# สงครามแปซิฟิก

| สงครามแปซิฟิก |
| --- |
| ส่วนหนึ่งของ สงครามโลกครั้งที่สอง |
|
**จากซ้ายบนไปขวา**: ทหารสหรัฐที่เกาะอิโวะจิมะ, เรือรบสหรัฐถูกพุ่งชนโดยเครื่องบินญี่ปุ่น, ระเบิดนิวเคลียร์ที่เมืองนางาซากิ, เครื่องบินรบญี่ปุ่นออกบินจากเรือบรรทุกเครื่องบิน, ทหารญี่ปุ่นในจีน, ทหารอินเดียในพม่า |
|

|  |  |
| --- | --- |
| วันที่ | 7 ธันวาคม ค.ศ. 1941 – 2 กันยายน ค.ศ. 1945 (3 ปี 8 เดือน 3 สัปดาห์ 5 วัน) |
| สถานที่ | * เอเชียตะวันออก
* เอเชียใต้
* เอเชียตะวันออกเฉียงใต้
* โอเชียเนีย
* มหาสมุทรแปซิฟิก
* มหาสมุทรอินเดีย
 |
| ผล |
ฝ่ายสัมพันธมิตรชนะอย่างเด็ดขาด |
| ดินแดน เปลี่ยนแปลง |
การยึดครองญี่ปุ่นโดยฝ่ายสัมพันธมิตร
* การถอนทหารญี่ปุ่นที่ยึดครองเมืองท่าของสาธารณรัฐจีน ไต้หวันกลับคืนเป็นของจีน
* การปลดปล่อยเกาหลีและแมนจูเรียจากการปกครองของญี่ปุ่น การแบ่งเกาหลี
* การยกเกาะที่ญี่ปุ่นถือครองทั้งหมดในมหาสมุทรแปซิฟิกกลางให้แก่สหประชาชาติ
* การถอนทหารญี่ปุ่นทั้งหมดจากหมู่เกาะโซโลมอน ดินแดนนิวกินีและปาปัวที่ออสเตรเลียปกครอง
* สหภาพโซเวียตยึดและผนวกเกาะซาฮาลินและคูริล
 |

 |
| คู่สงคราม |
| **ฝ่ายสัมพันธมิตรหลัก**:* จีน
* สหรัฐ
* สหราชอาณาจักร

 ดูข้อมูลเพิ่มเติมที่*ฝ่ายเข้าร่วมรบ* | **ฝ่ายอักษะหลัก**:* ญี่ปุ่น

 ดูข้อมูลเพิ่มเติมที่*ฝ่ายเข้าร่วมรบ* |
| ผู้บังคับบัญชาและผู้นำ |
| **ผู้นำฝ่ายสัมพันธมิตรหลัก เจียง ไคเช็ก
* แฟรงคลิน ดี. โรเซอเวลต์
* วินสตัน เชอร์ชิลล์
 | **ผู้นำฝ่ายอักษะหลัก ฮิโรฮิโตะ
* ฮิเดกิ โทโจ
 |
| กำลัง |
| * 14,000,000
* 3,621,383+ (1945)
* 400,000  2,000,000
* 140,000
* 1,747,465 (1945)
 | * 7,800,000–7,900,000 (1945)
* 126,500
* , ,  และรัฐหุ่นเชิดอื่น ๆ: ป. 1,000,000+ (1945)
 |
| ความสูญเสีย |
| * **ทหาร**
	+ เรือบรรทุกอากาศยาน 12 ลำ
	+ เรือประจัญบาน 4 ลำ
	+ เรือลาดตระเวน 25 ลำ
	+ เรือพิฆาตและเรือพิฆาตคุ้มกัน 84 ลำ
	+ เรือดำน้ำ 63 ลำ
	+ อากาศยาน 21,555–27,000+ ลำ
	+ เสียชีวิต 1,700,000+ นาย (1937–1945)
* **พลเมืองเสียชีวิต** 26,000,000+ (1937–1945)
 | * **ทหาร**
	+ เรือบรรทุกอากาศยาน 25 ลำ
	+ เรือประจัญบาน 11 ลำ
	+ เรือลาดตระเวน 39 ลำ
	+ เรือพิฆาต 135 ลำ
	+ เรือดำน้ำ 131 ลำ
	+ อากาศยาน 43,125-50,000+ ลำ
	+ เสียชีวิต 2,500,000+ นาย (1937–1945)
* **พลเมืองเสียชีวิต**
	+ 1,000,000+
 |

**สงครามแปซิฟิก** (อังกฤษ: *Pacific War*) บางครั้งเรียกเป็น **สงครามเอเชีย–แปซิฟิก** หรือ **แนวรบแปซิฟิก** เป็นแนวรบในสงครามโลกครั้งที่สองที่มีการสู้รบในเอเชียตะวันออก มหาสมุทรแปซิฟิก มหาสมุทรอินเดีย และโอเชียเนีย ตามภูมิศาสตร์ถือเป็นแนวรบที่ใหญ่ที่สุดของสงคราม ซึ่งรวมพื้นที่แนวรบมหาสมุทรแปซิฟิก แนวรบแปซิฟิกตะวันตกเฉียงใต้ สงครามจีน-ญี่ปุ่นครั้งที่สอง และสงครามโซเวียต–ญี่ปุ่นในช่วงไม่กี่เดือนสุดท้ายของสงคราม

สงครามจีน-ญี่ปุ่นครั้งที่สองระหว่างจักรวรรดิญี่ปุ่นกับสาธารณรัฐจีนเกิดขึ้นตั้งแต่วันที่ 7 กรกฎาคม ค.ศ. 1937 โดยมีสงครามตั้งแต่ ค.ศ. 1931 ที่การบุกครองแมนจูเรียของญี่ปุ่น อย่างไรก็ตาม เป็นที่ยอมรับกันอย่างกว้างขวางกว่าว่าสงครามแปซิฟิกเริ่มต้นในวันที่ 7 ธันวาคม (8 ธันวาคมตามเวลาญี่ปุ่น) ค.ศ. 1941 เมื่อญี่ปุ่นโจมตีฐานทัพอเมริกันที่ฮาวาย, เกาะเวก, กวม และฟิลิปปินส์ อาณานิคมมาลายา, สิงคโปร์ กับฮ่องกงของอังกฤษ และรุกรานไทยไปพร้อมกัน

จักรวรรดิญี่ปุ่นเริ่มนโยบายชาตินิยมโดยใช้คำขวัญที่ว่า "เอเชียเพื่อชาวเอเชีย" (Asia for Asiatics) วันที่ 3 พฤศจิกายน ค.ศ. 1938 ได้ประกาศนโยบาย "การจัดระเบียบใหม่ในเอเชียตะวันออกและการสร้างวงไพบูลย์ร่วมแห่งมหาเอเชียบูรพา" (อังกฤษ: *New order in East Asia and the Greater East Asia Co-Prosperity Sphere*) และให้ความร่วมมือกับฝ่ายอักษะ โดยมีเป้าหมายยึดครองประเทศจีนและประเทศในเอเชียอันตกเป็นอาณานิคมของชาติตะวันตก

สงครามสิ้นสุดลงด้วยการทิ้งระเบิดปรมาณูที่ฮิโรชิมะและนางาซากิ และการทิ้งระเบิดทางอากาศครั้งใหญ่โดยกองทัพอากาศสหรัฐอเมริกา ประกอบกับการรุกรานแมนจูเรียของสหภาพโซเวียต เมื่อวันที่ 8 สิงหาคม ค.ศ. 1945 ส่งผลให้ญี่ปุ่นยอมจำนนอย่างไม่มีเงื่อนไขเมื่อวันที่ 15 สิงหาคม ค.ศ. 1945 และถูกฝ่ายสัมพันธมิตรยึดครอง ญี่ปุ่นสูญเสียดินแดนในเอเชียและแปซิฟิกและมีอำนาจอธิปไตยจำกัดอยู่เพียงเฉพาะเกาะหลักสี่เกาะ และเกาะเล็กเกาะน้อยอื่น ๆ ตามที่ฝ่ายพันธมิตรกำหนด

## ภาพรวม

### การตั้งชื่อ

ในประเทศฝ่ายสัมพันธมิตร ปกติไม่ได้แยกสงครามแปซิฟิกจากสงครามโลกครั้งที่สองในภาพรวม และเรียกกันในชื่อง่าย ๆ ว่า **สงครามต่อต้านญี่ปุ่น** ในสหรัฐ คำว่า **ภาคพื้นแปซิฟิก** เป็นคำที่ใช้กันอย่างแพร่หลาย แม้ว่าทางเทคนิคแล้ว ยุทธบริเวณดังกล่าวจะไม่รวมไปถึงยุทธบริเวณแปซิฟิกตะวันตกเฉียงใต้ (ภายใต้บังคับบัญชาของพลเอกดักลาส แมกอาเธอร์) ภาคพื้นจีน พม่า อินเดีย หรือภาคพื้นเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ตามปกติ

ส่วนประเทศญี่ปุ่นใช้คำว่า **สงครามมหาเอเชียบูรพา** (大東亜戦争 (*Dai Tō-A Sensō*)) ซึ่งมาจากการตัดสินใจของคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 10 ธันวาคม 1941 หมายถึงทั้งสงครามกับฝ่ายสัมพันธมิตรตะวันตกและสงครามที่กำลังดำเนินอยู่กับจีน มีการเผยแพร่ชื่อดังกล่าวต่อสาธารณชนในวันที่ 12 ธันวาคม โดยอธิบายว่าสงครามนี้เกี่ยวข้องกับการที่ชาติเอเชียได้รับเอกราชจากชาติตะวันตกผ่านกองทัพของวงไพบูลย์ร่วมแห่งมหาเอเชียบูรพา ทางการญี่ปุ่นยังได้จัดรวมสงครามที่ตนเรียก **กรณีจีน-ญี่ปุ่น** (日支事変 (*Nisshi Jihen*)) ไว้เป็นส่วนหนึ่งของสงครามมหาเอเชียบรูพาด้วย ระหว่างการยึดครองญี่ปุ่นของทหารอเมริกัน (1945–52) คำดังกล่าวถูกห้ามใช้ในเอกสารราชการ แม้ยังคงมีการใช้อย่างไม่เป็นทางการต่อไป จึงเรียกสงครามดังกล่าวอย่างเป็นทางการว่า "สงครามแปซิฟิก" (太平洋戦争 (*Taiheiyō Sensō*)) ในประเทศญี่ปุ่น ก็ใช้คำว่า "สงครามสิบห้าปี" (十五年戦争 (*Jūgonen Sensō*)) ซึ่งหมายถึงสมัยตั้งแต่เหตุการณ์กรณีมุกเดน ปี 1931 ถึงปี 1945

### ฝ่ายเข้าร่วมรบ

แผนที่ทางการเมืองในภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก, ค.ศ. 1939
#### ฝ่ายสัมพันธมิตร

สมาชิกหลักของฝ่ายสัมพันธมิตรคือจีน สหรัฐ และจักรวรรดิบริติช ประเทศจีนทำสงครามกับญี่ปุ่นตั้งแต่ ค.ศ. 1937 สหรัฐและดินแดนของตน รวมถึงเครือรัฐฟิลิปปินส์ เข้าร่วมสงครามหลังถูกญี่ปุ่นโจมตี จักรวรรดิบริติชก็เป็นผู้ทำสงครามหลักเมื่อพิจารณาถึงกองทัพอังกฤษกับกองทัพอาณานิคมจากอินเดีย พม่า, มาลายา, ฟิจิ, ตองงา นอกจากนี้ ยังมีกองทัพจากออสเตรเลีย, นิวซีแลนด์ และแคนาดา รัฐบาลพลัดถิ่นดัตช์ (ที่เป็นผู้ถือครองหมู่เกาะอินเดียตะวันออกของเนเธอร์แลนด์) ก็มีส่วนด้วย ประเทศทั้งหมดเป็นสมาชิกในสภาสงครามแปซิฟิก ตั้งแต่ ค.ศ. 1944 Corps Léger d'Intervention กลุ่มคอมมานโดฝรั่งเศส ก็มีส่วนในการทัพต้านกลับในอินโดจีน กองโจรที่เข้ากับฝ่ายสัมพันธมิตรในเอเชียบางส่วนได้แก่ กองทัพประชาชนมลายาต่อต้านญี่ปุ่น กองทัพปลดปล่อยเกาหลี ขบวนการเสรีไทย เวียดมินห์ และขบวนการฮุกบาลาฮับ

