# พระศิวะ

| พระศิวะ |
| --- |
| พลังงานสูงสุด, การทำสมาธิ, ศิลปะวิทยาการ, โยคะ, กาลเวลา, การทำลาย, นาฏกรรม, เทวะแห่งเทวะ, เทพผู้ทรงทำลายล้างปีศาจ |
| ส่วนหนึ่งของ พระตรีมูรติ |
| ประติมากรรมพระศิวะสำริด ศิลปะสุโขทัย จัดแสดงในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร |
| ชื่ออื่น | มเหศะ, ศังกร, พลนาถ, นีลกัณฑ์ , มหาเทพ, ภูเตศวร, ปิศาจบดี, จันทรเศขร,โพเลนาท |
| ชื่อในอักษรเทวนาครี | शिव |
| ชื่อในการทับศัพท์ภาษาสันสกฤต | Śiva |
| ส่วนเกี่ยวข้อง | ปรพรหมัน (ไศวะ), ตรีมูรติ, ปรมาตมัน, อิศวร พระรุทร,พระสทาศิวะ, พระปรเมศวร, พระปศุปติ, ชโยติรลึงค์,
 พระไภรวะ, ศิวนาฏราช |
| ที่ประทับ | เขาไกรลาส, ศฺมศาน |
| มนตร์ | โอม นมัส ศิวายะ Om Namah Shivaya |
| อาวุธ | ปาศุปตาสตระ, ตรีศูล, ขวานปรศุ, ธนูปินากะ |
| สัญลักษณ์ | ศิวลึงค์, ตรีศูล, จันทร์เสี้ยว, บัณเฑาะว์, มุขลึงค์,
 ดวงตาที่สาม, วาสุกรี |
| วัน | วันจันทร์ |
| วัน | วันจันทร์ |
| พาหนะ | โคนนทิ |
| เทศกาล | ศราวณะ, มหาศิวราตรี, การติกปูรณิมา, ไภรวาษฏมี |
| ข้อมูลส่วนบุคคล |
| พี่น้อง | พระสุรัสวดี |
| คู่ครอง | พระปารวตี/พระสตี |
| บุตร - ธิดา | พระคเณศ, พระขันธกุมาร, อโศกสุนทรี ตามความเชื่อพื้นเมือง:พระสวามีอัยยัปปัน พระแม่มนสาเทวี(บุตรบุญธรรม)  |

**พระศิวะ**  (/ˈʃɪvə/; สันสกฤต: शिव, อักษรโรมัน: *Śiva*, แปลตรงตัว 'ผู้เป็นมงคลยิ่ง' [ɕɪʋɐ]) หรือ **มหาเทพ** (/məˈhɑː ˈdeɪvə/; สันสกฤต: महादेव:, อักษรโรมัน: *Mahādevaḥ*, แปลตรงตัว 'เทพเจ้าผู้ยิ่งใหญ่, มหาเทพ' [mɐɦaːd̪eːʋɐ]), หรือ **หระ** คนไทยนิยมเรียกพระองค์ว่า **พระอิศวร** เป็นเทพเจ้าฮินดูองค์สำคัญ ถือเป็นพระเป็นเจ้าสูงสุดในคติของลัทธิไศวะ

ในบรรดาตรีมูรติ (เทพเจ้าสูงสุดสามองค์ อีกสององค์คือพระพรหมและพระวิษณุ) ถือกันว่าพระศิวะเป็น "ผู้ทำลายความชั่วร้าย" ในขณะที่ตามคติไศวะถือว่าพระศิวะเป็นพระเป็นเจ้าสูงสุด ผู้สร้าง ผู้พิทักษ์ และผู้เปลี่ยนถ่ายจักรวาล ในคติลัทธิศักติถือว่าเทวีและอำนาจสูงสุดของศักติประดุจเป็นคู่ของพระศิวะ พระศิวะยังเป็นหนึ่งในห้าเทพเจ้าองค์สำคัญของปัญจายตนบูชาในคติสมารตะของศาสนาฮินดู

