# จักรวรรดิออตโตมัน

| รัฐออตโตมันอันประเสริฐدولت عليه عثمانیه *Devlet-i ʿAlīye-i ʿOsmānīye* |
| --- |
| 1299–1922 |
|
ธงชาติ (ค.ศ. 1844–1922)

ตราแผ่นดิน (1882–1922) |
| **คำขวัญ:**دولت ابد مدت *Devlet-i Ebed-müddet* ("รัฐอันเป็นนิรันดร์") |
| **เพลงชาติ:** หลายเพลง |
| จักรวรรดิออตโตมันในปี ค.ศ. 1566 ในช่วงที่สุลัยมานผู้เกรียงไกรสวรรคต |
| จักรวรรดิออตโตมัน ณ จุดสูงสุดในปี ค.ศ. 1683 |
| เมืองหลวง | * เซอกืต
* (ป. 1299–1331)
* ไนเซีย (อิซนิค)
* (1331–1335)
* บูร์ซา
* (1335–1363)
* อาเดรียโนเปิล (เอดีร์เน)
* (1363–1453)
* คอนสแตนติโนเปิล (ปัจจุบันคืออิสตันบูล)
* (1453–1922)
 |
| เมืองใหญ่สุด | คอนสแตนติโนเปิล (อิสตันบูล) |
| ภาษาทั่วไป | * ตุรกีออตโตมัน (ทางการ)
* อาหรับ (ภาษาศักดิ์สิทธิ์; ในประชากรที่พูดภาษาอาหรับ)
* กรีก (สุลต่านบางพระองค์และประชากรที่พูดภาษากรีก)
* เปอร์เซีย (การทูต, กวี, ประวัติศาสตร์, วรรณกรรม, สอนในโรงเรียนรัฐ)
* ชะกะไต (พระราชกฤษฎีกาในศตวรรษที่ 15)
* ฝรั่งเศส (ภาษาต่างชาติของผู้มีการศึกษาในสมัยปลายตันซีมัต/จักรวรรดิตอนปลาย)
* อื่น ๆ
 |
| ศาสนา  | * อิสลามนิกายซุนนี
* สำนัก: ฮะนะฟี
* ความเชื่อ: อัลมาตุรีดียะฮ์
 |
| เดมะนิม | ชาวออตโตมัน |
| การปกครอง | สมบูรณาญาสิทธิราชย์ (1299–1876; 1878–1908; 1920–1922) และรัฐเคาะลีฟะฮ์ (1517–1924) ราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ (1876–1878; 1908–1920) |
| สุลต่าน |   |
|  |
| • ป. 1299–1323/4 (องค์แรก) | ออสมันที่ 1 |
| • 1918–1922 (องค์สุดท้าย)  | เมห์เหม็ดที่ 6 |
|  |
| เคาะลีฟะฮ์ |   |
|  |
| • 1517–1520 (องค์แรก)  | เซลิมที่ 1 |
| • 1922–1924 (องค์สุดท้าย)  | อับดุลเมจิดที่ 2 |
|  |
| มหาเสนาบดี |   |
|  |
| • 1320–1331 (คนแรก)  | อาลาเอดดีน พาชา |
| • 1920–1922 (คนสุดท้าย)  | อาห์เม็ด เทวฟิก พาชา |
|  |
| สภานิติบัญญัติ | สมัชชาใหญ่ |
| • สภาบนที่ไม่ได้รับการเลือกตั้ง | สภาสำคัญ |
| • สภาล่างที่ได้รับการเลือกตั้ง | สภาต่ำ |
| ประวัติศาสตร์ |   |
|  |
| • ก่อตั้ง  | 1299 1299 |
| • ช่วงว่างระหว่างรัชกาล  | 1402–1413 |
| • การเสียกรุงคอนสแตนติโนเปิล  | 1453 |
| • รัฐธรรมนูญฉบับแรก  | 1876–1878 |
| • รัฐธรรมนูญฉบับที่ 2  | 1908–1920 |
| • การรุกรานที่ประตูประเสริฐ (Sublime Porte)  | 23 มกราคม ค.ศ. 1913 |
| • การรล้มล้างระบอบสุลต่าน  | 1 พฤศจิกายน ค.ศ. 1922 |
| • ก่อตั้งสาธารณรัฐตุรกี  | 29 ตุลาคม 1923 |
| • การยุบรัฐเคาะลีฟะฮ์  | 3 มีนาคม ค.ศ. 1924 |
|  |
| พื้นที่ |
| • รวม | %s (N/A) |
| 1451 | 690,000 ตารางกิโลเมตร (270,000 ตารางไมล์) |
| 1521 | 3,400,000 ตารางกิโลเมตร (1,300,000 ตารางไมล์) |
| 1683 | 5,200,000 ตารางกิโลเมตร (2,000,000 ตารางไมล์) |
| 1844 | 2,938,365 ตารางกิโลเมตร (1,134,509 ตารางไมล์) |
| ประชากร |
|  |
| • 1912  | 24,000,000 |
|  |
| จีดีพี (อำนาจซื้อ) | ประมาณ N/A |
| • รวม | N/A |
| สกุลเงิน | อักเช, พารา, ซุลตานี, กูรุช, ลีรา |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **ก่อนหน้า** | **ถัดไป** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | รัฐสุลต่านรูม |
|  | เบย์ลิกแห่งอานาโตเลีย |
|  | จักรวรรดิไบแซนไทน์ |
|  | ราชอาณาจักรบอสเนีย |
|  | จักรวรรดิบัลแกเรียที่ 2 |
|  | รัฐเผด็จการเซอร์เบีย |
|  | ราชอาณาจักรฮังการี |
|  | ราชอาณาจักรโครเอเชีย |
|  | สันนิบาต Lezhë |
|  | รัฐสุลต่านมัมลูก |
|  | อาณาจักรฮัฟศิด |
|  | อักโกยุนลู |
|  | คณะอัศวินบริบาลตริโปลี |
|  | อาณาจักรตแลมแซน |
|  | จักรวรรดิเตรบิซอนด์ |
|  | รัฐนคร Samtskhe |
|  | รัฐเผด็จการโมเรีย |
|  | เซตา |
|  | รัฐนครเธโอโดโร |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ประเทศตุรกี |  |
| สาธารณรัฐเฮลเลนิก |  |
| เขตอุปราชแห่งคอเคซัส |  |
| บอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา |  |
| รัฐปฏิวัติเซอร์เบีย |  |
| แอลเบเนีย |  |
| ราชอาณาจักรโรมาเนีย |  |
| ราชรัฐบัลแกเรีย |  |
| รูเมเลียตะวันออก |  |
| เอมิเรตอะซีร |  |
| ราชอาณาจักรฮิญาซ |  |
| OETA |  |
| อิรักในอาณัติ |  |
| แอลจีเรียของฝรั่งเศส |  |
| ไซปรัสของบริติช |  |
| ตูนีเซียของฝรั่งเศส |  |
| ตริโปลิเตเนียของอิตาลี |  |
| ไซราเนอิกาของอิตาลี |  |
| รัฐชัยค์คูเวต |  |
| ราชอาณาจักรเยเมน |  |
| รัฐสุลต่านอียิปต์ |  |

