# ภาษาเตลูกู

| ภาษาเตลูกู |
| --- |
| తెలుగు |
| ศัพท์ "เตลูกู" ในอักษรเตลูกู |
| ออกเสียง | [ˈteluɡu] |
| ประเทศที่มีการพูด | ประเทศอินเดีย |
| ชาติพันธุ์ | ชาวเตลูกู |
| ผู้พูด | 83 ล้านคน (2011) ผู้พูดภาษาที่สอง: 13 ล้านคน |
| ตระกูลภาษา | ดราวิเดียน
* กลางตอนใต้
	+ **ภาษาเตลูกู**
 |
| รูปแบบก่อนหน้า | เตลูกูเก่า

 |
| ภาษาถิ่น | * ดูกลุ่มภาษาเตลูกู
 |
| ระบบการเขียน | อักษรเตลูกู อักษรเบรลล์ภารติ (เตลูกู) |
| Signed forms | ภาษามือเตลูกู |
| สถานภาพทางการ |
| ภาษาทางการของ |  อินเดีย
* รัฐอานธรประเทศ
* รัฐเตลังคานา
* ปุฑุเจรี (Yanam)
* รัฐเบงกอลตะวันตก (เพิ่มเติม)
 |
| ภาษาชนกลุ่มน้อย ที่รับรองใน |  แอฟริกาใต้ (ภาษาที่ได้รับการคุ้มครอง) |
| รหัสภาษา |
| ISO 639-1 | `te` |
| ISO 639-2 | `tel` |
| ISO 639-3 | `tel` – รหัสรวม รหัสเอกเทศ: `wbq` – Waddar (Vadari) |
| นักภาษาศาสตร์ | `tel` |
| *Glottolog* | `telu1262`  Telugu `oldt1249`  Old Telugu |
| Linguasphere | `49-DBA-aa` |
| ภาษาเตลูกูเป็นภาษาท้องถิ่นของรัฐอานธรประเทศกับรัฐเตลังคานา |
|

**เตลูกู** (เตลูกู: తెలుగు, เสียงอ่านภาษาเตลูกู: [ˈteluɡu]) เป็นภาษาดราวิเดียนคลาสสิกที่พูดโดยชาวเตลูกูใน รัฐอานธรประเทศกับรัฐเตลังคานา ซึ่งเป็นรัฐที่มีภาษานี้เป็นภาษาราชการ ถือเป็นภาษาที่มีผู้พูดมากที่สุดในตระกูลภาษาดราวิเดียน และเป็นหนึ่งใน 22 ภาษาในกำหนดของสาธารณรัฐอินเดีย ภาษานี้ยังเป็นหนึ่งในไม่กี่ภาษาที่มีสถานะทางการมากกว่าหนึ่งรัฐของอินเดีย ร่วมกับภาษาฮินดีและภาษาเบงกอล ภาษาเตลูกูเป็นหนึ่งในหกภาษาที่รัฐบาลอินเดียเลือกเป็นภาษาคลาสสิก (ของอินเดีย)

ชาวอังกฤษในคริสต์ศตวรรษที่ 19 เรียกภาษาเตลูกูว่า *ภาษาอิตาลีของโลกตะวันออก* (Italian of the East) เนื่องจากทุกคำในภาษาเตลูกูลงท้ายด้วยเสียงสระ แต่เชื่อว่านักสำรวจชาวอิตาลี นิกโกเลาะ ดา กอนตี (Niccolò Da Conti) ได้คิดวลีนี้ในคริสต์ศตวรรษที่ 15

ด้วยจำนวนผู้พูดภาษาแม่เกือบ 81 ล้านคนตามสำมะโน ค.ศ. 2011 ทำให้ภาษาเตลูกูเป็นภาษาที่มีผู้พูดมากเป็นอันดับ 4 ของประเทศอินเดีย และอันดับที่ 15 ของโลกตามรายการภาษาตามจำนวนผู้พูดภาษาแม่ของ Ethnologue ภาษานี้ยังเป็นภาษาที่ได้รับการคุ้มครองในประเทศแอฟริกาใต้ และถูกเสนอเป็นภาษาทางเลือกที่สามในโรงเรียนที่จังหวัด KwaZulu-Natal มีจารึกก่อนสมัยอาณานิคมที่เขียนในภาษาเตลูกูเกือบ 10,000 ชิ้น

