# คริสตศิลป์

"พระแม่มารีและพระบุตร" โดยทิเชียน (ราว ค.ศ. 1512)
 พิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ศิลปะ, เวียนนา, ประเทศออสเตรีย
**ศิลปะคริสเตียน** (อังกฤษ: *Christian art*) เป็นคำที่หมายถึงจักษุศิลป์ที่สร้างขึ้นเพื่อเป็นสื่อแสดงความหมาย, ขยายความ และแสดงเรื่องราวที่เกี่ยวกับหลักของศาสนาคริสต์ นิกายของศาสนาคริสต์เกือบทุกนิกายใช้ศิลปะคริสเตียนแต่จะมากบ้างน้อยบ้างก็แล้วแต่กฎบัตรของแต่ละนิกาย แต่โดยทั่วไปไม่ว่าจะเป็นสื่อชนิดใดหัวเรื่องการสร้างก็จะคล้ายคลึงกันคือจะเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับชีวประวัติของพระเยซูจากพันธสัญญาใหม่ หรือบางครั้งก็รวมเรื่องราวจากพันธสัญญาเดิม นอกนั้นการเขียนเรื่องนักบุญหรือผู้มีความสำคัญต่อศาสนาก็เป็นที่นิยมกันโดยเฉพาะในนิกายโรมันคาทอลิก, นิกายแองกลิคัน และนิกายอีสเทิร์นออร์ทอดอกซ์

## ประวัติ

ตัวอย่างของ "ไอคอน" ของนิกายรัสเซียออร์ทอดอกซ์ของพระแม่มารีและพระบุตรของนักบุญทีโอดอร์
"พระกระยาหารมื้อสุดท้าย" โดยเลโอนาร์โด ดา วินชี *(ค.ศ. 1498)*
จิตรกรรมฝาผนังพระแม่มารีและพระบุตรจากที่เก็บศพรังผึ้งที่โรมจากคริสต์ศตวรรษที่ 4
หน้าบัน "การตัดสินครั้งสุดท้าย" ที่มหาวิหารบูร์ฌ ประเทศฝรั่งเศส
หน้าต่างประดับกระจกสีที่มหาวิหารล็อง ประเทศฝรั่งเศส
การตกแต่งภายในโรโกโก ที่โบสถ์วีส ประเทศเยอรมนี
แท่นอ่านพระธรรมที่มหาวิหารกลอสเตอร์
อ่างศีลจุ่มโรมาเนสก์ที่มหาวิหารเฮริฟอร์ด
### เบื้องต้น

ศิลปะคริสเตียนมีอายุนานพอ ๆ กับศาสนาคริสต์ สื่อที่พบที่เก่าที่สุดมาจาก ค.ศ. 70 ที่นักโบราณคดีพบที่ว้ดที่เมกิดโด (Megiddo) และประติมากรรมเก่าที่สุดที่พบมาจากคริสต์ศตวรรษที่ 2 เป็นงานสลักบนโลงหิน

### หลังจักรวรรดิโรมัน

ศิลปะที่พบหลักจากจักรวรรดิโรมันล่มเป็นศิลปะคริสเตียนแทบทั้งสิ้น หลังจากจักรวรรดิโรมันล่มสถาบันศาสนาคริสต์ก็เข้ามามีบทบาทและอำนาจแทนที่ซึ่งปัจจุบันคือสถาบันโรมันคาทอลิกผู้เป็นตัวจักรสำคัญในการสร้างศิลปะคริสเตียน ทางออร์ทอดอกซ์ตะวันออกที่คอนสแตนติโนเปิลที่ยังมีความสงบกว่าภายใต้การปกครองของจักรวรรดิโรมันตะวันออกก็มีบทบาทสำคัญในการสร้างศิลปะคริสเตียนทางตะวันออก เมื่อสถานะการทางการเมืองของทางตะวันตกเริ่มมั่นคงขึ้นบางระหว่างยุคกลางสถาบันโรมันคาทอลิกก็เพิ่มบทบาทในการสนับสนุนการสร้างศิลปะโดยการจ้างจิตรกร ประติมากร และสถาปนิกในสร้างงานให้สถาบันโดยตรง สถาปัตยกรรมศาสนาคริสต์ออกมาในรูปของวัดแบบต่าง ๆ, มหาวิหาร, สำนักสงฆ์ และ ที่เก็บศพ หรือ อนุสาวรีย์ผู้ตาย (tombs)