 |

 |
| ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของ | N/A |

**จักรวรรดิออตโตมัน** (ตุรกีออตโตมัน: دولت عليه عثمانيه **Devlet-i ʿAlīye-i ʿOsmānīye** แปลตรงตัว "รัฐออตโตมันอันประเสริฐ"; ตุรกีแบบปัจจุบัน: **Osmanlı İmparatorluğu** หรือ **Osmanlı Devleti**; ฝรั่งเศส: *Empire ottoman*) เป็นรัฐที่ควบคุมยุโรปตะวันออกเฉียงใต้, เอเชียตะวันตก และแอฟริกาเหนือตั้งแต่ศตวรรษที่ 14 ถึงต้นศตวรรษที่ 20 จักรวรรดินี้ก่อตั้งในช่วงปลายศตวรรษที่ 13 ในภาคตะวันตกเฉียงเหนือของอานาโตเลียในเมืองเซอกืต (ปัจจุบันคือจังหวัดบีเลจิค) โดยผู้นำเผ่าเตอร์โกแมนสุลต่านออสมันที่ 1 หลัง พ.ศ. 1897 พวกออตโตมันได้ข้ามไปยังฝั่งยุโรปและพิชิตคาบสมุทรบอลข่าน, เบย์ลิก ออตโตมันจึงเปลี่ยนเป็นจักรวรรดิข้ามทวีปนำโดยสุลต่านเมห์เหม็ดได้พิชิตพิชิตกรุงคอนสแตนติโนเปิลใน พ.ศ. 1996 ทำให้จักรวรรดิไบแซนไทน์สิ้นสุดลง จักรวรรดิออตโตมันเริ่มเสี่อมถอยอย่างช้า ๆ จนกระทั่งล่มสลายหลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง โดยอยู่ร่วมกับฝ่ายมหาอำนาจกลางแห่งจักรวรรดิเยอรมัน, จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี และราชอาณาจักรบัลแกเรียที่เป็นฝ่ายแพ้สงคราม

ภายในรัชสมัยสุลัยมานผู้เกรียงไกร จักรวรรดิออตโตมันอยู่ในช่วงสูงสุดในด้านอำนาจและความเจริญ เช่นเดียวกันกับระบบรัฐบาล สังคม และเศรษฐกิจที่มีการพัฒนาสูงสุด ในช่วงเริ่มต้นของศตวรรษที่ 17 ตัวจักรวรรดิมี 32 จังหวัดและรัฐบริวารจำนวนมาก โดยบางส่วนในเวลาต่อมาถูกกลืนเข้าเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิออตโตมัน ในขณะอีกบางส่วนได้รับสถานะปกครองตนเองเป็นเวลาหลายศตวรรษ

หลังตั้งคอนสแตนติโนเปิล (ปัจจุบันคืออิสตันบูล) เป็นเมืองหลวงและควบคุมดินแดนรอบบริเวณเมดิเตอร์เรเนียน จักรวรรดิออตโตมันกลายเป็นศูนย์กลางด้านปฏิสัมพันธ์ระหว่างตะวันออกและตะวันตกของโลกเป็นเวลา 6 ศตวรรษ เมื่อถึงช่วงระยะเวลาการล่มสลายหลังสุลัยมานผู้เกรียงไกรสวรรคต นักประวัติศาสตร์ด้านวิชาการส่วนใหญ่ไม่สนับสนุนมุมมองนี้แล้ว ตัวจักรวรรดิยังคงมีเศรษฐกิจ สังคม และการทหารที่ยืดหยุ่นและแข็งแกร่งตลอดศตวรรษที่ 17 และส่วนมากของศตวรรษที่ 18 อย่างไรก็ตาม ในช่วงสันติสุขตั้งแต่ พ.ศ. 2283 ถึง พ.ศ. 2311 ระบบทหารออตโตมันตกเป็นรองของฝ่ายยุโรป ได้แก่ ฮาพส์บวร์คและรัสเซีย พวกออตโตมันประสบความพ่ายแพ่ทางทหารอย่างต่อเนื่องในช่วงปลายศตวรรษที่ 18 จนถึงต้นศตวรรษที่ 19 ซึ่งทำให้เกิดการปฏิรูปและการทำให้ทันสมัยที่มีชื่อว่าตันซีมัต ดังนั้น ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19 รัฐออตโตมันกลายเป็นรัฐที่มีอำนาจและจัดระเบียบมาก แม้ว่าจะยังคงประสบกับการสูญเสียดินแดนมากกว่าเดิม โดยเฉพาะคาบสมุทรบอลข่าน ซึ่งทำให้เกิดรัฐใหม่ขึ้น

