# พระทุรคา

| พระทุรคา |
| --- |
| เทวมารดา เทวีแห่งพลังอำนาจและการปกป้อง |
| จิตรกรรมยุคศตวรรษที่ 18 แสดงภาพพระทุรคาปราบมหิษาสูร |
| ชื่ออื่น | อาทิศักติ, มหิษาสูรมรรทินี, ภควตี, ภวนี, ชคทัมพา, กาตยายนี |
| ชื่อในอักษรเทวนาครี | दुर्गा |
| ส่วนเกี่ยวข้อง | เทวี, พระกาลี, มหาเทวี, ลัทธิศักติ, นวทุรคา, พระปารวตี,กัณเฑศวรี, พระแม่ชคัทธาตรี, เกาศิกี หรือ อัมพิกา ไวษโณเทวี |
| ที่ประทับ | มณีทวีป, เขาไกรลาส |
| มนตร์ | โอม ศรี ทุรคายะ นะมะห์ |
| อาวุธ | สุทรรศนจักร, หอยสังข์, ตรีศูล, คทา, ธนู, ดาบ พระขรรค์, ปัทมะ |
| วัน | วันศุกร์ |
| วัน | วันศุกร์ |
| พาหนะ | สิงโต, เสือ |
| คัมภีร์ | เทวีภควตปุราณะ, เทวีมหัตมยะ, กลิกปุราณะ, ศักติอุปนิษัท, ตันตระ |
| เทศกาล | ทุรคาบูชา, ทุรคาษฏมี, นวราตรี, วิชัยทัศมี, บาตูกัมมา, ตีจ, กาลีบูชา |
| เทพที่เทียบเท่าในความเชื่ออื่น |
| มณีปุระ | ปันโตอีบี |

**พระทุรคา** (สันสกฤต: दुर्गा, IAST: **Durgā**) เป็นเทวีองค์สำคัญในศาสนาฮินดู บูชาในฐานะปางหลักหนึ่งของมหาเทวี ถือว่าพระทุรคาเป็นเทวีแห่งการปกปักรักษา, พลังอำนาจ, ความเป็นมารดา, การทำลายล้าง และการสงคราม

ตำนานพระทุรคามีจุดศูนย์กลางอยู่ที่การรบของพระนางกับอสูรและพลังอำนาจชั่วร้ายที่เป็นภัยแก่ความสงบสันติ ความเจริญ และธรรม พระนางจึงเป็นภาพแทนของความดีชนะความชั่วร้าย เชื่อกันว่าพระทุรคาจะปลดปล่อยความเกรี้ยวกราดของพระนาง (divine wrath) ต่อผู้ที่มีจิตใจชั่วร้าย หรือเพื่อการปลดปล่อยผู้ที่ถูกกดขี่ และนำมาสู่การทำลายล้างเพื่อสนับสนุนการสร้างสรรค์ พระทุรคาถูกมองว่าเป็นเทวมารดาและมักแสดงในรูปสตรีรูปงามขี่เสือหรือสิงโต มีมือจำนวนมากถืออาวุธครบมือ และมักแสดงพระนางมีชัยเหนืออสูร มีการบูชาพระนางอย่างกว้างขวางในลัทธิศักติ ซึ่งเป็นนิกายในศาสนาฮินดูที่บูชาเทวสตรีเป็นหลัก และยังคงความสำคัญในนิกายอื่นเช่นลัทธิไศวะและลัทธิไวษณพ

คัมภีร์เล่มที่สำคัญที่สุดของนิกายศักติ เทวมหัตมยะ และเทวีภควตปุราณะ สรรเสริญเทวีในฐานะผู้สร้างสรรค์จักรวาลแรกเริ่ม และในฐานะพรหมัน หรือความสัตย์จริงสูงสุด พระทุรคาถือเป็นหนึ่งในห้าเทพเจ้าที่มีศักดิ์เทียมกันในคติปัญจยาตนบูชาของธรรมเนียมสมารตะ มีการบูชาพระทุรคาเป็นพิเศษหลังการเก็บเกี่ยวในฤดูใบไม้ผลิและฤดูใบไม้ร่วง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเทศกาล เช่น ทุรคาบูชา, ทุรคาษฏมี, วิชัยทัศมี, ทีปาวลี และ นวราตรี

