# ภาพยนตร์ภาษาฮินดี

**ภาพยนตร์ภาษาฮินดี** เป็นที่รู้จักในชื่อ **บอลลีวูด** (อังกฤษ: *Bollywood*) หรือชื่อเก่าแก่ว่า **ภาพยนตร์บอมเบย์** (อังกฤษ: *Bombay Cinema*) หมายถึงอุตสาหกรรมภาพยนตร์ภาษาฮินดีของอินเดีย ซึ่งมีฐานการผลิตอยู่ที่มุมไบ คำว่า "บอลลีวูด" เป็นที่นิยมกันมาก เป็นคำผสมระหว่าง "บอมเบย์" (ชื่อเดิมของมุมไบ) และ "ฮอลลีวูด" อุตสาหกรรมนี้ซึ่งผลิตภาพยนตร์ในภาษาฮินดี เป็นส่วนหนึ่งของอุตสาหกรรมภาพยนตร์อินเดียขนาดใหญ่ ซึ่งรวมถึงภาพยนตร์อินเดียใต้และอุตสาหกรรมภาพยนตร์ขนาดเล็กอื่น ๆ ด้วย คำว่า "บอลลีวูด" มักถูกใช้ผิดพลาดในการอ้างถึงภาพยนตร์อินเดียโดยรวม โดยความจริงหมายถึงภาพยนตร์ภาษาฮินดีเท่านั้น โดยที่ภาพยนตร์อินเดียเป็นคำรวมที่ครอบคลุมอุตสาหกรรมภาพยนตร์ทั้งหมดในประเทศ โดยแต่ละแห่งนำเสนอภาพยนตร์ในหลากหลายภาษาและหลายรูปแบบ

ในปี ค.ศ. 2017 ภาพยนตร์อินเดียผลิตภาพยนตร์จำนวน 1,986 เรื่อง โดยจำนวนมากที่สุดคือ 364 เรื่องที่เป็นภาพยนตร์ภาษาฮินดี ในปี ค.ศ. 2022 ภาพยนตร์ภาษาฮินดีคิดเป็น 33% ของรายได้จากบ็อกซ์ออฟฟิศ รองลงมาคือภาพยนตร์เตลูกูและภาพยนตร์ทมิฬคิดเป็น 20% และ 16% ตามลำดับ เมืองมุมไบเป็นหนึ่งในศูนย์กลางการผลิตภาพยนตร์ที่ใหญ่ที่สุดในโลก ภาพยนตร์ภาษาฮินดีขายตั๋วได้ประมาณ 341 ล้านใบในอินเดียในปี ค.ศ. 2019 ภาพยนตร์ภาษาฮินดีในยุคก่อนมักใช้ภาษาฮินดูสตานีซึ่งผู้พูดภาษาฮินดีหรืออูรดูสามารถเข้าใจร่วมกันได้ ในขณะที่ภาพยนตร์ภาษาฮินดียุคใหม่จะผสมผสานองค์ประกอบของภาษาฮินดีและภาษาอังกฤษมากขึ้น

ประเภทภาพยนตร์เชิงพาณิชย์ที่ได้รับความนิยมสูงสุดในภาพยนตร์ภาษาฮินดีตั้งแต่ทศวรรษ 1970 คือภาพยนตร์แนวมาซาลา ซึ่งผสมผสานประเภทต่าง ๆ ได้อย่างอิสระ เช่น แอคชั่น ตลก โรแมนติก ดรามา และเมโลดรามา รวมไปถึงแนวเพลง โดยทั่วไปแล้วภาพยนตร์มาซาลาจัดอยู่ในประเภทภาพยนตร์ดนตรี ซึ่งภาพยนตร์อินเดียเป็นผู้ผลิตรายใหญ่ที่สุดนับตั้งแต่ทศวรรษ 1960 ซึ่งแซงหน้าผลงานภาพยนตร์ดนตรีทั้งหมดของอุตสาหกรรมภาพยนตร์อเมริกัน หลังจากที่ภาพยนตร์ดนตรีในตะวันตกมียอดการผลิตลดลง ภาพยนตร์พูดเรื่องแรกของอินเดียเรื่อง Alam Ara (ค.ศ. 1931) ผลิตด้วยภาษาฮินดูสตานี สี่ปีหลังจากภาพยนตร์เสียงเรื่องแรกของฮอลลีวูดเรื่อง เดอะแจ๊ซซิงเงอร์ (ค.ศ. 1927)