คณะกรรมการสหภาพและความก้าวหน้า (Committee of Union and Progress; CUP) อาจก่อตั้งสมัยรัฐธรรมนูญที่ 2 ผ่านการปฏิรูปยังเติร์กใน พ.ศ. 2451 ทำให้จักรวรรดิเปลี่ยนเป็นราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ ที่ดำเนินการผ่านการแข่งขันเลือกตั้งหลายพรรค ไม่กี่ปีต่อมา พรรค CUP ได้โค่นรัฐบาลในรัฐประหาร ค.ศ. 1913 ทำให้เกิดการปกครองรัฐเดียว ฝ่าย CUP สร้างพันธมิตรกับจักรวรรดิเยอรมันเพื่อหลุดพ้นจากความโดดเดี่ยวทางการทูต (diplomatic isolation) ซึ่งมีส่วนเกี่ยวข้องกับการเสียดินแดน และเข้าร่วมสงครามโลกครั้งที่หนึ่งในฝ่ายมหาอำนาจกลาง ขณะที่จักรวรรดิสามารถควบคุมขัดแย้งส่วนใหญ่ได้ แต่ยังคงมีปัญหาภายใน โดยเฉพาะกบฏอาหรับในดินแดนของตนที่คาบสมุทรอาหรับ ในช่วงนั้น รัฐบาลออตโตมันได้ดำเนินการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ต่อชาวอาร์มีเนีย ชาวอัสซีเรีย และชาวกรีก
ความพ่ายแพ้ของจักรวรรดิและการยึดครองดินแดนบางส่วนของฝ่ายสัมพันธมิตรจากผลตามหลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่งทำให้การแบ่งดินแดนและสูญเสียดินแดนในตะวันออกกลางที่แบ่งกันระหว่างสหราชอาณาจักรกับฝรั่งเศส ความสำเร็จในสงครามประกาศอิสรภาพตุรกีที่นำโดยมุสทาฟา เคมัล อาทาทืร์คต่อฝ่ายพันธมิตรที่ครอบครองดินแดนทำให้เกิดสาธารณรัฐตุรกีที่ใจกลางอานาโตเลียกับการเลิกล้มพระมหากษัตริย์ออตโตมัน

## ประวัติศาสตร์

### ยุคเรืองอำนาจ (ค.ศ. 1299–1453)

ในช่วงที่เซลจุกเติร์กกำลังเสื่อมอำนาจ ชาวเติร์กเผ่าอื่น ๆ ซึ่งได้อพยพตามเซลจุกเติร์กเข้ามายังอนาโตเลียจึงได้ถือโอกาสประกาศตนเป็นเอกราช ซึ่งในจำนวนนี้รวมถึงชาวเติร์กกลุ่มหนึ่งภายใต้การนำของออสมาน เบย์ (Osman Bey) (“เบย์” ในภาษาตุรกีมีความหมายว่าผู้นำ หรือ เจ้าเมือง) ผู้นำชาวเติร์กเผ่าคายี (Kayi) ซึ่งเป็นสายย่อยของเติร์กเผ่าโอกูซ (Oghuz) บิดาของออสมัน ชื่อ Ertugrul เป็นผู้นำเผ่าคายี ซึ่งเป็นเติร์กกลุ่มหนึ่งที่อพยพเข้าไปอยู่ในเปอร์เซีย ในกลางศตวรรษที่ 13 Ertugrul ได้พาเผ่าของตนอพยพเข้ามายังอนาโตเลีย เพื่อหลบหนีการโจมตีจากพวกมองโกล เมื่ออพยพเข้ามายังอนาโตเลียแล้ว Ertugrul เสียชีวิต ออสมันบุตรชายได้ขึ้นเป็นผู้นำแทน ภายหลังที่อาณาจักรเซลจุกเสื่อมอำนาจ ออสมันได้ถือโอกาสประกาศตนเป็นเอกราชและได้สถาปนาอาณาจักรของตนเอง ขึ้นในภาคตะวันตกของอนาโตเลียอาณาจักรแห่งนี้ชาวตะวันตกเรียกว่า ออตโตมัน (Ottoman) แต่ในภาษาตุรกีจะเรียกว่า ออ-สมานลึ (Osmanli) ตามพระนามของสุลต่านออสมาน (Osman) ผู้สถาปนาอาณาจักรและราชวงศ์