## จุดกำเนิด

ภาษาเตลูกูมีจุดกำเนิดจากภาษาดราวิเดียนดั้งเดิมและอยู่ในกลุ่มดราวิเดียนกลาง-ใต้ โดยผู้พูดมีจุดกำเนิดมาจากกลุ่มชนที่อยู่ตอนกลางของที่ราบสูงเดกคาน และได้รับอิทธิพลจากภาษาสันสกฤตมาก จารึกภาษาเตลูกูมีอายุย้อนหลังไปได้ถึง พ.ศ. 143 พบที่ตำบลกูร์นูล

### รากศัพท์

รากศัพท์ที่แน่นอนของคำว่า "เตลุกู"หรือ "เตลุคุ" ยังไม่ทราบแน่ชัด โดยทั่วไปอธิบายว่ามาจากคำว่าไตรลิงกะ ในไตรลิงกะ เทศา ในศาสนาฮินดูคำว่า ไตรลิงกะ เทศา หมายถึงดินแดนที่อยู่ระหว่างวิหารของพระศิวะ 3 แห่ง คือ กาละหัตถี ศรีศัยลัม และทรักศรมัม ไตรลิงกะ เทศานี้อยู่ที่แนวชายแดนดั้งเดิมของบริเวณเตลูกู รูปแบบอื่นๆของคำนี้ เช่น เตลุงกะ เตลิงคะ เตลังกนะ และเตนุงกะพบได้เช่นกัน มีคำกล่าวว่าไตรลิงกะในรูปของไตรลิกกอนปรากฏในงานของปโตเลมีในฐานะชื่อของดินแดนที่อยู่ทางตะวันออกของแม่น้ำคงคา นักวิชาการอื่นๆเปรียบเทียบไตรลิงคะกับชื่อพื้นเมืองอื่นๆที่กำหนดโดยพลินี เช่น โบลิงเก มักโดคาลิงเก และโมโด กาลิงกัม โดยชื่อหลังนั้นระบุว่าเป็นเกาะในแม่น้ำคงคา A.D. Campbell ได้กล่าวไว้ในบทนำของตำราไวยากรณ์ภาษาเตลูกูของเขาว่าโมโด กาลิงกัมอาจจะอธิบายได้ด้วยการแปลภาษาเตลูกูคำว่าตรีสินงกัมและเปรียบเทียบส่วนแรกของคำ โมโด กับมุดุกะซึ่งเป็นรูปคำที่ใช้ในวรรณคดีภาษาเตลูกู โดยมุดุแปลว่าสาม

Bishop Caldwell อธิบายว่าโมโด กาลิงกัมมาจากภาษาเตลูกู มุดุ กาลิงกัมหมายถึงกาลิงกัสทั้งสามซึ่งเป็นชื่อพ้องกับที่พบในจารึกภาษาสันสกฤต และกาลิงกะปรากฏในจารึกพระเจ้าอโศกมหาราชและเริ่มปรากฏรูปคำว่ากลิงก์ซึ่งกลายเป็นคำที่ใช้เรียกคนที่มาจากอินเดียตอนใต้ในมาเลเซีย K.L. Ranjanam เห็นว่าคำว่ากลิงก์มาจากตะละดิง ซึ่งเป็นผู้นำสูงสุดของเขตอันธระ M.R. Shastri เห็นว่ามาจากคำว่าเตลุงคะที่มาจากภาษาโกณฑี เตลู แปลว่าขาว แล้วทำให้อยู่ในรูปพหูพจน์โดยเดิม –unga ซึ่งอาจจะเป็นการอ้างอิงถึงคนผิวขาว G.J. Sumayaji อธิบายว่า ten- หมายถึงใต้ ในภาษาดราวิเดียนดั้งเดิม และอาจจะมาจากเตนุงกู หมายถึงผู้คนทางใต้

ชื่อเดิมของแผ่นดินเตลูกูคือเตลิงกะ/เตลิงกะเทศะ ซึ่งดูคล้ายกับว่ามาจากรากศัพท์ เตลิ- และเติม –nga ซึ่งเป็นหน่วยสร้างคำทั่วไปในภาษาตระกูลดราวิเดียน คำว่าเตลิปรากฏในภาษาเตลูกูแปลว่าสว่าง คำว่ากลิงก์อาจจะมีพื้นฐานเดียวกับคำในภาษาเตลูกู กาลูกูตะหมายถึงอยู่รอดและมีชีวิต และความหมายโดยนัยคือความเป็นคน

