# การบุกครองอิรัก พ.ศ. 2546

| การบุกครองอิรัก พ.ศ. 2546 |
| --- |
| ส่วนหนึ่งของ สงครามอิรัก |
|  จากซ้ายไปขวา: เหล่านาวิกโยธินสหรัฐ; ยานพาหนะทหารสหรัฐอยู่ในพายุทราย; ทหารสหรัฐดูสิ่งก่อสร้างที่ถูกเผาที่ซะมาวะฮ์; ประชาชนชาวอิรักฉลองในช่วงที่อนุสาวรีย์ซัดดัม ฮุสเซนถูกโค่น |
|

|  |  |
| --- | --- |
| วันที่ | 20 มีนาคม – 1 พฤษภาคม ค.ศ. 2003 (1 เดือน 1 สัปดาห์ 4 วัน) |
| สถานที่ | ประเทศอิรัก |
| ผล |
ฝ่ายสัมพันธมิตรชนะ
* รัฐบาลพรรคบะอษ์ถูกล้มล้าง
* สหรัฐครอบครองอิรักจนถึงปี ค.ศ. 2011
* ก่อตั้งรัฐบาลใหม่
* เริ่มต้นสงครามอิรัก
 |

 |
| คู่สงคราม |
| **ฝ่ายสัมพันธมิตร:**
 สหรัฐ
 สหราชอาณาจักร
 ออสเตรเลีย
 โปแลนด์

---

*กลุ่มทหารจาก:*
Iraqi National Congress
 Peshmerga
* KDP
* สหภาพรักชาติแห่งเคอร์ดิสถาน
 |  อิรัก* อาสาสมัครชาวอาหรับ

 ขบวนการประชาชนมุญาฮิดีนอิหร่าน (หยุดยิงในค.ศ. 2003)

---

 อันศอรอัลอิสลาม |
| ผู้บังคับบัญชาและผู้นำ |
|  **จอร์จ ดับเบิลยู. บุช**  ดิก ชีนีย์  ดอนัลด์ รัมส์เฟลด์  ทอมมี แฟรนก์ส  **โทนี แบลร์**  ไบรอัน เบอร์ริดจ์  **จอห์น โฮเวิร์ด**  ปีเตอร์ คอสโกรฟ  **อาแล็กซันแดร์ กฟัชแญฟสกี**
 มะซูด บัรซานี  บาบาเกอร์ เชากัต บี. เซบารี  ญะลาล ตะละบานี  โคสรัต ระซูล อะลี อะฮ์เหม็ด ญะละบี |  **ซัดดัม ฮุสเซน**  กุซ็อย ฮุสเซน  อุดัย ฮุสเซน  อะบิด ฮามิด มะฮ์มูด  อะลี ฮะซัน อัลมะญีด  บัรซาน อิบรอฮีม อัลติกรีกี  อิซซัต อิบรอฮิม อัดเดารี  ราอัด อัลฮะมะดานี  ฏอฮา ยัสซิน เราะมะฎอน  ฏอริก อะซีซ |
| กำลัง |
|  สหรัฐ: 192,000 คน  สหราชอาณาจักร: ทหาร 45,000 นาย
 ออสเตรเลีย: ทหาร 2,000 นาย
 โปแลนด์: กองกำลังพิเศษ 194 นาย
 Peshmerga: 70,000
Iraqi National Congress: 620 |  **Iraqi Armed Forces**: ทำงาน 538,000 นาย สำรอง 650,000 นาย รถถัง 2,000 คัน APCs และ IFVs 3,700 คัน ทหารปืนใหญ่ 2,300 นาย หน่วยจู่โจมอากาศยาน 300 นาย  Special Iraqi Republican Guard: 12,000  Iraqi Republican Guard: 70,000–75,000 นาย  ฟิดายีนซัดดัม: 30,000 อาสาสมัครชาวอาหรับ: 6,000 นาย

---

Mehdi Army: 1600–2800 |
| ความสูญเสีย |
| **สัมพันธมิตร:** ถูกฆ่า 214 นาย บาดเจ็บ 606 นาย (สหรัฐ) **Peshmerga:** ถูกฆ่า 24+ นาย
**รวม:** ตาย 238 นาย, บาดเจ็บ 1,000+ นาย |
โดยประมาณ: 30,000 นาย