ระหว่างการวิวัฒนาการทางศิลปะคริสเตียนในจักรวรรดิไบแซนไทน์จากแบบนามธรรมของกรีกก็กลายมาเป็นศิลปะที่ใกล้เคียงธรรมชาติมากขึ้นบ้าง แต่ลักษณะใหม่นี้ก็ยังเป็นแบบจินตนิยม (hieratic) จุดประสงค์ของศิลปะทำเพื่อสื่อสารข้อมูลทางศาสนามีใช่เพื่อให้เหมือนสิ่งที่วาดหรือแม่แบบอย่างเที่ยงตรง การเขียนภาพจะไม่คำนึงถึงการเขียนแบบทัศนียภาพ ให้ได้สัดส่วนแสงเงาที่ถูกต้องแต่จะใช้รูปทรงที่ง่าย และการวางองค์ประกอบที่เป็นมาตรฐาน เพราะความขัดแย้งในการใช้ "รูปต้องห้าม" (idol หรือ graven images) จากที่ตีความหมายจากบัญญัติข้อที่สองของบัญญัติ 10 ประการและสถานะการณ์เกี่ยวกับลัทธิทำลายรูปสัญลักษณ์ทำให้มีผลสองประการ: การออกมาตรฐานของการแสดงรูปสัญลักษณ์ทางศาสนาคริสต์ภายในนิกายอีสเทิร์นออร์ทอดอกซ์ซึ่งเป็นผลให้การแสดงออกทางศิลปะเป็นแบบจุลนิยมในศิลปะของนิกายโปรเตสแตนต์ต่อมาภายหลัง

### สมัยใหม่

เมื่อปรัชญาทางโลกและการแยกระหว่างศาสนากับทางโลกเริ่มมีความสำคัญมาขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 19 ในยุโรปตะวันตก ก็เริ่มมีการสะสมศิลปะคริสเตียนจากยุคกลางมิใช่เพื่อเป็นการสักการะแต่เพราะเป็นสิ่งสะสมที่มีคุณค่าทางศิลปะในขณะเดียวกันศิลปะคริสเตียนร่วมสมัยก็ลดความสำคัญลง ศิลปินก็สร้างงานทางศาสนาน้อยลงเป็นลำดับหรือถ้าทำก็เป็นโอกาสพิเศษ แต่ก็มีศิลปินบางคนที่ยังสร้างงานศาสนา เช่น มาร์ก ชากาล (Marc Chagall), อ็องรี มาติส, เจคอป เอพสไตน์ (Jacob Epstein) และอลิสซาเบ็ธ ฟริงค์ (Elizabeth Frink)

### คริสต์ศิลป์สมัยนิยม

วิวัฒนาการการพิมพ์ทำให้เกิดความแพร่หลายของลัทธินิยมในการเป็นเจ้าของภาพพิมพ์ทางศิลปะ เช่นงานจิตรกรรมของ Mihály Munkácsy ในคริสต์ศตวรรษที่ 19 หรืองานสมัยใหม่ของทอมัส คินเคด (Thomas Kinkade) และทอมัส แบล็กเชียร์ (Thomas Blackshear) เป็นต้น

## สัญลักษณ์นิยม

ศิลปะคริสเตียนไม่ว่าจะเป็นรูปแบบใดมักจะแสดงบุคคลหรือเหตุการณ์ที่เฉพาะเจาะจง แต่ละชิ้นก็จะเป็นสัญลักษณ์นิยม (Symbolism) ของแต่ละนิกาย การใช้สัญลักษณ์ไม่มีกฎตายตัวเช่นการใช้กางเขนก็จะไม่เหมือนกันไปทุกนิกายหรือลัทธิ หรือแม้แต่คัมภีร์ไบเบิลก็ตาม แต่อย่างไรก็ตามหัวข้อใหญ่ ๆ ที่ทำกันไม่ว่าจะเป็นลัทธิใดก็ได้แก่