สหภาพโซเวียตเคยทำสงครามตามพรมแดนกับญี่ปุ่นอย่างไม่เป็นทางการเป็นระยะสั้น ๆ ในปี 1938 และอีกครั้งในปี 1939 ก่อนจะธำรงตนเป็นกลางตามกติกาสัญญาความเป็นกลางโซเวียต–ญี่ปุ่นเมื่อเดือนเมษายน ค.ศ. 1941 จนกระทั่งเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1945 เมื่อสหภาพโซเวียต (และมองโกเลีย) เข้าร่วมฝ่ายสัมพันธมิตรและรุกรานแมนจูกัว จีน มองโกเลียใน รัฐในอารักขาเกาหลีของญี่ปุ่น และดินแดนที่ญี่ปุ่นอ้างสิทธิ์ เช่น ซาฮาลินใต้

เม็กซิโกให้การสนับสนุนทางอากาศในรูปของ 201st Fighter Squadron และฝรั่งเศสเสรีให้ความช่วยเหลือทางทะเลในรูปของ *Le Triomphant* และ *Richelieu*

#### ฝ่ายอักษะและรัฐที่เกี่ยวข้อง

ประเทศสมาชิกฝ่ายอักษะที่สำคัญที่ให้การสนับสนุนญี่ปุ่น รวมไปถึงรัฐบาลเผด็จการอำนาจนิยมของไทย ซึ่งได้รีบจัดตั้งพันธมิตรชั่วคราวกับญี่ปุ่นอย่างรวดเร็วในปี ค.ศ. 1941 เนื่องจากกองทัพญี่ปุ่นกำลังรุกรานคาบสมุทรตอนใต้ของไทย นอกจากนี้ กองทัพพายัพยังได้ส่งกำลังพลเข้ารุกรานและยึดครองทางตะวันออกเฉียงเหนือของพม่า ซึ่งเคยเป็นดินแดนของไทยในอดีตก่อนที่จะถูกบีบบังคับให้เสียแก่กองทัพอังกฤษ ประเทศที่มีส่วนเกี่ยวข้องอีกคือ รัฐหุ่นเชิดญี่ปุ่นแมนจูกัว ซึ่งประกอบด้วยดินแดนแมนจูเรียส่วนใหญ่และบางส่วนของมองโกเลียใน และรัฐบาลหวังจิงเว่ย ซึ่งควบคุมบริเวณชายฝั่งของจีน

นโยบายอย่างเป็นทางการของรัฐบาลสหรัฐอเมริกา ถือว่า ประเทศไทยมิใช่พันธมิตรของฝ่ายอักษะ และสหรัฐอเมริกาไม่ได้อยู่ในสภาวะสงครามกับไทย นโยบายของรัฐบาลสหรัฐหลังปี ค.ศ. 1945 ก็มิได้ปฏิบัติต่อประเทศไทยอย่างศัตรูเก่า แต่มองว่าไทยถูกบีบบังคับให้เป็นพันธมิตรกับญี่ปุ่นโดยการแบล็กเมล์ และหลังจากนั้น ไทยก็ได้ถูกยึดครองโดยกองทัพญี่ปุ่น ลักษณะการปฏิบัติต่อไทยของสหรัฐนั้นเหมือนกับประเทศอื่นที่ถูกฝ่ายอักษะยึดครอง อย่างเช่น เบลเยียม เชโกสโลวาเกีย เดนมาร์ก กรีซ เกาหลี นอร์เวย์ โปแลนด์และเนเธอร์แลนด์

ญี่ปุ่นเกณฑ์ทหารจำนวนมากจากอาณานิคมเกาหลีและฟอร์โมซา (ซึ่งในภายหลังรู้จักกันในชื่อไต้หวัน) และในขอบเขตเล็ก ๆ บางส่วนของวิชีฝรั่งเศส กองทัพแห่งชาติอินเดียและกองทัพแห่งชาติพม่าก็ได้ออกปฏิบัติการในพื้นที่สงครามแปซิฟิกเช่นกัน และในขอบเขตเล็กย่อยลงไปอีก กองทัพเรือเยอรมันและอิตาลี (ซึ่งส่วนใหญ่ประกอบด้วยเรือค้าขายติดอาวุธและเรือดำน้ำ) ยังได้ออกปฏิบัติการในมหาสมุทรแปซิฟิกและมหาสมุทรอินเดียอีกด้วย

## ภูมิหลังประวัติศาสตร์

### ความขัดแย้งระหว่างจีนและญี่ปุ่น

เจเนราลิสซีโม เจียง ไคเชก ผู้บัญชาการทหารฝ่ายสัมพันธมิตรในแนวรบจีนตั้งแต่ ค.ศ. 1942 ถึง 1945
เหยื่อในการสังหารหมู่หนานจิงที่พลเมืองและเชลยศึกรระหว่าง 200,000-300,000 คนถูกกองทัพญี่ปุ่นสังหาร
รากเหง้าของปัญหาเริ่มขึ้นตั้งแต่ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 ขณะที่จีนยังคงอยู่ในวิกฤตการณ์ทางการเมือง และญี่ปุ่นกำลังพัฒนาประเทศให้ทันสมัยอย่างรวดเร็ว ตลอดช่วงเวลาปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 ถึงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 ญี่ปุ่นได้เข้าแทรกแซงและท้ายที่สุดได้ผนวกเกาหลี และขยายอิทธิพลทางการเมืองและเศรษฐกิจเข้าสู่ประเทศจีน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง แมนจูเรีย การขยายอำนาจดังกล่าวง่ายเข้าจากสถานการณ์ภายในของจีนเอง เพราะในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1910 ประเทศจีนแตกออกเป็นก๊กขุนศึกต่าง ๆ โดยรัฐบาลกลางอ่อนแอและขาดประสิทธิภาพ

อย่างไรก็ตาม สถานการณ์ซึ่งประเทศจีนที่อ่อนแอไม่สามารถต้านทานความต้องการของญี่ปุ่นได้ดูเหมือนจะเปลี่ยนแปลงไปเมื่อถึงปลายคริสต์ทศวรรษ 1920 ในปี ค.ศ. 1927 จอมทัพเจียง ไคเชก และกองทัพปฏิบัติแห่งชาติแห่งพรรคก๊กมินตั๋งได้ทำสงครามตีก๊กขุนศึกทางเหนือ เจียงสามารถเอาชนะขุนศึกทางตอนใต้และตอนกลางของจีนได้เป็นผลสำเร็จ และได้รับการสวามิภักดิ์ในนามของจาง เสฺวเหลียง และหยาง หู่เฉิง ควบคุมดินแดนแมนจูเรียอยู่ และนำไปสู่การรวมชาติจีนแต่ในนามในปี ค.ศ. 1928 ฝ่ายญี่ปุ่นซึ่งตื่นตระหนกกับจีนที่กำลังเข้มแข็งขึ้นภายใต้รัฐบาลเดียว จึงได้จัดฉากกรณีมุกเดนขึ้นในปี ค.ศ. 1931 และใช้เป็นข้ออ้างในการรุกรานแมนจูเรียและจัดตั้งรัฐหุ่นเชิดแมนจูกัว จักรพรรดิผู่อี๋ จักรพรรดิองค์สุดท้ายแห่งราชวงศ์ชิงซึ่งถูกโค่นล้มไปแล้ว ทรงเป็นประมุขหุ่นเชิดแห่งแมนจูกัว

ทหารญี่ปุ่นรุกรานจีนในกรณีมุกเดน
เป้าหมายจักรวรรดินิยมของญี่ปุ่นในจีนนั้นเพื่อรักษาทรัพยากรธรรมชาติที่ปลอดภัยและเพื่อจัดตั้งรัฐบาลหุ่นเชิดขึ้นในจีนเพื่อมิให้ดำเนินการใด ๆ ขัดขวางผลประโยชน์ของญี่ปุ่น ถึงแม้ว่าพฤติการณ์ของญี่ปุ่นจะไม่ถูกมองว่าไม่เข้าที่โดยบรรดาชาติมหาอำนาจอาณานิคมยุโรปในคริสต์ศตวรรษที่ 19 แต่ในปี ค.ศ. 1930 การต่อต้านการล่าอาณานิคมที่เพิ่มมากขึ้นหมายความว่ากำลังทางทหารอย่างชัดเจนในการสนับสนุนการล่าอาณานิคมไม่ได้รับการยอมรับดังเช่นแต่ก่อน

พฤติการณ์ของญี่ปุ่นในแมนจูเรียถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวาง และนำไปสู่การถอนตัวออกจากสันนิบาติชาติของญี่ปุ่น ระหว่างคริสต์ทศวรรษ 1930 จีนและญี่ปุ่นยังคงคุมเชิงกันอยู่ โดยที่เจียง ไคเช็คได้มุ่งความสนใจของเขาไปยังการทำลายพรรคคอมมิวนิสต์จีน ซึ่งเขาพิจารณาว่าเป็นอันตรายที่สำคัญยิ่งกว่าภัยจากญี่ปุ่น อิทธิพลของลัทธิชาตินิยมในจีนต่อความคิดเห็นทั้งในหมู่ผู้นำทางการเมืองและประชากรส่วนใหญ่ทำให้ยุทธศาสตร์ดังกล่าวไม่อาจป้องกันได้เพิ่มฃขึ้นเรื่อย ๆ

ถึงแม้ว่ารัฐบาลกลางและพรรคคอมมิวนิสต์จะได้ร่วมมือกันระหว่างการปราบปรามพวกขุนศึกทางเหนือ ระหว่างปี ค.ศ. 1930-1934 แต่หลังจากนั้นเป็นต้นมา รัฐบาลกลางและพรรคคอมมิวนิสต์ได้เข้าสู่ความขัดแย้งโดยตรง ฝ่ายญี่ปุ่นได้ฉวยโอกาสขณะที่จีนแตกแยกภายในโจมตีหนักขึ้น และยกพลขึ้นบกที่เซี่ยงไฮ้ในปี ค.ศ. 1932

ขณะเดียวกัน ในประเทศญี่ปุ่น นโยบายการลอบสังหารโดยสมาคมลับและผลกระทบของภาวะเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่ได้ทำให้คณะรัฐบาลพลเรือนสูญเสียการควบคุมฝ่ายทหาร นอกจากนั้น กองบัญชาการทหารสูงสุดก็สามารถควบคุมกองทัพภาคสนามได้เพียงจำกัด ซึ่งส่วนใหญ่มักกระทำการใด ๆ ตามผลประโยชน์ของตนเอง และบ่อยครั้งที่ขัดต่อผลประโยชน์ของชาติโดยรวม แต่โดยปกติแล้วยังคงอยู่ในพระประสงค์ของจักรพรรดิโชวะ การรวมเอเชียยังได้ถูกใช้เป็นเหตุผลสำหรับการขยายดินแดนของญี่ปุ่น ซึ่งแนวคิดดังกล่าวได้รับการสรุปไว้ได้ดีที่สุดโดย "ลัทธิอะโมะ" ในปี ค.ศ. 1934 โดยเออิจิ เอโมะ หัวหน้ากองข้อมูลแห่งกระทรวงการต่างประเทศญี่ปุ่น ซึ่งเป็นที่รู้จักกันว่า "ลัทธิมอนโรแห่งเอเชีย" ลัทธิดังกล่าวประกาศเจตนาของญี่ปุ่นแก่ประเทศยุโรปให้ดำเนินนโยบาย "ละมือ" ในจีน และด้วยเหตุนี้จึงเป็นการยกเลิกนโยบายเปิดประตู นอกจากนี้ยังประกาศว่าญี่ปุ่นจะเป็นผู้นำด้านความมั่นคงในเอเชียตะวันออกแต่เพียงผู้เดียว รวมทั้งภาระในการเอาชนะคอมมิวนิสต์ เศรษฐกิจยังได้เป็นปัจจัยสำคัญอันนำไปสู่การรุกรานประเทศจีน ระหว่างภาวะเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่ การส่งออกไปยังตลาดสหรัฐและยุโรปหดตัวลงอย่างรุนแรง และญี่ปุ่นได้หันมาครอบงำจีนอย่างสมบูรณ์ทั้งในด้านการเมืองและเศรษฐกิจเพื่อจัดหาตลาดที่มีเสถียรภาพ ในช่วงก่อนหน้าสงครามจะปะทุขึ้นอย่างเต็มตัวในปี ค.ศ. 1937 ญี่ปุ่นได้ใช้กำลังในท้องถิ่นเพื่อข่มขู่จีนเว้นแต่จีนจะลดกำแพงภาษีศุลกากรและหยุดยั้งกิจกรรมต่อต้านและการคว่ำบาตรญี่ปุ่น

