# พระสันตะปาปา

| บิชอปแห่งกรุงโรม **Pontifex maximus** สมเด็จพระสันตะปาปา |
| --- |
|  |
| คาทอลิก |
|  |
|  |
| สันตะสำนัก (ตราสัญลักษณ์) |
| **ดำรงตำแหน่ง: สมเด็จพระสันตะปาปาเลโอที่ 14 ตั้งแต่ 8 พฤษภาคม ค.ศ. 2025** |
| รูปแบบ | ฮิส โฮลิเนส |
| ที่ตั้ง |
| ที่พำนัก | * พระราชวังพระสันตะปาปา (ที่พำนักอย่างเป็นทางการของสมเด็จพระสันตะปาปา)
 |
| สำนักงานใหญ่ | พระราชวังพระสันตะปาปา, นครรัฐวาติกัน |
| ข้อมูล |
| ประมุของค์แรก | นักบุญซีโมนเปโตร |
| นิกาย | โรมันคาทอลิก |
| สถาปนา | ศตวรรษที่ 1 |
| มุขมณฑล | โรม |
| อาสนวิหาร | อัครมหาวิหารนักบุญยอห์น ลาเตรัน |
| กำกับดูแล | สันตะสำนัก |
| เว็บไซต์ |
| www.vatican.va/holyfather |

**สมเด็จพระสันตะปาปา** (ละติน: *papa* มาจากคำว่า กรีก: πάππας, อักษรโรมัน: *pappas*, "บาทหลวง"; อังกฤษ: Pope) หมายถึง มุขนายกแห่งกรุงโรม[ก] (Bishop of the Church of Rome) และผู้นำพระศาสนจักรโรมันคาทอลิกทั่วโลก พระศาสนจักรถือว่าสมเด็จพระสันตะปาปาเป็นผู้สืบตำแหน่งจากนักบุญซีโมนเปโตรอัครทูตของพระเยซู สมเด็จพระสันตะปาปาเลโอที่ 14 เป็นพระสันตะปาปาพระองค์ล่าสุดตามการประชุมเลือกสันตะปาปาเมื่อวันที่ 7-8 พฤษภาคม ค.ศ. 2025

ตำแหน่งของพระสันตะปาปา ในภาษาอังกฤษเรียก **ปาปาซี** (Papacy) และสำนักงานเลขานุการในพระองค์สมเด็จพระสันตะปาปา เรียก "สันตะสำนัก" ตั้งอยู่ที่นครรัฐวาติกัน ใจกลางกรุงโรม โดยถือตามความเชื่อสืบมาว่า นักบุญเปโตรและนักบุญเปาโลอัครทูตได้พลีชีพเป็นมรณสักขีในศาสนาคริสต์ที่นี่ สมเด็จพระสันตะปาปายังทรงดำรงตำแหน่งประมุขแห่งนครรัฐวาติกันด้วย ซึ่งเป็นรัฐอธิปไตยที่ตั้งอยู่ภายในกรุงโรม

ตำแหน่งสมเด็จพระสันตะปาปาถือเป็นตำแหน่งที่เก่าแก่ที่สุดในโลกตำแหน่งหนึ่ง และมีบทบาทสำคัญในประวัติศาสตร์โลก ในสมัยโบราณสมเด็จพระสันตะปาปามีหน้าที่หลักในการเผยแผ่ศาสนาคริสต์และตัดสินข้อขัดแย้งด้านความเชื่อภายในพระศาสนจักร ในสมัยกลางสมเด็จพระสันตะปาปาทรงมีบทบาทสำคัญมากในทางโลกในยุโรปตะวันตกด้วย เช่น ทรงเป็นผู้ตัดสินความขัดแย้งระหว่างประมุขของรัฐ รวมถึงสงครามหลายครั้ง ปัจจุบันนี้นอกจากจะทำหน้าที่ด้านเผยแผ่ศาสนาคริสต์แล้ว พระสันตะปาปายังปฏิบัติพระกรณียกิจด้านคริสต์ศาสนสัมพันธ์และศาสนสัมพันธ์ งานการกุศล และการปกป้องสิทธิมนุษยชนด้วย

ตั้งแต่สมัยใหม่เป็นต้นมา สมเด็จพระสันตะปาปาได้สูญเสียอำนาจทางฝ่ายโลก ปัจจุบันจึงเน้นแต่ด้านศาสนา ในปี ค.ศ. 1870 คริสตจักรโรมันคาทอลิกมีประกาศคำสอนต้องเชื่อว่าสมเด็จพระสันตะปาปาทรงไม่เคยผิดพลาดในการกำหนดหลักความเชื่อและศีลธรรม แต่ก็ไม่ค่อยประกาศใช้บ่อยครั้งนัก การประกาศครั้งแรกเกิดขึ้นในปี ค.ศ. 1950 เรื่องยืนยันว่าเรื่องแม่พระรับเกียรติยกขึ้นสวรรค์เป็นคำสอนต้องเชื่อ

