# การรุกรานเคียฟรุสของมองโกล

| การรุกรานรุสของมองโกล |
| --- |
| ส่วนหนึ่งของ การรุกรานยุโรปของมองโกล |
|  การรุกรานยุโรปของมองโกล ค.ศ. 1236–1242 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| วันที่ | ค.ศ. 1223 (การรุกรานระลอกแรก) ค.ศ. 1237–1241 (การรุกรานหลัก) |
| สถานที่ | เคียฟรุส |
| ผล |
มองโกลได้รับชัยชนะ |
| ดินแดน เปลี่ยนแปลง | * รัฐผู้ครองนครรุสต่าง ๆ กลายเป็นรัฐบรรณาการของจักรวรรดิมองโกล
* จุดเริ่มต้นของแอกมองโกล-ตาตาร์
 |

 |
| คู่สงคราม |
|
จักรวรรดิมองโกล  | * เคียฟ
* วลาดิมีร์-ซุซดาล
* กาลิเซีย-วอลฮิเนีย
* สโมเลนสค์
* รอสตอฟ
* ตูรอฟและปินสค์
* แชร์นีฮิว
* เรียซัน
* เปรียสลาฟล์
* ชาวคูมัน (1223)
 |
| ผู้บังคับบัญชาและผู้นำ |
| * บาตู ข่าน
* มองเคอ ข่าน
* สุบูไต
* เจเบ แม่แบบ:Natural causes
* โบโรลได
* เบอร์เก
* ออร์ดา
* กาดัน
* ชิบัน
* กูยุก ข่าน
* เกเมเบก
* คูลคัน **†**
 | * มสติสลาฟผู้กล้าหาญ
* แดเนียลแห่งกาลิเซีย
* มสติสลาฟที่ 3 แห่งเคียฟ
* มสติสลาฟที่ 2 แห่งแชร์นีฮิว **† ยูรีที่ 2 แห่งวลาดิมีร์  **† ข่าน เคอเทน (1223)
 |
| กำลัง |
| ป. 60,000 | ป. 25,000–50,000 นาย รวมทหารรักษาการณ์และชนเผ่าต่าง ๆ |

จักรวรรดิมองโกลได้รุกรานและพิชิตพื้นที่ส่วนใหญ่ของเคียฟรุสในช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 13 โดยปล้นสะดมเมืองต่าง ๆ เป็นจำนวนมาก เช่น เรียซัน, ยาโรสลาฟล์, เปรียสลาฟล์ และวลาดิมีร์ รวมถึงเมืองที่มีขนาดใหญ่ที่สุด ได้แก่ เคียฟ (ประชากร 50,000 คน) และแชร์นีฮิว (ประชากร 30,000 คน) โดยทั่วไปถือว่าการล้อมเคียฟใน ค.ศ. 1240 โดยชาวมองโกลเป็นจุดสิ้นสุดของรัฐเคียฟรุส ซึ่งอยู่ในสภาวะแตกแยกเป็นแว่นแคว้นอยู่ก่อนแล้ว ส่วนแว่นแคว้นและศูนย์กลางเมืองอื่น ๆ อีกหลายแห่งทางตะวันตกเฉียงเหนือและตะวันตกเฉียงใต้สามารถรอดพ้นจากการถูกทำลายล้างอย่างสิ้นเชิง หรือได้รับความเสียหายเพียงเล็กน้อยหรือไม่ได้รับความเสียหายเลยจากการรุกรานของมองโกล ได้แก่ กาลิเซีย-วอลฮิเนีย, ปัสคอฟ, สโมเลนสค์, โปลอตสค์, วิเตบสค์ และอาจรวมถึงรอสตอฟและอูลิชด้วย

การทัพของมองโกลมีจุดเริ่มต้นจากยุทธการที่แม่น้ำคาลกาเมื่อวันที่ 31 พฤษภาคม ค.ศ. 1223 ซึ่งส่งผลให้มองโกลได้รับชัยชนะเหนือระเบียบกำลังของแว่นแคว้นต่าง ๆ รวมถึงกลุ่มชนชาวคูมันที่เหลืออยู่ภายใต้การนำของเคอเทน พวกมองโกลได้ล่าถอยกลับไปหลังจากรวบรวมข้อมูลข่าวกรองซึ่งเป็นวัตถุประสงค์ของการการลาดตระเวนด้วยกำลัง จากนั้นการรุกรานเต็มรูปแบบโดยบาตู ข่านจึงได้ตามมา โดยพื้นที่ส่วนใหญ่ของเคียฟรุสถูกยึดครองในช่วง ค.ศ. 1236–1238 พวกมองโกลสามารถยึดเคียฟได้ใน ค.ศ. 1240 แล้วจึงเคลื่อนทัพไปทางทิศตะวันตกเข้าสู่ราชอาณาจักรฮังการีและประเทศโปแลนด์ ความสูญเสียอย่างหนักที่พวกมองโกลได้รับในช่วงเวลาของการรุกรานได้ทำให้การทัพในเวลาต่อมาอ่อนกำลังลงอย่างมีนัยสำคัญ ส่งผลให้จักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์และประเทศต่าง ๆ ที่อยู่ทางตะวันตกรอดพ้นจากการถูกทำลายล้าง

