# หอสมุดนักฮัมมาดี

โคเดกซ์ II หนึ่งในงานเขียนฝ่ายไญยนิยมที่โดดเด่นที่สุดที่พบในหอสมุดนักฮัมมาดี เนื้อหาในภาพคือส่วนท้ายของ Apocryphon of John และส่วนเริ่มต้นของพระวรสารนักบุญโทมัส
**หอสมุดนักฮัมมาดี** (อังกฤษ: *Nag Hammadi Library* มีอีกชื่อว่า **กลุ่มเอกสารตัวเขียนเชโนบอสเกียน** และ **พระวรสารไญยนิยม**) เป็นชุดตำราชาวคริสต์ยุคแรกและฝ่ายไญยนิยมที่ค้นพบใกล้เมืองนักฮัมมาดีในอียิปต์บนเมื่อ ค.ศ. 1945

โคเดกซ์พาไพรัสแบบปกหนัง 13 เล่มถูกฝังในโถปิดสนิท ค้นพบโดยชาวนาท้องถิ่นชื่อ Muhammed al-Samman งานเขียนในโคเดกซ์ประกอบด้วยศาสตรนิพนธ์ไญยนิยม 52 เล่ม แต่ก็มีผลงานสามอันที่เป็นของ *Corpus Hermeticum* และงานแปล/ดัดแปลงบางส่วนจาก*อุตมรัฐ*ของเพลโต ในบทนำของ *The Nag Hammadi Library in English* เจมส์ โรบินสันเสนอแนะว่า โคเดกซ์เหล่านี้อาจเคยอยู่ในอารามปาโชเมียนที่อยู่ใกล้เคียง และถูกฝังไว้หลังนักบุญอาธานาเซียสประณามการใช้พระคัมภีร์นอกสารบบในจดหมายเทศกาลของเขาเมื่อ ค.ศ. 367 สมมติฐานปาโชเมียนได้รับการขยายเพิ่มเติมโดย Lundhaug กับ Jenott (2015, 2018) และเสริมข้อมูลเพิ่มเติมโดย Linjamaa (2024) ในหนังสือของ Linjamaa โต้แย้งว่าสมุดนักฮัมมาดีเคยใช้งานโดยชนชั้นสูงทางปัญญากลุ่มเล็ก ๆ ในอารามปาโชเมียน และใช้ในส่วนเล็กของหอสมุดคริสเตียนที่กว้างขวางกว่ามาก

เนื้อหาของโคเดกซ์เขียนในภาษาคอปติก ผลงานที่เป็นที่รู้จักดัที่สุดน่าจะเป็นพระวรสารนักบุญโทมัสที่มีตำราโคเดกซ์ครบทุกหน้า หลังการค้นพบนี้ นักวิชาการตระหนักว่าชิ้นส่วนคำกล่าวที่เชื่อว่าเป็นของพระเยซูปรากฏอยู่ในเอกสารตัวเขียนที่ค้นพบที่ Oxyrhynchus ใน ค.ศ. 1898 (P. Oxy. 1) และมีการอ้างคำพูดที่ตรงกันในแหล่งข้อมูลชาวคริสต์ยุคแรก นักตีความส่วนใหญ่ระบุวันที่เขียนพระวรสารนักบุญโทมัสไว้อยู่ในคริสต์ศตวรรษที่ 2 แต่ใช้แหล่งข้อมูลที่เก่ากว่านั้นมาก เอกสารตัวเขียนที่ฝังอยู่มีอายุถึงคริสต์ศตวรรษที่ 3 ถึง 4

