# ราชวงศ์ประติหาระ

| ราชวงศ์คุรชร-ประติหาร |
| --- |
| ป. 730–1036 |
|
เหรียญประติหารของมิหิร โภช กษัตริย์แห่งกันเนาช์
 |
| สถานะ | จักรวรรดิ |
| เมืองหลวง | * Avanti
* Kannauj
 |
| ภาษาทั่วไป | ภาษาสันสกฤต, ภาษาปรากฤต |
| ศาสนา  | ศาสนาฮินดู |
| การปกครอง | ราขาธิปไตย |
|  |
| • ป. 730–ป. 760 | นาคภัฏที่ 1 (ปฐม) |
| • ป. 1024–ป. 1036 | ยศปาล (สุดท้าย) |
|  |
| ยุคประวัติศาสตร์ | อินเดียยุคกลางตอนปลาย |
|  |
| • ก่อตั้ง  | ป. 730 |
| • มะห์มุดแห่งกัซนียึดครองกันเนาช์  | 1008 |
| • สิ้นสุด  | 1036 |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **ก่อนหน้า** | **ถัดไป** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | จวทา |
|  | วรรมันแห่งกันเนาช์ |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ปาละ |  |
| จัณเฑละ |  |
| ปรมร |  |
| กลจุรี |  |
| โตมร |  |
| จวทา |  |
| จหมนะ |  |
| กัซนาวิด |  |
| คุหิละ |  |

 |

 |
| ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของ | * อินเดีย
* บังกลาเทศ
* เนปาล
 |

**ราชวงศ์ประติหาระ** หรือ **คุรชระ-ประติหาระ** (อักษรเทวนาครี: गुर्जर-प्रतिहार, *คุรฺชร-ปฺรติหาร*) เป็นราชวงศ์ที่สำคัญในอินเดียยุคกลาง

มีบทบาทในการรบกับผู้ยึดครองจากโลกอาหรับไม่ให้ข้ามพ้นแม่น้ำสินธุ นาคภัฏที่ 1 เอาชนะกองทัพอาหรับในการตั้งทัพรบของเกาะลีฟะฮ์ และในรัชสมัยของนาคภัฏที่ 2 ราชวงศ์นี้ขึ้นมามีอำนาจมากที่สุดในอินเดียเหนือ บุตรของเขา รามภัทร ขึ้นปกครองต่อไม่นาน ต่อด้วยบุตร มิหิร โภช ในสมัยนี้และในสมัยของ มเหนทรปาลที่ 1 ผู้สืบทอด จักรวรรดิประติหารอยู่ในยุคร่งเรืองสูงสุด และมีอาณาเขตใกล้เคียงกัลจักรวรรดิคุปตะ กินพื้นที่จากสินธ์ทางตะวันตก ไปถึงเบงกอลในตะวันออก และจากหิมาลัยทางเหนือ ไปถึงแม่น้ำนรรมทาทางใต้

ประติหารเป็นที่รู้จักจากศิลปะในสมัยของตน โดยเฉพาะจากประติมากรรม งานแกะสลัก และรูปบบศาลาทรวเปิด ตัวอย่างชิ้นสำคัญที่สุดของศิลปะของประติหารคือขชุรโหมหามนเทียร ที่ได้รับสถานะเป็นแหล่งมรดกโลกของยูเนสโก

ความรุ่งเรืองของจักรวรรดิเริ่มเสื่อมลงหลังการเบาะแว้งภายใน ประกอบกับการโจมตีครั้งใหญ่จากอินทร ที่ 3 แห่งราษฏรกูฏ ผู้ซึ่งในประมาณปี 916 โจมตีและทำลายล้างนครกันเนาช์ ในปลายศตวรรษที่สิบ จักรวรรดิประติหารมีอาณาเขตเพียงแค่โทอับ กษัตริย์สำคัญคนสุดท้าย ราชยปาล ถูกขับจากกันเนาช์โดยมะห์มูดแห่งกัซนีในปี 1018

## อ้างอิง

### บรรณานุกรม

* Avari, Burjor (2007). *India: The Ancient Past. A History of the Indian-Subcontinent from 7000 BC to AD 1200*. New York: Routledge. ISBN 978-0-203-08850-0.
* Sircar, Dineschandra (1971). *Studies in the Geography of Ancient and Medieval India* (ภาษาอังกฤษ). Motilal Banarsidass. ISBN 9788120806900.
* Ganguly, D. C. (1935), Narendra Nath Law (บ.ก.), "Origin of the Pratihara Dynasty", *The Indian Historical Quarterly*, Caxton, **XI**: 167–168
* Majumdar, R. C. (1981), "The Gurjara-Pratiharas", ใน R. S. Sharma and K. K. Dasgupta (บ.ก.), *A Comprehensive history of India: A.D. 985–1206*, vol. 3 (Part 1), Indian History Congress / People's Publishing House, ISBN 978-81-7007-121-1
* Majumdar, R.C. (1955). The Age of Imperial Kanauj (First ed.). Bombay: Bharatiya Vidya Bhavan.
* Mishra, V. B. (1954), "Who were the Gurjara-Pratīhāras?", *Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute*, **35** (¼): 42–53, JSTOR 41784918
* Meister, M.W (1991). Encyclopaedia of Indian Temple Architecture, Vol. 2, pt.2, North India: Period of Early Maturity, c. AD 700–900 (first ed.). Delhi: American Institute of Indian Studies. p. 153. ISBN 0195629213
* Puri, Baij Nath (1957), *The history of the Gurjara-Pratihāras*, Munshiram Manoharlal
	+ Puri, Baij Nath (1986) [first published 1957], *The History of the Gurjara-Pratiharas*, Delhi: Munshiram Manoharlal
* Sharma, Dasharatha (1966). Rajasthan through the Ages. Bikaner: Rajasthan State Archives
* Sharma, Sanjay (2006), "Negotiating Identity and Status Legitimation and Patronage under the Gurjara-Pratīhāras of Kanauj", *Studies in History*, **22** (22): 181–220, doi:10.1177/025764300602200202, S2CID 144128358
* Sharma, Shanta Rani (2012), "Exploding the Myth of the Gūjara Identity of the Imperial Pratihāras", *Indian Historical Review*, **39** (1): 1–10, doi:10.1177/0376983612449525, S2CID 145175448
* Singh, R. B. (1964), *History of the Chāhamānas*, N. Kishore
* Sharma, Shanta Rani (2017). Origin and Rise of the Imperial Pratihāras of Rajasthan: Transitions, Trajectories and Historical Change (First ed.). Jaipur: University of Rajasthan. p. 77–78. ISBN 978-93-85593-18-5.
* Tripathi, Rama Shankar (1959). *History of Kanauj: To the Moslem Conquest*. Motilal Banarsidass. ISBN 978-81-208-0478-4.
* Yadava, Ganga Prasad (1982), *Dhanapāla and His Times: A Socio-cultural Study Based Upon His Works*, Concept

* Kalia, Asha (1982), *Art of Osian Temples: Socio-economic and Religious Life in India, 8th–12th Centuries A.D.*, Abhinav Publications, ISBN 9780391025585
* Cort, John E. (1998), *Open Boundaries: Jain Communities and Cultures in Indian History*, SUNY Press, ISBN 9780791437865