# เขตการปกครองของไต้หวัน

ไต้หวัน หรือเรียกในชื่อทางการว่า สาธารณรัฐจีน แบ่งเขตการปกครองตามกฎหมายออกเป็นหลายระดับ เนื่องจากไต้หวันมีสถานะทางการเมืองที่ซับซ้อน ทำให้ระบบการแบ่งเขตการปกครองโดยนิตินัยเดิมที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญ และระบบพฤตินัยที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญ

ตามรัฐธรรมนูญ สาธารณรัฐจีนแบ่งออกเป็น มณฑล และนครปกครองโดยตรง โดยแต่ละมณฑลแบ่งออกเป็น นครภายใต้มณฑล และเทศมณฑล (อำเภอ) แต่ในปัจจุบัน มณฑลได้รับการปรับปรุงให้มีประสิทธิภาพ และไม่มีบทบาทหน้าที่อีกต่อไป

ด้วยความที่มณฑลไม่มีบทบาทหน้าที่ในทางปฏิบัติ ไต้หวันจึงมีการแบ่งเขตการปกครองระดับบนสุดออกเป็น 22 แห่ง โดยแต่ละแห่งจะมีรัฐบาลท้องถิ่นที่นำโดยหัวหน้าที่มาจากการเลือกตั้งและสภาท้องถิ่น งานที่รัฐบาลท้องถิ่นรับผิดชอบหรือรับผิดชอบบางส่วน ได้แก่ การบริการสังคม การศึกษา การวางผังเมือง การโยธาสาธารณะ การจัดการน้ำ การคุ้มครองสิ่งแวดล้อม การขนส่ง และความปลอดภัยสาธารณะ และเขตการปกครองระดับบนสุดจึงมีอยู่ด้วยกัน 3 ประเภท ได้แก่ นครปกครองโดยตรง นครภายใต้มณฑล และเทศมณฑล (อำเภอ) โดยที่ทั้งนครปกครองโดยตรงและนครภายใต้มณฑลจะแบ่งย่อยออกเป็นเขต ส่วนเทศมณฑลจะแบ่งย่อยออกเป็นเมือง ตำบล และนครภายใต้เทศมณฑล เขตการปกครองเหล่านี้สามารถปกครองตนเองได้ระดับหนึ่ง และมีหน่วยงานของรัฐที่มีผู้นำที่มาจากการเลือกตั้งและสภาท้องถิ่น ซึ่งจะแบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบร่วมกันกับเทศมณฑล

เมื่อสาธารณรัฐจีนล่าถอยมายังไต้หวันในปี 1949 สาธารณรัฐจีนมีดินแดนที่อ้างสิทธิ์ซึ่งประกอบด้วย 35 มณฑล, 12 นครปกครองโดยตรง, 1 เขตปกครองพิเศษ และ 2 เขตปกครองตนเอง อย่างไรก็ตาม สาธารณรัฐจีนได้ควบคุมเพียงแค่มณฑลไต้หวัน และเกาะบางเกาะของมณฑลฝูเจี้ยนเท่านั้น นอกจากนี้ สาธารณรัฐจีนยังได้ควบคุมเกาะปราตัสและเกาะไท่ผิงในหมู่เกาะสแปรตลี ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของหมู่เกาะทะเลจีนใต้ที่มีข้อพิพาท โดยหลังจากการถอยล่าไปไต้หวันของสาธารณรัฐจีน บรรดาเกาะดังกล่าวได้รับการกำหนดให้อยู่ภายใต้การบริหารของนครเกาสฺยง

นับตั้งแต่ปี 1949 รัฐบาลได้ทำการเปลี่ยนแปลงพื้นที่ภายใต้การควบคุม ได้แก่ ยกไทเปให้กลายเป็นนครปกครองโดยตรงในปี 1967 เช่นเดียวกับเกาสฺยงในปี 1979 และปรับปรุงการบริหารระดับมณฑลให้มีความคล่องตัวขึ้น โดยถ่ายโอนอำนาจหน้าที่ของมณฑลไปยังรัฐบาลกลาง (มณฑลฝูเจี้ยนในปี 1956 และมณฑลไต้หวันในปี 1998) ในปี 2010 ได้มีการยกฐานะซินเป่ย์ ไถจง และไถหนาน ขึ้นเป็นนครปกครองโดยตรง และในปี 2014 ได้มีการยกฐานะเทศมณฑลเถายฺเหวียน ขึ้นเป็นนครปกครองโดยตรง การยกฐานะครั้งนี้ทำให้เขตการปกครองต่าง ๆ ที่กล่าวไปมีฐานะปัจจุบันเป็นเขตการปกครองระดับบนสุด

ตามมาตรา 4 ของรัฐบัญญัติการปกครองส่วนท้องถิ่น กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับนครปกครองโดยตรงยังมีผลบังคับใช้กับเทศมณฑลที่มีประชากรเกิน 2 ล้านคนด้วย แม้ว่าในปัจจุบันบทบัญญัตินี้จะไม่ได้บังคับใช้กับเทศมณฑลใด ๆ ของไต้หวัน แต่ก็เคยบังคับใช้กับเทศมณฑลไทเป (ปัจจุบันคือนครซินเป่ย์) และเทศมณฑลเถายฺเหวียน (ปัจจุบันคือนครเถายฺเหวียน)