จักรวรรดิออตโตมันมีศูนย์กลางอยู่ที่เมืองบูร์ซา เดิมชื่อเมืองโพรอุสซา (Proussa) ในต้นคริสต์ศตวรรษที่ 14 ออสมานได้ยกกำลังมาปิดล้อมเมืองนี้แต่ไม่สามารถยึดเมืองได้ หลังจากที่พยายามปิดล้อมเมืองอยู่นานเกือบ 10 ปี อย่างไรก็ดี ในปี พ.ศ. 1869 (ค.ศ. 1326) ชาวเมืองโพรอุสซา ได้ยอมแพ้ต่อ ออร์ฮัน (Orhan) โอรสของออสมาน ซึ่งได้ขึ้นมาเป็นผู้นำแทนบิดา การเข้ายึดครองเมืองดังกล่าวนี้ได้นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงอย่างสำคัญต่อออตโตมัน ออตโตมันเติร์กซึ่งเดิมเป็นชนเผ่าเร่ร่อนได้ลงหลักปักฐานที่เมืองนี้ พรัอมกับยุติการใช้ชีวิตแบบเร่ร่อน เมืองบูร์ซ่าเป็นเมืองหลวงของอาณาจักรออตโตมันเติร์ก จนถึงปี พ.ศ. 1905 ภายหลังการสิ้นพระชนม์ของสุลต่านออร์ฮัน เมืองหลวงของออตโตมันก็ถูกย้ายไปเมืองเอดิร์เน (Edirne) ซึ่งตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของนครคอนสแตนติโนเปิล

อาณาจักรออตโตมันตั้งประชิดติดกับอาณาจักรไบแซนไทน์ ที่กำลังเสื่อมอำนาจลงตามลำดับ โดยมีดินแดนเหลืออยู่เพียงกรุงคอนสแตนติโนเปิลและอาณาบริเวณโดยรอบเท่านั้น ซึ่งมีสภาพไม่ต่างอะไรไปจากนครเล็ก ๆ ที่ถูกล้อมรอบโดยอาณาจักรออตโตมัน ที่กำลังเข้มแข็งมากขึ้นเรื่อย ๆ อย่างไรก็ดีนครรัฐไบแซนไทน์ก็ยังสามารถยืนหยัดอยู่ได้ โดยอาศัยกำแพงเมืองสูงใหญ่เป็นปราการป้องกันตนเอง กำแพงแห่งนี้สร้างขึ้นในสมัยจักรพรรดิธีโอดอซิอุสที่ 2 (Theodosius II) กำแพงแห่งนี้ได้ปกป้องคุ้มครองนครคอนสแตนติโนเปิลจากการปิดล้อมและโจมตีของออตโตมันเติร์ก ซากของกำแพงในปัจจุบันจัดเป็นสิ่งก่อสร้างที่ยิ่งใหญ่แห่งหนึ่งของจักรวรรดิไบแซนไทน์ ที่ยังหลงเหลือให้เห็นจนกระทั่งทุกวันนี้และได้รับการยกย่องจากองค์การยูเนสโกให้เป็นมรดกโลก

ในปี พ.ศ. 1933 (ค.ศ. 1390) และ พ.ศ. 1934 สุลต่านไบยัดซึที่ 1 ทรงพยายามปิดล้อมกรุงคอนสแตนติโนเปิลถึง 2 ครั้ง แต่ก็ไม่สามารถตีเมืองได้สำเร็จ ในปี พ.ศ. 1965 (ค.ศ. 1422) สุลต่านมูราตที่ 2 ได้ทำการปิดล้อมกรุงคอนสแตนติโนเปิลอีกเป็นครั้งที่ 3 แต่ก็ไม่ประสบความสำเร็จเช่นกัน จนกระทั่งถึงปี พ.ศ. 1996 (ค.ศ. 1453) สุลต่านเมห์เมตที่ 2 ได้เปิดฉากการโจมตีกรุงคอนสแตนติโนเปิล ซึ่งในขณะนั้นมีพลเมืองเหลืออยู่เพียงประมาณ 50,000 คน จากเดิมที่เคยมีมากกว่า 500,000 คน

### การผนวกดินแดน (ค.ศ. 1453–1566)

การปิดล้อมทั้งทางบกและทางทะเลของสุลต่านเมห์เมตที่ 2 เริ่มต้นขึ้นในต้นฤดูใบไม้ผลิของปี พ.ศ. 1996 (ค.ศ. 1453) ภายหลังที่ปิดล้อมกรุงคอนสแตนติโนเปิลได้ประมาณ 50 วัน กองทหารออตโตมันก็สามารถทะลวงกำแพงเมืองอันสูงใหญ่ของกรุงคอนสแตนติโนเปิลได้สำเร็จในวันที่ 29 พฤษภาคม พ.ศ. 1996 (ค.ศ. 1453) และเข้ายึดกรุงได้ในที่สุด เป็นการปิดฉากอย่างสมบูรณ์ของจักรวรรดิโรมันตะวันออก ซึ่งสามารถยืนหยัดอยู่รอดมาได้ยาวนานถึง 1,123 ปี มีจักรพรรดิปกครองรวมทั้งสิ้น 82 พระองค์จากหลายราชวงศ์ จักรพรรดิคอนสแตนตินที่ 11 จักรพรรดิองค์สุดท้ายของไบแซนไทน์ทรงสิ้นพระชนม์อย่างมีปริศนา ท่ามกลางความสับสนอลหม่านในวันที่กรุงคอนสแตนติโนเปิลแตก

ความสำเร็จในการโจมตีกรุงคอนสแตนติโนเปิลในครั้งนี้ ถือเป็นชัยชนะอันยิ่งใหญ่ของชนเชื้อสายเติร์ก ซึ่งได้อพยพเข้าสู่อนาโตเลีย ภายหลังที่สุลต่าน Alparslan ทรงมีชัยชนะเหนือกองทัพจักรพรรดิโรมานุสที่ 6 (Romanus IV) แห่งอาณาจักรไบแซนไทน์ในสมรภูมิ ณ เมืองมาลัซเกิร์ต (Malazgirt)