พระศิวะทรงมีหลายปาง ตั้งแต่เมตตาถึงน่ากลัว ในปางเมตตา ทรงมีลักษณะเป็นโยคีผู้ถือพรตนิยมประทับอยู่บนเขาไกรลาส และในฐานะผู้ดูแลที่ประทับของพระปารวตีและบุตรทั้งสอง คือพระคเณศและพระขันธกุมาร ส่วนในปางดุร้าย ทรงมีลักษณะน่ายำเกรง ต่อสู้และกำจัดอสูร นอกจากนี้ยังมีรูปปางในฐานะอาทิโยคีศิวะ ซึ่งเป็นเทพเจ้าแห่งโยคะ, การทำสมาธิ และศิลปวิทยาการ

ประติมานวิทยาของพระศิวะประกอบด้วยงูใหญ่พันรอบพระศอ, ประดับเศียรด้วยจันทร์เสี้ยว, มีแม่น้ำคงคาอันศักดิ์สิทธิ์ไหลผ่านออกจากพระเกศา, มีตาที่สามบนพระนลาฏ ในพระหัตถ์อาจทรงตรีศูลและกลองทมรุ นอกจากนี้ยังนิยมบูชาพระศิวะในรูปศิวลึงค์เป็นรูปไม่คล้ายมนุษย์แทนพระองค์

พระศิวะมีที่มาก่อนสมัยพระเวท และพัฒนาโดยผสมผสานระหว่างเทพเจ้ายุคก่อนพระเวท นอกพระเวท และเทพเจ้าในพระเวท เข้าด้วยกัน (เช่น พระรุทร ซึ่งเป็นเทพเจ้าพระเวท) จนกลายมาเป็นเทพเจ้าองค์สำคัญเดี่ยว ๆ พระองค์เดียวนี้ พระศิวะได้รับการบูชาทั่วไปในศาสนาฮินดูทุกธรรมเนียม ในทั้งอินเดีย, เนปาล, ศรีลังกา และ อินโดนีเซีย (โดยเฉพาะในเกาะชวาและบาหลี)

## อ้างอิง

### บรรณานุกรม

* Chinmayananda, Swami (2002). *Vishnusahasranama* (ภาษาอังกฤษ). Central Chinmaya Mission Trust. ISBN 978-81-7597-245-2.
* Dutt, Manmatha Nath (1905). *A Prose English Translation of the Mahabharata: (translated Literally from the Original Sanskrit Text).. Anushasana Parva, Volume 13*. Beadon Street, Calcutta: Dass, Elysium Press.
* Ganguli, Kisari Mohan (2004). *Mahabharata of Krishna-Dwaipayana Vyasa*. Munshirm Manoharlal Pub Pvt. ISBN 81-215-0593-3.
* *Śrī Viṣṇu sahasranāma : with text, transliteration, translation and commentary of Śrī Śaṅkarācārya*. Mylapore, Madras: Sri Ramakrishna Math. 1986. ISBN 978-81-7120-420-5.