ในปี ค.ศ. 1936 เจียง ไคเช็คถูกลักพาตัวโดยจาง เซวเหลียง เพื่อที่จะได้รับการปล่อยตัว เจียง ไคเช็คจึงตกลงที่จะตั้งแนวร่วมกับพรรคคอมมิวนิสต์เพื่อที่จะต่อสู้กับญี่ปุ่น ต่อมา ได้เกิดเหตุการณ์สะพานมาร์โค โปโล เมื่อวันที่ 7 กรกฎาคม ค.ศ. 1937 ซึ่งจุดชนวนให้เกิดสงครามระหว่างสาธารณรัฐจีนกับจักรวรรดิญี่ปุ่น แม้ว่ารัฐบาลชาตินิยมกับพรรคคอมมิวนิสต์ได้ตกลงที่จะร่วมมือกันในการร่วมรบกับญี่ปุ่นและร่วมมือจัดตั้งแนวร่วมแห่งชาติ แต่เหมา เจ๋อตงปฏิเสธความต้องการของเจียง ไคเช็คในการบัญชาการกองทัพคอมมิวนิสต์โดยตรง ในปี ค.ศ. 1939 พรรคคอมมิวนิสต์มีทหาร 500,000 นายที่เป็นอิสระจากพรรคก๊กมินตั๋ง

นอกเหนือจากนั้น ในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1930 ญี่ปุ่นได้เปลี่ยนความเห็นของมวลชนที่มีต่อชาติตะวันตกให้เป็นแง่ลบ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง สหรัฐอเมริกาและสหราชอาณาจักร ทั้ง ๆ ที่ก่อนหน้านั้น ประชาชนญี่ปุ่นยังคงมีความเห็นเป็นกลางต่อสหรัฐอเมริกาอยู่ อย่างไรก็ตาม รายงานข่าวของกรณีปาเนย์ได้ทำให้ความเห็นของมวลชนอเมริกันเปลี่ยนเป็นต่อต้านญี่ปุ่นเช่นกัน

ในปี ค.ศ. 1939 กองทัพญี่ปุ่นพยายามที่จะขยายดินแดนไปทางภาคตะวันออกไกลของสหภาพโซเวียตจากแมนจูเรีย แต่กองทัพญี่ปุ่นปราชัยยับเยินต่อกองทัพผสมโซเวียต-มองโกเลียภายใต้การบัญชาการของนายพลเกออร์กี จูคอฟ ทำให้ญี่ปุ่นยุติการขยายตัวไปยังดินแดนทางตอนเหนือ และทั้งสองประเทศได้ดำรงรักษาสันติภาพอันไม่มั่นคงจนกระทั่งถึงปี ค.ศ. 1945

### ความตึงเครียดระหว่างญี่ปุ่นกับมหาอำนาจตะวันตก

ในความพยายามที่จะขัดขวางลัทธิทหารของญี่ปุ่น ชาติตะวันตกรวมไปถึงออสเตรเลีย สหรัฐอเมริกา อังกฤษและรัฐบาลผลัดถิ่นดัตช์ ซึ่งครอบครองอินเดียตะวันออกของดัตช์ซึ่งมีปิโตรเลียมอยู่ในปริมาณมาก หยุดการขายโลหะเหล็ก เหล็กกล้าและน้ำมันให้แก่ญี่ปุ่น โดยปฏิเสธที่จะให้ทรัพยากรดิบซึ่งจำเป็นต้องการดำเนินกิจกรรมต่อไปในจีนและอินโดจีนของฝรั่งเศส ในญี่ปุ่น รัฐบาลและกลุ่มชาตินิยมมองว่าการห้ามส่งสินค้าดังกล่าวเป็นพฤติกรรมลักษณะรุกราน น้ำมันนำเข้าคิดเป็นกว่า 80% ของปริมาณการบริโภคภายในประเทศ ซึ่งจำเป็นสำหรับเศรษฐกิจญี่ปุ่น ทำให้น้ำมันไม่เหลือถึงมือทหาร และบีบให้กิจกรรมทางทหารหยุดชะงักลง สื่อญี่ปุ่น ซึ่งได้รับอิทธิพลจากนักโฆษณาชวนเชื่อทหาร เริ่มเรียกการห้ามส่งสินค้าดังกล่าวว่าเป็น "วงล้อม ABCD" หรือ "แนว ABCD" (**ABCD** ย่อมาจาก "**A**merican-**B**ritish-**C**hinese-**D**utch")

### การเตรียมการของญี่ปุ่น

เมื่อต้องเผชิญหน้ากับทางเลือกระหว่างการล่มสลายทางเศรษฐกิจหรือการถอนตัวจากการพิชิตดินแดนล่าสุด (และยังเสียหน้าอีกด้วย) กองบัญชาการทหารสูงสุดจึงเริ่มต้นวางแผนทำสงครามกับชาติตะวันตกในเดือนเมษายนหรือพฤษภาคม ค.ศ. 1941 วัตถุประสงค์สำคัญคือ ให้กลุ่มกองทัพรบนอกประเทศใต้ยึดทรัพยากรทางเศรษฐกิจภายใต้การควบคุมของสหราชอาณาจักรและเนเธอร์แลนด์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในมาลายาและหมู่เกาะอินเดียตะวันออกของดัตช์ ซึ่งเป็นที่รู้จักกันว่า "แผนใต้" นอกจากนี้กองบัญชาการยังได้ตัดสินใจจากความสัมพันธ์อันใกล้ชิดระหว่างสหราชอาณาจักรกับสหรัฐอเมริกา และความเชื่อที่ว่าสหรัฐอเมริกาจะเข้ามามีส่วนเกี่ยวข้องอย่างไม่อาจหลีกเลี่ยง ญี่ปุ่นเรียกแผนการหลังนี้ว่า "แผนตะวันออก"

|  |  |
| --- | --- |
| *แผนใต้* มีขั้นตอนดังนี้
1. โจมตีมาลายาและฮ่องกง
2. โจมตีกลุ่มเกาะบิสมาร์ค เกาะชวาและเกาะสุมาตรา
3. โดดเดี่ยวออสเตรเลียและนิวซีแลนด์
 | *แผนตะวันออก* มีขั้นตอนดังนี้
1. เปิดฉากโจมตีต่อกองเรือแปซิฟิกของสหรัฐอเมริกาที่เพิร์ลฮาร์เบอร์ ฮาวาย ด้วยเครื่องบินจากเรือบรรทุกเครื่องบินของกองเรือผสม
2. ยึดครองฟิลิปปินส์
3. ตัดเส้นทางการสื่อสารของสหรัฐอเมริกาโดยยึดเกาะกวมและเกาะเวก

  |

หลังจากที่วัตถุประสงค์ข้างต้นทั้งหมดเสร็จสิ้นแล้ว ยุทธศาสตร์จะเปลี่ยนไปเป็นการตั้งรับ และจะเน้นการรักษาดินแดนที่พิชิตได้ใหม่ขณะที่หวังการเจรจาสันติภาพ

ญี่ปุ่นได้วางแผนในการยึดครองอาณานิคมของชาติยุโรปในทวีปเอเชียอย่างรวดเร็วเพื่อที่จะสร้างแนวป้องกันขนาดใหญ่ซึ่งลากยาวผ่านมหาสมุทรแปซิฟิกตอนกลาง เพื่ออำนวยความสะดวกในการแสวงหาทรัพยากรอันอุดมสมบูรณ์ในเอเชียอาคเนย์อย่างอิสระขณะทำสงครามป้องกันตนเองจนทำให้ฝ่ายสัมพันธมิตรที่ต้องสู้รบเป็นอาณาบริเวณกว้างเหนื่อยล้า และเพื่อการป้องกันการเข้าแทรกแซงของภายนอก ญี่ปุ่นจึงพยายามวางแผนที่จะทำลายกองทัพเรือสหรัฐอเมริกาเป็นอันดับแรก

เมื่อถึงเดือนพฤศจิกายน แผนการเหล่านี้หลัก ๆ ได้เสร็จสมบูรณ์แล้ว และมีการดัดแปลงเพียงเล็กน้อยในอีกหนึ่งเดือนถัดมา ความคาดหวังความสำเร็จของนักวางแผนทางทหารของญี่ปุ่นนั้นขึ้นอยู่กับการไม่สามารถรับมือกับการโจมตีของญี่ปุ่นได้อย่างมีประสิทธิภาพของสหราชอาณาจักรและสหภาพโซเวียต เนื่องจากภัยคุกคามที่มาจากเยอรมนี สหภาพโซเวียตก็ยังถูกมองว่าไม่น่าจะเริ่มความเป็นปรปักษ์ก่อน

ไม่มีหลักฐานว่าญี่ปุ่นวางแผนจะเอาชนะสหรัฐอเมริกา ทางเลือกน่าจะเป็นว่าการเจรจาสันติภาพหลังจากชัยชนะในขั้นต้นแล้ว อันที่จริง กองบัญชาการทหารสูงสุดญี่ปุ่นหมายเหตุไว้ว่า หากบรรลุการเจรจาซึ่งยอมรับได้กับสหรัฐอเมริกาแล้ว การโจมตีในอนาคตก็จะถูกยกเลิก แม้ว่าคำสั่งโจมตีจะถูกแจกจ่ายไปแล้วก็ตาม

ญี่ปุ่นยังได้วางแผนว่า หากสหรัฐเคลื่อนกองเรือแปซิฟิกมายังฟิลิปปินส์ ก็จะนำกองเรือผสมเข้าขัดวางและโจมตีขณะยังไม่ถึงจุดหมาย เพื่อรักษาแผนการและแนวทางก่อนสงครามของกองทัพเรือญี่ปุ่นทั้งหมด และหากสหรัฐอเมริกาหรืออังกฤษโจมตีก่อน แผนการได้กำหนดเพิ่มเติมว่าฝ่ายทหารจะต้องรักษาตำแหน่งของตนและรอคำสั่งจากกองบัญชาการทหารสูงสุด นักวางแผนมองว่าการโจมตีฟิลิปปินส์และมาลายายังมีความเป็นไปได้ว่าจะสำเร็จอยู่บ้าง แม้ว่าในกรณีที่ร้ายที่สุดอาจรวมไปถึงการเปิดฉากโจมตีหลายด้านซึ่งมีกองทัพโซเวียตเข้าร่วมด้วย