## ประวัติ

แบ่งยุคในประวัติศาสตร์ของภาษาเตลูกูออกเป็น 4 ยุค ดังนี้

### พ.ศ. 943 – 1053

การค้นพบป้ายจารึกอักษรพราหมีอ่านได้ว่า *ทัมภยา ธานัม* พบบนหินสบู่เมื่อ 1,457 ปีก่อนพุทธศักราช ซึ่งเป็นหลักฐานที่พิสูจน์ว่าภาษาเตลูกูเป็นที่รู้จักก่อนแนวคิดที่รับรู้กันทั่วไปในรัฐอันธรประเทศ หลักฐานปฐมภูมิคือจารึกภาษาสันสกฤต/ปรากฤตที่พบในบริเวณนั้นซึ่งมีชื่อบุคคลและสถานที่เป็นภาษาเตลูกูแทรกอยู่ในยุคนี้ ซึ่งมีการใช้ภาษาเตลูกูในสมัยที่มีการปกครองของราชวงศ์ศตวหนะ ซึ่งพูดภาษาปรากฤต คำในภาษาเตลูกูปรากฏในบทกวีภาษามหาราษฏรีที่เป็นภาษาปรากฤตที่รวบรวมเมื่อ 457 ปีก่อนพุทธศักราช โดยกษัตริย์ทละในราชวงศ์ศตวหนะ ผู้พูดภาษาเตลูกูอาจจะเป็นกลุ่มคนที่เก่าแก่ที่สุดที่อาศัยในแผ่นดินบริเวณแม่น้ำกฤษณาและโคทาวารี

### พ.ศ. 1053- 1643

จารึกชิ้นแรกที่ใช้ภาษาเตลูกูทั้งหมดพบในช่วงที่สองของประวัติศาสตร์เตลูกู จารึกนี้มีอายุราว พ.ศ. 1118 พบที่ตำบลกจปะ กุร์โนล และตำยลใกล้เคียง โดยใช้ภาษาสันสกฤตควบคู่ไปกับภาษาท้องถิ่น ในอีก 50 ปีต่อมา พบจารึกภาษาเตลูกูในอนันตปุรัมและบริเวณใกล้เคียง จารึกภาษาเตลูกูล้วนชิ้นแรกพบที่ชายฝั่งของรัฐอันธรประเทศ อายุราว พ.ศ. 1176 ในช่วงเวลาเดียวกัน กษัตริย์จาลุกยะแห่งเตลังกนะเนิ่มใช้ภาษาเตลูกู โดยภาษาเตลูกูในยุคนี้ได้รับอิทธิพลจากภาษาสันสกฤตมาก และเป็นยุคที่เริ่มมีวรรณคดีภาษาเตลูกู ยุคนี้ยังพบการเปลี่ยนแปลงทางด้านภาษาศาสตร์ของภาษาพูดด้วย

### พ.ศ. 1643 – 1943

เป็นยุคที่วรรณกรรมมีความก้าวหน้ามากขึ้น และเริ่มนำคำที่เป็นภาษาพูดเข้าไปใช้ในบทกวี ยุคนี้ยังเป็นยุคที่ศาสนาอิสลามแผ่มาถึงเตลังกนะและเกิดอักษรเตลูกู-กันนาดาขึ้น

### พ.ศ. 1943 - 2443

ในยุคนี้ ภาษาเตลูกูมีการเปลี่ยนแปลงมาก ภาษาในเตลังกนะเริ่มแตกเป็นสำเนียงต่างๆ ซึ่งเป็นผลมาจากบทบาทของศาสนาอิสลามจากการถูกปกครองโดยสุลต่านราชวงศ์ตุกลิกที่ก่อตั้งขึ้นในเดกคานตอนเหนือราวพุทธศตวรรษที่ 19 อย่างไรก็ตาม จักวรรดิวิชัยนครมีความโดดเด่นใน พ.ศ. 1875 จนถึงราว พ.ศ. 2143 ทำให้เกิดยุคทองของวรรณคดีเตลูกูเมื่อถึงพุทธสตวรรษที่ 22 การปกครองของมุสลิมเริ่มขยายตัวลงทางใต้จนเกิดการก่อตั้งราชรัฐไฮเดอราบัดโดยราชวงศ์อาซาฟ ยะห์ ใน พ.ศง 2267 ทำให้ภาษาเตลูกูได้รับอิทธิพลจากภาษาเปอร์เซียและภาษาอาหรับมากในยุคนี้

