# สงครามเจ็ดปี

| สงครามเจ็ดปี |
| --- |
| ส่วนหนึ่งของ สงครามอังกฤษ-ฝรั่งเศส, ความเป็นศัตรูของออสเตรีย-ปรัสเซีย และการเสื่อมถอยของจักรวรรดิโมกุล |
|  ตามเข็มนาฬิกาจากบนซ้าย:
* ยุทธการที่ปลาศี (23 มิถุนายน 1757)
* ยุทธการที่คาริลลอน (6–8 กรกฎาคม 1758)
* ยุทธการที่ซอร์นดอร์ฟ (25 สิงหาคม 1758)
* ยุทธการที่คูเนอร์สดอฟ (12 สิงหาคม 1759)
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| วันที่ | 17 พฤษภาคม ค.ศ. 1756 – 15 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1763 (1756-05-17 – 1763-02-15) (6 ปี 8 เดือน 4 สัปดาห์ 1 วัน) |
| สถานที่ | ยุโรป, ทวีปอเมริกา, แอฟริกาตะวันตก, อินเดีย, ฟิลิปปินส์ |
| ผล |
แนวร่วมอังกฤษ-ปรัสเซียชนะ |
| ดินแดน เปลี่ยนแปลง | * ฝรั่งเศสยกดินแดนฝั่งตะวันออกของแม่น้ำมิสซิสซิปปี แคนาดา หมู่เกาะเซนต์วินเซนต์ โตเบโก โดมินิกา และกรีเนดาในอเมริกาเหนือ กับNorthern Circarsในอินเดียให้แก่บริเตนใหญ่
* ฝรั่งเศสยกลุยเซียนาและดินแดนอเมริกาเหนือฝั่งตะวันตกของแม่น้ำมิสซิสซิปปีให้แก่สเปน
* สเปนยกฟลอริดาให้แก่บริเตนเพื่อแลกเปลี่ยนกับการได้รับอาบานากับมะนิลาคืน
 |

 |
| คู่สงคราม |
| * บริเตนใหญ่
* ฮันโนเฟอร์
* ปรัสเซีย
* โปรตุเกส
* เฮ็สเซิน-คัสเซิล
* เบราน์ชไวค์-ว็อลเฟินบึทเทิล
* รัสเซีย
* สมาพันธรัฐอิโรควา
 | * ฝรั่งเศส
* ออสเตรีย
* ซัคเซิน
* เฮ็สเซิน-ดาร์มชตัท
* รัสเซีย (จนถึง ค.ศ. 1762)
* สเปน
* สวีเดน
* สมาพันธรัฐวาบานากี
* Bengal Subah
 |
| ผู้บังคับบัญชาและผู้นำ |
| * จอร์จที่ 2 **# จอร์จที่ 3
* วิลเลียม คาเว็นดิช
* เพลแฮม-โฮลล์ส
* จอห์น สจวต
* เจฟฟรีย์ แอมเฮิร์สต์
* เอ็ดเวิร์ด ฮอว์ก
* เจมส์ โวล์ฟ **† จอห์น บิง
* รอเบิร์ต ไคลฟ์
* เอ็ดเวิร์ด แบรดด็อก **† จอร์จ วอชิงตัน
* ฟรีดริชที่ 2
* เจ้าชายไฮน์ริช
* Hans von Lehwaldt
* มันท็อยฟ์เฟิล (เชลย)
* ชเวริน **† ฌูเซที่ 1
* เคานต์แห่งลิปเปอ
* ดยุกแฟร์ดีนันท์
* วิลเฮ็ล์มที่ 8
* ฟรีดริชที่ 2
* ปิออตร์ที่ 3
 | * หลุยส์ที่ 15
* Louis, Dauphin
* Prince de Soubise
* มงต์กาล์ม **† Comte de Lally
* Louis de Bougainville
* Louis de Contades
* ฟรันทซ์ที่ 1
* มาเรีย เทเรซา
* เจ้าชายโยเซฟ
* เลโอปอลด์ ฟ็อน เดาน์
* ฟ็อน เลาดอน
* ออกัสตัสที่ 3
* หลุยส์ที่ 8
* เอลิซาเบธ **# ปียอตร์ ซัลตีคอฟ
* วิลเลียม เฟร์มอร์
* สเตปัน อัปรักซิน
* ซาคาร์ เชร์นีเชฟ
* ปียอตร์ รุมยันต์เซฟ
* การ์โลสที่ 3
* เปโดร เด เซบาโยส
* อารันดา
* Nicolás de Carvajal
* อาด็อล์ฟ เฟรเดอริก
* Augustin Ehrensvärd
* ชีราช อุดเดอลาฮ์ **†**
 |
| ความสูญเสีย |
| * เสียชีวิต 180,000 นาย
* เสียชีวิต 160,000 นาย
* ไม่ทราบ
 | * เสียชีวิต 200,000 นาย
* เสียชีวิต 140,000 นาย
* เสียชีวิต 120,000 นาย
* เสียชีวิต 28,000 นาย
* ไม่ทราบ
 |

