัติรัฐบาลอินเดีย ค.ศ. 1858 ในการนี้ สมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรียได้สถาปนาพระองค์เป็นจักรพรรดินีนาถแห่งอินเดีย ทรงส่งขุนนางไปปกครองอินเดียในตำแหน่งอุปราชและข้าหลวงต่างพระองค์ ต่อมาภายหลังสงครามโลกครั้งที่สอง ก็ได้มีการแบ่งอินเดียแบ่งออกเป็นสองประเทศในเครือจักรภพคืออินเดีย (ประเทศอินเดียในปัจจุบัน) และปากีสถาน (ประเทศปากีสถานและประเทศบังกลาเทศในปัจจุบัน) ส่วนพม่านั้นได้แยกตัวออกจากรัฐบาลบริติชอินเดียในปี ค.ศ. 1937 และรัฐบาลสหราชอาณาจักรปกครองโดยตรงตั้งแต่บัดนั้น

บริติชราชประกอบไปด้วยดินแดนที่เป็นประเทศอินเดียและบังกลาเทศในปัจจุบัน อีกทั้งยังมีเอเดน (1839-1937), พม่าตอนบน (1885-1937), และพม่าตอนล่าง (1853-1937), โซมาลิแลนด์ของบริเตน (1884-98), โอมานและมัสกัต (1892-1947), บาห์เรน (1861-1947), กาตาร์ (1916-47), คูเวต (1899-1947), รัฐทรูเชียล (1820-1947), และ สเตรตส์เซตเทิลเมนต์ (1826-67) นอกจากนี้ บริติชราชยังมีเขตอำนาจถึงดินแดนในปกครองอังกฤษในตะวันออกกลาง เงินตรารูปีอินเดียใช้กันอย่างแพร่หลายในอนุทวีปอินเดีย อย่างไรก็ตาม ในบรรดาดินแดนในบังคับของอังกฤษเหล่านี้ บริติชซีลอน (ประเทศศรีลังกาในปัจจุบัน) มีฐานะเป็นคราวน์โคโลนีที่ไม่ขึ้นกับรัฐบาลอุปราชแห่งอินเดีย

ราชอาณาจักรเนปาลและภูฏาน แม้มีความขัดแย้งกับสหราชอาณาจักร แต่ก็ลงนามทำสนธิสัญญากันและได้รับการยอมรับในฐานะรัฐเอกราชและไม่ใช่ส่วนหนึ่งของบริติชราช ราชอาณาจักรสิกขิมได้รับการตั้งให้เป็นรัฐราชวงศ์หลังการลงนามในสนธิสัญญาอังกฤษ-สิกขิมในปี 1862 อย่างไรก็ตาม ไม่เคยมีการตกลงในประเด็นว่าด้วยความมีอธิปไตย มัลดีฟส์เป็นรัฐในอารักขาของบริเตนตั้งแต่ปี 1867 ถึงปี 1965 ซึ่งไม่ใช่ส่วนหนึ่งในบริติชราช

เหรียญทองหนึ่งโมอูร์ (เท่ากับ 15 เหรียญเงินรูปี) เป็นเงินตราที่ใช้ในบริติชราชตลอดจนในเนปาลและอัฟกานิสถาน
## บริติชอินเดียและรัฐมหาราชา

อินเดียในยุคของบริติชราช ประกอบด้วยดินแดนสองประเภท คือ *บริติชอินเดีย* ปกครองและบริหารโดยรัฐบาลกลาง กับ *รัฐพื้นเมือง (รัฐมหาราชา)*  ปกครองโดยเจ้าอินเดียแต่บริหารโดยรัฐบาลกลาง ทั้งนี้ในมาตรา 18 ของพระราชบัญญัติจำกัดความ ค.ศ. 1889 (Interpretation Act) บัญญัติไว้ว่า:

>
> (4.) คำว่า "บริติชอินเดีย" นั้นหมายถึงดินแดนและสถานที่ทั้งปวงในแผ่นดินแว่นแคว้นในสมเด็จฯ ซึ่งขณะนี้อยู่ในปกครองโดยสมเด็จฯผ่านทางข้าหลวงต่างพระองค์แห่งอินเดีย หรือผ่านข้าหลวงหรือเจ้าพนักงานอื่นใดอันขึ้นกับข้าหลวงต่างพระองค์แห่งอินเดีย
>
> (5.) คำว่า "อินเดีย" นั้นหมายถึงบริติชอินเดียพร้อมด้วยดินแดนของบรรดาเจ้าหรือผู้นำพื้นเมืองภายใต้พระราชอำนาจในสมเด็จฯ ซึ่งทรงบริหารผ่านข้าหลวงต่างพระองค์แห่งอินเดีย หรือผ่านข้าหลวงหรือเจ้าพนักงานอื่นใดอันขึ้นกับข้าหลวงต่างพระองค์แห่งอินเดีย
>