## อ้างอิง

### บรรณานุกรม

* Laura Amazzone (2012). *Goddess Durga and Sacred Female Power*. University Press of America. ISBN 978-0-7618-5314-5. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 17 March 2020. สืบค้นเมื่อ 26 November 2015.
* Laura Amazzone (2011). Patricia Monaghan (บ.ก.). *Goddesses in World Culture*. ABC-CLIO. ISBN 978-0-313-35465-6. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 17 February 2017. สืบค้นเมื่อ 15 February 2017.
* Chitrita Banerji (2006). *The Hour of the Goddess: Memories of Women, Food, and Ritual in Bengal*. Penguin Books India. ISBN 978-0-14-400142-2. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 17 February 2017. สืบค้นเมื่อ 15 February 2017.
* Douglas Renfrew Brooks (1992). *Auspicious Wisdom*. State University of New York Press. ISBN 978-0-7914-1145-2. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 27 June 2014. สืบค้นเมื่อ 15 February 2017.
* C Mackenzie Brown (1990). *The Triumph of the Goddess: The Canonical Models and Theological Visions of the Devi-Bhagavata Purana*. State University of New York Press. ISBN 978-0-7914-0364-8. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 26 December 2019. สืบค้นเมื่อ 15 February 2017.
* Cheever Mackenzie Brown (1998). *The Devi Gita: The Song of the Goddess: A Translation, Annotation, and Commentary*. State University of New York Press. ISBN 978-0-7914-3939-5. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 24 December 2019. สืบค้นเมื่อ 15 February 2017.
* Thomas B. Coburn (1991). *Encountering the Goddess: A translation of the Devi-Mahatmya and a Study of Its Interpretation*. State University of New York Press. ISBN 978-0-7914-0446-1. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 5 February 2017. สืบค้นเมื่อ 15 February 2017.
* Thomas B. Coburn (2002). *Devī Māhātmya, The Crystallization of the Goddess Tradition*. South Asia Books. ISBN 81-208-0557-7. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 9 December 2021. สืบค้นเมื่อ 15 February 2017.
* Parthasarathy, V. R. (2009). *Devi: Goddesses in Indian Art and Literature*. Bharatiya Kala Prakashan. ISBN 978-8-1809-0203-1. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 1 October 2022. สืบค้นเมื่อ 18 November 2020.
* Charles Russell Coulter; Patricia Turner (2013). *Encyclopedia of Ancient Deities*. Routledge. ISBN 978-1-135-96397-2. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 26 October 2021. สืบค้นเมื่อ 15 February 2017.
* Paul Reid-Bowen (2012). Denise Cush; Catherine Robinson; Michael York (บ.ก.). *Encyclopedia of Hinduism*. Routledge. ISBN 978-1-135-18979-2. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 24 December 2016. สืบค้นเมื่อ 15 February 2017.
* Alain Daniélou (1991). *The Myths and Gods of India: The Classic Work on Hindu Polytheism from the Princeton Bollingen Series*. Inner Traditions / Bear & Co. ISBN 978-0-89281-354-4.
* Wendy Doniger (1999). *Merriam-Webster's Encyclopedia of World Religions*. Merriam-Webster. ISBN 978-0-87779-044-0.
* Robert S Ellwood; Gregory D Alles (2007). *The Encyclopedia of World Religions*. Infobase Publishing. ISBN 978-1-4381-1038-7. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 17 February 2017. สืบค้นเมื่อ 15 February 2017.
* Lynn Foulston; Stuart Abbott (2009). *Hindu Goddesses: Beliefs and Practices*. Sussex Academic Press. ISBN 978-1-902210-43-8.
* Constance Jones; James D Ryan (2006). *Encyclopedia of Hinduism*. Infobase Publishing. ISBN 978-0-8160-7564-5. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 23 March 2017. สืบค้นเมื่อ 15 February 2017.
* David R Kinsley (1989). *The Goddesses' Mirror: Visions of the Divine from East and West*. State University of New York Press. ISBN 978-0-88706-835-5. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 17 February 2017. สืบค้นเมื่อ 15 February 2017.
