# พระเจ้าเฮนรีที่ 2 แห่งอังกฤษ

| พระเจ้าเฮนรีที่ 2 |
| --- |
| พระบรมสาทิสลักษณ์พระเจ้าเฮนรี่ที่ 2 โดยศิลปินนิรนาม คริสต์ศตวรรษที่ 17 |
| พระมหากษัตริย์แห่งอังกฤษ |
| ครองราชย์ | 19 ธันวาคม ค.ศ. 1154 – 6 กรกฎาคม ค.ศ. 1189 |
| ราชาภิเษก | 19 ธันวาคม ค.ศ. 1154 |
| ก่อนหน้า | พระเจ้าสตีเฟน |
| ถัดไป | พระเจ้าริชาร์ดที่ 1 |
| กษัตริย์พระองค์รอง | เฮนรียุวกษัตริย์ |
|  |
| พระราชสมภพ | 5 มีนาคม ค.ศ. 1133 เลอม็อง เมน ราชอาณาจักรฝรั่งเศส |
| สวรรคต | 6 กรกฎาคม ค.ศ. 1189 (พระชนมายุ 56 พรรษา) ปราสาทชีนง ชีนง แอ็งเดรลัวร์ ราชอาณาจักรฝรั่งเศส |
| ฝังพระบรมศพ | อารามฟองเทวฟรอด์ อ็องฌู ฝรั่งเศส |
| คู่อภิเษก | อาลีเยนอร์แห่งอากีแตน |
| พระราชบุตร | * เจฟฟรีย์ อาร์ชบิชอปแห่งยอร์ก
* วิลเลียมที่ 9 เคาต์แห่งปัวตู
* เฮนรียุวกษัตริย์
* มาทิลดา ดัชเชสแห่งซัคเซิน
* พระเจ้าริชาร์ดใจสิงห์
* เจฟฟรีที่ 2 ดยุกแห่งบริตานี
* เอเลนอร์แห่งอังกฤษ พระราชินีแห่งกัสติยา
* โจน พระราชินีแห่งชิชิลี
* พระเจ้าจอห์นแห่งอังกฤษ
* วิลเลียม เอิร์ลแห่งซอลส์บรี
 |
| ราชวงศ์ | แพลนแทแจเนต/อ็องฌู |
| พระราชบิดา | เจฟฟรีย์ที่ 5 เคานต์แห่งอ็องฌู |
| พระราชมารดา | จักรพรรดินีมาทิลดา |

**พระเจ้าเฮนรีที่ 2 แห่งอังกฤษ** (อังกฤษ: *Henry II of England*) หรือรู้จักในพระนาม **เฮนรี เคิร์ทแมนเทิล** (อังกฤษ: *Henry Curtmantle*) (25 มีนาคม ค.ศ. 1133 – 6 กรกฎาคม ค.ศ. 1189) เป็นปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์แพลนแทเจเน็ต ในรัชสมัยของพระองค์ พระองค์ปกครองอังกฤษ ดินแดนส่วนใหญ่ของเวลส์และไอร์แลนด์ รวมถึงดินแดนกว้างขวางในฝรั่งเศส (เช่น นอร์ม็องดี อ็องฌู และอากีแตน) ซึ่งต่อมาเรียกรวมกันว่า "จักรวรรดิอ็องเฌอแว็ง" นอกจากนี้พระองค์ยังเคยมีอำนาจเหนือสกอตแลนด์ในช่วงหนึ่ง และเป็นผู้ปกครองดัชชีแห่งบริตตานีด้วย

เฮนรีเป็นพระโอรสองค์โตของเจฟฟรีย์ที่ 5 เคานต์แห่งอ็องฌู และจักรพรรดินีมาทิลดา พระธิดาของพระเจ้าเฮนรีที่ 1 แห่งอังกฤษ เมื่ออายุเพียงสิบสี่พรรษา พระองค์ก็เข้ามามีบทบาททางการเมืองและการทหารในการสนับสนุนพระมารดาเพื่อทวงสิทธิในบัลลังก์อังกฤษ ซึ่งขณะนั้นอยู่ในครอบครองของสตีเฟนแห่งบลัวส์