โดยทั่วไป คำว่า "บริติชอินเดีย" นั้นใช้เพื่อสื่อถึงอนุทวีปอินเดียภายใต้การปกครองของบริษัทอินเดียตะวันออกระหว่าง ค.ศ. 1600 ถึง 1858 นอกจากยังคำว่าบริติชอินเดีย ยังใช้สื่อถึงชาวอังกฤษในอินเดียด้วย ส่วนคำว่า "จักรวรรดิอินเดีย" นั้นเป็นคำที่ไม่ใช้ในสารบบกฎหมาย แต่เนื่องจากกษัตริย์อังกฤษทรงปกครองอินเดียในพระอิสริยยศ *จักรพรรดิแห่งอินเดีย* ดังนั้นเวลากษัตริย์อังกฤษมีพระราชดำรัสไปยังรัฐสภาจึงมักจะเรียกอินเดียว่า "จักรวรรดิอินเดีย" ทั้งนี้ หนังสือเดินทางที่ออกโดยรัฐบาลบริติชอินเดียนั้น ปรากฏคำว่า "Indian Empire" บนปก และปรากฏคำว่า "Empire of India" อยู่ด้านใน นอกจากนี้ยังมีการสถาปนาเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่มีชื่อว่า เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันสูงส่งยิ่งแห่งจักรวรรดิอินเดีย ด้วย

### มณฑลขนาดใหญ่

ในช่วงเปลี่ยนผ่านสู่คริสต์ศตวรรษที่ 20 บริติชอินเดียประกอบด้วยมณฑลทั้งสิ้น 8 มณฑล ซึ่งมณฑลเหล่านั้นได้รับการปกครองโดยผู้ว่าราชการ หรือรองผู้ว่าราชการ

เขตการปกครองและประชากร (ไม่รวมรัฐพื้นเมือง) ในประมาณ ค.ศ. 1907| มณฑล (และดินแดนในปัจจุบัน) | พื้นที่รวม | ประชากรปี 1901 (ล้านคน) |
| --- | --- | --- |
| อัสสัม  (รัฐอัสสัม, รัฐอรุณาจัลประเทศ, รัฐเมฆาลัย, รัฐมิโซรัม, รัฐนาคาแลนด์) | 130,000 ตารางกิโลเมตร 50,000 ตารางไมล์ | 6 |
| เบงกอล (ประเทศบังกลาเทศ, รัฐเบงกอลตะวันตก, รัฐพิหาร, รัฐฌารขัณฑ์ และรัฐโอฑิศา) | 390,000 ตารางกิโลเมตร 150,000 ตารางไมล์ | 75 |
| บอมเบย์ (แคว้นสินธ์ และบางส่วนของรัฐมหาราษฏระ, รัฐคุชราต และรัฐกรณาฏกะ) | 320,000 ตารางกิโลเมตร 120,000 ตารางไมล์ | 19 |
| พม่า (ประเทศพม่า) | 440,000 ตารางกิโลเมตร 170,000 ตารางไมล์ | 9 |
| มณฑลกลางและเบราร์  (รัฐมัธยประเทศ และบางส่วนของรัฐมหาราษฏระ, รัฐฉัตตีสครห์ และรัฐโอฑิศา) | 270,000 ตารางกิโลเมตร 100,000 ตารางไมล์ | 13 |
| มัทราส (รัฐอานธรประเทศ, รัฐทมิฬนาฑู และบางส่วนของรัฐเกรละ, รัฐกรณาฏกะ, รัฐโอฑิศา และรัฐเตลังคานา) | 370,000 ตารางกิโลเมตร 140,000 ตารางไมล์ | 38 |
| ปัญจาบ (แคว้นปัญจาบ, ดินแดนนครหลวงอิสลามาบาด, รัฐปัญจาบ, รัฐหรยาณา, รัฐหิมาจัลประเทศ, รัฐฉัตติสครห์ และดินแดนนครหลวงแห่งชาติเดลี) | 250,000 ตารางกิโลเมตร 97,000 ตารางไมล์ | 20 |
| สหมณฑล (รัฐอุตตรประเทศและรัฐอุตตราขัณฑ์) | 280,000 ตารางกิโลเมตร 110,000 ตารางไมล์ | 48 |