## ญี่ปุ่นรุก ค.ศ. 1941–1942

### โจมตีเพิร์ลฮาร์เบอร์

ยูเอสเอส แอริโซนาเกิดเพลิงไหม้เป็นเวลากว่าสองวันหลังจากถูกโจมตีด้วยระเบิดญี่ปุ่น
ช่วงเช้ามืดของวันที่ 7 ธันวาคม ค.ศ. 1941 (เวลาฮาวาย) ญี่ปุ่นโจมตีเพิร์ลฮาร์เบอร์เช่นเดียวกับเกาะกวมและเกาะเวก ญี่ปุ่นได้โจมตีทางอากาศครั้งใหญ่โดยใช้เครื่องบินจากเรือบรรทุกเครื่องบิน ซึ่งส่งผลทำให้เรือประจัญบานของสหรัฐแปดลำไม่สามารถใช้การได้ อากาศยานอเมริกันพังเสียหาย 188 ลำ และชาวอเมริกันเสียชีวิต 2,403 คน ญี่ปุ่นได้เสี่ยงดวงว่าสหรัฐอเมริกา เมื่อเผชิญกับความพ่ายแพ้ครั้งใหญ่อย่างฉับพลัน จะยอมตกลงบรรลุข้อตกลงเจรจาและยินยอมให้ญี่ปุ่นปกครองเอเชียอย่างเสรี แต่การเสี่ยงโชคดังกล่าวไม่เป็นผล ความสูญเสียของสหรัฐนั้นเสียหายน้อยกว่าที่เคยคาดกันไว้มาก เพราะเรือบรรทุกเครื่องบินของสหรัฐ ซึ่งมีความสำคัญมากกว่าเรือประจัญบานมาก ยังอยู่ในทะเล สาธารณูปโภคที่สำคัญของกองทัพเรือ (ถังน้ำมันเชื้อเพลิง อู่ต่อเรือและโรงไฟฟ้า) ฐานเรือดำน้ำ และหน่วยข่าวกรองทางสัญญาณไม่ได้รับผลกระทบใด ๆ ขณะที่เกิดการโจมตีเพิร์ลฮาร์เบอร์ขึ้นนั้น สหรัฐอเมริกายังไม่ได้อยู่ในสภาวะสงครามอย่างเป็นทางการกับประเทศใด ๆ ในโลก ก่อให้เกิดคลื่นความไม่พอใจไปทั่วสหรัฐ ยุทธศาสตร์ถอยทัพของญี่ปุ่นต้องอาศัยสงครามบั่นทอนกำลังเพื่อให้สหรัฐยอมรับเงื่อนไขในที่สุด ซึ่งอยู่เหนือขีดความสามารถของกองทัพเรือจักรวรรดิญี่ปุ่น

การต่อต้านสงครามในสหรัฐหายไปหลังจากการโจมตีดังกล่าว วันที่ 8 ธันวาคม สหราชอาณาจักร สหรัฐ แคนาดา และเนเธอร์แลนด์ประกาศสงครามต่อญี่ปุ่น ตามมาด้วยออสเตรเลียในวันถัดไป

### โจมตีเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

กองทัพอังกฤษยอมจำนนต่อญี่ปุ่นที่สิงคโปร์, กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1942
ประเทศไทย ซึ่งดินแดนถูกเลือกเป็นสถานที่สำหรับเริ่มต้นการทัพมาลายาเรียบร้อยแล้ว ยอมจำนนภายใน 24 ชั่วโมงหลังถูกญี่ปุ่นรุกราน รัฐบาลไทยลงนามเป็นพันธมิตรอย่างเป็นทางการกับญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 21 ธันวาคม ส่วนทางใต้ กองทัพบกจักรวรรดิญี่ปุ่นเข้ายึดอาณานิคมอังกฤษที่ปีนังในวันที่ 19 ธันวาคม โดยมีการต้านเพียงเล็กน้อย

ฮ่องกง คราวน์โคโลนีของอังกฤษ ถูกโจมตีเมื่อวันที่ 8 ธันวาคม และพ่ายแพ้เมื่อวันที่ 25 ธันวาคม ค.ศ. 1941 โดยที่กองทัพแคนาดาและอาสาสมัครฮ่องกงมีส่วนสำคัญในการป้องกันดังกล่าว ฐานทัพสหรัฐบนเกาะกวมและเกาะเวกเสียแก่ข้าศึกในเวลาไล่เลี่ยกัน กองทัพอังกฤษ ออสเตรเลียและดัตช์ ซึ่งต้องเสียกำลังพลและทรัพยากรไปกับการทำสงครามกับเยอรมนีเป็นระยะเวลากว่าสองปี และยังพัวพันอย่างหนักในตะวันออกกลาง แอฟริกาเหนือและที่อื่น ๆ ไม่สามารถจัดเตรียมการป้องกันได้มากไปกว่าการต้านทานที่ไม่เป็นชิ้นเป็นอันต่อทหารญี่ปุ่นผู้กรำศึก ฝ่ายสัมพันธมิตรประสบความพ่ายแพ้ถึงขั้นหายนะหลายครั้งในช่วงหกเดือนแรกของสงคราม เรือรบอังกฤษหลักถึงสองลำ เอชเอ็มเอส รีพัลซ์ และเอชเอ็มเอส ปรินส์ออฟเวลส์ ถูกจมในการโจมตีทางอากาศของญี่ปุ่นนอกชายฝั่งมาลายาเมื่อวันที่ 10 ธันวาคม ค.ศ. 1941

หลังจากปฏิญญาสหประชาชาติเมื่อวันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 1942 (ซึ่งพบการใช้คำว่า "สหประชาชาติ" อย่างเป็นทางการเป็นครั้งแรก) รัฐบาลฝ่ายสัมพันธมิตรได้แต่งตั้งพลเอกอังกฤษ เซอร์อาร์ชิบาลด์ เวเวลล์ ในกองบัญชาการอเมริกา-บริเตน-ดัตช์-ออสเตรเลีย (ABDACOM) ซึ่งเป็นกองบัญชาการสูงสุดกองทัพฝ่ายสัมพันธมิตรในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เวเวลล์มีอำนาจบัญชาการในนามเหนือกองกำลังขนาดใหญ่ แต่ก็กระจัดกระจายอย่างเบาบางเหนือพื้นที่ตั้งแต่พม่าไปจนถึงฟิลิปปินส์และทางเหนือของออสเตรเลีย ส่วนบริเวณอื่น รวมไปถึงอินเดีย ฮาวายและส่วนที่เหลือของออสเตรเลียอยู่ภายใต้การบัญชาการที่เป็นอิสระต่อกัน เมื่อวันที่ 15 มกราคม เวเวลล์เดินทางไปยังบันดุงในเกาะชวาเพื่อรับอำนาจบัญชาการ ABDACOM

ในเดือนมกราคม ญี่ปุ่นรุกรานพม่า หมู่เกาะอินเดียตะวันออกของเนเธอร์แลนด์ นิวกินี หมู่เกาะโซโลมอน และยึดกรุงมะนิลา กัวลาลัมเปอร์และราบูล หลังจากกองทัพฝ่ายสัมพันธมิตรถูกขับไล่ออกจากมาลายา ในสิงคโปร์เองก็พยายามที่จะต้านทานการรุกของญี่ปุ่นแต่ต้องยอมจำนนเมื่อวันที่ 15 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1942 และทหารอินเดีย อังกฤษ ออสเตรเลียและดัตช์ตกเป็นเชลยศึกถึงประมาณ 130,000 คน บาหลีและติมอร์เสียแก่ข้าศึกในเดือนเดียวกัน การต้านทานของฝ่ายสัมพันธมิตรที่ประสบความล้มเหลวอย่างรวดเร็วนั้นได้ทำให้ "พื้นที่ ABDA" ถูกแยกออกเป็นสอง เวเวลล์ลาออกจาก ABDACOM เมื่อวันที่ 25 กุมภาพันธ์ โดยส่งมอบอำนาจเหนือพื้นที่ ABDA ให้แก่ผู้บัญชาการท้องถิ่นก่อนจะกลับไปดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการทหารสูงสุดในอินเดียต่อไป

การทิ้งระเบิดเมืองดาร์วิน ออสเตรเลีย 19 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1942
ในขณะเดียวกัน เครื่องบินญี่ปุ่นได้เกือบจะกำจัดแสงยานุภาพทางอากาศเกือบทั้งหมดของฝ่ายสัมพันธมิตรในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และกำลังโจมตีออสเตรเลียตอนเหนือ เริ่มต้นด้วยการโจมตีเมืองดาร์วินซึ่งส่งผลกระทบทางจิตวิทยา (แต่มีความสำคัญทางทหารเพียงเล็กน้อย) เมื่อวันที่ 19 กุมภาพันธ์ และคร่าชีวิตไปอย่างน้อย 243 คน

ในยุทธนาวีทะเลชวาเมื่อปลายเดือนกุมภาพันธ์และต้นเดือนมีนาคม กองทัพเรือญี่ปุ่นได้ชัยชนะครั้งใหญ่เหนือกองทัพเรือหลักของ ABDA ภายใต้การบัญชาการของพลเรือเอกกาเรล ดอร์มัน การทัพอินเดียตะวันออกของดัตช์ในเวลาต่อมาสิ้นสุดลงด้วยการยอมจำนนของกองทัพสัมพันธมิตรบนเกาะชวาและสุมาตรา

ในเดือนมีนาคมและเมษายน การโจมตีเข้าไปในมหาสมุทรอินเดียโดยกำลังเรือบรรทุกเครื่องบินของกองทัพเรือจักรวรรดิญี่ปุ่นส่งผลให้ซีลอนถูกโจมตีทางอากาศหลายระลอก และเรือบรรทุกเครื่องบินอังกฤษ เอชเอ็มเอส เฮอร์มีส เช่นเดียวกับเรือสัมพันธมิตรอื่น ๆ ถูกจมลง และกองเรืออังกฤษถูกขับไล่ออกจากมหาสมุทรอินเดียส่วนตะวันตก อันเป็นการเปิดทางสำหรับการรุกรานพม่าและอินเดียของญี่ปุ่น

ฝ่ายอังกฤษ ภายใต้แรงกดดันอย่างหนัก สู้รบล่าถอยจากย่างกุ้งไปยังชายแดนอินเดีย-พม่า เป็นผลทำให้ถนนสายพม่า อันเป็นเส้นทางเสบียงของฝ่ายสัมพันธมิตรให้แก่กองกำลังชาตินิยมจีน ความร่วมมือระหว่างกลุ่มชาตินิยมจีนและคอมมิวนิสต์ค่อย ๆ ลดลงหลังจากเพิ่มขึ้นถึงขีดสุดในยุทธการอู่ฮั่น และความสัมพันธ์ระหว่างทั้งสองฝ่ายเลวร้ายลงเมื่อทั้งสองพยายามขยายพื้นที่ปฏิบัติการในดินแดนยึดครองของตนเอง พื้นที่กองโจรชาตินิยมส่วนใหญ่นั้นถูกแย่งชิงโดยคอมมิวนิสต์ ในอีกด้านหนึ่ง กำลังชาตินิยมบางส่วนถูกจัดวางเพื่อขัดขวางพวกคอมมิวนิสต์มิใช่ญี่ปุ่น ยิ่งไปกว่านั้น กำลังชาตินิยมจีนส่วนใหญ่เป็นขุนศึกซึ่งเป็นพันธมิตรกับเจียง ไคเช็ค แต่มิได้อยู่ภายใต้การบังคับบัญชาโดยตรงของเขา "ทหารกว่า 1,200,000 นายที่อยู่ภายใต้การควบคุมของเจียง มีเพียง 650,000 นายเท่านั้นที่อยู่ภายใต้การบังคับบัญชาโดยตรงจากนายพลของเขา ส่วนอีก 550,000 นายนั้นอยู่ภายใต้การควบคุมของขุนศึกซึ่งอ้างความจงรักภักดีต่อรัฐบาลเท่านั้น กำลังที่เข้มแข็งที่สุดนั้นเป็นของเซอชวน ที่มีทหารอยู่ถึง 320,000 นาย ความพ่ายแพ้ของกองทัพนี้จะนำไปสู่การสูญเสียอำนาจอย่างใหญ่หลวงของเจียง" ฝ่ายญี่ปุ่นแสวงหาประโยชน์จากความขาดความสามัคคีนี้และกระหน่ำโจมตีหนักยิ่งขึ้นไปอีก