---

7,600–11,000 นาย (ผลสำรวจและรายงานเป็น 4,895–6,370 นาย)

---

13,500–45,000 นาย (หน่วยทหารรอบแบกแดด) **รวม:** ถูกฆ่า 7,600–8,000 นาย |
|
ประชาชนในอิรักโดยประมาณ:
7,269 คน (จากการนับศพ)
3,200–4,300 (จากรายงาน) |

**การบุกครองอิรัก พ.ศ. 2546** (19 มีนาคม – 1 พฤษภาคม 2546) เป็นจุดเริ่มต้นของความขัดแย้งที่เรียกว่า สงครามอิรัก หรือปฏิบัติการเสรีภาพอิรัก ซึ่งกำลังผสมอันประกอบด้วยทหารจากสหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร ออสเตรเลียและโปแลนด์บุกครองอิรักและโค่นรัฐบาลซัดดัม ฮุสเซนภายในปฏิบัติการรบหลักนาน 21 วัน ระยะบุกครองประกอบด้วยสงครามรบตามแบบซึ่งจบลงด้วยการยึดครองกรุงแบกแดด เมืองหลวงของอิรัก โดยกำลังผสม

สี่ประเทศที่สนับสนุนกำลังพลระหว่างระยะบุกครองเริ่มต้น ซึ่งกินเวลาตั้งแต่วันที่ 19 มีนาคมถึง 9 เมษายน 2546 ประกอบด้วย สหรัฐอเมริกา (148,000), สหราชอาณาจักร (45,000), ออสเตรเลีย (2,000) และโปแลนด์ (194) อีก 36 ประเทศเข้าร่วมในผลตามหลัง ในการเตรียมการบุกครอง ทหารสหรัฐ 100,000 นายประชุมกันในคูเวตจนถึงวันที่ 18 กุมภาพันธ์ สหรัฐอเมริกาเป็นกำลังบุกครองส่วนใหญ่ แต่ยังได้รับการสนับสนุนจากทหารนอกประจำการชาวเคิร์ดในเคอร์ดิสถานอิรัก

ประธานาธิบดีสหรัฐ จอร์จ ดับเบิลยู. บุช และนายกรัฐมนตรีอังกฤษ โทนี แบลร์ กล่าวถึงเหตุผลสำหรับการบุกครองว่า "เพื่อปลดอาวุธอานุภาพทำลายล้างสูงของอิรัก, เพื่อยุติการสนับสนุนการก่อการร้ายของซัดดัม ฮุสเซนตามที่มีการกล่าวหา และเพื่อปลดปล่อยชาวอิรัก" อย่างไรก็ดี อดีตหัวหน้าที่ปรึกษาต่อต้านการก่อการร้ายต่อสภาความมั่นคงแห่งชาติ ริชาร์ด เอ. คลาร์กเชื่อว่าบุชเข้าดำรงตำแหน่งพร้อมแผนการบุกครองอิรัก ส่วนแบลร์ระบุว่า สาเหตุคือ ความล้มเหลวของอิรักในการฉวย "โอกาสสุดท้าย" ในการปลดอาวุธนิวเคลียร์ เคมีและชีวภาพของตนเองตามที่ถูกกล่าวหา ซึ่งทางการสหรัฐและอังกฤษเรียกว่าเป็น ภัยคุกคามทันด่วนและทนไม่ได้ต่อสันติภาพโลก ในปี 2548 หน่วยสืบราชการลับกลางแห่งสหรัฐอเมริกาออกรายงานระบุว่า ไม่พบอาวุธอานุภาพทำลายล้างสูงในอิรัก