ในช่วงของการแบ่งเบงกอล (ค.ศ. 1905–1913) มณฑลอัสสัมและเบงกอลตะวันออกได้รับการก่อตั้งขึ้นในฐานะเขตผู้แทนพระองค์ ใน ค.ศ. 1911 *มณฑลเบงกอลตะวันออก* ถูกรวมกับมณฑลเบงกอลอีกครั้ง และมณฑลใหม่ทางตะวันออกได้กลายไปเป็นมณฑลอัสสัม, เบงกอล, พิหาร และโอฑิศา

## ธงที่เกี่ยวข้อง

* ธงจักรวรรดิอินเดีย เป็นธงอย่างไม่เป็นทางการ
* ธงนาวี
* ธงข้าหลวงต่างพระองค์

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม

### แหล่งอ้างอิงเกี่ยวกับด้านการสำรวจ

* Allan, J., T. Wolseley Haig, H. H. Dodwell. *The Cambridge Shorter History of India* (1934) 996 pp.
* Bandhu, Deep Chand. *History of Indian National Congress* (2003) 405pp
* Bandyopadhyay, Sekhar (2004), *From Plassey to Partition: A History of Modern India*, Orient Longman. Pp. xx, 548., ISBN 978-81-250-2596-2.
* Bayly, C. A. (1990), *Indian Society and the Making of the British Empire (The New Cambridge History of India)*, Cambridge and London: Cambridge University Press. Pp. 248, ISBN 978-0-521-38650-0.
* Bose, Sugata; Jalal, Ayesha (2003), *Modern South Asia: History, Culture, Political Economy* (2nd ed.), Routledge, ISBN 0-415-30787-2
* Brown, Judith M. (1994) [First published 1984], *Modern India: The Origins of an Asian Democracy*, Oxford University Press. Pp. xiii, 474, ISBN 978-0-19-873113-9.
* Bose, Sugata; Jalal, Ayesha (2004), *Modern South Asia: History, Culture, Political Economy* (2nd ed.), Routledge, ISBN 978-0-415-30787-1
* Chhabra, G. S. (2005) [First published 1971], *Advanced Study in the History of Modern India*, vol. III (1920–1947) (Revised ed.), New Delhi: Lotus Press, p. 2, ISBN 978-81-89093-08-2
* Copland, Ian (2001), *India 1885–1947: The Unmaking of an Empire (Seminar Studies in History Series)*, Harlow and London: Pearson Longmans. Pp. 160, ISBN 978-0-582-38173-5
* Coupland, Reginald. *India: A Re-Statement* (Oxford University Press, 1945)
* Dodwell H. H., ed. *The Cambridge History of India. Volume 6: The Indian Empire 1858–1918. With Chapters on the Development of Administration 1818–1858* (1932) 660 pp. online edition; also published as vol 5 of the *Cambridge History of the British Empire*
* Gilmour, David. *The British in India: A Social History of the Raj*(2018); expanded edition of *The Ruling Caste: Imperial Lives in the Victorian Raj* (2007) Excerpt and text search
* Herbertson, A.J. and O.J.R. Howarth. eds. *The Oxford Survey Of The British Empire* (6 vol 1914) online vol 2 on Asia pp. 1–328 on India
* James, Lawrence. *Raj: The Making and Unmaking of British India* (2000)
* Judd, Denis (2004), *The Lion and the Tiger: The Rise and Fall of the British Raj, 1600–1947*, Oxford and New York: Oxford University Press. Pp. xiii, 280, ISBN 978-0-19-280358-0.
* Louis, William Roger, and Judith M. Brown, eds. *The Oxford History of the British Empire* (5 vol 1999–2001), with numerous articles on the Raj
* Low, D. A. (1993), *Eclipse of Empire*, Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-45754-5
* Ludden, David E. (2002), *India And South Asia: A Short History*, Oxford: Oneworld, ISBN 978-1-85168-237-9