* David Kinsley (1998) [First published 1986]. *Hindu Goddesses: Visions of the Divine Feminine in the Hindu Religious Tradition*. Motilal Banarsidass Publications. ISBN 978-81-208-0394-7. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 28 October 2020. สืบค้นเมื่อ 26 November 2015.
* David Kinsley (1997). *Tantric Visions of the Divine Feminine: The Ten Mahavidyas*. University of California Press. ISBN 978-0-520-91772-9.
* Donald J LaRocca (1996). *The Gods of War: Sacred Imagery and the Decoration of Arms and Armor*. Metropolitan Museum of Art. ISBN 978-0-87099-779-2.
* James G Lochtefeld (2002). *The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: A-M*. The Rosen Publishing Group. ISBN 978-0-8239-3179-8.
* June McDaniel (2004). *Offering Flowers, Feeding Skulls: Popular Goddess Worship in West Bengal*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-534713-5. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 4 January 2017. สืบค้นเมื่อ 26 November 2015.
* Rachel Fell McDermott (2001). *Mother of My Heart, Daughter of My Dreams: Kali and Uma in the Devotional Poetry of Bengal*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-803071-3. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 17 February 2017. สืบค้นเมื่อ 15 February 2017.
* Flood, Gavin (1996). *An Introduction to Hinduism*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-43878-0.
* Malcolm McLean (1998). *Devoted to the Goddess: The Life and Work of Ramprasad*. State University of New York Press. ISBN 978-0-7914-3689-9. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 17 February 2017. สืบค้นเมื่อ 15 February 2017.
* Patricia Monaghan (2011). *Goddesses in World Culture*. ABC-CLIO. ISBN 978-0-313-35465-6. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 17 February 2017. สืบค้นเมื่อ 15 February 2017.
* Sree Padma (2014). *Inventing and Reinventing the Goddess: Contemporary Iterations of Hindu Deities on the Move*. Lexington Books. ISBN 978-0-7391-9002-9. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 16 August 2021. สืบค้นเมื่อ 15 February 2017.
* Charles Phillips; Michael Kerrigan; David Gould (2011). *Ancient India's Myths and Beliefs*. The Rosen Publishing Group. ISBN 978-1-4488-5990-0. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 17 February 2017. สืบค้นเมื่อ 15 February 2017.
* Ludo Rocher (1986). *The Puranas*. Otto Harrassowitz Verlag. ISBN 978-3447025225.
* Sen Ramprasad (1720–1781). *Grace and Mercy in Her Wild Hair: Selected Poems to the Mother Goddess*. Hohm Press. ISBN 0-934252-94-7.
* Hillary Rodrigues (2003). *Ritual Worship of the Great Goddess: The Liturgy of the Durga Puja with Interpretations*. SUNY Press. ISBN 978-0-7914-8844-7. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 8 November 2020. สืบค้นเมื่อ 15 February 2017.
* Brown, C. Mackenzie (1990). *The Triumph of the Goddess: The Canonical Models and Theological Visions of the Devi-Bhagavata Purana*. SUNY Press. ISBN 9780791403648. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 26 December 2019. สืบค้นเมื่อ 15 February 2017.
* "Durga - Hindu mythology". *Encyclopedia Britannica*. 19 February 2015. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 7 May 2017. สืบค้นเมื่อ 15 February 2017.
* Isaeva, N. V. (1993), *Shankara and Indian Philosophy*, SUNY Press, ISBN 978-0791412817, เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 14 January 2020, สืบค้นเมื่อ 18 October 2020
* Pintchman, Tracy (2014), *Seeking Mahadevi: Constructing the Identities of the Hindu Great Goddess*, SUNY Press, ISBN 978-0791490495, เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 19 August 2020, สืบค้นเมื่อ 18 October 2020
* Chiulli, M. C. Kalavati (2007), *Hairakhandi Mantra & Bhajans*, J. Amba Edizioni publishing house, ISBN 978-8886340465, เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 26 January 2021, สืบค้นเมื่อ 18 October 2020