# วิกฤตการณ์คองโก

| วิกฤตการณ์คองโก |
| --- |
| ส่วนหนึ่งของ การให้เอกราชในแอฟริกาและสงครามเย็น |
|  ตามเข็มนาฬิกาจากซ้ายบน:
* ค่ายผู้ลี้ภัยนอกเมืองเอลีซาแบ็ตวีล
* กำลังรักษาสันติภาพดูแลเพื่อนที่บาดเจ็บ
* ชาวลูบาที่ติดอาวุธ
* ประชาชนที่ถูกสังหารหมู่ในลอดยา
* พลร่มเบลเยียมระหว่างปฏิบัติการ *ดรากอนรูจ*
* ฝ่ายรัฐบาลปะทะกับกบฏซิมบา
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| วันที่ | 5 กรกฎาคม ค.ศ. 1960 – 25 พฤศจิกายน ค.ศ. 1965 |
| สถานที่ | สาธารณรัฐคองโก |
| ผล |
สถาปนาคองโกเป็นรัฐเดี่ยวเอกราชภายใต้ระบอบเผด็จการโดยพฤตินัยโดยโมบูตู เซเซ เซโก |

 |
| คู่สงคราม |
|  1960–63: * สาธารณรัฐคองโก

**สนับสนุน:**  สหภาพโซเวียต (1960)  ONUC | 1960–63:
 กาต็องกา  ซูด-กาซาย
**สนับสนุน:**  เบลเยียม

---

1960–62:
 สาธารณรัฐเสรีคองโก
**สนับสนุน:**  สหภาพโซเวียต |
| 1964–65:

สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก  สหรัฐ  เบลเยียม
**สนับสนุน:**  ONUC (1964) | 1964–65:
 กบฏกวีลูและซิมบา
**สนับสนุน: สหภาพโซเวียต
* จีน
* คิวบา
 |
| ผู้บังคับบัญชาและผู้นำ |
| * โฌแซ็ฟ กาซา-วูบู
* ปาทริส ลูมูมบา
* ซีรีล อาดูลา
* ด๊าก ฮัมมาร์เฮิลด์ **† อู้ตั่น

---

* โฌแซ็ฟ กาซา-วูบู
* โมบูตู เซเซ เซโก
* มออีซ ชอมเบ (ตั้งแต่ 1964)
 | * มออีซ ชอมเบ
* อาลแบร์ กาลอนจี
* กัสตง ไอส์เกินส์
* เตโอ เลอแฟฟวร์

---

* อ็องตวน กีแซนกา (เชลย)

---

* ปีแยร์ มูเลเล
* คริสต็อฟ กเบนเย
 |
| ความสูญเสีย |
|
ถูกฆ่า: ~100,000 |

**วิกฤตการณ์คองโก** (ฝรั่งเศส: *Crise congolaise*) เป็นช่วงความขัดแย้งและผันผวนทางการเมืองในสาธารณรัฐคองโก (สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโกในปัจจุบัน) ระหว่างค.ศ. 1960–1965 วิกฤตการณ์นี้เกิดขึ้นเกือบทันทีหลังคองโกได้รับเอกราชจากเบลเยียม และสิ้นสุดลงอย่างไม่เป็นทางการเมื่อโมบูตู เซเซ เซโกขึ้นปกครองประเทศ วิกฤตการณ์คองโกเป็นชุดสงครามกลางเมืองและเป็นสงครามตัวแทนในสงครามเย็น ซึ่งสหภาพโซเวียตและสหรัฐเข้าสนับสนุนฝ่ายตรงข้ามกัน เชื่อว่ามีประชาชนราว 100,000 คนถูกฆ่าในวิกฤตการณ์นี้