ในปี ค.ศ. 1150 พระบิดามอบบรรดาศักดิ์ดยุกแห่งนอร์มันดีให้ และเมื่อเจฟฟรีย์สิ้นชีวิตในปีถัดมา เฮนรีได้รับมรดกเป็นอ็องฌู เมน และทูแรน การอภิเษกกับอาลีเยนอร์แห่งอากีแตนทำให้พระองค์ครอบครองดัชชีอากีแตนเพิ่มขึ้น ส่งผลให้เฮนรีควบคุมดินแดนส่วนใหญ่ของฝรั่งเศสไว้ได้ ในปี ค.ศ. 1153 เฮนรีนำทัพเข้าสู่อังกฤษ จนพระเจ้าสตีเฟนยอมลงนามในสนธิสัญญาวอลลิงฟอร์ด กำหนดให้เฮนรีเป็นผู้สืบราชบัลลังก์ หลังการสิ้นพระชนม์ของสตีเฟนในปีถัดมา เฮนรีจึงขึ้นครองราชย์เป็นกษัตริย์แห่งอังกฤษ

พระเจ้าเฮนรีทรงดำเนินนโยบายปฏิรูปหลายด้านตลอดรัชสมัยอันยาวนาน ซึ่งล้วนส่งผลกระทบต่อประวัติศาสตร์อังกฤษในระยะยาว โดยเฉพาะการปฏิรูปกฎหมายที่กลายเป็นรากฐานของระบบกฎหมายคอมมอนลอว์ รวมถึงการขยายอิทธิพลไปยังบริตตานี เวลส์ ไอร์แลนด์ และสกอตแลนด์ ซึ่งได้สร้างความเปลี่ยนแปลงต่อโครงสร้างสังคมและระบบการปกครองของดินแดนเหล่านั้นอย่างถาวร แม้ว่าในช่วงแรกนักพงศาวดารร่วมสมัยจะกล่าวขานถึงความสำเร็จของพระองค์ในเชิงบวก ทว่าการตีความรัชสมัยของพระองค์กลับเปลี่ยนไปตามบริบทของแต่ละยุค นักวิชาการศตวรรษที่ 18 มองพระองค์ในฐานะผู้สร้างสถาบันกษัตริย์และผู้นำที่หลอมรวมบริเตนให้เป็นปึกแผ่น ในยุควิกตอเรียที่จักรวรรดิบริติชกำลังแผ่ขยายอำนาจ นักประวัติศาสตร์ไม่ได้เพียงแค่สนใจการสร้างจักรวรรดิของพระเจ้าเฮนรีเท่านั้น แต่พวกเขายังได้วิพากษ์วิจารณ์บางแง่มุมเกี่ยวกับชีวิตส่วนตัวของพระองค์และการจัดการกับความขัดแย้งกรณีทอมัส แบ็กกิต

## พระราชประวัติ

### เบื้องต้น

พระเจ้าเฮนรีที่ 2 เสด็จพระราชสมภพที่เลอ มองส์ ในประเทศฝรั่งเศส เมื่อวันที่ 5 มีนาคม ค.ศ. 1133 ซึ่งเป็นวันปึใหม่ตามประเพณีในเวลานั้น เจฟฟรีย์ที่ 5 เคานต์แห่งอ็องฌูและจักรพรรดินีมาทิลดา พระราชบิดาและมารดาทรงอ้างสิทธิในราชบัลลังก์อังกฤษเพราะจักรพรรดินีมาทิลดาเป็นพระราชธิดาในพระเจ้าเฮนรีที่ 1 แห่งอังกฤษ เมื่อยังทรงพระเยาว์เฮนรีใช้ชีวิตอยู่ที่บริเวณอ็องฌู เมื่อพระชนมายุได้ 9 พรรษา โรเบิร์ต เอิร์ลที่ 1 แห่งกลอสเตอร์ ก็นำตัวเฮนรีไปอังกฤษปีหนี่ง ซึ่งเป็นที่ที่เฮนรีได้รับการศึกษาจากมาสเตอร์แม็ทธิวแห่งบริสตอล จากนั้นเฮนรีก็กลับไปอังกฤษอีกเมื่อ เมื่อพระชนมายุได้ 16 พรรษาเพื่อช่วยพระมารดาชิงราชบัลลังก์อังกฤษ

### อภิเษกสมรสและพระราชบุตร

พระเจ้าเฮนรีอภิเษกสมรสเมื่อวันที่ 18 พฤษภาคม ค.ศ. 1152 ที่ มหาวิหารบอร์โดซ์เมื่อพระชนมายุได้ 19 พรรษากับเอลินอร์แห่งอากีแตนเป็นพิธีอย่างง่าย “โดยไม่มีพิธีรีตองตามที่ควรแก่ตำแหน่ง” ส่วนหนึ่งอาจจะเป็นเพราะสองเดือนก่อนหน้านั้นการแต่งงานของเอลินอร์กับพระเจ้าหลุยส์ที่ 7 แห่งฝรั่งเศสเพิ่งถูกประกาศให้เป็นโมฆะ ความสัมพันธ์ระหว่างสองพระองค์เป็นความสัมพันธ์ที่รุนแรงและในที่สุดก็สิ้นสุดลงหลังจากที่เอเลเนอร์ยุให้พระโอรสแข็งข้อต่อเฮนรีในปี ค.ศ. 1173 เฮนรีจึงทรงกักตัวเอเลเนอร์ไว้ในวังเป็นเวลา 16 ปี