## ประวัติ

คำว่า Papa ในภาษาละติน หรือ Pappas ในภาษากรีก แปลว่า **บิดา** ศาสนาคริสต์ตะวันออกได้ใช้คำนี้เพื่อหมายถึงมุขนายกและบาทหลวงระดับสูงในคริสตจักร ต่อมาคำนี้ถูกใช้เป็นคำนำหน้านามของอัครบิดรแห่งอะเล็กซานเดรียมาตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 3 และต่อมาจึงใช้กับบรรดามุขนายกในศาสนาคริสต์ตะวันตกด้วย มาร์เซลลินุสเป็นมุขนายกองค์แรกของคริสตจักรกรุงโรมที่ใช้คำนำหน้านามว่าพระสันตะปาปา แต่ก็เป็นการใช้อย่างไม่เป็นทางการ จนกระทั่งคริสต์ศตวรรษที่ 6 เป็นต้นมา คริสตจักรโรมันคาทอลิกจึงใช้คำว่าพระสันตะปาปากับมุขนายกแห่งกรุงโรมโดยเฉพาะ และในคริสต์ศตวรรษที่ 11 สมเด็จพระสันตะปาปาเกรกอรีที่ 7 ได้ประกาศให้คำว่า "สมเด็จพระสันตะปาปา" สงวนไว้ใช้กับมุขนายกแห่งกรุงโรมเท่านั้น

## พระอิสริยยศทางการ

รายชื่อพระอิสริยยศอย่างเป็นทางการของพระสันตะปาปาตามหนังสือ Annuario Pontificio (รายงานประจำปีของสันตะสำนัก) ได้แก่

> มุขนายกแห่งโรม, ผู้แทนพระคริสต์, ผู้สืบตำแหน่งเจ้าชายแห่งอัครทูต, ปอนทิฟสูงสุดแห่งพระศาสนจักรสากล, ไพรเมตแห่งอิตาลี, อัครมุขนายกและมุขนายกมหานครแห่งแขวงโรม, อธิปัตย์แห่งนครรัฐวาติกัน, ผู้รับใช้ของบรรดาผู้รับใช้พระเป็นเจ้า.
>
>

ส่วนคำว่า "พระสันตะปาปา" (Papa) ไม่ปรากฏเป็นพระอิสริยยศทางการ แต่มักใช้เป็นชื่อเอกสาร และเขียนย่อเป็น PP. (มาจาก papa pontifex) กำกับลงท้ายในลายพระอภิไธย เช่น สมเด็จพระสันตะปาปาปอลที่ 6 ทรงลงพระนามว่า "Paulus PP. VI"

## รายพระนามสมเด็จพระสันตะปาปา

## ผู้อ้างตนเป็นพระสันตะปาปา

**ผู้อ้างตนเป็นพระสันตะปาปา** หรือ **พระสันตะปาปาซ้อน** (antipope) หมายถึง ผู้ที่เป็นพระสันตะปาปาโดยไม่ถูกต้อง ทั้งที่อ้างตัวเอง เกิดจากความสับสน หรือได้รับเลือกให้เป็นพระสันตะปาปาแล้ว แต่ไม่ได้รับการแต่งตั้งอย่างเป็นทางการ หรือได้รับตำแหน่งโดยถูกต้องแล้ว แต่ถือกันว่าเป็นพระสันตะปาปาอย่างไม่ถูกต้อง และเป็นปรปักษ์ต่อพระสันตะปาปาที่ได้รับเลือกมาอย่างถูกต้องตามกฎหมายศาสนจักร

พระสันตะปาปาซ้อนมักเกิดจากความขัดแย้งระหว่างผู้ปกครองฝ่ายอาณาจักรกับฝ่ายคริสตจักรในขณะนั้น โดยเฉพาะกับจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ ทั้งนี้ผู้ปกครองในหลายสมัยพยายามจะเข้ามาแทรกแซงศาสนจักร ส่วนศาสนจักรเองนั้น ตามประวัติศาสตร์ก็ปรากฏว่ามีการพยายามแทรกแซงทางโลกเช่นเดียวกัน เช่นการสนับสนุน antiking ในประเทศเยอรมนีสมัยก่อน

นอกจากความขัดแย้งกับทางโลกแล้ว ความสับสนและไม่ลงรอยภายในศาสนจักรเอง ก็ทำให้มีผู้อ้างตนเป็นพระสันตะปาปาขึ้นในระหว่างการเลือกพระสันตะปาปาเช่นเดียวกัน กล่าวได้อีกอย่างก็คือ พระสันตะปาปาที่ถูกต้องนั้นก็มีโอกาสเป็นปรปักษ์พระสันตะปาปาได้เช่นเดียวกัน ถ้าการณ์กลับว่าพระสันตะปาปาเท็จได้รับเลือกเป็นพระสันตะปาปาที่ถูกต้อง

ความไม่ลงรอยกันในการเลือกพระสันตะปาปาในศาสนจักรโรมันคาทอลิกนั้น ภายหลังนำไปสู่การปฏิรูปศาสนาฝ่ายโปรเตสแตนต์ในที่สุด