* Majumdar, Ramesh Chandra; Raychaudhuri, Hemchandra; Datta, Kalikinkar (1950), *An advanced history of India*
* Majumdar, R. C. ed. (1970). British paramountcy and Indian renaissance. (The history and culture of the Indian people) Bombay: Bharatiya Vidya Bhavan.
* Mansingh, Surjit *The A to Z of India* (2010), a concise historical encyclopaedia
* Marshall, P. J. (2001), *The Cambridge Illustrated History of the British Empire, 400 pp.*, Cambridge and London: Cambridge University Press., ISBN 978-0-521-00254-7.
* Markovits, Claude (2004), *A History of Modern India, 1480–1950*, Anthem Press, ISBN 978-1-84331-004-4
* Metcalf, Barbara D.; Metcalf, Thomas R. (2006), *A Concise History of Modern India (Cambridge Concise Histories)*, Cambridge and New York: Cambridge University Press. Pp. xxxiii, 372, ISBN 978-0-521-68225-1
* Moon, Penderel. *The British Conquest and Dominion of India* (2 vol. 1989) 1235pp; the fullest scholarly history of political and military events from a British top-down perspective;
* Oldenburg, Philip (2007), "India: Movement for Freedom", *Encarta Encyclopedia*, คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 31 October 2009
* Panikkar, K. M. (1953). Asia and Western dominance, 1498–1945, by K.M. Panikkar. London: G. Allen and Unwin.
* Peers, Douglas M. (2006), *India under Colonial Rule 1700–1885*, Harlow and London: Pearson Longmans. Pp. xvi, 163, ISBN 978-0-582-31738-3.
* Riddick, John F. *The history of British India: a chronology* (2006) excerpt and text search, covers 1599–1947
* Riddick, John F. *Who Was Who in British India* (1998), covers 1599–1947
* Robb, Peter (2002), *A History of India*, Palgrave Macmillan, ISBN 978-0-230-34549-2
* Sarkar, Sumit (2004) [First published 1983], *Modern India, 1885–1947*, Delhi: Macmillan, ISBN 978-0-333-90425-1
* Smith, Vincent A. (1958) *The Oxford History of India* (3rd ed.) the Raj section was written by Percival Spear
* Somervell, D.C. *The Reign of King George V,* (1936) covers Raj 1910–35 pp. 80–84, 282–91, 455–64 online free
* Spear, Percival (1990) [First published 1965], *A History of India, Volume 2*, New Delhi and London: Penguin Books. Pp. 298, ISBN 978-0-14-013836-8.
* Stein, Burton (2001) [First published 1998], *A History of India*, Oxford University Press, ISBN 978-0-19-565446-2.
* Stein, Burton (2010) [First published 1998], *A History of India* (2nd ed.), John Wiley & Sons, ISBN 978-1-4443-2351-1.
* Thompson, Edward, and G.T. Garratt. *Rise and Fulfilment of British Rule in India* (1934) 690 pages; scholarly survey, 1599–1933 excerpt and text search
* Wolpert, Stanley (2004), *A New History of India* (7th ed.), Oxford and New York: Oxford University Press, ISBN 978-0-19-516677-4.
* Wolpert, Stanley, ed. *Encyclopedia of India* (4 vol. 2005) comprehensive coverage by scholars
* Wolpert, Stanley A. (2006), *Shameful Flight: The Last Years of the British Empire in India*, Oxford University Press, ISBN 978-0-19-539394-1