### พ.ศ. 2443 - ปัจจุบัน

ยุคนี้เป็นยุคที่ได้รับอิทธิพลจากภาษาอังกฤษ การสื่อสารสมัยใหม่ สื่อสิ่งพิมพ์ ซึ่งเป็นผลมาจากการปกครองของอังกฤษ เริ่มมีสื่อสมัยใหม่เช่นโทรทัศน์ วิทยุและสื่อสิ่งพิมพ์ตั้งแต่ พ.ศ. 2483 มีการกำหนดรูปแบบมาตรฐานของภาษาเพื่อการสอนในโรงเรียน

## การแพร่กระจายทางภูมิศาสตร์

ภาษาเตลูกูส่วนใหญ่จะใช้พูดในรัฐอานธรประเทศ และรัฐใกล้เคียง เช่น รัฐทมิฬนาฑู พอนดิเชอร์รี รัฐกรณาฏกะ รัฐมหาราษฏระ รัฐโอริศาและรัฐฉัตตีสครห์ นอกจากนี้ยังใช้พูดในบาห์เรน ฟิจิ มาเลเซีย มอริเชียส แอฟริกาใต้ สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ สหรัฐอเมริกาและอังกฤษ และเป็นภาษาที่ใช้พูดเป็นอันดับสองในอินเดีย รองจากภาษาฮินดี

## การเป็นภาษาราชการ

ภาษาเตลูกูเป็นหนึ่งในภาษาราชการ 22 ภาษาของอินเดีย เป็นภาษาราชการของรัฐอานธรประเทศตั้งแต่การสถาปนารัฐเมื่อเดือนตุลาคม พ.ศ. 2496 และยังเป็นภาษาราชการในตำบลยานัมของสหภาพพอนดิเชอร์รี

## สำเนียง

ภาษาเตลูกูมีสำเนียงต่างกันมากมาย สำเนียงมาตรฐานของภาษาเตลูกูเรียกสุทธภาษา

## ไวยากรณ์

ในภาษาเตลูกูจะเรียงประโยคจาก *กรรตะ* కర్త (ประธาน), *กรรมะ* కర్మ (กรรม) และ *กริยะ* క్రియ (กริยา) ภาษาเตลูกูมีการใช้ *วิภักถิ* విభక్తి (บุพบท) ด้วย

|  |  |
| --- | --- |
| Telugu | రాముడు (*ระมุทุ*) బంతిని (*พันตินิ*) కొట్టాడు (*โกทตะทุ*) |
| ตรงตัว | รามะ ลูกบอล ตี |
| ความหมาย | "รามะตีลูกบอล" |

### การผันคำ

ภาษาเตลูกูเป็นภาษารูปคำติดต่อซึ่งมีการเติมพยางค์ที่แน่นอนที่ท้ายคำเพื่อแสดงการก

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **การกเครื่องมือ** | Ramunito | రామునితో | (తో; to) |
| **การกกรรมรอง** | Ramuniki | రామునికి | (కి; ki or కు; ku) |
| **การกคำนาม** | Ramudininchi | రాముడినుంచి | (నుంచి; nunchi) |
| **การกแสดงความเป็นเจ้าของ** | Ramuni | రాముని | (ని; ni) |

การต่อคำเช่นนี้ใช้กับคำนามทุกชนิดทั้งในรูปเอกพจน์และพหูพจน์ ตารางต่อไปนี้แสดงการกอื่น ๆ ในภาษาเตลูกู

#### การกแสดงตำแหน่ง

| การก | การใช้ | ภาษาไทย | ตัวอย่างภาษาเตลูกู |
| --- | --- | --- | --- |
| แสดงความใกล้เคียง | ตำแหน่งใกล้เคียง | ใกล้/ที่/โดย บ้าน | ఇంటి/పక్క /ɪŋʈɪprakːa/ |
| แสดงการอยู่ข้างใน | อยู่ข้างในบางสิ่ง | ข้างในบ้าน | ఇంట్లో /ɪŋʈloː/ |
| แสดงตำแหน่ง | ตำแหน่ง | ที่/บน/ใน บ้าน | ఇంటిదగ్గర /ɪŋʈɪd̪agːara/ |
| แสดงการอยู่ข้างบน | บนพื้นผิว | บนด้านบนของบ้าน | ఇంటిపై /ɪŋʈɪpaj/ |