* Anthony, David W. (2007). *The Horse, the Wheel, and Language: How Bronze-Age Riders from the Eurasian Steppes Shaped the Modern World* (ภาษาอังกฤษ). Princeton University Press. ISBN 978-0-691-05887-0.
* Apte, Vaman Shivram (1965). *The Practical Sanskrit Dictionary* (Fourth revised and enlarged ed.). Delhi: Motilal Banarsidass Publishers. ISBN 81-208-0567-4.
* Sāyaṇa (2001). Arya, Ravi Prakash; Joshi, K. L. (บ.ก.). *Ṛgveda Saṃhitā: Sanskrit Text, English Translation*. แปลโดย Horace Hayman Wilson (2 ed.). Delhi: Parimal Publications. ISBN 81-7110-140-2. (Set of four volumes). Parimal Sanskrit Series No. 45; reprint ed. 2003. ISBN 81-7020-070-9.
* Beckwith, Christopher I. (2009). *Empires of the Silk Road*. Princeton University Press.
* Berreman, Gerald Duane (1963). *Hindus of the Himalayas* (ภาษาอังกฤษ). University of California Press.
* Blurton, T. Richard (1993). *Hindu Art*. Harvard University Press. ISBN 978-0-674-39189-5.
* Bongard-Levin, Grigoriĭ Maksimovich (1985). *Ancient Indian Civilization*. Arnold-Heinemann.
* Boon, James A. (1977). *The Anthropological Romance of Bali 1597–1972*. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-21398-1.
* Brown, Cheever Mackenzie (1998). *The Devi Gita: The Song of the Goddess: A Translation, Annotation, and Commentary*. SUNY Press. ISBN 978-0-7914-3939-5.
* Chakravarti, Mahadev (1986). *The Concept of Rudra-Śiva Through The Ages* (Second Revised ed.). Delhi: Motilal Banarsidass. ISBN 81-208-0053-2.
* Sitansu S. Chakravarti (1991). *Hinduism, a Way of Life*. Motilal Banarsidass. ISBN 978-81-208-0899-7.
* Suresh Chandra (1998). *Encyclopaedia of Hindu Gods and Goddesses*. Sarup & Sons. ISBN 978-81-7625-039-9.
* Chatterji, J.C. (1986). *Kashmir Shaivism*. Albany, NY: State University of New York Press. ISBN 81-7625-427-4.
* Chidbhavananda, Swami (1997). *Siva Sahasranama Stotram: With Navavali, Introduction, and English Rendering*. Sri Ramakrishna Tapovanam. ISBN 81-208-0567-4. (Third edition). The version provided by Chidbhavananda is from chapter 17 of the Anuśāsana Parva of the Mahābharata.
* Coburn, Thomas B. (1991). *Encountering the Goddess: A translation of the Devi-Mahatmya and a Study of Its Interpretation*. State University of New York Press. ISBN 0-7914-0446-3.
* Coburn, Thomas B. (2002). *Devī Māhātmya, The Crystallization of the Goddess Tradition*. South Asia Books. ISBN 81-208-0557-7.
* Courtright, Paul B. (1985). **Gaṇeśa*: Lord of Obstacles, Lord of Beginnings*. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-505742-2.
* Cush, Denise; Robinson, Catherine A.; York, Michael (2008). *Encyclopedia of Hinduism*. Routledge. ISBN 978-0-7007-1267-0.
* Dalal, Roshen (2010). *Hinduism: An Alphabetical Guide*. Penguin Books. ISBN 978-0-14-341421-6.
* Davidson, Ronald M. (2004). *Indian Esoteric Buddhism: Social History of the Tantric Movement*. Motilal Banarsidass.
* Davis, Richard H. (1992). *Ritual in an Oscillating Universe: Worshipping Śiva in Medieval India*. Princeton, New Jersey: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-07386-6.
* Debnath, Sailen (2009). *The Meanings of Hindu Gods, Goddesses and Myths*. New Delhi: Rupa & Co. ISBN 978-81-291-1481-5.
* Deussen, Paul (1997). *Sixty Upanishads of the Veda*. Motilal Banarsidass. ISBN 978-81-208-1467-7.
* Flood, Gavin (1996). *An Introduction to Hinduism*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-43878-0.
* Flood, Gavin (2003). "The Śaiva Traditions". ใน Flood, Gavin (บ.ก.). *The Blackwell Companion to Hinduism*. Malden, MA: Blackwell Publishing. ISBN 1-4051-3251-5.
* Frawley, David. 2015. Shiva: the lord of yoga. Twin Lakes, WI : Lotus Press.