### แหล่งอ้างอิงที่ได้รับการศึกษาเป็นพิเศษ

* Baker, David (1993), *Colonialism in an Indian Hinterland: The Central Provinces, 1820–1920*, Delhi: Oxford University Press. Pp. xiii, 374, ISBN 978-0-19-563049-7
* Bayly, Christopher (2000), *Empire and Information: Intelligence Gathering and Social Communication in India, 1780–1870 (Cambridge Studies in Indian History and Society)*, Cambridge University Press. Pp. 426, ISBN 978-0-521-66360-1
* Bayly, Christopher; Harper, Timothy (2005), *Forgotten Armies: The Fall of British Asia, 1941–1945*, Harvard University Press, ISBN 978-0-674-01748-1, สืบค้นเมื่อ 22 September 2013
* Bayly, Christopher; Harper, Timothy (2007), *Forgotten Wars: Freedom and Revolution in Southeast Asia*, Harvard University Press, ISBN 978-0-674-02153-2, สืบค้นเมื่อ 21 September 2013
* Bayly, Christopher Alan. *Imperial Meridian: The British Empire and the World 1780-1830*. (Routledge, 2016).
* Bose, Sudhindra (1916), *Some Aspects of British Rule in India*, Studies in the Social Sciences, vol. V, Iowa City: The University, pp. 79–81
* Bosma, Ulbe (2011), Emigration: Colonial circuits between Europe and Asia in the 19th and early 20th century, EGO - European History Online, Mainz: Institute of European History, retrieved: March 25, 2021 (pdf).
* Brown, Judith M. *Gandhi: Prisoner of Hope* (1991), scholarly biography
* Brown, Judith M.; Louis, Wm. Roger, บ.ก. (2001), *Oxford History of the British Empire: The Twentieth Century*, Oxford University Press. pp. 800, ISBN 978-0-19-924679-3
* Buckland, C.E. *Dictionary of Indian Biography* (1906) 495 pp. full text
* Carrington, Michael (May 2013), "Officers, Gentlemen, and Murderers: Lord Curzon's campaign against "collisions" between Indians and Europeans, 1899–1905", *Modern Asian Studies*, **47** (3): 780–819, doi:10.1017/S0026749X12000686, S2CID 147335168
* Chandavarkar, Rajnarayan (1998), *Imperial Power and Popular Politics: Class, Resistance and the State in India, 1850–1950*, (Cambridge Studies in Indian History & Society). Cambridge University Press. Pp. 400, ISBN 978-0-521-59692-3.
* Chatterji, Joya (1993), *Bengal Divided: Hindu Communalism and Partition, 1932–1947*, Cambridge University Press. Pp. 323, ISBN 978-0-521-52328-8.
* Copland, Ian (2002), *Princes of India in the Endgame of Empire, 1917–1947*, (Cambridge Studies in Indian History & Society). Cambridge University Press. Pp. 316, ISBN 978-0-521-89436-4.
* Das, Manmath Nath (1964). *India under Morley and Minto: politics behind revolution, repression and reforms*. G. Allen and Unwin. ISBN 9780049540026.
* Davis, Mike (2001), *Late Victorian Holocausts*, Verso Books, ISBN 978-1-85984-739-8
* Dewey, Clive. *Anglo-Indian Attitudes: The Mind of the Indian Civil Service* (2003)
* Ewing, Ann. "Administering India: The Indian Civil Service", *History Today*, June 1982, 32#6 pp. 43–48, covers 1858–1947
* Fieldhouse, David (1996), "For Richer, for Poorer?", ใน Marshall, P. J. (บ.ก.), *The Cambridge Illustrated History of the British Empire*, Cambridge: Cambridge University Press. Pp. 400, pp. 108–146, ISBN 978-0-521-00254-7
* Gilmartin, David. 1988. *Empire and Islam: Punjab and the Making of Pakistan*. University of California Press. 258 pages. ISBN 978-0-520-06249-8.
* Gilmour, David. *Curzon: Imperial Statesman* (2006) excerpt and text search
* Gopal, Sarvepalli. *British Policy in India 1858–1905* (2008)
* Gopal, Sarvepalli (1976), *Jawaharlal Nehru: A Biography*, Harvard U. Press, ISBN 978-0-674-47310-2, สืบค้นเมื่อ 21 February 2012
* Gopal, Sarvepalli. *Viceroyalty of Lord Irwin 1926–1931* (1957)
* Gopal, Sarvepalli (1953), *The Viceroyalty of Lord Ripon, 1880–1884*, Oxford U. Press, สืบค้นเมื่อ 21 February 2012
* Gould, William (2004), *Hindu Nationalism and the Language of Politics in Late Colonial India*, Cambridge U. Press. Pp. 320.
* Grove, Richard H. (2007), "The Great El Nino of 1789–93 and its Global Consequences: Reconstructing an Extreme Climate Even in World Environmental History", *The Medieval History Journal*, **10** (1&2): 75–98, doi:10.1177/097194580701000203, hdl:1885/51009, S2CID 162783898
* Hall-Matthews, David (November 2008), "Inaccurate Conceptions: Disputed Measures of Nutritional Needs and Famine Deaths in Colonial India", *Modern Asian Studies*, **42** (6): 1189–1212, doi:10.1017/S0026749X07002892, S2CID 146232991
* Headrick, Daniel R. (1988), *The tentacles of progress: technology transfer in the age of imperialism, 1850–1940*
* Hyam, Ronald (2007), *Britain's Declining Empire: The Road to Decolonisation, 1918–1968*, Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-86649-1