#### การกแสดงการเคลื่อนที่

| การก | การใช้ | ภาษาไทย | ตัวอย่างภาษาเตลูกู |
| --- | --- | --- | --- |
| แสดงการเข้าหา | เคลื่อนเข้าไปใกล้บางสิ่ง | ไปที่บ้าน | ఇంటికి /ɪŋʈɪkɪ/, ఇంటివైపు /ɪŋʈɪvajpu/ |
| แสดงการออกจาก | เคลื่อนจากพื้นผิว | จากด้านบนของบ้าน | ఇంటిపైనుంచి /ɪŋʈɪnɪɲcɪ/ |
| แสดงการเริ่มต้น | แสดงจุดเริ่มต้นของการเคลื่อนที่ | เริ่มจากบ้าน | ఇంటినుంచి /ɪŋʈɪnɪɲcɪ/ (ఇంటికెల్లి /ɪŋʈɪkelːɪ/ ในบางสำเนียง) |
| แสดงการอยู่ข้างนอก | อยู่ข้างนอกบางสิ่ง | อยู่นอกบ้าน | ఇంటిలోనుంచి /ɪŋʈɪnɪɲcɪ/ (ఇంట్లకెల్లి /ɪŋʈlakelːɪ/ ในบางสำเนียง) |
| แสดงการเข้าไป | เคลื่อนที่เข้าไปในบางสิ่ง | เข้าไปในบ้าน | ఇంటిలోనికి /ɪŋʈɪloːnɪkɪ/ (ఇంట్లోకి /ɪŋʈloːkɪ/) |
| แสดงการเคลื่อนที่ข้างบน | เคลื่อนที่บนพื้นผิว | ไปบนบ้าน | ఇంటిపైకి /ɪŋʈɪpajkɪ/ |
| แสดงการสิ้นสุด | แสดงจุดสิ้นสุดของการเคลื่อนที่ | ไกลเท่ากับบ้าน | ఇంటివరకు /ɪŋʈɪvaraku/ |

#### แสดงการจัดเรียงประโยค

| การก | การใช้ | ภาษาไทย | ตัวอย่างภาษาเตลูกู |
| --- | --- | --- | --- |
| แสดงแนวโน้ม | กรณีทั่วไป ทุกสถานการณ์ ยกเว้นเป็นประธาน | กังวลเกี่ยวกับบ้าน | ఇంటిగురించి /ɪŋʈɪgurɪɲcɪ/ |

#### การกความสัมพันธ์

| การก | การใช้ | ภาษาไทย | ตัวอย่างภาษาเตลูกู |
| --- | --- | --- | --- |
| แสดงการใช้ประโยชน์ | สำหรับ | สำหรับบ้าน | ఇంటికోసం /ɪŋʈɪkoːsam/ (ఇంటికొరకు /ɪŋʈɪkoraku/) |
| แสดงเหตุผล | เพราะ เพราะว่า | เพราะบ้าน | ఇంటివలన /ɪŋʈɪvalana/ |
| แสดงส่วนร่วม | เป็นส่วนหนึ่งของบางสิ่ง | กับบ้าน | ఇంటితో /ɪŋʈɪt̪oː/ |
| แสดงการครอบครอง | การครอบครองบางสิ่งโดยตรง | ถูกเป็นเจ้าของโดยบ้าน | ఇంటియొక్క /ɪŋʈɪjokːa/ |

### การเชื่อมคำอย่างซับซ้อน

ตัวอย่างที่แสดงมาทั้งหมดเป็นการเชื่อคำเพียงระดับเดียว ภาษาเตลูกูมีการเชื่อมคำโดยใช้ปัจจัยหลายตัวเชื่อมต่อกับตำเพื่อให้เกิดคำที่ซับซ้อนขึ้นได้
ตัวอย่างเช่น อาจเติมทั้ง "నుంచి; นินชิ - จาก" และ "లో; โล - ใน" เข้ากับคำนามเพื่อหมายถึงภายใน เช่น "రాములోనుంచి; รามุโลนินชิ - จากข้างในของรามะ" หรือตัวอย่างการเชื่อมต่อ 3 ระดับ: "వాటిమధ్యలోనుంచి; vāṭimadʰyalōninchi - จากในระหว่างพวกเขา"

### คำสรรพนามที่ครอบคลุม/ไม่ครอบคลุม

ภาษาเตลูกูมีสรรพนาม "เรา" 2 คำ คือรวมผู้ฟัง (మనము; *มะนะมุ*) กับไม่รวมผู้ฟัง (మేము; *เมมุ*) เช่นเดียวกับภาษาทมิฬและภาษามลยาฬัม แต่ลักษณะนี้ไม่พบในภาษากันนาดาสมัยใหม่