พระเจ้าเฮนรีและเอลินอร์แห่งอากีแตนมีพระราชโอรสและธิดาด้วยกัน 8 พระองค์ คือ วิลเลียม เคานต์แห่งปัวตีเย เฮนรียุวกษัตริย์ พระเจ้าริชาร์ดที่ 1 แห่งอังกฤษ เจฟฟรีย์ที่ 2 ดยุกแห่งบริตตานี พระเจ้าจอห์นแห่งอังกฤษ มาทิลดาแห่งอังกฤษ ดัชเชสแห่งแซกโซนี เอเลนอร์แห่งอังกฤษ สมเด็จพระราชินีแห่งกัสติยา และโจนแห่งอังกฤษ สมเด็จพระราชินีแห่งซิซิลี วิลเลียมสิ้นพระชนม์ตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์ เฮนรีเคานต์แห่งอ็องฌูจึงได้รับราชาภิเษกเป็นพระมหากษัตริย์ร่วมแทนที่ แต่ในเมื่อเฮนรีมิได้เป็นพระมหากษัตริย์ด้วยพระองค์เองจึงได้เรียกกันในพระนาม “เฮนรียุวกษัตริย์” (Henry the Young King) แทนที่จะมีพระนามว่าพระเจ้าเฮนรีที่ 3 ตามนิตินัยเฮนรีควรจะเป็นผู้สืบราชบัลลังก์ต่อจากพระราชบิดา ริชาร์ดควรจะได้ดินแดนของพระราชมารดา และจอห์นควรจะเป็นลอร์ดแห่งไอร์แลนด์ แต่เหตุการณ์มิได้เป็นไปตามที่คาดหมายกันว่าควรจะเป็น

จอห์น สปีดสันนิษฐานกันว่าพระเจ้าเฮนรีและเอลินอร์มีพระโอรสด้วยกันอีกองค์หนึ่งเป็นผู้ชายชื่อฟิลลิปแต่คงจะเสียชีวิตตั้งแต่ยังเป็นทารก

นอกจากพระราชโอรสธิดากับเอลินอร์แล้วพระเจ้าเฮนรีก็ยังมีพระราชบุตรนอกสมรสอีกหลายคน ถึงแม้ว่าพระราชบุตรเหล่านี้จะไม่มีสิทธิในราชบัลลังก์ตามกฎหมายแต่ก็ยังเป็นสิ่งที่อาจจะทำให้เกิดปัญหากับผู้มิสิทธิโดยตรงต่อมา วิลเลียมแห่งลองสปีเป็นหนึ่งในจำนวนพระราชบุตรนอกสมรสแต่ก็เป็นผู้ที่มีความพอใจกับตำแหน่งและที่ดินที่ได้มาในฐานะลูกนอกกฎหมาย แต่เจฟฟรีย์ บิชอปแห่งยอร์กเป็นอีกเรื่องหนึ่ง และเห็นกันว่าอาจจะเป็นปัญหาแก่พระเจ้าริชาร์ดที่ 1 ได้ในอนาคต เจฟฟรีเป็นผู้เดียวที่ดูแลพระเจ้าเฮนรีเมื่อใกล้จะสวรรคตซึ่งแม้แต่จอห์น แลกแลนด์พระราชโอรสองค์โปรดก็ทรงละทิ้งพระราชบิดา เพื่อให้เจฟฟรีเลิกความหวังที่จะมีตำแหน่งสูงการปกครองพระเจ้าริชาร์ดก็ทรงบังคับให้เจฟฟรีย์ไปบวชที่ยอร์ก พระราชบุตรนอกสมรสอีกองค์หนึ่ง มอร์แกนเป็นบิชอปแห่งเดอแรมแต่ก็มิได้รับการสถาปนาอย่างเป็นทางการเพราะถูกขัดขวางโดยสมเด็จพระสันตะปาปาอินโนเซนต์ที่ 3.

## ดูเพิ่ม

* ราชอาณาจักรอังกฤษ
* ราชวงศ์แพลนแทเจเนต
* ธรรมนูญแคลเร็นดอน
* ทอมัส เบ็กเก็ต

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* แหล่งค้นคว้าเกี่ยวกับยุคกลาง: อังกฤษสมัยอองเจวิน เก็บถาวร 2012-07-16 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* ภาพเหมือนของ King Henry II ที่หอศิลป์ภาพเหมือนแห่งชาติ