**สงครามเจ็ดปี** (อังกฤษ: *Seven Years' War*; ค.ศ. 1756 – 1763) เป็นสงครามที่เกิดขึ้นระหว่างปี ค.ศ. 1756 จนถึง 1763 โดยเกี่ยวข้องกับทุกประเทศมหาอำนาจในยุโรป มีการสู้รบเกิดขึ้นในห้าทวีป สงครามเจ็ดปีเป็นสงครามระหว่างสองข้างด้วยกัน ข้างหนึ่งนำโดยบริเตนใหญ่พร้อมด้วยปรัสเซียและนครรัฐเล็กน้อยในเยอรมัน กับอีกข้างหนึ่งที่นำด้วยฝรั่งเศสพร้อมด้วยจักรวรรดิออสเตรีย, จักรวรรดิรัสเซีย, สวีเดน และซัคเซิน โดยรัสเซียเปลี่ยนข้างอยู่ระยะหนึ่งในช่วงปลายของสงคราม

ต่อมาโปรตุเกส (ข้างบริเตนใหญ่) และสเปน (ข้างฝรั่งเศส) ถูกดึงเข้าร่วมในสงคราม นอกจากนี้ เนเธอร์แลนด์ที่วางตัวเป็นกลางก็เข้าร่วมสงครามเมื่อนิคมของตนเองในอนุทวีปอินเดียถูกโจมตี เพราะความกว้างขวางของสงครามที่กระจายไปทั่วโลกนี้เองทำให้สงครามเจ็ดปีได้รับการบรรยายว่าเป็น **สงครามโลกครั้งที่ศูนย์** (World War Zero) ที่มีผลให้ผู้เสียชีวิต 9 แสนถึง 1.4 ล้านคน ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงต่อดุลอำนาจทางการเมืองอย่างมหาศาล

แม้ว่าทวีปยุโรปจะเป็นสนามรบหลักของสงครามในภาพรวม แต่ผลของสงครามก็มิได้ทำให้สถานการณ์ในยุโรปเปลี่ยนไปมากจากก่อนสงครามเท่าใดนัก กลับกลายเป็นว่า สงครามครั้งนี้สร้างผลกระทบในทวีปเอเชียและอเมริกามากกว่าและยาวนานกว่าในทวีปยุโรป สงครามครั้งนี้ยุติความเป็นมหาอำนาจอาณานิคมของชาติฝรั่งเศสในทวีปอเมริกา ประเทศฝรั่งเศสเสียดินแดนเกือบทั้งหมดในทวีปอเมริกาเหนือและหมู่เกาะเวสต์อินดีสบางส่วน ประเทศปรัสเซียยังคงเป็นมหาอำนาจและยังคงครอบครองบริเวณไซลีเชียที่เดิมเป็นของประเทศออสเตรีย ประเทศบริเตนใหญ่กลายเป็นมหาอำนาจในการเป็นเจ้าของอาณานิคมในทวีปอเมริกาเหนือ และเป็นผู้มีอำนาจมากกว่าผู้ใดในการครอบครองอาณานิคม

## เบื้องหลัง

สงครามเจ็ดปีมักจะถือกันว่าเป็นสงครามที่ต่อเนื่องมาจากสงครามสืบราชบัลลังก์ออสเตรียที่เกิดขึ้นระหว่างปี 1740 – 1748 เมื่อพระเจ้าฟรีดริชที่ 2 แห่งปรัสเซียได้ดินแดนไซลีเชียมาจากออสเตรีย พระนางเจ้ามาเรีย เทเรซา แห่งออสเตรีย ทรงจำต้องลงพระนามในสนธิสัญญาเอซ์-ลา-ชาเปลเพื่อเป็นการยุติสงคราม และซื้อเวลาในการสร้างเสริมกองทัพออสเตรีย และเสาะหาพันธมิตรทางการทหารใหม่ซึ่งทรงได้รับความสำเร็จอย่างคาดไม่ถึง แผนที่ทางการเมืองยุโรปถูกร่างใหม่ใน 2-3 ปีหลังออสเตรียยุติการเป็นพันธมิตรกับบริเตนใหญ่ หลังจากที่เป็นมิตรสหายกันมากว่า 25 ปี