## คำศัพท์

ภาษาเตลูกูมีรากศัพท์ที่มาจากภาษาในกลุ่มดราวิเดียนเอง โดยมากเป็นศัพท์ที่ใช้เกี่ยวกับเรื่องทั่วไปหรือในชีวิตประจำวัน เช่น తల; ตะละ (หัว), పులి; ปุลิ (เสือ), ఊరు; อูรุ (เมือง) อย่างไรก็ตาม ภาษาเตลูกูมีศัพท์จากภาษาสันสกฤตและภาษาปรากฤตปนอยู่มาก อิทธิพลที่สำคัญอย่างหนึ่งคือ การที่กษัตริย์ศตวหนะให้ใช้ภาษาปรากฤตเป็นภาษาราชการแม้ว่าคนส่วนใหญ่จะพูดภาษาเตลูกู

## ระบบการเขียน

*บทความหลัก:อักษรเตลูกู*

เชื่อกันว่าอักษรเตลูกูได้รับอิทธิพลจากอักษรพราหมีสมัยอโศก และใกล้เยงกับอักษรจาลุกยะที่พ่อค้าจากอินเดียนำไปเผยแพร่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ กลายเป็นต้นแบบของอักษรในบริเวณดังกล่าวรวมทั้งอักษรไทย อักษรจามและอักษรบาหลี ความคล้ายคลึงระหว่างอักษรเตลูกูกับอักษรเหล่านี้ยังพบได้ในปัจจุบัน

อักษรเตลูกูเขียนจากซ้ายไปขวา หน่วยย่อยของการเขียนคือพยางค์ แต่ละพยางค์ประกอบด้วยสระ (อัชชุหรือสวระ) และพยัญชนะ (หัลลุหรือวยันชัน) พยัญชนะที่เรียงกันเป็นกลุ่ม บางตัวมีรูปต่างไปจากเดิม พยัญชนะมีทั้งรูปบริสุทธิ์ที่ไม่มีเสียงสระและรูปที่มีเสียงอะ เมื่อรวมสระกับพยัญชนะ สระจะเป็นเครื่องหมายติดกับพยัญชนะเรียก มาตรัส ซึ่งมีรูปร่างต่างจากสระปกติ

อักษรเตลูกูมีทั้งหมด 60 เครื่องหมาย เป็นสระ 16 ตัว ตัวเปลี่ยนสระ 3 ตัว พยัญชนะ 41 ตัว มีการเว้นช่องว่างระหว่างคำ เมื่อจบประโยคจะจบด้วยเส้นเดี่ยว (ปุรนา วิรมะ) หรือเส้นคู่ (กีรฆา วิรมะ)

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม

* Albert Henry Arden, *A Progressive Grammar of the Telugu Language* (1873).
* Charles Philip Brown, *English–Telugu dictionary* (1852; revised ed. 1903);
* The Linguistic Legacy of Indo-Guyanese The Linguistic Legacy of Indian-Guyanese
* Languages of Mauritius Languages of Mauritius – Mauritius Attractions
* Charles Philip Brown, *A Grammar of the Telugu Language* (1857)
* P. Percival, *Telugu–English dictionary: with the Telugu words printed in the Roman as well as in the Telugu Character* (1862, Internet Archive edition)
* Gwynn, J. P. L. (John Peter Lucius). *A Telugu–English Dictionary* Delhi; New York: Oxford University Press (1991; online edition).
* Uwe Gustafsson, *An Adiwasi Oriya–Telugu–English dictionary*, Central Institute of Indian Languages Dictionary Series, 6. Mysore: Central Institute of Indian Language (1989).
* Rao, Velcheru Narayana; Shulman, David (2002), *Classical Telugu Poetry: An Anthology*, University of California Press
* Callā Rādhākr̥ṣṇaśarma, *Landmarks in Telugu Literature: A Short Survey of Telugu Literature* (1975).
* Wilkinson, Robert W. (1974). "Tense/lax vowel harmony in Telugu: The influence of derived contrast on rule application". *Linguistic Inquiry*. **5** (2): 251–270.

## แหล่งข้อมูลอื่น

* ภาษาเตลูกู ที่เว็บไซต์ Curlie
* Telugu language at *Encyclopædia Britannica*