### ฟิลิปปินส์

กองทัพฟิลิปปินส์และสหรัฐอเมริกายังคงทำการรบต้านทานอยู่ในฟิลิปปินส์จนถึงวันที่ 8 พฤษภาคม ค.ศ. 1942 เมื่อทหารมากกว่า 80,000 นายได้รับคำสั่งให้ยอมจำนน เมื่อถึงเวลานี้ พลเอกดักลาส แมกอาเธอร์ ผู้ซึ่งได้รับแต่งตั้งเป็นผู้บัญชาการฝ่ายสัมพันธมิตรสูงสุดแปซิฟิกตะวันตกเฉียงใต้ ได้ล่าถอยไปยังออสเตรเลียที่ปลอดภัยกว่า กองทัพเรือสหรัฐ ภายใต้บังคับบัญชาพลเรือเอก เชสเตอร์ นิมิตส์ รับผิดชอบต่อส่วนที่เหลือของมหาสมุทรแปซิฟิก การแบ่งแยกบังคับบัญชาดังกล่าวสร้างผลกระทบไม่ดีต่อสงครามพาณิชย์ และตัวสงครามแปซิฟิกด้วยตามลำดับ

### คุกคามออสเตรเลีย

ปลาย ค.ศ. 1941 เมื่อญี่ปุ่นโจมตีเพิร์ลฮาร์เบอร์ ส่วนใหญ่ของกองทัพที่ดีที่สุดของออสเตรเลียได้รับคำสั่งให้สู้รบกับนาซีเยอรมันในยุทธบริเวณเมดิเตอร์เรเนียน ออสเตรเลียมีการเตรียมการรับมือกับการโจมตีเลวมาก ขาดแคลนอาวุธยุทธภัณฑ์ เครื่องบินขับไล่ เครื่องบินทิ้งระเบิดหนักและเรือบรรทุกเครื่องบินที่ทันสมัย ขณะที่เรียกร้องกำลังเสริมจากเชอร์ชิลล์ นายกรัฐมนตรี จอห์น เคอร์ทิน เรียกร้องการสนับสนุนจากสหรัฐอเมริกาด้วยแถลงการณ์ประวัติศาสตร์เมื่อวันที่ 27 ธันวาคม ค.ศ. 1941

เชลยศึกชาวดัตช์และออสเตรเลียที่ท่าเสา ประเทศไทยใน ค.ศ. 1943 ชาวออสเตรเลีย 22,000 คนถูกทางญี่ปุ่นจับมา; มี 8,000 คนที่เสียชีวิตในฐานะเชลยศึก
## ฝ่ายสัมพันธมิตรตั้งหลักได้ ค.ศ. 1942–1944

### มิดเวย์

เรือบรรทุกเครื่องบินญี่ปุ่นHiryu ถูกโจมตีโดยอากาศยานฝ่ายอเมริกาแล้วจมในเวลาต่อมาในยุทธนาวีที่มิดเวย์ในปี ค.ศ.1942
**ยุทธนาวีมิดเวย์** เป็นยุทธนาวีที่สำคัญที่สุดในแนวรบด้านมหาสมุทรแปซิฟิก ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ระหว่างวันที่ 4 - 7 มิถุนายน พ.ศ. 2485 ประมาณหนึ่งเดือนหลังยุทธนาวีทะเลคอรัล และประมาณหกเดือนหลังจากญี่ปุ่นโจมตีเพิร์ลฮาร์เบอร์ กองทัพเรือสหรัฐอเมริกาได้รับชัยชนะอย่างขาดลอย จากการต่อต้านการโจมตีของกองทัพเรือจักรวรรดิญี่ปุ่นที่มิดเวย์อะทอลล์ และเป็นการคาดโทษ ความเสียหายที่ไม่อาจแก้ไขได้ของกองเรือรบญี่ปุ่น จอห์น คีแกนได้เรียกมันว่า"ที่สุดของความประหลาดใจและเด็ดเดี่ยวอย่างคาดไม่ถึง ในประวัติศาสตร์ของการทำสงครามกองทัพเรือ" ยุทธนาวีนี้เคยเป็นการพ่ายแพ้ที่เลวร้ายที่สุดของกองทัพเรือญี่ปุ่นในระยะ 350 หลา

ภายหลังยุทธนาวีทั้งสอง กองเรือสหรัฐอเมริกาในมหาสมุทรแปซิฟิกเสียหายอย่างหนัก กองทัพญี่ปุ่นจึงคิดเข้าโจมตีมิดเวย์อะทอลล์ เพื่อเป็นการปิดช่องโหว่ในแนวป้องกันทั่วมหาสมุทรแปซิฟิกของญี่ปุ่น และเป็นฐานในปฏิบัติการสำหรับแผนขั้นต่อไป รวมไปถึงการทำลายเรือบรรทุกเครื่องบินของอเมริกาที่ยังคงเหลืออยู่ในมหาสมุทรแปซิฟิก แต่เนื่องจากสหรัฐอเมริกาสามารถถอดรหัสลับของกองทัพเรือญี่ปุ่นได้เมื่อปลายเดือนพฤษภาคม สหรัฐอเมริกาจึงสามารถเตรียมการป้องกันและจัดวางกำลังพล จนสามารถทำลายกองทัพเรือของญี่ปุ่นได้ ยุทธนาวีมิดเวย์ถือเป็นจุดเปลี่ยนที่สำคัญที่ทำให้สหรัฐอเมริกากลับมาชิงความได้เปรียบในยุทธบริเวณมหาสมุทรแปซิฟิก

### สงครามที่หมู่เกาะโซโลมอน

ทหารสหรัฐในการสู้รบกับกองทัพญี่ปุ่นบนหมู่เกาะโซโลมอน
การทัพหมู่เกาะโซโลมอน เป็นการทัพหลักของสงครามมหาสมุทรแปซิฟิกในสงครามโลกครั้งที่สอง การทัพเริ่มต้นขึ้นเมื่อญี่ปุ่นยกพลขึ้นบกและยึดครองดินแดนหลายแห่งในหมู่เกาะโซโลมอนบริเตนและเกาะบัวเกนวิลล์ (Bougainville) ในดินแดนแห่งนิวกินีระหว่าง 6 เดือนแรกของปี ค.ศ. 1942 ญี่ปุ่นได้ยึดพื้นที่หลายส่วนและเริ่มสร้างท่าเรือและสนามบินหลายแห่งเพื่อใช้ป้องกันแนวด้านข้างของการบุกโจมตีในนิวกินี การสร้างแนวปลอดภัยสำหรับฐานทัพหลักของญี่ปุ่นอยู่ที่ราบวล (Rabaul) ในนิวบริเตน (New Britain) และเป็นฐานทัพที่จัดเตรียมเพื่อหยุดเส้นทางลำเลียงเสบียงระหว่างมหาอำนาจฝ่ายสัมพันธมิตรคือสหรัฐอเมริกา ออสเตรเลีย และ นิวซีแลนด์

หลังจากที่ญี่ปุ่นได้พ่ายแพ้ต่อสหรัฐอเมริกาในยุทธนาวีที่มดเวย์ญี่ปุ่นจึงเปลี่ยนแผนการที่จะบุกยึดหมู่เกาะแถบโอเชียเนียซึ่งเกาะส่วนใหญ่เป็นฐานทัพเรือและฐานทัพอากาศขนาดย่อยของสหรัฐอเมริกา

เพื่อปกป้องการสื่อสารและเส้นทางลำเลียงเสบียงในแปซิฟิกใต้ ฝ่ายสัมพันธมิตรได้สนับสนุนการรุกตอบโต้ในนิวกินีและทำลายฐานทัพญี่ปุ่นในราบวล และ ได้โต้กลับญี่ปุ่นในหมู่เกาะโซโลมอนด้วยการยกพลขึ้นบกที่กัวดาลคาแนล(ดู การทัพกัวดาลคาแนล) และเกาะเล็กๆที่อยู่ใกล้เคียงในวันที่ 8 สิงหาคม ค.ศ. 1942 การยกพลขึ้นบกนี้เป็นการเริ่มต้นการต่อสู้แบบผสมผสานระหว่างสองปรปักษ์ เริ่มต้นด้วยยกพลขึ้นบกที่กัวดาลคาแนล ตามติดด้วยยุทธการหลายครั้งในตอนกลางและตอนเหนือของหมู่เกาะโซโลมอน และรอบๆเกาะนิวกินี และเกาะบัวเกนวิลล์

ในการทัพนี้เป็นการต่อสู้ทั้งบนแผ่นดิน ในทะเล และกลางอากาศ สัมพันธมิตรยัดเยียดความเสียหายที่ไม่สามารถทดแทนได้ในด้านสินทรัพย์ทางทหารให้กับญี่ปุ่น สัมพันธมิตรยึดบางส่วนของหมู่เกาะโซโลมอนกลับคืนมาได้ (แม้ว่าจะมีการต่อต้านในเวลาต่อมาจนกระทั่งสงครามสิ้นสุด)และสามารถทำลายกองเรือและอากาศยานของญี่ปุ่นได้มาก การทัพหมู่เกาะโซโลมอนได้มาบรรจบกับการนิวกินี

ศึกนี้จบลงด้วยชัยชนะของฝ่ายสัมพันธมิตร ซึ่งทำให้ญี่ปุ่นเริ่มที่จะหวาดกลัวมาขึ้น

### การสงครามเรือดำน้ำ

## ฝ่ายสัมพันธมิตรบุก ค.ศ. 1944–1945

### การต่อสู้ที่ฟิลิปปินส์

ดักลาส แมกอาเธอร์ได้ยกพลขึ้นบกที่ฟิลิปปินส์หลังจากญี่ปุ่นได้พ่ายแพ้ต่ออเมริกา
ในปี ค.ศ. 1944 ญี่ปุ่นพยายามทุกหนทางเพื่อที่จะตัดกำลังของฝ่ายสัมพันธมิตร แต่สหรัฐอเมริกาก็ได้สู้กับญี่ปุ่นอย่างเต็มที่เพื่อที่จะยึดฟิลิปปินส์กลับคืนมา ยุทธนาวีทะเลฟิลิปปินส์ถือเป็นยุทธนาวีเรือบรรทุกอากาศยานครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ เป็นการสู้รบระหว่างสหรัฐอเมริกาและจักรวรรดิญี่ปุ่น เป็นส่วนหนึ่งของสงครามมหาสมุทรแปซิฟิก การรบเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 19–20 มิถุนายน ค.ศ. 1944 นอกชายฝั่งของหมู่เกาะมาเรียนาและยังเกี่ยวข้องกับสนามบินญี่ปุ่นบนแผ่นดิน การรบก่อเกิดความเสียหายต่อจักรวรรดิญี่ปุ่นโดยสูญเสียเรือบรรทุกอากาศยาน 3 ลำและเครื่องบิน 600 ลำซึ่งฝ่ายสหรัฐเรียกมันว่า Great Marianas Turkey Shoot ความสูญเสียอย่างใหญ่หลวงน่าจะเกิดมาจากความล้าสมัยของเครื่องบินญี่ปุ่นและความขาดประสบการณ์ของนักบิน (นักบินที่มีประสบการณ์ส่วนใหญ่ตายในการทัพกัวดาลคาแนล ยุทธนาวีมิดเวย์ และการรบอื่น)
ตรงกันข้ามกับกองทัพเรือสหรัฐฯที่มีเครื่องบินขับไล่ กรัวม์แมน F6F เฮลแคท อันทันสมัย นักบินได้รับการฝึกอย่างดีและมีประสบการณ์มาก และมีเรดาร์ตรวจสอบชี้ทางในการบินลาดตระเวนรบ ในที่สุดพลเรือเอกดักลาส แมกอาเธอร์ได้ยกพลขึ้นบกที่ฟิลิปปินส์จำนวน 200,000 นายและยึดฟิลิปปินส์ได้สมบูรณ์

### จากเลย์เตสู่ซามาร์

เรือประจัญบานมุซาชิโดนถูกทิ้งระเบิดจากอากาศยานอเมริกาและจมในยุทธนาวีที่อ่าวเลย์เต
ก่อนที่พลเรือเอกดักลาส แมกอาเธอร์จะยกพลขึ้นบกที่เลย์เตประเทศฟิลิปปินส์ กองเรือของญี่ปุ่นได้พยายามต่อสู้เพื่อขัดขวางสหรัฐอเมริกาที่จะยึดฟิลิปปินส์แต่ก็ถูกอากาศยานของอเมริกาโจมตีอย่างหนักทำให้ญี่ปุ่นเสียเรือรบไปจำนวนหนึ่งและหนึ่งในนั้นก็คือเรือประจัญบานมุซาชิได้ถูกจมลงไปยังทะเลซิบูยัน

