# มีนาฏจิโกยิล

มีนาฏจิโกยิล
**มีนาฏจิจุนตเรจุวรรรโกยิล** (ทมิฬ: மீனாட்சி சுந்தரேசுவரர் கோயில்) เรียกโดยย่อว่า **มีนาฏจิโกยิล** (மீனாட்சி கோயில்) เป็นโบสถ์พราหมณ์เก่าแก่ ตั้งอยู่บนฝั่งทิศใต้ของแม่น้ำไวไก (Vaigai River) ในเมืองมตุไร รัฐทมิฬนาฑู ประเทศอินเดีย สร้างถวายพระแม่มีนากษี ซึ่งเป็นอวตารปางหนึ่งของพระปารวตี และถวายพระสุนทเรศวร อวตารปางหนึ่งของพระศิวะ สวามีของพระองค์

แม้โบสถ์มีที่มาเก่าแก่ แต่สิ่งก่อสร้างส่วนใหญ่ในปัจจุบันสร้างขึ้นหลังคริสต์ศตวรรษที่ 14 ทั้งมีการบูรณะและต่อเติมอีกในคริสต์ศตวรรษที่ 17 ตามบัญชาของติรุมาลัย นายก (Thirumalai Nayak) เจ้าเมืองมตุไร เพราะช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 14 กองทัพมุสลิมจากรัฐสุลต่านเดลี (Delhi Sultanate) เข้าโจมตีโบสถ์ แล้วปล้นเอาของมีค่า ก่อนทำลายศาสนสถานแห่งนี้ลงพร้อมกับแห่งอื่น ๆ ทั่วภาคใต้ของอินเดีย โบสถ์ที่เห็นในบัดนี้เป็นผลมาจากการสร้างขึ้นใหม่ภายใต้ดำริของกษัตริย์หลายพระองค์แห่งจักรวรรดิวิชัยนคร การต่อเติมครั้งสำคัญเกิดขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 16 ตามคำสั่งของวิศวนาถ นายก (Vishwanatha Nayak) และผู้สืบต่อตำแหน่งของเขา ปัจจุบัน ในเทวสถานประกอบด้วยโคปุระหรือซุ้มประตู 14 หลัง สูงราว 45–50 เมตร โคปุระหลังใต้มีความสูงมากที่สุด คือ 51.9 เมตร นอกจากนี้ ในโบสถ์ยังมีอาคารเสาสลักหลายหลัง และมีศาลอีกมากมายซึ่งสร้างถวายเทวดาในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู ในศาลเหล่านี้มีวิมานตั้งอยู่เหนือครรภคฤห์หรือหอศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งปิดทอง เป็นที่ประทับของพระมีนากษีกับพระสุนทเรศวร

โบสถ์แห่งนี้เป็นจุดมุ่งหมายหลักในการแสวงบุญตามประเพณีลัทธิไศวะ ซึ่งถือพระศิวะเป็นใหญ่ แต่ก็มีสิ่งหลายสิ่งเกี่ยวข้องกับลัทธิไวษณพ ซึ่งถือพระวิษณุเป็นใหญ่ ทั้งนี้ เพราะถือว่าพระวิษณุเป็นพระภราดาของพระมีนากษี ในโบสถ์ยังมีเทวรูปของเทพองค์อื่น เช่น พระลักษมี ชายาพระวิษณุ, พระกฤษณะทรงขลุ่ย, นางรุกมินี ชายาพระกฤษณะ, พระพรหม, พระสรัสวดี ชายาพระพรหม, และเทพตามคัมภีร์ปุราณะ พร้อมด้วยงานศิลปะเกี่ยวข้องกับวรรณกรรมฮินดู นับเป็นที่หมาย (landmark) สำคัญที่สุดในเมืองมตุไร แต่ละวันมีผู้เข้าชมหลักหมื่น และเฉพาะช่วงสิบวันแห่งเทศกาลมีนากษีติรุกัลยาณัง (Meenakshi Tirukalyanam) ในเดือนจิตระ ซึ่งตกราวเดือนเมษายนหรือพฤษภาคมตามปฏิทินสุริยคติ จะมีผู้เข้าเยี่ยมชมเทวสถานรวมหลักล้าน