รายนามพระสันตะปาปาซ้อนมาจากมุมมองของนิกายโรมันคาทอลิก ผู้อ้างตนเป็นพระสันตะปาปาบางพระองค์อาจจะถือเป็นพระสันตะปาปาที่ถูกต้องในมุมมองของนิกายอื่น

## พระสันตะปาปาพระองค์สุดท้าย

มีการพยากรณ์กันว่า สมเด็จพระสันตะปาปาองค์สุดท้ายจะใช้พระนามว่า "เปโตร" (สมเด็จพระสันตะปาปาเปโตรที่ 2) ทำให้สมเด็จพระสันตะปาปาหลายพระองค์ไม่ทรงเลือกใช้ หรือหลีกเลี่ยงพระนาม “เปโตร” ตามการพยากรณ์

## หมายเหตุ

  ฝ่ายคาทอลิกเรียก "พระสังฆราชแห่งพระศาสนจักรกรุงโรม"

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม

* Barry, Rev. Msgr. John F. (2002). *One Faith, One Lord: A Study of Basic Catholic Belief*. New York: William H. Sadlier. ISBN 978-0-8215-2207-3.
* Bokenkotter, Thomas (2004). *A Concise History of the Catholic Church*. New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-50584-0.
* Chadwick, Henry (1990). "The Early Christian Community". ใน John McManners (บ.ก.). *The Oxford Illustrated History of Christianity*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-822928-5.
* Duffy, Eamon (1997). *Saints and Sinners, a History of the Popes*. Yale University Press. ISBN 978-0-300-07332-4.
* Durant, William James (1980) [1950]. *The Story of Civilization*. Vol. IV. The Age of Faith: A History of Medieval Civilization – Christian, Islamic, and Judaic – from Constantine to Dante, A.D. 325–1300. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-671-01200-7.
* Durant, William James (1980) [1957]. *The Story of Civilization*. Vol. VI. The Reformation. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-671-61050-0.
* Franzen, August; Dolan, John (1969). *A History of the Church*. Herder and Herder.
* Granfield, Patrick (1987). *The Limits of the Papacy: Authority and Autonomy in the Church*. New York: Crossroad. ISBN 978-0-8245-0839-5.
* Grisar, Hartmann (1912). *History of Rome and the Popes in the Middle Ages*. London: Kegan Paul, Trench, Trübner. OCLC 11025456.
* John Paul II, Pope (22 February 1996). "Universi Dominici Gregis". Vatican Publishing House. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 8 April 2012. สืบค้นเมื่อ 15 March 2020.
* Kelly, J. N. (1986). *Oxford Dictionary of the Popes*. Prentice Hall. ISBN 978-0-19-190935-1.
* Kerr, William Shaw (1950). *A Handbook on the Papacy*. London: Marshall, Morgan & Scott. OCLC 51018118.
* Küng, Hans (2003). *The Catholic Church: A Short History*. Random House. ISBN 978-0-8129-6762-3.
* Loomis, Louise Ropes (2006) [1916]. *The Book of the Popes (Liber Pontificalis): To the Pontificate of Gregory I*. Merchantville, New Jersey: Evolution Publishing. ISBN 978-1-889758-86-2.
* Noble, Thomas; Strauss, Barry (2005). *Western Civilization*. Houghton Mifflin. ISBN 978-0-618-43277-6.
* Orlandis, José (1993). *A Short History of the Catholic Church*. Scepter. ISBN 978-1-85182-125-9.
* Pastor, Ludwig von (1891–1930). *The History of the Popes, from the Close of the Middle Ages: Drawn from the Secret Archives of the Vatican and Other Original Sources*. London: J. Hodges. OCLC 270566224.
* Walsh, James Joseph (1908). *The Popes and Science: The History of the Papal Relations to Science During the Middle Ages and Down to Our Own Time*. New York: Fordham University Press. OCLC 08015255. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 25 January 2022. สืบค้นเมื่อ 15 August 2015.

## อ่านเพิ่ม

* Brusher, Joseph S. (1959). *Popes Through the Ages*. Princeton, NJ: Van Nostrand. OCLC 742355324.
* Chamberlin, E. R. (1969). *The Bad Popes*. New York: Dial Press. OCLC 647415773.
* Dollison, John (1994). *Pope-pourri*. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-671-88615-8.
* Maxwell-Stuart, P. G. (1997). *Chronicle of the Popes: The Reign-by-Reign Record of the Papacy from St. Peter to the Present*. London: Thames and Hudson. ISBN 978-0-500-01798-2.
* Norwich, John Julius (2011). *The Popes: A History*. London: Chatto & Windus. ISBN 978-0-7011-8290-8.
* Rollo-Koster, Joëlle; Ventresca, Robert A.; Eichbauer, Melodie H.; Pattenden, Miles, บ.ก. (2025). *The Cambridge History of the Papacy*. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press.

## แหล่งข้อมูลอื่น

* The Holy Father – Vatican webpage about past and present Popes (since Pope Leo XIII)