แต่หลังจากที่พลเรือเอกดักลาส แมกอาเธอร์ได้ยกพลขึ้นบกที่ฟิลิปปินส์แล้ว ญี่ปุ่นจึงคิดแผนการขึ้นมาแผนนี้มีชื่อว่า"โชโก"โดยมีแผนก็คือหลอกล่อให้กองเรืออเมริกาที่ 3 ของพลเรือเอกบูล ฮอลซีย์ให้ผละออกไปและทำลายกองกำลังทางบกของแมกอาเธอร์ด้วยเรือรบของญี่ปุ่น วันที่ 25 ตุลาคม ค.ศ. 1944 ญี่ปุ่นเริ่มแผนการโชโกโดยการเข้าโจมตีซามาร์ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของเกาะเลย์เต ในช่วงแรกกองเรือของญี่ปุ่นสามารถหลอกล่อให้กองเรืออเมริกาที่ 3 ให้ผละออกไปได้แล้วเปิดน่านน้ำให้ญี่ปุ่นเข้าสู่เลย์เต แต่ทว่าในเวลาต่อมากองเรือญี่ปุ่นก็ได้เจอกองเรือแทฟฟี่ 3ซึ่งเป็นหน่วยปฏิบัติการย่อยของกองเรืออเมริกาที่ 7 ซึ่งในกองเรือแทฟฟี่ 3 มีเรือพิฆาต เรือบรรทุกเครื่องบินขนาดเล็กและเรือขนส่งเสบียง ต่อมาญี่ปุ่นเปิดฉากยิงกองเรือแทฟฟี่ 3 พลเรือตรีคลิฟตัน สเปรคผู้บัญชาการกองเรือแทฟฟี่ 3 ได้ต่อสู้อย่างเต็มที่เพื่อปกป้องทหารอเมริกัน 200,000 นายบนเกาะเลย์เต ซึ่งเรียกการต่อสู้ครั้งนี้ว่ายุทธนาวีที่ซามาร์ ผลปรากฏว่าสหรัฐอเมริกาเป็นฝ่ายชนะโดยกองเรือแทฟฟี่ 3 ได้จมเรือลาดตระเวนญี่ปุ่น 3 ลำ แต่กองเรือแทฟฟี่ 3 ต้องสูญเสียเรือพิฆาต 3 ลำ เรือบรรทุกเครื่องบินขนาดเล็ก 2 ลำและอากาศยานอีก 23 ลำ ทำให้กองเรือญี่ปุ่นต้องถอยกลับไป

ที่น่าสนใจก็คือศึกครั้งนี้ญี่ปุ่นได้เริ่มใช้แผนที่ชื่อว่า"กามิกาเซ่*หรือหน่วยบินพลีชีพ โดยใช้เครื่องบินเข้าพุ่งชนเรือรบของอเมริกา ตัวอย่างเช่น ในยุทธนาวีที่ซามาร์ฝูงบินกามิกาเซ่ได้จมเรือบรรทุกเครื่องบินคุ้มกันขนาดเล็ก ยูเอสเอส เซนต์โล(CVE-63)ซึ่งทำให้สหรัฐอเมริกาตกตะลึงกับวิธีที่แปลกๆของญี่ปุ่น*

## สิ้นสุดสงครามแปซิฟิก ค.ศ.1945

### สหรัฐอเมริกาบุกยึดอิโวะจิมะและโอกินนะวะ

เรือประจัญบานยะมะโตะถูกทิ้งระเบิดและตอร์ปิโดจำนวนมากและเกิดเพลิงไหม้อย่างหนัก
ในปลายปี ค.ศ. 1944 จนถึงปี ค.ศ. 1945 เครื่องบินของกองทัพอเมริกาได้กระหน่ำทิ้งระเบิดลงสู่เมืองต่างๆของญี่ปุ่นไม่ว่าจะเป็นโอซะกะ นะระ อิชิกะวะ เป็นต้น รวมถึงโตเกียวเมืองหลวงของญี่ปุ่นด้วย ซึ่งทำให้เมืองต่างๆของญี่ปุ่นเกิดเพลิงไหม้ทั้งวันทั้งคืน สิ่งก่อสร้างพังทลายลงมา มีคนบาดเจ็บและเสียชีวิตมากมาย

วันที่ 19 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1945 กองทัพอเมริกาได้ยกพลขึ้นบกที่เกาะอิโวะจิมะ ฐานทัพอากาศยานที่สำคัญแห่งหนึ่งของญี่ปุ่น โดยมีเป้าหมายคือยึดทั้งเกาะ ซึ่งรวมสนามบินที่ญี่ปุ่นยึดสามแห่ง (รวมสนามใต้และสนามกลาง) เพื่อเป็นพื้นที่พักพลสำหรับเข้าตีหมู่เกาะหลักของญี่ปุ่น ยุทธการนานห้าสัปดาห์นี้มีการสู้รบที่ดุเดือดและนองเลือดที่สุดในสงครามแปซิฟิกของสงครามโลกครั้งที่สอง หลังจากที่อเมริกามีชัยชนะเหนือญี่ปุ่นที่อิโวะจิมะแล้ว สหรัฐอเมริกาได้สร้างสนามบินเพื่อจอดเครื่องบินทิ้งระเบิด บี-29 ที่จะเข้าทิ้งระเบิดในแผ่นดินใหญ่ที่ญี่ปุ่น

ต่อมาวันที่ 1 เมษายน ค.ศ. 1945 กองทัพอเมริกาได้ยกพลขึ้นบกที่เกาะโอะกินนะวะซึ่งเป็นเกาะที่ใกล้กับญี่ปุ่นมากที่สุดทางตอนใต้ ญี่ปุ่นคิดว่าหากสูญเสียโอะกินนะวะไปสหรัฐอเมริกาก็จะมีฐานทัพเรือและฐานทัพอากาศที่จะโจมตีญี่ปุ่นทางตอนใต้ดังน้นช่วงนี้ถือว่าเป็นช่วงที่วิกฤตหนักของญี่ปุ่น ในวันที่ 6 เมษายน ค.ศ. 1945 กองทัพเรือจักรวรรดิญี่ปุ่นได้ทำภารกิจครั้งสุดท้ายเพื่อช่วยเหลือจักรวรรดิญี่ปุ่นใน *"ปฏิบัติการเท็งโง"* ซึ่งแปลว่า *ปฏิบัติการสรวงสวรรค์* มันคือการเกิดใหม่ของ "กามิกาเซ่" ของกองทัพเรือจักรวรรดิญี่ปุ่นมันคือปฏิบัติการแบบฆ่าตัวตาย มีเพียงทางเดียวเพื่อที่จะช่วยเหลือญี่ปุ่นซึ่งนำโดยเรือประจัญบานยะมะโตะ ที่แล่นออกจากญี่ปุ่นและโจมตีจุดทอดสมอของสหรัฐอเมริกาที่โอะกินนะวะ เรือประจัญบานยะมะโตะพร้อมกับเรือลาดตระเวนเบา 1 ลำและเรือพิฆาต 8 ลำ ถูกตรวจพบโดยเรือดำน้ำสหรัฐอเมริกาทางตอนใต้ของเกาะคิวชู เช้าวันต่อมาวันที่ 7 เมษายน ค.ศ. 1945 กองทัพเรืออเมริกาได้ส่งเครื่องบินกว่า 300 ลำขึ้นสู่ท้องฟ้าเพื่อจมเรือรบยะมะโตะ เครื่องบินของอเมริกาได้กระหน่ำทิ้งระเบิดและตอร์ปิโดลงไปยังเรือรบยะมะโตะ จนในเวลา 14:30 น. เรือรบยะมะโตะก็ได้จมลงในทะเล ไม่เพียงแค่นั้นเครื่องบินของอเมริกายังจมเรือลาดตระเวนเบายาฮากิ และเรือพิฆาตอีก 4 ลำได้อีกด้วย จากปฏิบัติการเท็งโงที่ล้มเหลวเรือรบที่เหลือในกองทัพเรือจักรวรรดิญี่ปุ่นไม่เคยแล่นเรือรบออกมาอีกเลย เดือนมิถุนายน ค.ศ. 1945 หลังจาก 2 เดือนแห่งสมรภูมิอันดุเดือดสหรัฐอเมริกาก็สามารถยึดเกาะโอะกินนะวะไว้ได้อย่างสมบูรณ์

### จุดจบสงครามแปซิฟิก

สหรัฐอเมริกาคิดว่าหากนำกองทัพเข้าบุกโจมตีญี่ปุ่นคงเป็นเรื่องที่ยากเพราะชาวญี่ปุ่นจะลุกฮือขึ้นมาต่อสู้จนตัวตาย สหรัฐอเมริกาจึงใช้วิธีเด็ดขั้นเด็ดขาดในการจัดการกับญี่ปุ่นเพื่อให้ญี่ปุ่นยอมแพ้อย่างง่ายโดยการทิ้งระเบิดปรมาณูหรือที่เรียกว่าระเบิดนิวเคลียร์และถือว่าเป็นการทดสอบอาวุธด้วย วันที่ 6 สิงหาคม ค.ศ. 1945 เครื่องบิน บี-29 ของอเมริกาได้ทิ้งระเบิดปรมาณูลูกแรกที่ชื่อว่า *ลิตเติลบอย* ลงสู่เมืองฮิโรชิมะ ทำให้มีผู้เสียชีวิตทันที 140,000 คน ต่อมาวันที่ 9 สิงหาคม เครื่องบินลำเดิมได้ทิ้งระเบิดปรมาณูลูกที่สองที่ชื่อว่า *แฟตแมน* ถล่มเมืองนางาซากิ ทำให้มีผู้เสียชีวิตทันที 80,000 คน จนในวันที่ 15 สิงหาคม ญี่ปุ่นก็ได้ประกาศยอมแพ้สงคราม นับเป็นการยุติสงครามแปซิฟิกและสงครามโลกครั้งที่สอง อย่างเป็นทางการในวันที่ 2 กันยายน ค.ศ. 1945