โคเดกซ์นักฮัมมาดีหลายเล่มปัจจุบันเก็บไว้ที่พิพิธภัณฑ์คอปติกในไคโร ประเทศอียิปต์

## การค้นพบ

ผู้ค้นพบเอกสารนักฮัมมาดีเป็นกรรมกรรับจ้างทำไร่ชาวเบดูอิน 7 คน เข้าไปขุดปุ๋ยไนเตรตใกล้กับหน้าผาจามาล อัล-ทารีฟ ขณะที่ขุดพบไหฝังอยู่ใกล้กับหัวกะโหลกคน เมื่อทุบไหแตกเห็นหนังสือจึงนำไปเก็บไว้ ต่อมาได้นำหนังสือไปฝากกับนักบวชนิกายคอปติก ญาติของนักบวชผู้นี้ที่เป็นครูสอนประวัติศาสตร์นำหนังสือนี้ไปขายให้พิพิธภัณฑ์คอปติก ต่อมาพิพิธภัณฑ์ได้ตามซื้อหนังสือชุดนี้มาเก็บไว้จนครบ

## เนื้อหา

ส่วนใหญ่เป็นเอกสารเกี่ยวกับศาสนาคริสต์ที่เชื่อว่าเคยมีแต่สูญหายไปมีทั้งหมด 46 เรื่อง เขียนด้วยภาษาคอปติก คาดว่าน่าจะเริ่มเขียนในราวพุทธศตวรรษที่ 9-10 หนังสือเหล่านี้อาจจะมาจากโบสถ์คริสต์ของนักบุญพาโคมิอัสที่อยู่ห่างจากหน้าผาที่พบ 3 ไมล์ ซึ่งนำมาซ่อนไว้หลังจากมีการประกาศให้หนังสือที่อยู่นอกเหนือการรับรองของพระศาสนจักรเป็นหนังสือนอกรีตเมื่อราว พ.ศ. 900

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

## อ่านเพิ่ม

* Franzmann, Majella (1996). *Jesus in the Nag Hammadi Writings*. T & T Clark International. ISBN 056704470X.
* Layton, Bentley; Brakke, David (2021). *The Gnostic Scriptures* (2nd ed.). Yale University Press. ISBN 978-0-300-20854-2.
* Markschies, Christoph (2000). *Gnosis: An Introduction*. แปลโดย John Bowden. T & T Clark. ISBN 0-567-08945-2.
* Pagels, Elaine (1979). *The Gnostic Gospels*. Random House. ISBN 0-679-72453-2.
* Robinson, James M. (1979). "The discovery of the Nag Hammadi codices". *Biblical Archaeology*. **42** (4): 206–224. doi:10.2307/3209514. JSTOR 3209514. S2CID 165183631.
* Robinson, James (1988). *The Nag Hammadi Library in English*. Harper & Row. ISBN 0-06-066934-9.
* Robinson, James (2014). *The Nag Hammadi story from the discovery to the publication*. Leiden: Brill. ISBN 978-90-04-26423-6. OCLC 861119943.
* Scholer, David (1997). *Nag Hammadi bibliography, 1970-1994*. Leiden: Brill. ISBN 978-90-04-43964-1. OCLC 681900140.
* Scholer, David (2009). *Nag Hammadi bibliography, 1995-2006*. Leiden: Brill. ISBN 978-90-04-17240-1. OCLC 568624988.
* Tuckett, Christopher M. (1986). *Nag Hammadi and the Gospel Tradition: Synoptic Tradition in the Nag Hammadi Library*. T & T Clark. ISBN 0-567-09364-6.
* Yamauchi, Edwin M. (1983). *Pre-Christian Gnosticism: A Survey of the Proposed Evidences*. Baker Book House. ISBN 0-8010-9919-6.
* Yamauchi, Edwin M. (n.d.). "Pre-Christian Gnosticism in the Nag Hammadi Texts?". *Church History*. **48** (2): 129–141. doi:10.2307/3164879. JSTOR 3164879. S2CID 161310738.

## แหล่งข้อมูลอื่น

* The Nag Hammadi Library – ตำราทั้งหมด ที่หอสมุด Gnostic Society
* พระวรสารนักบุญโทมัส – คำแปลหลายภาษาและแหล่งข้อมูล ที่หอสมุด Gnostic Society
* How the manuscripts were found – รายการเอกสารตัวเขียนทั้งหมด ที่ Tertullian Project
* Jung Codex, at the Tertullian Project