* Fuller, Christopher John (2004). *The Camphor Flame: Popular Hinduism and society in India*. Princeton, New Jersey: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-12048-5.
* Ghose, Rajeshwari (1966). *Saivism in Indonesia During the Hindu-Javanese Period* (ภาษาอังกฤษ). University of Hong Kong.
* Goldberg, Ellen (2002). *The Lord Who is Half Woman: Ardhanārīśvara in Indian and Feminist Perspective*. Albany, New York: State University of New York Press. ISBN 0-7914-5326-X.
* Gonda, Jan (1969). "The Hindu Trinity". *Anthropos*. **63–4** (1–2): 212–226. ISSN 0257-9774. JSTOR 40457085.
* Gonda, Jan (1975). *Handbook of Oriental Studies. Section 3 Southeast Asia, Religions*. BRILL Academic. ISBN 90-04-04330-6.
* Granoff, Phyllis (2003). "Mahakala's Journey: from Gana to God". *Rivista degli studi orientali*. **77** (Fasc. 1/4): 95–114. JSTOR 41913237.
* Griffith, T. H. (1973). *The Hymns of the *Ṛgveda** (New Revised ed.). Delhi: Motilal Banarsidass. ISBN 81-208-0046-X.
* Gupta, Shakti M. (1988). *Karttikeya: The Son of Shiva*. Bombay: Somaiya Publications Pvt. ISBN 81-7039-186-5.
* Hiriyanna, M. (2000). *The Essentials of Indian Philosophy*. Motilal Banarsidass. ISBN 978-81-208-1330-4.
* Hopkins, E. Washburn (1969). *Epic Mythology*. New York: Biblo and Tannen. Originally published in 1915.
* Hume, Robert (1921). "Shvetashvatara Upanishad". *The Thirteen Principal Upanishads*. Oxford University Press.
* Issitt, Micah Lee; Main, Carlyn (2014). *Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs*. ABC-CLIO. ISBN 978-1-61069-478-0.
* Jansen, Eva Rudy (1993). *The Book of Hindu Imagery*. Havelte, Holland: Binkey Kok Publications BV. ISBN 90-74597-07-6.
* Javid, Ali (January 2008). *World Heritage Monuments and Related Edifices in India*. Algora Publishing. ISBN 978-0-87586-484-6.
* Jones, Constance; Ryan, James D. (2006). *Encyclopedia of Hinduism*. Infobase. ISBN 978-0-8160-7564-5.
* Keay, John (2000). *India: A History*. New York, USA: Grove Press. ISBN 0-8021-3797-0.
* Kenoyer, Jonathan Mark (1998). *Ancient Cities of the Indus Valley Civilization*. Karachi: Oxford University Press.
* Kinsley, David (1988). *Hindu Goddesses: Visions of the Divine Feminine in the Hindu Religious Tradition*. University of California Press. ISBN 978-0-520-90883-3.
	+ Kinsley, David (1998). *Hindu Goddesses: Visions of the Divine Feminine in the Hindu Religious Tradition* (ภาษาอังกฤษ). Motilal Banarsidass Publ. ISBN 978-81-208-0394-7.
* Klostermaier, Klaus K. (1984). *Mythologies and Philosophies of Salvation in the Theistic Traditions of India*. Wilfrid Laurier University Press. ISBN 978-0-88920-158-3.
* Klostermaier, Klaus K. (2007). *A Survey of Hinduism, 3rd Edition*. State University of University Press. ISBN 978-0-7914-7082-4.
* Kramrisch, Stella (1981). *Manifestations of Shiva* (ภาษาอังกฤษ). Philadelphia Museum of Art. ISBN 978-0-87633-039-5.
* Kramrisch, Stella (1994a). *The Presence of Śiva*. Princeton, New Jersey: Princeton University Press. ISBN 0-691-01930-4.
* Kunst, Arnold (June 1968). "Some notes on the interpretation of the Ṥvetāṥvatara Upaniṣad". *Bulletin of the School of Oriental and African Studies*. **31** (2): 309–314. doi:10.1017/S0041977X00146531. ISSN 0041-977X. S2CID 179086253.
* Lochtefeld, James (2002). *The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 1 & 2*. Rosen Publishing. ISBN 978-0-8239-3179-8.
* Long, Bruce (1982). Guy Richard Welbon and Glenn E. Yocum (บ.ก.). *Religious Festivals in South India and Sri Lanka (Chapter: "Mahāśivaratri: the Saiva festival of repentance")*. Manohar.