ขบวนการชาตินิยมในเบลเจียนคองโกเรียกร้องให้ยุติการปกครองโดยเจ้าอาณานิคม นำไปสู่การได้รับเอกราชในวันที่ 30 มิถุนายน ค.ศ. 1960 อย่างไรก็ตามมีการเตรียมการเพียงเล็กน้อยหลังได้รับเอกราชและปัญหาหลายอย่าง เช่น แนวคิดสหพันธรัฐ เผ่าชนนิยม และชาตินิยมเชิงชาติพันธุ์ไม่ได้รับการแก้ไข เพียงสัปดาห์แรกของเดือนกรกฎาคม เกิดการก่อการกำเริบในกองทัพ ความรุนแรงระหว่างคนขาวกับคนดำปะทุ และกาต็องกาและซูด-กาซายแยกตัวโดยได้รับการสนับสนุนจากเบลเยียม ท่ามกลางความไม่สงบ ด๊าก ฮัมมาร์เฮิลด์ เลขาธิการสหประชาชาติส่งกองกำลังรักษาสันติภาพเข้าไปในคองโกเพื่อรักษาความสงบภายใน แต่ปฏิเสธที่จะใช้กองกำลังนี้ช่วยรัฐบาลเลออปอลวีลสู้กับกลุ่มแยกตัว ปาทริส ลูมูมบา นายกรัฐมนตรีจึงขอความช่วยเหลือจากสหภาพโซเวียต ซึ่งสนับสนุนที่ปรึกษาทางทหารและความช่วยเหลืออื่น ๆ

การเข้ามาของสหภาพโซเวียตก่อให้เกิดความแตกแยกในรัฐบาล และนำไปสู่ความตึงเครียดระหว่างลูมูมบากับประธานาธิบดีโฌแซ็ฟ กาซา-วูบู ซึ่งยุติลงเมื่อโมบูตูที่คุมกองทัพก่อรัฐประหาร ขับที่ปรึกษาโซเวียตและจัดตั้งรัฐบาลใหม่ใต้อำนาจตน ลูมูมบาถูกจับกุมและภายหลังถูกประหารใน ค.ศ. 1961 ในช่วงเวลาเดียวกัน ผู้สนับสนุนลูมูมบาตั้งรัฐบาลคู่แข่งนาม "สาธารณรัฐเสรีคองโก" ในสตานเลวีลและได้รับการสนับสนุนจากสหภาพโซเวียตแต่พ่ายแพ้ใน ค.ศ. 1962 ด้านสหประชาชาติแข็งกร้าวต่อกลุ่มแยกตัวมากขึ้นหลังฮัมมาร์เฮิลด์เสียชีวิตในเหตุเครื่องบินตกใน ค.ศ. 1961 ต่อมารัฐบาลเลออปอลวีลที่ได้รับการสนับสนุนจากกองกำลังสหประชาชาติเอาชนะกาต็องกาและซูด-กาซายในต้นค.ศ. 1963

เมื่อกาต็องกาและซูด-กาซายกลับเข้ามาอยู่ใต้อำนาจรัฐบาล มีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญที่ประนีประนอมและให้มออีซ ชอมเบ ผู้นำกาต็องกาที่ลี้ภัยเป็นนายกรัฐมนตรีชั่วคราว แต่ก่อนจะมีการเลือกตั้งเกิดกลุ่มติดอาวุธนิยมลัทธิเหมาที่เรียกตนเองว่าซิมบาขึ้นทางตะวันออกของประเทศ ซิมบาสามารถยึดพื้นที่ได้จำนวนมากและก่อตั้ง "สาธารณรัฐประชาชนคองโก" ในสตานเลวีล เดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1964 ระหว่างที่ฝ่ายรัฐบาลค่อย ๆ ยึดพื้นที่คืน สหรัฐและเบลเยียมเข้าแทรกแซงเพื่อช่วยเหลือตัวประกันที่ถูกซิมบาจับตัวในสตานเลวีล หลังจากนั้นไม่นานซิมบาพ่ายแพ้และล่มสลาย หลังการเลือกตั้งในเดือนมีนาคม ค.ศ. 1965 เกิดความตึงเครียดรอบใหม่ระหว่างช็อมเบกับกาซา-วูบู ส่งผลให้โมบูตูก่อรัฐประหารอีกครั้งในเดือนพฤศจิกายนและขึ้นปกครองประเทศด้วยตนเอง โมบูตูเปลี่ยนชื่อประเทศเป็นสาธารณรัฐซาอีร์ใน ค.ศ. 1971 และปกครองด้วยระบอบเผด็จการจนกระทั่งเขาถูกโค่นล้มใน ค.ศ. 1997

## อ้างอิง

อ้างอิงผิดพลาด: มีป้ายระบุ `<ref>` สำหรับกลุ่มชื่อ "lower-alpha" แต่ไม่พบป้ายระบุ `<references group="lower-alpha"/>` ที่สอดคล้องกัน