ในปี พ.ศ. 2244 (ค.ศ. 1701) ชัยชนะของสุลต่าน Alparslan ได้เปิดทางให้ชนเชื้อสายเติร์กจากเอเชียกลางหลั่งไหลเข้าสู่อาณาจักรอนาโตเลีย ในขณะที่ชัยชนะของสุลต่านเมห์เมตที่ 2 ในปี พ.ศ. 1996 ได้เปิดทางให้จักรวรรดิออตโตมันได้ก้าวไปสู่การเป็นจักรวรรดิที่ยิ่งใหญ่ในเวลาต่อมา

ภายหลังที่สุลต่านเมห์เหม็ดที่ 2 ทรงตีกรุงคอนสแตนติโนเปิลแตกเมื่อวันที่ 29 พฤษภาคม ค.ศ. 1453 พระองค์ก็ทรงได้รับการขานพระนามว่า **ฟาติ เมห์เมต** (Fatih Mehmet) “ฟาติ” (Fatih) มีความหมายว่า “ผู้พิชิต” (the conqueror) สุลต่านเมห์เหม็ดที่ 2 โปรดให้ย้ายเมืองหลวงของจักรวรรดิจากเมืองเอดิร์เน มายังกรุงคอนสแตนติโนเปิล และได้โปรดให้มีการเปลี่ยนชื่อเมืองเสียใหม่เป็น **อิสลามบูล** (Islambul) ภายหลังที่มีการสถาปนาสาธารณรัฐตุรกีในปี พ.ศ. 2466 นครอิสลามบูลได้ถูกเปลี่ยนชื่อเป็น “อิสตันบูล” (Istanbul) ในปัจจุบันในระยะเวลาไม่ถึง 100 ปี นับตั้งแต่ที่สุลต่านเมห์เมตที่ 2 ทรงสามารถตีกรุงคอนสแตนติโนเปิลได้สำเร็จ อาณาจักรออตโตมันได้แผ่ขยายออกไปอย่างรวดเร็ว กลายเป็นจักรวรรดิที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของโลกมุสลิมในเวลาต่อมา จักรวรรดิออตโตมันได้ขยายอำนาจครอบคลุมดินแดนถึง 3 ทวีป ได้แก่ ตะวันออกกลาง (เอเชีย) แอฟริกาเหนือ และยุโรปบอลข่าน

### การขยายอาณาเขต และ ปฏิรูป (ค.ศ. 1566–1827)

จักรวรรดิออตโตมันได้เจริญรุ่งเรืองถึงขีดสุดในสมัยสุลต่านสุไลมาน ครองราชย์ระหว่างปี พ.ศ. 2063 (ค.ศ. 1520) – พ.ศ. 2109 (ค.ศ. 1566) ในรัชสมัยของพระองค์ถือเป็นยุคทองของจักรวรรดิ อาณาเขตได้แผ่ขยายออกไปอย่างกว้างใหญ่ไพศาล ทิศตะวันตกจรดดินแดนออสเตรีย

ทิศตะวันออกจรดคาบสมุทรอาเรเบีย ทิศเหนือจรดคาบสมุทรไครเมีย ทิศใต้จรดซูดานในแอฟริกาเหนือ ชาวตะวันตกได้ขนานพระนามของพระองค์ว่า *“สุไลมาน ผู้ยิ่งใหญ่”* สำหรับชาวตุรกีพระองค์ได้รับสมัญญานามว่า *“สุไลมาน ผู้พระราชทานกฎหมาย”* เนื่องจากพระองค์ทรงมีบทบาทสำคัญในการปฏิรูประบบกฎหมาย สุลต่านสุไลมานสิ้นพระชนม์ในระหว่างทำสงครามที่ฮังการีในปี พ.ศ. 2109 (ค.ศ. 1566) สิริรวมพระชนมายุได้ 74 พรรษา ทรงครองราชย์ยาวนานถึง 46 ปี อดีตอันยิ่งใหญ่ของจักรวรรดิออตโตมันโดยเฉพาะอย่างยิ่งในรัชสมัยสุลต่านสุไลมานเป็น 1 ใน 3 สิ่งที่ชาวตุรกีภาคภูมิใจเป็นอย่างมากเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของชาติตน

### สมัยใหม่ (ค.ศ. 1828–1908)

สิ้นรัชกาลสุลต่านสุไลมาน จักรวรรดิออตโตมันเข้าสู่ยุคเสื่อม ซึ่งกินระยะเวลายาวนานถึง 300 ปี ก่อนที่จะล่มสลายลงอย่างสิ้นเชิงภายหลังสงครามโลกครั้งที่ 1 สาเหตุที่นำไปสู่ความเสื่อมอำนาจของจักรวรรดิมาจากปัจจัยหลายประการ ที่สำคัญได้แก่ การไร้ความสามารถของสุลต่าน 17 พระองค์ที่ทรงครองราชย์ต่อจากสุลต่านสุไลมานในระหว่างปี พ.ศ. 2099 (ค.ศ. 1566) – พ.ศ. 2332 (ค.ศ. 1789) การแย่งชิงอำนาจในราชสำนักก็เป็นปัจจัยอันหนึ่งที่นำไปสู่การเสื่อมถอยของจักรวรรดิออตโตมัน สมัยสุลต่านเบยาซิต ที่ 1 (ครองราชย์ระหว่างปี พ.ศ. 1932 – 1946) โปรดให้จัดการปลงพระชนม์พระอนุชาของพระองค์เอง ทันทีที่ทรงทราบข่าวการสิ้นพระชนม์ของพระบิดา เพื่อตัดปัญหาการแย่งชิงราชสมบัติ การกระทำดังกล่าวได้กลายเป็นประเพณีปฏิบัติสืบมาจนถึงรัชสมัยของสุลต่านเมห์เมดที่ 1 ซึ่งขึ้นครองราชย์ในปี พ.ศ. 2148 (ค.ศ. 1605) โปรดให้เปลี่ยนการสำเร็จโทษมาเป็นการกักบริเวณแทน การกักบริเวณดังกล่าวมีผลอย่างมากต่อสุขภาพจิตเจ้าชายรัชทายาท ซึ่งได้รับการทูลเชิญให้ขึ้นครองราชย์ในภายหลัง สุลต่านหลายพระองค์ทรงมีสุขภาพจิตที่ไม่สมบูรณ์ เนื่องจากถูกกักบริเวณมาเป็นเวลานาน บางพระองค์ถูกกักบริเวณนานกว่า 20 ปี

ตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 17 เป็นต้นมา พระราชอำนาจของสุลตานได้ลดลงเป็นอย่างมาก ในขณะที่อำนาจของขุนนางภายใต้การนำของอัครมหาเสนาบดีมีมากขึ้น ในยุคนี้การฉ้อราษฎร์บังหลวง การเล่นพรรคเล่นพวกเกิดขึ้นอย่างแพร่หลาย ส่งผลให้การเมืองภายในประเทศอ่อนแอ ในทางเศรษฐกิจ จักรวรรดิก็ประสบปัญหาอย่างมากเช่นกัน ในขณะที่ยุโรปประสบความสำเร็จในการปฏิวัติอุตสาหกรรม มีความเจริญก้าวหน้าทางเศรษฐกิจอย่างรวดเร็ว จักรวรรดิออตโตมันกลับอ่อนแอลงตามลำดับ อย่างไรก็ดี จักรวรรดิก็สามารถประคับประคองตนเองให้อยู่รอดมาได้นานนับร้อยปี เนื่องจากชาติมหาอำนาจในยุโรปไม่ทราบถึงความอ่อนแอภายในจักรวรรดิออตโตมัน

### ความพ่ายแพ้ และ การล่มสลาย (ค.ศ. 1908–1922)

การปฏิวัติยังเติร์กโดยบรรดาผู้นำมิลเลตออตโตมันใน ค.ศ. 1908
อย่างไรก็ดีในคริสต์ศตวรรษที่ 18 ชาติมหาอำนาจยุโรปเริ่มตระหนักถึงความอ่อนแอของจักรวรรดิออตโตมันมากขึ้น และเริ่มตั้งคำถามว่า ควรจะดำเนินการอย่างไรกับดินแดนภายใต้การปกครองของจักรวรรดิออตโตมัน หากจักรวรรดิออตโตมันมีอันต้องล่มสลายไป โดยไม่ให้ส่งผลกระทบต่อดุลยอำนาจในยุโรป

ในศตวรรษที่ 19 จักรวรรดิออตโตมันได้รับฉายาว่า **เป็นคนป่วยแห่งยุโรป** ฉายาดังกล่าว พระเจ้าซาร์นิโคลัสที่ 1 แห่งรัสเซีย เป็นผู้ตั้งในเชิงดูหมิ่นเหยียดหยามออตโตมัน ที่ได้เข้าร่วมสงครามไครเมีย (Crimea War) กับอังกฤษและฝรั่งเศส เพื่อต่อต้านรัสเซีย ในปี พ.ศ. 2397 (ค.ศ. 1854)

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ซึ่งเสด็จเยือนจักรวรรดิออตโตมันในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 ทรงวิเคราะห์สถานการณ์ทางการเมืองในช่วงนั้น โดยทรงวิเคราะห์ไว้ว่า แม้ว่าจักรวรรดิออตโตมันจะเสื่อมอำนาจ แต่ชาติตะวันตกก็ยังลังเลที่จะเข้ายึดครองดินแดนต่าง ๆ ที่เป็นเมืองขึ้นของเติร์กทั้งหมด เนื่องจากเหตุผล 2 ประการ คือ

1. หากขับไล่เติร์กออกจากดินแดนที่เติร์กปกครองอยู่ ชาติใดควรจะได้ครอบครองดินแดนเหล่านั้น หากชาติหนึ่งชาติใดได้ดินแดนเหล่านั้นไปย่อมจะทำให้ชาตินั้นมีอำนาจมากขึ้น ซึ่งส่งผลกระทบต่อดุลยอำนาจในยุโรป
2. หากจะขับไล่เติร์กออกไปแล้วให้ดินแดนเหล่านั้นได้รับเอกราช ประเทศตะวันตก ซึ่งส่งกองทัพไปขับไล่เติร์กจะได้อะไรตอบแทน

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงเห็นว่า ด้วยเหตุผลดังกล่าว ออตโตมันจึงยังสามารถยืนหยัดอยู่ได้ แม้ว่าจะอ่อนแอลงกว่าในอดีตมาก