* Macdonell, Arthur Anthony (1996). *A Practical Sanskrit Dictionary*. New Delhi: Munshiram Manoharlal Publishers. ISBN 81-215-0715-4.
* Mahony, William K. (1998). *The Artful Universe: An Introduction to the Vedic Religious Imagination*. State University of New York Press. ISBN 978-0-7914-3579-3.
* Mallinson, James (2007). *The Shiva Samhita, A critical edition and English translation by James Mallinson*. Woodstock, NY: YogVidya. ISBN 978-0-9716466-5-0.
* Marchand, Peter (2007). *The Yoga of Truth: Jnana: The Ancient Path of Silent Knowledge*. Rochester, VT: Destiny Books. ISBN 978-1-59477-165-1.
* Marshall, John (1996). *Mohenjo-Daro and the Indus Civilization*. Asian Educational Services; Facsimile of 1931 ed edition. ISBN 81-206-1179-9.
* Mate, M. S. (1988). *Temples and Legends of Maharashtra*. Bombay: Bharatiya Vidya Bhavan.
* Mathpal, Yashodhar (1984). *Prehistoric Rock Paintings of Bhimbetka, Central India*. Abhinav Publications. ISBN 978-81-7017-193-5.
* McDaniel, June (9 July 2004). *Offering Flowers, Feeding Skulls : Popular Goddess Worship in West Bengal: Popular Goddess Worship in West Bengal*. Oxford University Press, USA. ISBN 978-0-19-534713-5.
* Michaels, Axel (2004). *Hinduism: Past and Present*. Princeton University Press. ISBN 978-0-691-08952-2.
* Nath, Vijay (March–April 2001). "From 'Brahmanism' to 'Hinduism': Negotiating the Myth of the Great Tradition". *Social Scientist*. **29** (3/4): 19–50. doi:10.2307/3518337. JSTOR 3518337.
* Neumayer, Erwin (2013). *Prehistoric Rock Art of India*. OUP India. ISBN 978-0-19-806098-7. สืบค้นเมื่อ 1 March 2017.
* Owen, Lisa (2012). *Carving Devotion in the Jain Caves at Ellora*. BRILL Academic. ISBN 978-90-04-20629-8.
* Parmeshwaranand, Swami (2004). *Encyclopaedia of the Śaivism, in three volumes*. New Delhi: Sarup & Sons. ISBN 81-7625-427-4.
* Pintchman, Tracy (2015). *The Rise of the Goddess in the Hindu Tradition*. State University of New York Press. ISBN 978-1-4384-1618-2.
* Pintchman, Tracy (2014). *Seeking Mahadevi: Constructing the Identities of the Hindu Great Goddess*. State University of New York Press. ISBN 978-0-7914-9049-5.
* Powell, Robert (15 April 2016). *Himalayan Drawings* (ภาษาอังกฤษ). Taylor & Francis. ISBN 978-1-317-70909-1.
* Prentiss, Karen Pechilis (2000). *The Embodiment of Bhakti*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-535190-3.
* Rajarajan, R.K.K. (1996). "Vṛṣabhavāhanamūrti in Literature and Art". *Annali del Istituto Orientale, Naples*. **56** (3): 305–10.
* Rocher, Ludo (1986). *The Puranas*. Otto Harrassowitz Verlag. ISBN 978-3-447-02522-5.
* Rosen, Steven; Schweig, Graham M. (2006). *Essential Hinduism*. Greenwood Publishing Group.
* Sadasivan, S. N. (2000). *A Social History of India*. APH Publishing. ISBN 978-81-7648-170-0.
* Radhakrishnan, Sarvapalli (1953), *The Principal Upanishads*, New Delhi: HarperCollins Publishers India (1994 Reprint), ISBN 81-7223-124-5
* Sastri, A Mahadeva (1898). *Amritabindu and Kaivalya Upanishads with Commentaries*. Thomson & Co.
* Sarup, Lakshman (1998) [1927]. *The *Nighaṇṭu* and The Nirukta*. Motilal Banarsidass. ISBN 81-208-1381-2.
* Scharf, Peter M. (1996). *The Denotation of Generic Terms in Ancient Indian Philosophy: Grammar, Nyāya, and Mīmāṃsā*. American Philosophical Society. ISBN 978-0-87169-863-6.
* Sharma, Arvind (2000). *Classical Hindu Thought: An Introduction*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-564441-8.
* Sharma, Ram Karan (1988). *Elements of Poetry in the Mahābhārata* (Second ed.). Delhi: Motilal Banarsidass. ISBN 81-208-0544-5.