## ความเสียหาย

## ดูเพิ่ม

* ศาลเจ้ายาซูกูนิ

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

### ข้อมูล

* Alexander, Joseph H. (1996). *The Final Campaign: Marines in the Victory on Okinawa*. Diane. ISBN 978-0-7881-3528-6.
* Allen, Louis (1984). *Burma: The longest War*. Dent Publishing. ISBN 0-460-02474-4.
* Asada, Sadao (1998). "The Shock of the Atomic Bomb and Japan's Decision to Surrender: A Reconsideration". *The Pacific Historical Review*. **67** (4): 477–512. doi:10.2307/3641184. JSTOR 3641184.
* Banham, Tony (2005). *Not the Slightest Chance: The Defence of Hong Kong, 1941*. Hong Kong: Hong Kong University Press.
* Barber, Andrew (2010). *Penang At War: A History of Penang During and Between the First and Second World Wars 1914–1945*. AB&B. ISBN 978-983-43372-3-0.
* Bix, Herbert P. (2000). *Hirohito and the Making of Modern Japan*. New York: Harper Collins. ISBN 978-0-06-093130-8.
* Blackburn, Kevin; Hack, Karl, บ.ก. (2007). *Forgotten Captives in Japanese-Occupied Asia*. Routledge. doi:10.4324/9780203934746. ISBN 978-0-203-93474-6.
* Blair, Clay Jr (1975). *Silent Victory*. Philadelphia: Lippincott.
* Bond, Brian; Tachikawa, Kyoichi (2004). *British and Japanese Military Leadership in the Far Eastern War, 1941–1945 Volume 17 of Military History and Policy Series*. Routledge. ISBN 978-0-7146-8555-7.
* Boog, Horst; Rahn, Werner; Stumpf, Reinhard; Wegner, Bernd, บ.ก. (2001). *Germany and the Second World War*. Vol. 6: The Global War. ISBN 978-0-19-159035-1.
* Boyd, Carl (1979). "The Japanese Submarine Force and the Legacy of Strategic and Operational Doctrine Developed Between the World Wars". ใน Addington, Larry (บ.ก.). *Selected Papers from the Citadel Conference on War and Diplomacy: 1978*. Charleston. pp. 27–40.
* Brecher, Michael; Wilkenfeld, Jonathan (1997). *A Study of Crisis*. University of Michigan Press. ISBN 978-0-472-10806-0.
* Brooks, Risa; Stanley, Elizabeth A. (2007). *Creating Military Power: The Sources of Military Effectiveness*. Stanford University Press. p. 41. ISBN 978-0-8047-5399-9.
* Cherevko, Kirill (2003). *Serp i Molot Protiv Samuraiskogo Mecha* [*Hammer and Sickle against Samurai Sword*] (ภาษารัสเซีย). Moscow: Veche.
* Chevrier; Chomiczewski; Garrigue (2004). *The Implementation of Legally Binding Measures to Strengthen the Biological and Toxin Weapons Convention: Proceedings of the NATO Advanced Study Institute, held in Budapest, Hungary, 2001*. Springer. ISBN 978-1-4020-2097-1.
* Ch'i, Hsi-Sheng (1992). "The Military Dimension, 1942–1945". ใน James C. Hsiung; Steven I. Levine (บ.ก.). *China's Bitter Victory: War with Japan, 1937–45*. Armonk: M. E. Sharpe. ISBN 978-1-56324-246-5.
* Cleaver, Thomas McKelvey (2018). *Tidal Wave: From Leyte Gulf to Tokyo Bay*. Bloomsbury Publishing. ISBN 978-1-472-82546-9.
* Clodfelter, Micheal (2002). *Warfare and Armed Conflicts – A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000*. McFarland. ISBN 0-7864-1204-6.
* Clodfelter, Micheal (2017). *Warfare and Armed Conflicts: A Statistical Encyclopedia of Casualty and Other Figures, 1492–2015* (4 ed.).
* Coakley, Robert W.; Leighton, Richard M. (1989). *Global Logistics and Strategy 1943–1945*. Washington, DC: Center of Military History.
* Cook, Haruko Taya; Cook, Theodore Failor (1993). *Japan at War: an Oral History*. New York: New Press. ISBN 978-1-56584-039-3.
* Corfield, Justin; Corfield, Robin (2012). *The Fall of Singapore*. Singapore: Talisman Books. ISBN 978-981-07-0984-6.
* Costello, John (1982). *The Pacific War: 1941–1945*. Harper Collins. ISBN 978-0-688-01620-3.
* Coox, Alvin (1973). "The Lake Khasan Affair of 1938: Overview and Lessons". *Soviet Studies*. **25** (1): 51–65. doi:10.1080/09668137308410900.
* Crawford, Keith A.; Foster, Stuart J. (2007). *War, Nation, Memory: International Perspectives on World War II in School History Textbooks*. Charlotte: Information Age. ISBN 978-1-60752-659-9.
* Croddy; Wirtz (2005). *Weapons of Mass Destruction: Nuclear weapons*. Bloomsbury Academic. ISBN 978-1-85109-490-5.
* Dauria, Tom (2014). *Within a Presumption of Godlessness*. Archway. ISBN 978-1-4808-0420-3.
* Dennis, Peter; Grey, Jeffrey; Morris, Ewan; Prior, Robin; Bou, Jean (2008). *The Oxford Companion to Australian Military History* (2nd ed.). Melbourne: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-551784-2.
* Dower, John (1993). *War Without Mercy: Race and Power In the Pacific War*. New York: Pantheon Books. ISBN 0-394-75172-8.
* Drea, Edward J. (1998). *In the Service of the Emperor: Essays on the Imperial Japanese Army*. Nebraska: University of Nebraska Press. ISBN 0-8032-1708-0.
* Drea, Edward J. (2005). *Nomonhan: Japanese-Soviet Tactical Combat, 1939*.
* Evans, David C; Peattie, Mark R (1997). *Kaigun: Strategy, Tactics, and Technology in the Imperial Japanese Navy, 1887–1941*. Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 0-87021-192-7.
* Fairbank, John King; Goldman, Merle (1994). *China: A New History*. Harvard University Press. ISBN 0-674-11673-9.
* Frank, Richard B. (2007). Tsuyoshi Hasegawa (บ.ก.). *The End of the Pacific War: Reappraisals*. Stanford University Press. p. 89. ISBN 978-0-8047-5427-9.
* Gailey, Harry A. (2011). *The War in the Pacific: From Pearl Harbor to Tokyo Bay* (reprint, 1995 ed.). Random House Publishing Group. ISBN 978-0-307-80204-0.
* Garthoff, Raymond L. (1969). "The Soviet Manchurian Campaign, August 1945". *Military Affairs*. **33** (2): 312–336. doi:10.2307/1983926. JSTOR 1983926.
* Garver, John W. (1988). *Chinese-Soviet Relations, 1937–1945*.
* Greenfield, Kent Roberts (1967). *American Strategy in World War II: A Reconsideration*. The Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-89874-557-3.
* Grey, Jeffrey (1999). *A Military History of Australia*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-64483-6.
* Gruhl, Werner (2007). *Imperial Japan's World War Two: 1931–1945*. New Brunswick: Transaction Publishers. ISBN 978-0-76580352-8.
* Hanson, Victor Davis (2004). *Ripples of Battle: How Wars of the Past Still Determine How We Fight, How We Live, and How We Think* (illustrated, reprint ed.). Anchor Books. ISBN 978-0-38572194-3.
* Hara, Tameichi (2011). *Japanese Destroyer Captain*. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 978-1-59114-384-0.
* Harmsen, Peter (2013). *Shanghai 1937: Stalingrad on the Yangtze* (First ed.). Casemate. ISBN 978-1-61200-167-8.
* Harmsen, Peter (2015). *Nanjing 1937: Battle for a Doomed City*. Casemate. ISBN 978-1-61200-284-2.
* Hastings, Max (2008). *Retribution*. Knopf Doubleday Publishing Group. ISBN 978-0-307-26351-3.
* He, Yingqin (1978). *Who Actually Fought the Sino-Japanese War 1937–1945?*.
* Heinrichs, Waldo H.; Gallicchio, Marc S. (2017). *Implacable Foes: War in the Pacific, 1944–1945*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19061-675-5.
* Himeta, Mitsuyoshi (1995). *日本軍による『三光政策・三光作戦をめぐって* [*Concerning the Three Alls Strategy/Three Alls Policy By the Japanese Forces*]. Iwanami Bukkuretto. p. 43. ISBN 978-4-00-003317-6.
* Ho, Ping-ti (1959). *Studies on the Population of China, 1368–1953*. Cambridge: Harvard University Press. OCLC 1171226366.
* Hopkins, William B. (2010). *The Pacific War: The Strategy, Politics, and Players that Won the War*. Zenith Press. ISBN 978-0-76033-975-6.
* Hsu Long-hsuen; Chang Ming-kai (1971). *History of The Sino-Japanese War (1937–1945)*. แปลโดย Wen Ha-hsiung (2nd ed.). Taipei, Taiwan, Republic of China: Chung Wu Publishing.
* Jansen, Marius B. (2002). *The Making of Modern Japan*. Cambridge, MA: Harvard University Press. ISBN 0-674-00334-9.
* Jowett, Phillip (2005). *Rays of the Rising Sun: Japan's Asian Allies 1931–1945 Volume 1: China and Manchukuo*. Helion and Company Ltd. ISBN 1-874622-21-3.
* Lin, Hsiao-tin (2010). James C. Hsiung; Steven I. Levine (บ.ก.). *Modern China's Ethnic Frontiers: A Journey to the West Volume 67 of Routledge Studies in the Modern History of Asia* (illustrated ed.). Taylor & Francis. ISBN 978-0-415-58264-3.
* Lind, Jennifer M. (2010). *Sorry States: Apologies in International Politics*. Cornell University Press. ISBN 978-0-8014-7628-0.
* Long, Gavin (1963). *The Final Campaigns*. Australia in the War of 1939–1945. Series 1 – Army. Vol. 7. Canberra: Australian War Memorial. OCLC 1297619.
* MacLeod, Roy M. (1999). *Science and the Pacific War: Science and Survival in the Pacific, 1939–1945*. Kluwer Academic Publishing. ISBN 978-0-79235851-0.
* MacKinnon, Stephen (2008). *Wuhan, 1938: War, Refugees, and the Making of Modern China*. University of California Press. ISBN 978-0-520-25445-9.
* Marr, David G. (1995). *Vietnam 1945: The Quest for Power*. University of California Press.
* McGibbon, Ian, บ.ก. (2000). *The Oxford Companion to New Zealand Military History*. Auckland, NZ: Oxford University Press. ISBN 0-19-558376-0.
* McLynn, Frank (2010). *The Burma Campaign: Disaster into Triumph, 1942–1945*. Bodley Head.
* Meyer, Milton Walter (1997). *Asia: A Concise History*. Lanham: Rowman & Littlefield. ISBN 978-0-84768063-4.
* Murashima, Eiji (2006). "The Commemorative Character of Thai Historiography: The 1942–43 Thai Military Campaign in the Shan States Depicted as a Story of National Salvation and the Restoration of Thai Independence". *Modern Asian Studies*. **40** (4): 1053–1096. doi:10.1017/S0026749X06002198. S2CID 144491081.
* Murray, Williamson; Millett, Allan R. (2001). *A War to be Won: Fighting the Second World War*. Harvard University Press. ISBN 978-0-67404130-1.
* Nesbit, Roy C (2009). *The Battle for Burma*. Pen & Sword Military. ISBN 978-1-84415-955-0.
* Olsen, Lance (2012). *Taierzhuang 1938 – Stalingrad 1942: Insight into a blind spot of WW2 Series*. Clear Mind Publishing. ISBN 978-0-9838435-7-3.
* Parillo, Mark P. (1993). *Japanese Merchant Marine in World War II*. Annapolis: United States Naval Institute Press.
* Parshall, Jonathan; Tully, Anthony (2005). *Shattered Sword: The Untold Story of the Battle of Midway*. Dulles, Virginia: Potomac Books. ISBN 1-57488-923-0.
* Peattie, Mark R (2007). *Sunburst: The Rise of Japanese Naval Air Power, 1909–1941*. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 978-1-59114-664-3.
* Rauch, Jonathan (2002). "Firebombs Over Tokyo America's 1945 attack on Japan's capital remains undeservedly obscure alongside Hiroshima and Nagasaki". The Atlantic. สืบค้นเมื่อ 2021-05-01.
* Reynolds, Clark G. (1974). *Command of the Sea: The History and Strategy of Maritime Empires*. Morrow. ISBN 978-0-688-00267-1.
* Roscoe, Theodore (1949). *United States Submarine Operations in World War II*. Annapolis: Naval Institute Press.
* Roscoe, Theodore (1958). *Pig Boats*. Bantam Books.
* Rummel, Rudolph (1991). *China's Bloody Century Genocide and Mass Murder Since 1900*. Routledge. doi:10.4324/9781315081328. ISBN 978-1-315-08132-8.
* Russell, Richard A. (1997). *Project Hula: Secret Soviet-American Cooperation in the War Against Japan*. Washington, D.C.: Naval Historical Center. ISBN 0-945274-35-1.
* Sandler, Stanley (2001). *World War II in the Pacific: An Encyclopedia*. Routledge. ISBN 0-8153-1883-9.
* Schoppa, R. Keith (2011). *In a Sea of Bitterness, Refugees during the Sino-Japanese War*. Harvard University Press. ISBN 978-0-674-05988-7.
* Selden, Mark (2007). "A Forgotten Holocaust: US Bombing Strategy, the Destruction of Japanese Cities & the American Way of War from World War II to Iraq". *The Asia-Pacific Journal*. **5**. สืบค้นเมื่อ 2021-03-07.
* Selden, Mark (2008). "A Forgotten Holocaust: US Bombing Strategy, the Destruction of Japanese Cities & the American Way of War from World War II to Iraq'". *The Asia-Pacific Journal*.
* Sen, Amartya Kumar (1999). *Poverty and Famines: An Essay on Entitlement and Deprivation*. London: Oxford University Press. ISBN 978-0-19564954-3.
* Slim, William (1956). *Defeat into Victory*. Cassell. ISBN 0-552-08757-2.
* Skates, James (1994). *Invasion of Japan: Alternative to the Bomb*. Columbia: University of South Carolina Press. ISBN 978-0-87249-972-0.
* Smith, J. Douglas, and Richard Jensen. *World War II on the Web: A Guide to the Very Best Sites*. (2002)
* Spector, Ronald, *Eagle Against the Sun: The American War with Japan* Free Press, 1985.
* Stevens, Keith (March 2005). "A token operation: 204 military mission to China, 1941–1945". *Asian Affairs*. **36** (1): 66–74. doi:10.1080/03068370500039151. S2CID 161326427.
* Stille, Mark (2014). *The Imperial Japanese Navy in the Pacific War*. Osprey Publishing. ISBN 978-1-47280-146-3.
* Sun, Youli (15 September 1996). *China and the Origins of the Pacific War, 1931–41*. Palgrave MacMillan. ISBN 978-0-31216454-6.
* Takemae, Eiji (2003). *The Allied Occupation of Japan*. Continuum Press. ISBN 0-82641-521-0.
* Tanaka, Yuki (1996). *Hidden Horrors: Japanese War Crimes in World War II*. Boulder: Westview Press. ISBN 978-0-8133-2717-4.
* Tanaka, Yuki (2003). *Japan's Comfort Women: Sexual Slavery and Prostitution During World War II and the US Occoupation*. Routledge. ISBN 978-1-134-65012-5.
* Toland, John (2003). *The Rising Sun: the Decline and Fall of the Japanese Empire*. New York: Random House. ISBN 0-8129-6858-1.
* Willmott, H.P. (2014). *Empires in the Balance: Japanese and Allied Pacific Strategies to April 1942* (reprint, 1982 ed.). Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 978-1-612-51728-5.
* Willmott, H.P. (1983). *The Barrier and the Javelin*. Annapolis, Maryland: United States Naval Institute Press. ISBN 0-87021-092-0.
* Willmott, H.P. (2005). *The Battle Of Leyte Gulf: The Last Fleet Action*. Indiana University Press. ISBN 0-253-34528-6.
* Willmott, H.P. (2002). *The War with Japan: The Period of Balance, May 1942 – October 1943*. Rowman & Littlefield Publishers. ISBN 1-461-64607-3.
* Y'Blood, William T. (1981). *Red Sun Setting: The Battle of the Philippine Sea*. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 1-59114-994-0.
* Wilson, Dick (1982). *When Tigers Fight*. New York: The Viking Press.
* Xiaobing, Li, บ.ก. (2012). *China at War: An Encyclopedia*. Abc-Clio. ISBN 978-1-59884-415-3. สืบค้นเมื่อ 21 May 2012.
* Yahara, Hiromichi (1997). *The Battle For Okinawa*. Wiley. ISBN 978-0-471-18080-7.