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

## อ่านเพิ่ม

### การสำรวจทั่วไป

* *The Cambridge History of Turkey* online
	+ Volume 1: Kate Fleet ed., "Byzantium to Turkey 1071–1453." Cambridge University Press, 2009.
	+ Volume 2: Suraiya N. Faroqhi and Kate Fleet eds., "The Ottoman Empire as a World Power, 1453–1603." Cambridge University Press, 2012.
	+ Volume 3: Suraiya N. Faroqhi ed., "The Later Ottoman Empire, 1603–1839." Cambridge University Pres, 2006.
	+ Volume 4: Reşat Kasaba ed., "Turkey in the Modern World." Cambridge University Press, 2008.
* Agoston, Gabor and Bruce Masters, eds. *Encyclopedia of the Ottoman Empire* (2008)
* Faroqhi, Suraiya. *The Ottoman Empire: A Short History* (2009) 196pp
* Finkel, Caroline (2005). *Osman's Dream: The Story of the Ottoman Empire, 1300–1923*. Basic Books. ISBN 978-0-465-02396-7.
* Hathaway, Jane (2008). *The Arab Lands under Ottoman Rule, 1516–1800*. Pearson Education Ltd. ISBN 978-0-582-41899-8.
* Howard, Douglas A. (2017). *A History of the Ottoman Empire*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-72730-3.
* Imber, Colin (2009). *The Ottoman Empire, 1300–1650: The Structure of Power* (2 ed.). New York: Palgrave Macmillan. ISBN 978-0-230-57451-9.
* İnalcık, Halil; Donald Quataert, บ.ก. (1994). *An Economic and Social History of the Ottoman Empire, 1300–1914*. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-57456-3. Two volumes.
* Kia, Mehrdad, ed. *The Ottoman Empire: A Historical Encyclopedia* (2 vol 2017)
* Lord Kinross. *The Ottoman centuries : the rise and fall of the Turkish empire* (1979) online popular history espouses old "decline" thesis
* McCarthy, Justin. *The Ottoman Turks: An Introductory History to 1923.* (1997) Questia.com เก็บถาวร 2012-07-08 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, online edition.
* Mikaberidze, Alexander. *Conflict and Conquest in the Islamic World: A Historical Encyclopedia* (2 vol 2011)
* Miller, William. *The Ottoman Empire and its successors, 1801–1922* (2nd ed 1927) online, strong on foreign policy
* Quataert, Donald. *The Ottoman Empire, 1700–1922.* 2005. ISBN 0-521-54782-2.
* Şahin, Kaya. "The Ottoman Empire in the Long Sixteenth Century." *Renaissance Quarterly* (2017) 70#1: 220–234 online
* Somel, Selcuk Aksin. *Historical Dictionary of the Ottoman Empire* (2003). pp. 399 excerpt
* Stavrianos, L. S. *The Balkans since 1453* (1968; new preface 1999) online
* Tabak, Faruk. *The Waning of the Mediterranean, 1550–1870: A Geohistorical Approach* (2008)

### ออตโตมันยุคแรก

* Kafadar, Cemal (1995). *Between Two Worlds: The Construction of the Ottoman State*. U of California Press. ISBN 978-0-520-20600-7.
* Lindner, Rudi P. (1983). *Nomads and Ottomans in Medieval Anatolia*. Bloomington: Indiana University Press. ISBN 978-0-933070-12-7.
* Lowry, Heath (2003). *The Nature of the Early Ottoman State*. Albany: SUNY Press. ISBN 978-0-7914-5636-1.

### การทูตและทหาร

* Ágoston, Gábor (2014). "Firearms and Military Adaptation: The Ottomans and the European Military Revolution, 1450–1800". *Journal of World History*. **25**: 85–124. doi:10.1353/jwh.2014.0005. S2CID 143042353.
* Aksan, Virginia (2007). *Ottoman Wars, 1700–1860: An Empire Besieged*. Pearson Education Limited. ISBN 978-0-582-30807-7.
* Aksan, Virginia H. "Ottoman Military Matters." *Journal of Early Modern History* 6.1 (2002): 52–62, historiography; online
* Aksan, Virginia H. "Mobilization of Warrior Populations in the Ottoman Context, 1750–1850." in *Fighting for a Living: A Comparative Study of Military Labour: 1500–2000* ed. by Erik-Jan Zürcher (2014)online.
* Aksan, Virginia. "Breaking the spell of the Baron de Tott: Reframing the question of military reform in the Ottoman Empire, 1760–1830." *International History Review* 24.2 (2002): 253–277 online.
* Aksan, Virginia H. "The Ottoman military and state transformation in a globalizing world." *Comparative Studies of South Asia, Africa and the Middle East* 27.2 (2007): 259–272 online.
* Aksan, Virginia H. "Whatever happened to the Janissaries? Mobilization for the 1768–1774 Russo-Ottoman War." *War in History* 5.1 (1998): 23–36 online.
* Albrecht-Carrié, René. *A Diplomatic History of Europe Since the Congress of Vienna* (1958), 736pp; a basic introduction, 1815–1955 online free to borrow
* Çelik, Nihat. "Muslims, Non-Muslims and Foreign Relations: Ottoman Diplomacy." *International Review of Turkish Studies* 1.3 (2011): 8–30. online
* Fahmy, Khaled.  *All the Pasha's Men: Mehmed Ali, His Army and the Making of Modern Egypt* (Cambridge UP. 1997)
* Hall, Richard C. ed. *War in the Balkans: An Encyclopedic History from the Fall of the Ottoman Empire to the Breakup of Yugoslavia* (2014)
* Hurewitz, Jacob C. "Ottoman diplomacy and the European state system." *Middle East Journal* 15.2 (1961): 141–152. online
* Merriman, Roger Bigelow. *Suleiman the Magnificent, 1520–1566* (Harvard UP, 1944) online
* Miller, William. *The Ottoman Empire and its successors, 1801–1922* (2nd ed 1927) online, strong on foreign policy
* Nicolle, David. *Armies of the Ottoman Turks 1300–1774* (Osprey Publishing, 1983)
* Palmer, Alan. *The Decline and Fall of the Ottoman Empire* (1994).
* Rhoads, Murphey (1999). *Ottoman Warfare, 1500–1700*. Rutgers University Press. ISBN 978-1-85728-389-1.
* Soucek, Svat (2015). *Ottoman Maritime Wars, 1416–1700*. Istanbul: The Isis Press. ISBN 978-975-428-554-3.
* Uyar, Mesut; Erickson, Edward (2009). *A Military History of the Ottomans: From Osman to Atatürk*. ISBN 978-0-275-98876-0.