การรุกรานสิ้นสุดลงเนื่องจากกระบวนการสืบราชบัลลังก์ของมองโกลหลังจากการสิ้นพระชนม์ของโอเกเดย์ ข่าน แม้แต่แว่นแคว้นต่าง ๆ ที่รอดพ้นจากการถูกพิชิตทางกายภาพ ในท้ายที่สุดก็ถูกบีบบังคับให้ยอมรับอำนาจสูงสุดของมองโกลในรูปแบบของการส่งบรรณาการ เช่นในกรณีของกาลิเซีย-วอลฮิเนีย, โปลอตสค์ และนอฟโกฮอด หากไม่ใช่การตกเป็นรัฐบรรณาการโดยตรงของโกลเดนฮอร์ด ซึ่งดำเนินไปจนถึงช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 14 แม้ว่ากองทัพรัสเซียจะสามารถเอาชนะพวกมองโกลได้ในยุทธการที่คูลิโคโวใน ค.ศ. 1380 แต่การเรียกเก็บภาษีบรรณาการของมองโกลจากบรรดาเจ้าผู้ครองนครรัสเซียยังคงดำเนินต่อไปจนถึงราว ค.ศ. 1480

การรุกรานของมองโกลได้สร้างความเสียหายอย่างใหญ่หลวงในเมืองสำคัญต่าง ๆ ของชาวรุส หลังจากนั้นจึงตามมาด้วยการก้าวขึ้นมาของมอสโกในฐานะศูนย์กลางอำนาจหลักของชาวรัสเซีย ในขณะเดียวกัน วิกฤตการณ์สืบราชบัลลังก์ที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องส่งผลให้จักรวรรดิมองโกลเกิดการแตกแยก และในที่สุดสิ่งนี้ทำให้ชาวรัสเซียที่รวมกลุ่มกันใหม่ภายใต้การนำของอิวานผู้โหดร้าย สามารถเอาชนะรัฐผู้สืบทอดของจักรวรรดิมองโกล เช่น รัฐข่านคาซัน และรัฐข่านอัสตราฮัน เพื่อสถาปนาจักรวรรดิของตนเองขึ้นมาได้

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลปฐมภูมิ

* *Full Collection of Russian Annals, St. Petersburg, 1908 and Moscow*, 2001, ISBN 5-94457-011-3.

## อ่านเพิ่มเติม

* Allsen, Thomas T. (2001). *Culture and Conquest in Mongol Eurasia*. Cambridge UP. ISBN 9780521602709.
* Atwood, Christopher P. *Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire* (2004)
* Christian, David. *A History of Russia, Central Asia and Mongolia Vol. 1: Inner Eurasia from Prehistory to the Mongol Empire* (Blackwell, 1998)
* Halperin, Charles J. (1987). *Russia and the Golden Horde: The Mongol Impact on Medieval Russian History*. Indiana University. p. 222. ISBN 9781850430575. E-book.
* Majorov, Alexander (2017), *The Conquest of Russian Lands in 1237-1240*
* Sinor, Denis. "The Mongols in the West." *Journal of Asian History* (1999): 1-44. JSTOR 41933117.
* Vernadsky, George. *The Mongols and Russia* (Yale University Press, 1953)
	+ Halperin, Charles J. "George Vernadsky, Eurasianism, the Mongols, and Russia". *Slavic Review* (1982): 477–493. JSTOR 2497020.
* Khrustalev, Denis G. (2008). Русь от нашествия до "ига" [*Rus' from invasion to "yoke"*] (ภาษารัสเซีย) (2 ed.). Saint-Petersburg: Евразия. ISBN 978-5-8071-0302-4.
* Ostrowski, Donald (1993). "Why did the Metropolitan Move from Kiev to Vladimir in the Thirteenth Century". *Christianity and the Eastern Slavs. Volume I: Slavic Cultures in the Middle Ages*. Berkeley: University of California Press. pp. 83–101. ISBN 9780520360198. สืบค้นเมื่อ 16 May 2023. doi:10.1525/9780520313606-009
	+ Ostrowski, Don (30 December 2015). "The Move of the Metropolitan from Kiev in 1299". *Academia.edu*. p. 26. สืบค้นเมื่อ 16 June 2025.

## แหล่งข้อมูลอื่น

* วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ Mongol invasion of Kievan Rus'