* Imperial Gazetteer of India vol. III (1907), *The Indian Empire, Economic (Chapter X: Famine), pp. 475–502*, Published under the authority of His Majesty's Secretary of State for India in Council, Oxford at the Clarendon Press. Pp. xxx, 1 map, 552.
* *The Imperial Gazetteer of India*, vol. IV: The Indian Empire, Administrative, Oxford: Clarendon Press, 1909
* Jalal, Ayesha (1993), *The Sole Spokesman: Jinnah, the Muslim League and the Demand for Pakistan*, Cambridge U. Press, 334 pages.
* Kaminsky, Arnold P. *The India Office, 1880–1910* (1986) excerpt and text search, focus on officials in London
* Khan, Yasmin (2007), *The Great Partition: The Making of India and Pakistan*, Yale U. Press, 250 pages, ISBN 978-0-300-12078-3
* Khan, Yasmin. *India At War: The Subcontinent and the Second World War* (2015), wide-ranging scholarly survey excerpt; also published as Khan, Yasmin. *The Raj At War: A People's History Of India's Second World War* (2015) a major, comprehensive scholarly study
* Klein, Ira (July 2000), "Materialism, Mutiny and Modernization in British India", *Modern Asian Studies*, **34** (3): 545–80, doi:10.1017/S0026749X00003656, JSTOR 313141, S2CID 143348610
* Koomar, Roy Basanta (2009), *The Labor Revolt in India*, BiblioBazaar, LLC, pp. 13–14, ISBN 978-1-113-34966-8
* Kumar, Deepak. *Science and the Raj: A Study of British India* (2006)
* Lipsett, Chaldwell. *Lord Curzon in India 1898–1903* (1903) excerpt and text search 128pp
* Low, D. A. (2002), *Britain and Indian Nationalism: The Imprint of Ambiguity 1929–1942*, Cambridge University Press. Pp. 374, ISBN 978-0-521-89261-2.
* MacMillan, Margaret. *Women of the Raj: The Mothers, Wives, and Daughters of the British Empire in India* (2007)
* Metcalf, Thomas R. (1991), *The Aftermath of Revolt: India, 1857–1870*, Riverdale Co. Pub. Pp. 352, ISBN 978-81-85054-99-5
* Metcalf, Thomas R. (1997), *Ideologies of the Raj*, Cambridge University Press, Pp. 256, ISBN 978-0-521-58937-6
* Moore, Robin J. (2001a), "Imperial India, 1858–1914", ใน Porter, Andrew N. (บ.ก.), *Oxford History of the British Empire*, vol. III: The Nineteenth Century, pp. 422–46, ISBN 978-0-19-924678-6
* Moore, Robin J. "India in the 1940s", in Robin Winks, ed. *Oxford History of the British Empire: Historiography*, (2001b), pp. 231–42
* Nehru, Jawaharlal (1946), *Discovery of India*, Delhi: Oxford University Press
* Porter, Andrew, บ.ก. (2001), *Oxford History of the British Empire: Nineteenth Century*, Oxford University Press. Pp. 800, ISBN 978-0-19-924678-6
* Raghavan, Srinath. *India's War: World War II and the Making of Modern South Asia* (2016). wide-ranging scholarly survey excerpt
* Rai, Lajpat (2008), *England's Debt to India: A Historical Narrative of Britain's Fiscal Policy in India*, BiblioBazaar, LLC, pp. 263–281, ISBN 978-0-559-80001-6
* Raja, Masood Ashraf (2010), *Constructing Pakistan: Foundational Texts and the Rise of Muslim National Identity, 1857–1947*, Oxford University Press, ISBN 978-0-19-547811-2
* Ramusack, Barbara (2004), *The Indian Princes and their States (The New Cambridge History of India)*, Cambridge University Press. Pp. 324, ISBN 978-0-521-03989-5
* Read, Anthony, and David Fisher; *The Proudest Day: India's Long Road to Independence* (W. W. Norton, 1999) Archive.org, borrowable
* Riddick, John F. *The History of British India: A Chronology* (2006) excerpt
* Riddick, John F. *Who Was Who in British India* (1998); 5000 entries excerpt
* Shaikh, Farzana (1989), *Community and Consensus in Islam: Muslim Representation in Colonial India, 1860–1947*, Cambridge University Press. Pp. 272., ISBN 978-0-521-36328-0.
* Talbot, Ian; Singh, Gurharpal, บ.ก. (1999), *Region and Partition: Bengal, Punjab and the Partition of the Subcontinent*, Oxford University Press. Pp. 420, ISBN 978-0-19-579051-1.
* Thatcher, Mary. *Respected Memsahibs: an Anthology* (Hardinge Simpole, 2008)
* Tinker, Hugh (October 1968), "India in the First World War and after", *Journal of Contemporary History*, **3** (4, 1918–19: From War to Peace): 89–107, doi:10.1177/002200946800300407, JSTOR 259853, S2CID 150456443.
* Voigt, Johannes. *India in The Second World War* (1988)
* Wainwright, A. Martin (1993), *Inheritance of Empire: Britain, India, and the Balance of Power in Asia, 1938–55*, Praeger Publishers. Pp. xvi, 256, ISBN 978-0-275-94733-0.
* Wolpert, Stanley A. (2007), "India: British Imperial Power 1858–1947 (Indian nationalism and the British response, 1885–1920; Prelude to Independence, 1920–1947)", *Encyclopædia Britannica*.
* Wolpert, Stanley A. *Jinnah of Pakistan* (2005)
* Wolpert, Stanley A. *Tilak and Gokhale: revolution and reform in the making of modern India* (1962) full text online