* Sharma, Debabrata Sen (1990). *The philosophy of sādhanā : with special reference to the Trika philosophy of Kashmir*. Albany: State University of New York Press. ISBN 978-0-7914-0347-1.
* Sharma, Ram Karan (1996). **Śivasahasranāmāṣṭakam*: Eight Collections of Hymns Containing One Thousand and Eight Names of Śiva*. Delhi: Nag Publishers. ISBN 81-7081-350-6. This work compares eight versions of the Śivasahasranāmāstotra with comparative analysis and Śivasahasranāmākoṣa (A Dictionary of Names). The text of the eight versions is given in Sanskrit.
* Singh, S. P. (1989). "Rgvedic Base of the Pasupati Seal of Mohenjo-Daro". *Puratattva*. **19**: 19–26.
* Sircar, Dineschandra (1998). *The Śākta Pīṭhas*. Motilal Banarsidass. ISBN 978-81-208-0879-9.
* Sivaramamurti, C. (1976). *Śatarudrīya: Vibhūti of Śiva's Iconography*. Delhi: Abhinav Publications.
* Sivaraman, K. (1973). *Śaivism in Philosophical Perspective: A Study of the Formative Concepts, Problems, and Methods of Śaiva Siddhānta*. Motilal Banarsidass. ISBN 978-81-208-1771-5.
* Sivaramamurti, C. (2004). *Satarudriya: Vibhuti Or Shiva's Iconography*. Abhinav Publications. ISBN 978-81-7017-038-9.
* Sontheimer, Günther-Dietz (1976). *Biroba, Mhaskoba und Khandoba: Ursprung, Geschichte und Umwelt von pastoralen Gottheiten in Maharastra* (ภาษาเยอรมัน). Franz Steiner. ISBN 3-515-01926-X.
* Srinivasan, Doris Meth (1997). *Many Heads, Arms, and Eyes: Origin, Meaning and Form in Multiplicity in Indian Art*. Brill. ISBN 978-90-04-10758-8.
* Srinivasan, Sharada (2004). "Shiva as 'cosmic dancer': On Pallava origins for the Nataraja bronze". *World Archaeology*. Vol. 36. The Journal of Modern Craft. pp. 432–450. doi:10.1080/1468936042000282726821. S2CID 26503807.
* Storl, Wolf-Dieter (2004). *Shiva: The Wild God of Power and Ecstasy*. Simon and Schuster.
* Stutley, Margaret (1985). *The Illustrated Dictionary of Hindu Iconography*. First Indian Edition: Munshiram Manoharlal, 2003, ISBN 81-215-1087-2.
* Tagare, G. V. (2002). *The Pratyabhijñā Philosophy*. Motilal Banarsidass. ISBN 978-81-208-1892-7.
* Tattwananda, Swami (1984). *Vaisnava Sects, Saiva Sects, Mother Worship*. Calcutta: Firma KLM Private. First revised edition.
* Thakur, Upendra (1986). *Some Aspects of Asian History and Culture*. Abhinav Publications. ISBN 978-81-7017-207-9.
* Tulsidas, Goswami (1985). *Hanuman Chalisa*. Chennai, India: Sri Ramakrishna Math. ISBN 81-7120-086-9; original text, transliteration, English translation and notes.
* Varenne, Jean (1976). *Yoga and the Hindu Tradition*. Chicago, Illinois: The University of Chicago Press. ISBN 0-226-85116-8.
* Vohra, Ranbir (2000). *The Making of India: A Historical Survey*. M.E. Sharpe. ISBN 978-0-7656-0711-9.
* Warrier, AG Krishna (1967). *Śākta Upaniṣads*. Adyar Library and Research Center. ISBN 978-0-8356-7318-1. OCLC 2606086.
* Wayman, Alex; Singh, Jaideva (1991). "Review: A Trident of Wisdom: Translation of Paratrisika-vivarana of Abhinavagupta". *Philosophy East and West*. **41** (2): 266–268. doi:10.2307/1399778. JSTOR 1399778.
* Williams, Joanna Gottfried (1981). *Kalādarśana: American Studies in the Art of India*. BRILL Academic. ISBN 90-04-06498-2.
* Winstedt, Richard (2020). *Shaman, Saiva and Sufi: A Study of the Evolution of Malay Magic*. Library of Alexandria.
* Zimmer, Heinrich (1972) [1946]. *Myths and Symbols in Indian Art and Civilization*. Princeton, New Jersey: Princeton University Press. ISBN 0-691-01778-6.
	+ Zimmer, Heinrich (2000). *Myths and Symbols in Indian Art and Civilization*. Motilal Banarsidass Publishers.

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Shaivism, Peter Bisschop