# เศรษฐกิจแบบผสม

**เศรษฐกิจแบบผสม** (อังกฤษ: Mixed economy) เป็นระบบเศรษฐกิจที่รวมทั้งองค์ประกอบที่เกี่ยวข้องกับทุนนิยม เช่น ธุรกิจส่วนตัว และกับสังคมนิยม เช่น บริการของรัฐบาลที่เป็นบริการสาธารณะ

โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เศรษฐกิจแบบผสมอาจถูกจำกัดความได้หลากหลายว่าเป็นระบบเศรษฐกิจที่ผสมผสานองค์ประกอบของระบบเศรษฐกิจแบบตลาดเข้ากับองค์ประกอบของระบบเศรษฐกิจแบบวางแผน การใช้ตลาดร่วมกับการแทรกแซงของรัฐ หรือวิสาหกิจเอกชนร่วมกับวิสาหกิจสาธารณะ จุดร่วมของเศรษฐกิจแบบผสมทั้งหมดคือการรวมกันของหลักการตลาดเสรีและหลักการของสังคมนิยม อีกทางเลือกหนึ่ง เศรษฐกิจแบบผสมสามารถหมายถึงระยะเปลี่ยนผ่านแบบลัทธิแก้ (reformist) ไปสู่เศรษฐกิจแบบสังคมนิยม ที่อนุญาตให้วิสาหกิจเอกชนและการทำสัญญาจ้างมีบทบาทสำคัญภายในกรอบงานทางเศรษฐกิจหลักที่เป็นการครอบครองโดยสาธารณะ ซึ่งสามารถขยายไปถึงระบบเศรษฐกิจแบบวางแผนประเภทโซเวียตที่ได้รับการปฏิรูปเพื่อรวมบทบาทของตลาดที่มากขึ้นในการจัดสรรปัจจัยการผลิต

แนวคิดเบื้องหลังเศรษฐกิจแบบผสม ตามที่สนับสนุนโดย จอห์น เมย์นาร์ด เคนส์ และคนอื่น ๆ อีกหลายคน ไม่ใช่เพื่อละทิ้งรูปแบบการผลิตแบบทุนนิยม แต่เพื่อรักษาอิทธิพลหลักของกรรมสิทธิ์ส่วนบุคคลและการควบคุมปัจจัยการผลิต โดยมีวิสาหกิจที่แสวงหาผลกำไรและการสะสมทุนเป็นแรงขับเคลื่อนพื้นฐาน ความแตกต่างจากระบบทุนนิยมแบบ *ปล่อยให้ทำไป* (laissez-faire) คือตลาดจะต้องอยู่ภายใต้การควบคุมโดยกฎระเบียบในระดับที่แตกต่างกัน และรัฐบาลใช้อิทธิพลทางเศรษฐศาสตร์มหภาคทางอ้อมผ่านนโยบายการคลังและนโยบายการเงิน โดยมีมุมมองเพื่อต่อต้านประวัติศาสตร์ของทุนนิยมในเรื่องวงจรความรุ่งเรืองและตกต่ำ (boom and bust), การว่างงาน และความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ ในกรอบงานนี้ สาธารณูปโภคและบริการที่จำเป็นในระดับต่าง ๆ จะถูกจัดหาโดยรัฐบาล โดยกิจกรรมของรัฐจะเป็นผู้จัดหาสินค้าสาธารณะและความต้องการขั้นพื้นฐานของพลเมือง รวมถึงการศึกษา, การสาธารณสุข, โครงสร้างพื้นฐานทางกายภาพ และการจัดการที่ดินสาธารณะ ซึ่งแตกต่างจากทุนนิยมแบบ *ปล่อยให้ทำไป* ที่กิจกรรมของรัฐถูกจำกัดอยู่เพียงการรักษาความสงบเรียบร้อยและความปลอดภัย และการจัดหาสินค้าและบริการสาธารณะบางอย่าง ตลอดจนกรอบกฎหมายเพื่อปกป้องสิทธิในทรัพย์สินและการบังคับใช้สัญญาจ้าง