### แหล่งอ้างอิงเกี่ยวกับด้านเศรษฐกิจและประวัติศาสตร์สังคม

* Anstey, Vera. *The economic development of India* (4th ed. 1952), 677pp; thorough scholarly coverage; focus on 20th century down to 1939
* Ballhatchet, Kenneth. *Race, Sex, and Class under the Raj: Imperial Attitudes and Policies and Their Critics, 1793–1905* (1980).
* Chaudhary, Latika, et al. eds. *A New Economic History of Colonial India* (2015)
* Derbyshire, I. D. (1987), "Economic Change and the Railways in North India, 1860–1914", *Population Studies*, **21** (3): 521–45, doi:10.1017/s0026749x00009197, JSTOR 312641, S2CID 146480332
* Chaudhuri, Nupur. "Imperialism and Gender." in *Encyclopedia of European Social History,* edited by Peter N. Stearns, (vol. 1, 2001), pp. 515–521. online emphasis on Raj.
* Dutt, Romesh C. *The Economic History of India under early British Rule* (1901); *The Economic History of India in the Victorian Age* (1906) online
* Gupta, Charu, ed. *Gendering Colonial India: Reforms, Print, Caste and Communalism* (2012)
* Hyam, Ronald. *Empire and Sexuality: The British Experience* (1990).
* Kumar, Dharma; Desai, Meghnad (1983), *The Cambridge Economic History of India*, vol. 2: c. 1757–c. 1970, Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-22802-2
* Lockwood, David. *The Indian Bourgeoisie: A Political History of the Indian Capitalist Class in the Early Twentieth Century* (I.B. Tauris, 2012) 315 pages; focus on Indian entrepreneurs who benefited from the Raj, but ultimately sided with the Indian National Congress.
* O'Dell, Benjamin D (2014). "Beyond Bengal: Gender, Education, And The Writing Of Colonial Indian History" (PDF). *Victorian Literature and Culture*. **42** (3): 535–551. doi:10.1017/S1060150314000138. S2CID 96476257.
* Roy, Tirthankar (Summer 2002), "Economic History and Modern India: Redefining the Link", *The Journal of Economic Perspectives*, **16** (3): 109–30, doi:10.1257/089533002760278749, JSTOR 3216953
* Sarkar, J. (2013, reprint). Economics of British India ... Third edition. Enlarged and partly rewritten. Calcutta: M.C. Sarkar & Sons.
* Simmons, Colin (1985), "'De-Industrialization', Industrialization and the Indian Economy, c. 1850–1947", *Modern Asian Studies*, **19** (3): 593–622, doi:10.1017/s0026749x00007745, JSTOR 312453, S2CID 144581168
* Sinha, Mrinalini. *Colonial Masculinity: The 'Manly Englishman' and the 'Effeminate Bengali' in the Late Nineteenth Century* (1995).
* Strobel, Margaret. *European Women and the Second British Empire* (1991).
* Tirthankar, Roy (2014), "Financing the Raj: the City of London and colonial India 1858–1940", *Business History*, **56** (6): 1024–1026, doi:10.1080/00076791.2013.828424, S2CID 153716644
* Tomlinson, Brian Roger (1993), *The Economy of Modern India, 1860–1970*, New Cambridge history of India, vol. III, 3, Cambridge University Press, p. 109, ISBN 978-0-521-36230-6
* Tomlinson, Brian Roger (October 1975), "India and the British Empire, 1880–1935", *Indian Economic and Social History Review*, **12** (4): 337–380, doi:10.1177/001946467501200401, S2CID 144217855