## ตำนานเล่าขาน

จิตรกรรมในเทวสถานเป็นเรื่องตำนานการก่อตั้งเทวสถาน
วรรณกรรมทมิฬในคริสต์ศตวรรษที่ 16 ชื่อ ถิรุวิไลยะทัล ปุรานัม ระบุว่า พระเจ้ามาลยธฺวัช ปาณฺฑย และพระมเหสี กาญจนมาไล กระทำ ยัชญพิธี เพื่อขอโอรสสืบสกุล แต่ปรากฏมีธิดาผุดขึ้นจาก กองไฟ อายุได้ 3 ขวบและมีเต้านม 3 เต้า เมื่อพระราชาและพระมเหสีสวดอ้อนวอนพระศิวะ จึงมีอากาศวาณี(เสียงศักดิ์สิทธิ์)บอกให้พวกเขาชุบเลี้ยงเด็กหญิงนั้น และว่าบุตรีนั้นจะเสียเต้านมที่สามไปเมื่อได้พบกับชายที่จะเป็นสามี เด็กหญิงเติบโตในวัง และพระราชาแต่งตั้งเธอเป็นผู้สืบทอดราชบัลลังก์ ในที่สุด เมื่อเธอได้พบกับพระศิวะผู้ทรงแปลงกายเป็น สุนทเรศวรัร เธอก็ได้กลับกลายรูปเป็น มีนากษิ ซึ่งเป็นอวตารของพระนางปารวตีตามเดิม มีนากษิ ติรุกัลยานัม คือ การแต่งงานของมีนากษิกับพระศิวะเป็นพิธีใหญ่โต มีเทพเจ้าฮินดูหลายองค์ กับทั้งบรรดาที่มีชีวิตในสวรรค์และโลกเข้าร่วม

ตามที่นักวิชาการทางศาสนา วิลเลียม พี ฮารมัน ระบุ ตำนานนี้อาจสะท้อนขนมธรรมเนียมการสืบสกุลทางฝ่ายมารดาที่แพร่หลายมาแต่เดิมในอินเดียใต้ในยุคสมัยและในความเชื่อว่า "พลังอำนาจ(ทางฝ่ายจิตวิญญาณ) สถิตในสตรี" เหล่าเทพรับฟังเทพี และชะตาบ้านเมืองขึ้นอยู่กับเหล่าสตรี เขากล่าวว่า

> [Translated from English]
> สำหรับสาธุชนคนศรัทธาจำนวนมากที่นับถือคู่เทพเทพีแห่งมทุไร เทพีมีนากษิสำคัญกว่าศิวเทพ [...] พวกเขาเข้าไปกราบไหว้ที่สถานพระนางก่อนไปกราบไหว้ศิวเทพ [...] ในความหมายที่จำกัดที่สุด พระนางเทพีใกล้ชิดประชาชนกว่า ตามธรรมเนียมของเก่าถือว่าพระนางประสูติในเมืองมทุไร ศิวเทพเข้ามาในฐานะผู้มาจากภายนอก มาจากสถานที่ห่างไกล เพื่อมาอาศัยอยู่และร่วมปกครองกับพระนาง [...] พระนางเป็นที่นับถือ ทั้งยังเรียกพระนามกัน ว่าเป็นแม่ (อัมมัน) ในขณะที่คำเรียก ศิวเทพ เป็นคำที่เป็นทางการกว่า คือคำว่า เจ้านาย (นายะกัน)
>
>

— William P. Harman, *The Sacred Marriage of a Hindu Goddess* (1992)

## อ้างอิง