ในเดือนมกราคม 2546 การสำรวจความคิดเห็นของซีบีเอสพบว่า ชาวอเมริกัน 64% สนับสนุนการปฏิบัติทางทหารต่ออิรัก อย่างไรก็ดี 63% ต้องการให้บุชหาทางออกทางการทูตมากกว่าการทำสงคราม และ 62% เชื่อว่าภัยคุกคามอันเนื่องมาจากการก่อการร้ายต่อสหรัฐจะเพิ่มขึ้นเพราะสงคราม การบุกครองอิรักได้รับการคัดค้านอย่างแข็งขันจากพันธมิตรดั้งเดิมของสหรัฐ รวมทั้งรัฐบาลฝรั่งเศส เยอรมนี นิวซีแลนด์และแคนาดา ผู้นำของชาติเหล่านี้แย้งว่าไม่มีหลักฐานอาวุธอานุภาพทำลายล้างสูงในอิรัก และการบุกครองอิรักจะไม่ได้รับความชอบธรรมในบริบทของรายงานคณะตรวจสอบอาวุธทั้งในส่วนของคณะผู้ตรวจสอบอาวุธเคมี ชีวภาพและพาหะนำส่งของสหประชาชาติ (UNMOVIC) เมื่อวันที่ 12 กุมภาพันธ์ 2546 วันที่ 15 กุมภาพันธ์ หนึ่งเดือนก่อนการบุกครอง มีการประท้วงทั่วโลกต่อต้านสงครามอิรัก รวมทั้งการชุมนุมกว่าสามล้านคนในกรุงโรม ซึ่งบันทึกสถิติโลกกินเนสส์บันทึกไว้ว่าเป็นการชุมนุมต่อต้านสงครามที่ใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมี นักวิชาการฝรั่งเศส Dominique Reynié ระบุว่า ระหว่างวันที่ 3 มกราคมถึง 12 เมษายน 2546 มีประชาชน 36 ล้านคนทั่วโลกเข้าร่วมการประท้วงต่อต้านสงครามอิรักเกือบ 3,000 ครั้ง

ก่อนหน้าการบุกครองมีการโจมตีทางอากาศต่อทำเนียบประธานาธิบดีในกรุงแบกแดดเมื่อวันที่ 19 มีนาคม 2546 วันรุ่งขึ้น กำลังผสมได้เริ่มบุกครองเข้าสู่จังหวัดบาสราจากจุดระดมพลใกล้กับพรมแดนอิรัก-คูเวต ขณะที่กองกำลังพิเศษโจมตีแบบสะเทินน้ำสะเทินบกจากอ่าวเปอร์เซียเพื่อยึดบาสรา และบ่อปิโตรเลียมที่อยู่โดยรอบ กองทัพบุกครองหลักเคลื่อนเข้าไปในอิรักตอนใต้ ยึดครองพื้นที่นั้นและรบในยุทธการนาซิริยาห์เมื่อวันที่ 23 มีนาคม การโจมตีทางอากาศขนานใหญ่ทั่วประเทศและต่อระบบบัญชาการและควบคุมของอิรักทำให้กองทัพฝ่ายป้องกันโกลาหลและไม่อาจต้านทานได้อย่างมีประสิทธิภาพ วันที่ 26 มีนาคม กองพลน้อยพลร่มที่ 173 โดดร่มลงใกล้กับนครคีร์คูกทางเหนือ ซึ่งพวกเขาเข้าร่วมกับกำลังกบฏชาวเคิร์ดและดำเนินการปฏิบัติหลายครั้งต่อกองทัพอิรักเพื่อยึดครองส่วนเหนือของประเทศ

ทัพผสมหลักเคลื่อนตัวต่อไปยังใจกลางอิรักและพบกับการต้านทานเพียงเล็กน้อย ทหารอิรักส่วนใหญ่พ่ายแพ้อย่างรวดเร็วและกรุงแบกแดดถูกยึดครองเมื่อวันที่ 9 เมษายน ปฏิบัติการอื่นเกิดขึ้นต่อวงล้อมกองทัพอิรักรวมทั้งการยึดคีร์คูกเมื่อวันที่ 10 เมษายน และการโจมตีและยึดทิกริตเมื่อวันที่ 15 เมษายน ประธานาธิบดีอิรัก ซัดดัม ฮุสเซน และผู้นำส่วนกลางหลบซ่อนตัวหลังกำลังผสมสำเร็จการยึดครองประเทศ เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม มีการประกาศยุติปฏิบัติการรบหลัก อันเป็นการยุติของขั้นบุกครองและการเริ่มต้นของขั้นการยึดครองทางทหาร จนถึงเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2546 มีรายงานว่า ยอดพลเรือนเสียชีวิตอยู่ที่ 36,533 คน และการศึกษาดังกล่าวศึกษาเฉพาะพื้นที่อิรักส่วนที่มิใช่ของชาวเคิร์ด

## อ้างอิง