### แหล่งอ้างอิงเกี่ยวกับประวัติศาสตร์นิพนธ์และความทรงจำ

* Andrews, C.F. (2017). *India and the Simon Report*. Routledge reprint of 1930 first edition. p. 11. ISBN 9781315444987.
* Durant, Will (2011, reprint). The case for India. New York: Simon and Schuster.
* Ellis, Catriona (2009). "Education for All: Reassessing the Historiography of Education in Colonial India". *History Compass*. **7** (2): 363–75. doi:10.1111/j.1478-0542.2008.00564.x.
* Gilmartin, David (2015). "The Historiography of India's Partition: Between Civilization and Modernity". *The Journal of Asian Studies*. **74** (1): 23–41. doi:10.1017/s0021911814001685. S2CID 67841003.
* Major, Andrea (2011). "Tall tales and true: India, historiography and British imperial imaginings". *Contemporary South Asia*. **19** (3): 331–32. doi:10.1080/09584935.2011.594257. S2CID 145802033.
* Mantena, Rama Sundari. *The Origins of Modern Historiography in India: Antiquarianism and Philology* (2012)
* Moor-Gilbert, Bart. *Writing India, 1757–1990: The Literature of British India* (1996) on fiction written in English
* Mukherjee, Soumyen. "Origins of Indian Nationalism: Some Questions on the Historiography of Modern India." *Sydney Studies in Society and Culture* 13 (2014). online
* Nawaz, Rafida, and Syed Hussain Murtaza. "Impact of Imperial Discourses on Changing Subjectivities in Core and Periphery: A Study of British India and British Nigeria." *Perennial Journal of History* 2.2 (2021): 114-130. online
* Nayak, Bhabani Shankar. "Colonial world of postcolonial historians: reification, theoreticism, and the neoliberal reinvention of tribal identity in India." *Journal of Asian and African Studies* 56.3 (2021): 511-532 online.
* Parkash, Jai. "Major trends of historiography of revolutionary movement in India – Phase II." (PhD dissertation, Maharshi Dayanand University, 2013). online
* Philips, Cyril H. ed. *Historians of India, Pakistan and Ceylon* (1961), reviews the older scholarship
* Stern, Philip J (2009). "History and Historiography of the English East India Company: Past, Present, and Future". *History Compass*. **7** (4): 1146–80. doi:10.1111/j.1478-0542.2009.00617.x.
* Stern, Philip J. "Early Eighteenth-Century British India: Antimeridian or antemeridiem?." '*Journal of Colonialism and Colonial History* 21.2 (2020) pp 1–26, focus on C.A. Bayly, *Imperial Meridian* online.
* Whitehead, Clive (2005). "The historiography of British imperial education policy, Part I: India". *History of Education*. **34** (3): 315–329. doi:10.1080/00467600500065340. S2CID 144515505.
* Winks, Robin, ed. *Historiography* (1999) vol. 5 in William Roger Louis, eds. *The Oxford History of the British Empire*
* Winks, Robin W. *The Historiography of the British Empire-Commonwealth: Trends, Interpretations and Resources* (1966)
* Young, Richard Fox, ed. (2009). *Indian Christian Historiography from Below, from Above, and in Between India and the Indianness of Christianity: Essays on Understanding – Historical, Theological, and Bibliographical – in Honor of Robert Eric Frykenberg*

## หนังสืออ่านเพิ่ม

* Malone, David M., C. Raja Mohan, and Srinath Raghavan, eds. *The Oxford handbook of Indian foreign policy (2015)* excerpt pp 55–79.
* Simon Report (1930) vol 1, wide-ranging survey of conditions
* Editors, Charles Rivers (2016). The British Raj: The History and Legacy of Great Britain's Imperialism in India and the Indian subcontinent.
* Keith, Arthur Berriedale (1912). *Responsible government in the dominions*. The Clarendon press., major primary source

### หนังสือประจำรายปีและการบันทึกทางสถิติ

* *Indian Year-book for 1862: A review of social, intellectual, and religious progress in India and Ceylon* (1863), ed. by John Murdoch online edition 1861 edition
* *The Year-book of the Imperial Institute of the United Kingdom, the colonies and India: a statistical record of the resources and trade of the colonial and Indian possessions of the British Empire* (2nd ed.), India, 1893, pp. 375–462 – โดยทาง Google Books
* *The Imperial Gazetteer of India* (26 vol, 1908–31), highly detailed description of all of India in 1901. online edition
* *Statistical abstract relating to British India, from 1895–96 to 1904–05* (London, 1906) full text online,
* *The Cyclopedia of India: biographical, historical, administrative, commercial* (1908) business history, biographies, illustrations
* *The Indian Year Book: 1914* (1914)
* *The Indian Annual Register: A digest of public affairs of India regarding the nation's activities in the matters, political, economic, industrial, educational, etc. during the period 1919–1947* online
	+ 1930 edition
	+ 1921 edition
	+ 1919–1947 editions