## หัวเรื่องศิลปะคริสเตียน

หัวเรื่องศิลปะคริสเตียนที่นิยมเขียนหรือสร้างกันมากก็ได้แก่

* "การประกาศของเทพ" (Annunciation)
* "การประสูติของพระเยซู" (Nativity of Jesus (art))
* "การชื่นชมของแมไจ" (Adoration of the Magi)
* "การชื่นชมของคนเลี้ยงแกะ" (Adoration of the shepherds)
* "การชื่นชมพระเยซู" (Adoration of Jesus)
* "พระแม่มารีและพระบุตร" (Madonna and Child) ซึ่งอาจจะมีนักบุญอยู่รอบ ๆ หรือผู้อุทิศ
* "พระแม่มารีและพระบุตรกับนักบุญ" (Sacra conversazione) ซึ่งเป็นพระแม่มารีและพระบุตรกับกลุ่มนักบุญ
* "พระเยซูรับศีลจุ่ม" (Baptism of Jesus)
* "ครอบครัวพระเยซู" (Holy Family)
* "พระเยซูหนีไปอียิปต์" (Flight into Egypt)
* "พระเยซูเข้ากรุงเยรุซาเล็ม" (Entry into Jerusalem)
* "พระเยซูในสวนเกทเสมนี" (Jesus praying in Gethsemane)
* "พระเยซูถูกจับ" (Arrest of Jesus)
* "การตัดสินของพระเยซู" (Sanhedrin Trial of Jesus)
* "พระกระยาหารมื้อสุดท้าย" (The Last Supper)
* "พระเยซูบนกางเขน" (Crucifixion)
* "ชะลอร่างจากกางเขน" (Descent from the Cross)
* "ปิเอต้า" (Pietà หรือ Lamentation)
* "พระเยซูคืนชีพ" (Resurrection appearances of Jesus)
* "อย่ายึดข้า" (Noli me tangere)
* "ทางสู่กางเขน" (Stations of the Cross)
* "อัสสัมชัญของพระเยซู" (Ascension of Jesus)
* "พระเยซูผู้ทรงเดชานุภาพ" (Christ in Majesty)
* "การตัดสินครั้งสุดท้าย" (The Last Judgment)
* "การประสูติของพระแม่มารี" (Nativity of Mary/Birth of Virgin)
* "การสวมมงกุฎพระแม่มารี" (Coronation of the Virgin)
* "อัสสัมชัญของพระแม่มารี" (Assumption of the Virgin Mary in Art)
* "มาเอสตา" (Maestà)
* "ตรีเอกภาพ" (Trinity)
* "พงศาวลีเจสสี" (Tree of Jesse)
* "เอบราฮัมสังเวยไอแซ็ค" (Sacrifice of Isaac)
* "ขับจากสวรรค์" (Expulsion of Adam and Eve หรือ Fall of Man)
* เทวดา, นักบุญ, พระสันตะปาปา

## อ้างอิง

## ดูเพิ่ม

* ศิลปะไบแซนไทน์
* ศิลปะกอทิก
* สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา
* สถาปัตยกรรมไบแซนไทน์
* สถาปัตยกรรมโรมาเนสก์
* สถาปัตยกรรมกอทิก
* สถาปัตยกรรมบาโรก
* สถาปัตยกรรมฟื้นฟูศิลปวิทยา
* สถาปัตยกรรมการก่อสร้างมหาวิหารในยุโรปตะวันตก

## แหล่งข้อมูลอื่น

 วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ ศิลปะคริสเตียน
 วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ จิตรกรรมฝาผนังของศาสนาคริสต์
 วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ พระเยซู
 วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ พระแม่มารีและพระบุตร
 วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ ภาพเขียนนักบุญ
 วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ รูปปั้นในศาสนาคริสต์
 วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ สถาปัตยกรรมวัดศาสนาคริสต์

## ตัวอย่างศิลปะแบบต่าง ๆ และสมัยต่าง ๆ

* ประติมากรรม
"ตรีเอกภาพ"
* จิตรกรรมแผง
"พระเยซูในสวนเกทเสมนี" โดยครูบาวัดซังเซเวรอง (ราว ค.ศ. 1500) มิวนิก, ประเทศเยอรมนี
* หน้าต่างประดับกระจกสี
"การตัดสินครั้งสุดท้าย" วัดแฟร์ฟอร์ด, อังกฤษ
* รูปแขวนจากเพดานเหนือแท่นบูชา "พระแม่มารีและพระบุตร" มหาวิหารอาเคิน เยอรมนี
* ฉากแท่นบูชา
"มหาวิหารปาเลนเซีย"
สเปน
* บานพับภาพ
"นักบุญออกัสตินแห่งฮิปโป"
โดยซิโมเน มาร์ตินิ (ราว ค.ศ. 1328)
* หนังสือวิจิตร
"การพลีชีพของนักบุญมาร์คอีแวนเจลลิส"
จากหนังสือสวดมนต์ของดุ๊กเดอเบอร์รี
* งานโลหะบน
บานประตูหอศีลจุ่ม
"พระเยซูถกกับปราชญ์ในวัด"
โดยโลเรนโซ กีแบร์ตี
(ค.ศ. 1425-1452)
* งานโมเสก
"สวมมงกุฎพระแม่มารี"
มหาวิหารซานตามาเรียมายอเร,
โรม (ค.ศ. 1295)
* สื่อผสม (ประติมากรรม
และจิตรกรรม)
"พระเยซูทรงกางเขน"
ที่ซาโครมอนเตที่เมืองวารัลโลในประเทศอิตาลี