นอกจากภาพยนตร์มาซาลาเชิงพาณิชย์แล้ว ยังมีภาพยนตร์แนวอาร์ตนอกกระแสประเภทหนึ่งที่โดดเด่น ซึ่งรู้จักกันในอินเดียในชื่อภาพยนตร์คู่ขนาน ซึ่งนำเสนอเนื้อหาที่สมจริงและหลีกเลี่ยงการใช้เพลงประกอบภาพยนตร์ซึ่งแตกต่างจากภาพยนตร์ทั่วไปที่นิยมใช้เพลงประกอบภาพยนตร์ ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ความแตกต่างระหว่างภาพยนตร์มาซาลาเชิงพาณิชย์และภาพยนตร์คู่ขนานเริ่มเลือนหายไป โดยภาพยนตร์กระแสหลักได้นำแนวคิดที่ครั้งหนึ่งเคยเชื่อมโยงกับภาพยนตร์คู่ขนานอย่างเคร่งครัดมาใช้มากขึ้นเรื่อย

## นิรุกติศาสตร์

"บอลลีวูด" เป็นคำผสมจากคำว่า บอมเบย์ (ชื่อเดิมของเมืองมุมไบ) และ "ฮอลลีวูด" ซึ่งเป็นนามนัยของอุตสาหกรรมภาพยนตร์อเมริกันซึ่งมีฐานอยู่ในฮอลลีวูด รัฐแคลิฟอร์เนีย

คำว่า "ตอลลีวูด" สำหรับอุตสาหกรรมภาพยนตร์ภาษาเบงกอลซึ่งผลิตในย่านโตลลีกันจ์ (Tollygunge) ในรัฐเบงกอลตะวันตก มีมาก่อนคำว่า "บอลลีวูด" มีการใช้คำนี้ในบทความของสมาคมช่างถ่ายภาพยนตร์อเมริกันในปี ค.ศ. 1932 โดย วิลฟอร์ด อี. เดมิง ซึ่งเป็นวิศวกรชาวอเมริกันที่ช่วยสร้างภาพยนตร์เสียงเรื่องแรกของอินเดีย

คำว่า "บอลลีวูด" อาจถูกคิดค้นขึ้นในวารสารการค้าภาพยนตร์ของเมืองบอมเบย์ในช่วงทศวรรษ 1960 หรือ 1970 แม้ว่าผู้ประดิษฐ์คำที่แน่ชัดจะแตกต่างกันไปในแต่ละรายงานก็ตามเพวินฑา โกลาโก นักข่าวสายภาพยนตร์ อ้างว่าเธอเป็นผู้คิดคำนี้ขึ้นมาเป็นชื่อคอลัมน์ของเธอในนิตยสาร สกรีน (Screen) คอลัมน์ของเธอที่มีชื่อว่า "On the Bollywood Beat" โดยคอลัมน์ดังกล่าวครอบคลุมข่าวของสตูดิโอและเรื่องซุบซิบคนดัง แหล่งข้อมูลอื่นระบุว่านักแต่งเพลง ผู้สร้างภาพยนตร์ และนักวิชาการ อมิต ขันนา คือผู้ประดิษฐ์คำนี้ ยังไม่แน่ชัดว่าคำนี้ได้มาจาก "ฮอลลีวูด" ผ่าน "ตอลลีวูด" หรือได้รับแรงบันดาลใจโดยตรงจาก "ฮอลลีวูด"

ศัพท์นี้ถูกวิพากษ์วิจารณ์จากนักข่าวและนักวิจารณ์ภาพยนตร์บางส่วน โดยพวกเขาเชื่อว่าคำนี้สื่อเป็นนัยว่าอุตสาหกรรมภาพยนตร์อินเดียเป็นเครือญาติที่ยากจนของฮอลลีวูด

## แหล่งอ้างอิง