### การศึกษาพิเศษ

* Baram, Uzi and Lynda Carroll, editors. *A Historical Archaeology of the Ottoman Empire: Breaking New Ground* (Plenum/Kluwer Academic Press, 2000)
* Barkey, Karen. *Empire of Difference: The Ottomans in Comparative Perspective.* (2008) 357pp Amazon.com, excerpt and text search
* Davison, Roderic H. *Reform in the Ottoman Empire, 1856–1876* (New York: Gordian Press, 1973)
* Deringil, Selim. *The well-protected domains: ideology and the legitimation of power in the Ottoman Empire, 1876–1909* (London: IB Tauris, 1998)
* Findley, Carter V. *Bureaucratic Reform in the Ottoman Empire: The Sublime Porte, 1789–1922* (Princeton University Press, 1980)
* McMeekin, Sean. *The Berlin-Baghdad Express: The Ottoman Empire and Germany's Bid for World Power* (2010)
* Mikhail, Alan. *God's Shadow: Sultan Selim, His Ottoman Empire, and the Making of the Modern World* (2020) excerpt on Selim I (1470–1529)
* Pamuk, Sevket. *A Monetary History of the Ottoman Empire* (1999). pp. 276
* Stone, Norman "Turkey in the Russian Mirror" pp. 86–100 from *Russia War, Peace and Diplomacy* edited by Mark & Ljubica Erickson, Weidenfeld & Nicolson: London, 2004 ISBN 0-297-84913-1.
* Yaycioglu, Ali. *Partners of the empire: The crisis of the Ottoman order in the age of revolutions* (Stanford UP, 2016), covers 1760–1820 online review.

### ประวัติศาสตร์นิพนธ์

* Aksan, Virginia H. "What's Up in Ottoman Studies?" *Journal of the Ottoman and Turkish Studies Association* 1.1–2 (2014): 3–21. online
	+ comment by Ehud R. Toledano and reply by Aksan
* Aksan, Virginia H. "Ottoman political writing, 1768–1808." *International Journal of Middle East Studies* 25.1 (1993): 53–69 online.
* Finkel, Caroline. "Ottoman history: whose history is it?." *International Journal of Turkish Studies* 14.1/2 (2008).
* Gerber, Haim. "Ottoman Historiography: Challenges of the Twenty-First Century." *Journal of the American Oriental Society,* 138#2 (2018), p. 369+. online
* Hartmann, Daniel Andreas. "Neo-Ottomanism: The Emergence and Utility of a New Narrative on Politics, Religion, Society, and History in Turkey" (PhD Dissertation, Central European University, 2013) online เก็บถาวร 2022-05-14 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน.
* Eissenstat, Howard. "Children of Özal: The New Face of Turkish Studies" *Journal of the Ottoman and Turkish Studies Association* 1#1 (2014), pp. 23–35 DOI: 10.2979/jottturstuass.1.1-2.23 online
* Kayalı, Hasan (December 2017). "The Ottoman Experience of World War I: Historiographical Problems and Trends". *The Journal of Modern History* (ภาษาอังกฤษ). **89** (4): 875–907. doi:10.1086/694391. ISSN 0022-2801. S2CID 148953435.
* Lieven, Dominic. *Empire: The Russian Empire and its rivals* (Yale UP, 2002), comparisons with Russian, British, & Habsburg empires. excerpt
* Mikhail, Alan; Philliou, Christine M. "The Ottoman Empire and the Imperial Turn," *Comparative Studies in Society & History* (2012) 54#4 pp. 721–45. Comparing the Ottomans to other empires opens new insights about the dynamics of imperial rule, periodisation, and political transformation
* Olson, Robert, "Ottoman Empire" in Kelly Boyd, บ.ก. (1999). *Encyclopedia of Historians and Historical Writing vol 2*. Taylor & Francis. pp. 892–96. ISBN 978-1-884964-33-6.
* Quataert, Donald. "Ottoman History Writing and Changing Attitudes towards the Notion of 'Decline.'" *History Compass* 1 (2003): 1–9.
* Yaycıoğlu, Ali. "Ottoman Early Modern." *Journal of the Ottoman and Turkish Studies Association* 7.1 (2020): 70–73 online.
* Yılmaz, Yasir. "Nebulous Ottomans vs. Good Old Habsburgs: A Historiographical Comparison." *Austrian History Yearbook* 48 (2017): 173–190. Online

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Ottoman Text Archive Project – University of Washington
* American Travelers to the Holy Land in the 19th Century เก็บถาวร 2013-05-23 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน Shapell Manuscript Foundation
* The Ottoman Empire: Resources – University of Michigan
* Turkey in Asia, 1920