มิตรสหายหลักของปรัสเซียก็มีเพียงบริเตนใหญ่ซึ่งครองบัลลังก์ฮันโนเฟอร์ ขณะเดียวกัน บริเตนใหญ่ก็เกรงว่าฝรั่งเศสจะรุกรานฮันโนเฟอร์ เมื่อดูตามสถานการณ์แล้ว การจับคู่ผูกมิตรดังกล่าวก็เป็นคู่ที่เหมาะสมกันอย่างที่สุด บริเตนใหญ่มีราชนาวีที่ทรงแสนยานุภาพที่สุด ขณะที่ปรัสเซียมีกองทัพบกที่ทรงแสนยานุภาพที่สุด การที่ได้ปรัสเซียมาเป็นมิตรสหายทำให้บริเตนใหญ่อุ่นใจมากขึ้นและสามารถจดจ่ออยู่กับการแผ่ขยายอาณานิคมต่างทวีปได้อย่างเต็มที่

หลังจากที่ราชวงศ์ฮาพส์บวร์คของออสเตรียพ่ายแพ้ในสงครามครั้งก่อนหน้า ก็ได้มีการปฏิรูปกองทัพขึ้นใหม่ตามแบบอย่างกองทัพปรัสเซีย พระนางเจ้ามาเรีย เทเรซา ผู้มีพระปรีชาสามารถทางด้านการทหารไม่น้อยกว่าผู้ใดทรงมีบทบาทสำคัญในการสร้างความกดดันที่เป็นผลให้เกิดการปฏิรูปกองทัพครั้งนี้ จากความพ่ายแพ้หลายครั้งในสงครามก่อนหน้าประกอบกับไม่พอใจที่ก่อนหน้า บริเตนใหญ่มักช่วยเหลือออสเตรียอย่างไม่เต็มที่และไม่เต็มใจ ออสเตรียจึงตั้งความหวังใหม่ว่าฝรั่งเศสจะมาเป็นมิตรผู้สามารถช่วยกอบกู้ไซลีเชียคืนจากปรัสเซีย และยุติการขยายอำนาจของปรัสเซีย

## เหตุการณ์

ฝ่ายในสงครามเจ็ดปี
น้ำเงิน: บริเตนใหญ่, ปรัสเซีย, โปรตุเกส และพันธมิตร
เขียว: ฝรั่งเศส, สเปน, ออสเตรีย, รัสเซีย, สวีเดน และพันธมิตร
สงครามเจ็ดปีปะทุขึ้นในปี 1754–1756 เมื่อบริเตนใหญ่เข้าโจมตีที่มั่นของฝรั่งเศสในทวีปอเมริกาเหนือและยึดเอาเรือพาณิชย์ของฝรั่งเศสกว่าร้อยลำ ในขณะนั้น มหาอำนาจอย่างปรัสเซียก็กำลังต่อสู้อยู่กับจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ของราชวงศ์ฮาพส์บวร์คแห่งออสเตรียเพื่อแย่งชิงดินแดนทั้งในและนอกจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ จนกระทั่งในปี 1756 ชาติต่างๆก็เกิดการย้ายฝ่ายครั้งใหญ่เรียกว่า "การปฏิวัติทูต" ซึ่งทำให้ดุลอำนาจในยุโรปเปลี่ยนไปอย่างมาก

เมื่อปรัสเซียรู้ดีว่าไม่มีทางหลีกเลี่ยงสงครามได้ จึงรีบบุกครองซัคเซินอย่างรวดเร็วและสร้างความอลหม่านไปทั่วยุโรป เนื่องจากออสเตรียซึ่งเคยเป็นพันธมิตรกับฝรั่งเศสในการทวงคืนไซลีเชียนั้นเป็นฝ่ายแพ้ในสงครามครั้งก่อน และปรัสเซียก็หันไปจับมือกับบริเตนใหญ่ และในการประชุมสภาจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ครั้งต่อมา แคว้นส่วนใหญ่ในจักรวรรดิฯได้เลือกยืนอยู่ฝ่ายเดียวกับออสเตรีย และบางแคว้นเลือกอยู่กับฝ่ายพันธมิตรบริเตนใหญ่-ปรัสเซีย (โดยเฉพาะฮันโนเฟอร์) สวีเดนซึ่งเกรงว่าภัยจากการขยายดินแดนของปรัสเซียจะมาถึงตน จึงประกาศเข้าร่วมกับฝรั่งเศสในปี 1757 ทั้งนี้ก็เพื่อปกป้องประเทศราชต่างๆในบอลติกของสวีเดน สเปนซึ่งปกครองด้วยราชวงศ์เดียวกับฝรั่งเศสก็เข้าร่วมสงครามด้วยในนามของฝรั่งเศส โดยเข้ารุกรานโปรตุเกสในปี 1762 แต่ไม่สำเร็จ ส่วนจักรวรรดิรัสเซียเป็นพันธมิตรกับออสเตรียอยู่ตั้งแต่ต้น ก็เกิดอาการกลัวว่าปรัสเซียจะเข้ารุกรานเครือจักรภพโปแลนด์–ลิทัวเนีย ดังนั้นในปี 1762 รัสเซียจึงล้มเลิกความคิดที่จะเอาชนะปรัสเซียและทำสนธิสัญญาสันติภาพกับปรัสเซียแทน ในขณะที่ชาติขนาดกลางและขนาดเล็กจำนวนมากในยุโรป เช่น เดนมาร์ก, ก็มีท่าทีไม่เหมือนกับสงครามครั้งก่อนๆ แม้ว่าจะมีส่วนได้ส่วนเสียกับสงครามครั้งนี้แต่ก็พยายามหลีกเลี่ยงและอยู่ห่างๆจากความขัดแย้งที่นับวันจะทวีความรุนแรงขึ้น