ในการอ้างอิงถึงรูปแบบทางเศรษฐกิจของยุโรปตะวันตกตามที่สนับสนุนโดยกลุ่มอนุรักษนิยม (พรรคคริสเตียนเดโมแครต), กลุ่มเสรีนิยม (เสรีนิยมทางสังคม) และกลุ่มสังคมนิยม (นักประชาธิปไตยสังคมนิยม – ประชาธิปไตยสังคมนิยมถูกสร้างขึ้นจากการผสมผสานระหว่างสังคมนิยมและประชาธิปไตยแบบเสรีนิยม) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของความตกลงหลังสงคราม ในทางปฏิบัติเศรษฐกิจแบบผสมคือรูปแบบหนึ่งของทุนนิยมที่อุตสาหกรรมส่วนใหญ่เป็นเจ้าของโดยเอกชน แต่มีสาธารณูปโภคและบริการที่จำเป็นจำนวนหนึ่งอยู่ภายใต้การเป็นเจ้าของโดยสาธารณะ โดยปกติจะอยู่ที่ประมาณ 15 ถึง 20 เปอร์เซ็นต์

ในยุคหลังสงคราม ประชาธิปไตยสังคมนิยมในยุโรปตะวันตกเริ่มมีความเกี่ยวข้องกับรูปแบบทางเศรษฐกิจนี้ ในฐานะอุดมคติทางเศรษฐกิจ เศรษฐกิจแบบผสมได้รับการสนับสนุนจากผู้คนที่มีความเชื่อมั่นทางการเมืองที่หลากหลาย โดยเฉพาะนักประชาธิปไตยสังคมนิยม รัฐสวัสดิการแบบทุนนิยมร่วมสมัยถูกอธิบายว่าเป็นประเภทหนึ่งของเศรษฐกิจแบบผสมในแง่ของการแทรกแซงโดยรัฐ ตรงข้ามกับการผสมผสานระหว่างการวางแผนและตลาด เนื่องจากการวางแผนเศรษฐกิจไม่ใช่คุณลักษณะหลักหรือองค์ประกอบสำคัญของรัฐสวัสดิการ

## แหล่งที่มาและหมายเหตุ

## ข้อมูล

* Adams, Ian (1993). *Political Ideology Today*. Politics Today (1st hardcover ed.). Manchester University Press. ISBN 978-0-7190-3346-9.
* Heywood, Andrew (2012). *Political Ideologies: An Introduction* (5th ed.). Basingstoke, England: Palgrave Macmillan. ISBN 978-0-230-36725-8.
* Jones, R. J. Barry, บ.ก. (2001). *Routledge Encyclopedia of International Political Economy*. Vol. III. Taylor & Francis. ISBN 978-0-415-14532-9.
* Miller, David (1998). "Social Democracy". ใน Craig, Edward (บ.ก.). *Routledge Encyclopedia of Philosophy*. Vol. 8. Routledge. pp. 827–828. ISBN 978-0-415-18713-8.
* Weisskopf, Thomas E. (1992). "Toward the Socialism of the Future, in the Wake of the Demise of the Socialism of the Past" (PDF). *Review of Radical Political Economics*. **24** (3–4): 1–28. doi:10.1177/048661349202400302. hdl:2027.42/68447. ISSN 0486-6134. S2CID 20456552.

## อ่านเพิ่ม

* Buchanan, James M. (1986) *Liberty, Market and State: Political Economy in the 1980s* New York University Press.
* Buckwitz, George D. (1991) *America’s Welfare State: From Roosevelt to Reagan.* The Johns Hopkins University Press.
* Derthick, Martha and Paul J. Quirk (1985) The Politics of Deregulation. Washington, D.C.: The Brookings Institution.
* Gross, Kyle B. (1991) The Politics of State Expansion: War, State and Society in Twentieth-Century Britain. New York: Routledge.
* Rosin, Kirk (1992). "Economic theory and the welfare state: a survey and interpretation". *Journal of Economic Literature*. **30** (2): 741–803. A review essay looking at the economics literature.
* Sanford Ikeda (1997). *Dynamics of the Mixed Economy: Toward a Theory of Interventionism*. London: Routledge.

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Mixed economy at *Encyclopædia Britannica* Online