**ข้อมูลปฐมภูมิ United States War Department. *TM 30-480 Handbook On Japanese Military Forces, 1942* (1942) online; 384 pp; highly detailed description of wartime IJA by U.S. Army Intelligence.

## อ่านเพิ่ม

* Bergerud, Eric M. (2000). *Fire in the Sky: The Air War in the South Pacific*. Boulder, Colorado: Westview Press. ISBN 0-8133-3869-7.
* Buell, Thomas (1976). *Master of Seapower: A Biography of Admiral Ernest J. King*. Annapolis: Naval Institute Press.
* Buell, Thomas (1974). *The Quiet Warrior: A Biography of Admiral Raymond Spruance*.
* Craven, Wesley, and James Cate, eds. *The Army Air Forces in World War II. Vol. 1, Plans and Early Operations, January 1939 to August 1942*. University of Chicago Press, 1958. Official history; Vol. 4, The Pacific: Guadalcanal to Saipan, August 1942 to July 1944*. 1950; Vol. 5, The Pacific: Matterhorn to Nagasaki*. 1953.
* Cutler, Thomas (1994). *The Battle of Leyte Gulf: 23–26 October 1944*. Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 1-55750-243-9.
* Dean, Peter J.  *McArthur's Coalition: US and Australian operations in the Southwest Pacific Area, 1942–1945* (University Press of Kansas, 2018)
* Degan, Patrick (2003). *Fighting in World War II: The Battles Between American and Japanese Aircraft Carriers* (New ed.). Jefferson: McFarland & Company Inc. ISBN 0-786-41451-0.
* Dunnigan, James F.; Nofi, Albert A. (1998). *The Pacific War Encyclopedia*. Facts on File.
* Goldman, Stuart (2012). *Nomonhan, 1939: The Red Army's Victory That Shaped World War II*. Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 978-1-61251-098-9.
* Gordon, David M. (January 2006). "The China-Japan War, 1931–1945". *Journal of Military History*. **70** (1): 137–182. doi:10.1353/jmh.2006.0052. S2CID 161822140.
* Harries, Meirion; Harries, Susie (1994). *Soldiers of the Sun: The Rise and Fall of the Imperial Japanese Army*. New York: Random House. ISBN 0-679-75303-6.
* Harrison, Simon (2012). *Dark Trophies. Hunting and the Enemy Body in Modern War*. New York City: Berghahn Books. ISBN 978-0-85745-499-7.
* Hayashi, Saburo and Alvin, Coox. *Kogun: The Japanese Army in the Pacific War*. Quantico, Virginia: Marine Corps Assoc., 1959.
* Hornfischer, James D. (2011). *Neptune's Inferno: The U.S. Navy at Guadalcanal*. Random House Publishing Group. ISBN 978-0-553-38512-0.
* Hornfischer, James D. (2016). *The Fleet at Flood Tide: The U.S. at Total War in the Pacific, 1944–1945*. Random House Publishing Group. ISBN 978-0-345-54872-6.
* Hsiung, James C. and Steven I. Levine, eds. *China's Bitter Victory: The War with Japan, 1937–1945* M. E. Sharpe, 1992
* Hsi-sheng, Ch'i. *Nationalist China at War: Military Defeats and Political Collapse, 1937–1945* University of Michigan Press, 1982
* Inoguchi, Rikihei, Tadashi Nakajima, and Robert Pineau. *The Divine Wind*. Ballantine, 1958. Kamikaze.
* James, D. Clayton. *The Years of MacArthur*. Vol. 2. Houghton Mifflin, 1972.
* Judge, Sean M. et al. *The Turn of the Tide in the Pacific War: Strategic Initiative, Intelligence, and Command, 1941–1943* (University Press of Kansas, 2018).
* Kirby, S. Woodburn *The War Against Japan*. 4 vols. London: H.M.S.O., 1957–1965. Official Royal Navy history.
* Leary, William M. *We Shall Return: MacArthur's Commanders and the Defeat of Japan*. University Press of Kentucky, 1988.
* Lundstrom, John B. (2005). *The First Team and the Guadalcanal Campaign: Naval Fighter Combat from August to November 1942* (New ed.). Annapolis, Maryland: US Naval Institute Press. ISBN 1-59114-472-8.
* Matloff, Maurice and Snell, Edwin M. *Strategic Planning for Coalition Warfare 1941–1942* เก็บถาวร 28 พฤษภาคม 2015 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, United States Army Center of Military History, Washington, D.C., 1990
* McCarthy, Dudley (1959). *South-West Pacific Area – First Year*. Australia in the War of 1939–1945. Series 1 – Army. Vol. 5. Canberra: Australian War Memorial. OCLC 3134247.
* Miller, Edward S. (2007). *War Plan Orange: The U.S. Strategy to Defeat Japan, 1897–1945*. US Naval Institute Press. ISBN 978-1-59114-500-4.
* Morrison, Samuel, Elliot, *History of United States Naval Operations in World War II*. Vol. 3, The Rising Sun in the Pacific. Boston: Little, Brown, 1961; Vol. 4, Coral Sea, Midway and Submarine Actions. 1949; Vol. 5, The Struggle for Guadalcanal. 1949; Vol. 6, Breaking the Bismarcks Barrier. 1950; Vol. 7, Aleutians, Gilberts, and Marshalls. 1951; Vol. 8, New Guinea and the Marianas. 1962; Vol. 12, Leyte. 1958; vol. 13, The Liberation of the Philippines: Luzon, Mindanao, the Visayas. 1959; Vol. 14, Victory in the Pacific. 1961.
* Myers, Michael W. *Pacific War and Contingent Victory: Why Japanese Defeat Was Not Inevitable* (UP of Kansas, 2015) 198 pp. online review.
* Okumiya, Masatake and Fuchida, Mitso. *Midway: The Battle That Doomed Japan*. Naval Institute Press, 1955.
* Potter, E. B. and Chester W. Nimitz. *Triumph in the Pacific*. Prentice Hall, 1963. Naval battles
* Potter, E. B.*Yamamoto* Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. 1967.
* Potter, E. B. *Nimitz*. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1976.
* Potter, E. B. *Bull Halsey* Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1985.
* Prados, John (2012). *Islands of Destiny: The Solomons Campaign and the Eclipse of the Rising Sun*. Dulles, Virginia: Penguin. ISBN 978-1-101-60195-2.
* Prados, John (2016). *Storm Over Leyte: The Philippine Invasion and the Destruction of the Japanese Navy*. New York: Penguin. ISBN 978-0-698-18576-0.
* Prange, Gordon W. Donald Goldstein, and Katherine Dillon. *At Dawn We Slept*. Penguin, 1982. Pearl Harbor
* Prange, et al. *Miracle at Midway*. Penguin, 1982.
* Prange, et al. *Pearl Harbor: The Verdict of History*.
* Sarantakes, Nicholas Evan. *Allies against the Rising Sun: The United States, the British Nations, and the Defeat of Imperial Japan* (2009). 458 pp.
* Seki, Eiji (2007). *Sinking of the SS Automedon And the Role of the Japanese Navy: A New Interpretation*. University of Hawaii Press. ISBN 978-1-905246-28-1.
* Shaw, Henry, and Douglas Kane. *History of U.S. Marine Corps Operations in World War II. Vol. 2, Isolation of Rabaul*. Washington, D.C.: Headquarters, U.S. Marine Corps, 1963
* Shaw, Henry, Bernard Nalty, and Edwin Turnbladh. *History of U.S. Marine Corps Operations in World War II. Vol. 3, Central Pacific Drive.* Washington, D.C.: Office of the Chief of Military History, 1953.
* Sledge, E. B., *With the Old Breed: At Peleliu and Okinawa.* Presidio, 1981. Memoir.
* Toll, Ian W. *Pacific Crucible: War at Sea in the Pacific, 1941–1942* W.W. Norton, (2011). ISBN 978-0393080650
* Toll, Ian W. *The Conquering Tide: War in the Pacific Islands, 1942–1944*, W.W. Norton, (2015). ISBN 978-0393080643
* Toll, Ian W. *Twilight of the Gods: War in the Western Pacific, 1944–1945*, W.W. Norton, (2020). ISBN 978-0393080650
* Weinberg, Gerhard L. *A World at Arms: A Global History of World War II*, Cambridge University Press. ISBN 0-521-44317-2. (2005).
* Yenne, Bill (2014). *The Imperial Japanese Army: The Invincible Years 1941–42*. Osprey Publishing. ISBN 978-1-78200-982-5.

## แหล่งข้อมูลอื่น

* "The Pacific War Online Encyclopedia" compiled by Kent G. Budge, 4000 short articles
* Film Footage of the Pacific War เก็บถาวร 6 พฤศจิกายน 2011 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Animated History of the Pacific War เก็บถาวร 24 มิถุนายน 2019 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* The Pacific War Series – at The War Times Journal
* Imperial Japanese Navy Page
* "Japan's War in Colour" ที่ยูทูบ