สงครามยุติด้วยสนธิสัญญาปารีสระหว่างสเปน-ฝรั่งเศส-บริเตนใหญ่ กับสนธิสัญญาฮูแบร์ทุสบวร์คระหว่างซัคเซิน-ออสเตรีย-ปรัสเซีย ในปี 1763

## ที่มาของชื่อสงคราม

ยุทธนาวีที่อ่าวไควเบิร์น 20 พฤศจิกายน ค.ศ. 1759
ในแคนาดา, ฝรั่งเศส และสหราชอาณาจักร คำว่า “สงครามเจ็ดปี” หมายถึงความขัดแย้งในทวีปอเมริกาเหนือ ที่รวมทั้งความขัดแย้งในยุโรปและเอเชียด้วย ความขัดแย้งนี้แม้ว่าจะเรียกว่า “สงครามเจ็ดปี” แต่อันที่จริงแล้วเป็นสงครามที่ยาวเก้าปีเกิดขึ้นระหว่างปี ค.ศ. 1754 จนถึงปี ค.ศ. 1763 ในสหรัฐอเมริกาสงครามส่วนที่เกิดขึ้นที่นั่นมักจะเป็นที่รู้จักกันว่า “สงครามฝรั่งเศส-อเมริกันอินเดียน” แต่นักวิชาการและนักประวัติศาสตร์หลายท่านในสหรัฐอเมริกาเช่นเฟรด แอนเดอร์สันเรียกสงครามนี้ตามที่เรียกกันในประเทศอื่นว่า “สงครามเจ็ดปี” ไม่ว่าสงครามจะเกิดขึ้นที่ใด ในควิเบคความขัดแย้งนี้บางครั้งก็เรียกว่า “La Guerre de la Conquête” ที่แปลว่า “สงครามแห่งการพิชิต” ส่วนในอินเดียก็เรียกว่า “สงครามกรณาฏ” (Carnatic Wars) ขณะที่การต่อสู้ระหว่างปรัสเซียและออสเตรียเรียกว่า “สงครามไซลีเชียครั้งที่ 3”

วินสตัน เชอร์ชิล บรรยายสงครามนี้ว่าเป็น “สงครามโลก” **เพราะเป็นความขัดแย้งที่นำมาซึ่งสงครามไปทั่วทุกหนทุกแห่งในโลกเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์** แม้ว่าผู้ที่มีความขัดแย้งกันส่วนใหญ่มาจากยุโรปและจากอาณานิคมโพ้นทะเลที่เป็นของประเทศเหล่านั้น ส่วนหนึ่งของความขัดแย้งเป็นความขัดแย้งระหว่างบริเตนใหญ่และฝรั่งเศสในการขยายจักรวรรดิ สงครามเป็นเหตุการณ์สำคัญของคริสต์ศตวรรษที่ 18 ของสงครามร้อยปีครั้งที่ 2

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* The French Army 1600–1900
* Events and the participants in the Seven Years' War เก็บถาวร 2019-05-19 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Seven Years' War timeline เก็บถาวร 21 ธันวาคม 2013 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Memorial University of Newfoundland's page about the war
* Kronoskaf.com: Seven Years' War Knowledge Base
* 1759: From the Warpath to the Plains of Abraham Virtual Exhibition.
* The Seven Years' War in Canada เก็บถาวร 2019-05-19 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Clash of Empires and The Battle of the Plains of Abraham – The Canadian War Museum
* "Seven Years' War" . *สารานุกรมบริแทนนิกา* (ภาษาอังกฤษ). Vol. 24 (11th ed.). 1911. pp. 715–723. Includes several battle maps.