## ประวัติศาสตร์

เมื่อประเทศจีนเปลี่ยนแปลงรูปแบบรัฐจากระบอบราชาธิปไตยเป็นระบอบสาธารณรัฐในปี 1912 นั้น พรรคชาตินิยม (國民黨 *Guómíndǎng*; Kuomintang) ได้เถลิงอำนาจในประเทศจีน เขตการปกครองยังคงเป็นเหมือนในสมัยราชาธิปไตย เวลานั้น ประเทศจีนมี

* มณฑล (province) 35 แห่ง
* เทศบาล (municipality) 12 แห่ง
* เขตปกครองพิเศษ (special administrative region) 1 แห่ง และ
* ภูมิภาค (region) 2 แห่ง คือ มองโกเลีย กับทิเบต

เฉพาะพื้นที่ไต้หวันปัจจุบันนั้นเดิมประกอบด้วย มณฑลไต้หวัน (臺灣省 *Táiwān Shěng*; Taiwan Province) และมณฑลฝูเจี้ยน (福建省 *Fújiàn Shěng*; Fujian Province)

ต่อมาในปี 1949 สงครามกลางเมืองส่งผลให้พรรคสังคมนิยม (共产党 *Gòngchǎndǎng*; Communist Party) ได้เป็นใหญ่ในประเทศจีน พรรคสังคมนิยมเปลี่ยนรูปแบบการปกครองจากระบอบประชาธิปไตยเป็นระบอบสังคมนิยม และเรียกประเทศเสียใหม่ว่า "สาธารณรัฐประชาชนจีน" พรรคชาตินิยมจึงหนีไปยังเกาะไต้หวัน และจัดตั้งการปกครองบนพื้นที่ไต้หวันแยกเป็นประเทศต่างหากจากสาธารณรัฐประชาชนจีน เรียกว่า "สาธารณรัฐจีน" แต่พรรคสังคมนิยมยังคงถือว่า พื้นที่ไต้หวันเป็นส่วนหนึ่งของสาธารณรัฐประชาชนจีน กับทั้งสาธารณรัฐจีนเองก็ยังไม่เป็นที่ยอมรับของนานาชาติว่าเป็นประเทศเอกราชมาจนปัจจุบัน

สาธารณรัฐจีนนั้นชั้นแรกยังบริหารตามเขตการปกครองเดิม คือ มีมณฑลไต้หวัน กับมณฑลฝูเจี้ยน และมณฑลทั้ง 2 แบ่งออกเป็นเทศบาลมณฑล และเทศมณฑล กับทั้งมีเขตการปกครองพิเศษเรียกว่า เทศบาลพิเศษ อยู่ในสังกัด แต่ภายหลังมีการจัดระเบียบใหม่ ในช่วงปี 1967 ถึง 2010 มีการแยกเทศบาลพิเศษออกจากมณฑลเพื่อให้ปกครองตนเองโดยขึ้นตรงต่อรัฐบาลกลาง นอกจากนี้ ตั้งแต่ปี 1997 เป็นต้นมา มีการให้เทศบาลมณฑลกับเทศมณฑลปกครองตนเองโดยขึ้นตรงต่อรัฐบาลกลางเช่นกัน ไม่ปกครองผ่านมณฑลอีก แต่ยังคงสังกัดมณฑลอย่างเดิม ปัจจุบัน มณฑลจึงเหลืออยู่แต่ในนาม แต่ก็ยังมิได้ยุบเลิกไปเสียทีเดียว

### ดินแดน

ในปี 1945 หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 สาธารณรัฐจีนได้ไต้หวัน (ฟอร์โมซา) และเผิงหู (เพสคาโดเรส) จากจักรวรรดิญี่ปุ่น ต่อมาในปี 1949 และ 1950 รัฐบาลสาธารณรัฐจีนที่นำโดยก๊กมินตั๋งแพ้สงครามกลางเมืองจีน จึงถอยไปตั้งรัฐบาลที่ไทเป ไต้หวัน รัฐบาลสาธารณรัฐจีนสูญเสียอำนาจปกครองเกือบทั้งหมดในจีนแผ่นดินใหญ่ โดยเหลือเพียงเกาะนอกชายฝั่งบางส่วนเท่านั้น

* มณฑลไต้หวัน: เกาะไต้หวัน (ฟอร์โมซา) และเผิงหู (เพสคาโดเรส) สืบทอดมาจากไต้หวันภายใต้การปกครองของจักรวรรดิญี่ปุ่น
* มณฑลฝูเจี้ยน: จินเหมิน (Quemoy) และหมู่เกาะหมาจู่ สืบทอดมาจากจีนแผ่นดินใหญ่ภายใต้การปกครองของสาธารณรัฐจีน
* เขตบริหารพิเศษไหหลำ: เดิมบริหารโดยสาธารณรัฐจีน แต่เกาะนี้ได้ถูกสาธารณรัฐประชาชนจีนยึดครองในปี 1950 และกลายเป็นมณฑลไหหลำตั้งแต่นั้นมา
* มณฑลเจ้อเจียง: เดิมบริหารโดยสาธารณรัฐจีน แต่พื้นที่ส่วนใหญ่ของมณฑลได้ถูกสาธารณรัฐประชาชนจีนยึดครองในปี 1949 อย่างไรก็ตาม สาธารณรัฐจีนก็ได้ปกครองหมู่เกาะต้าเฉินมาจนถึงปี 1955
* มณฑลกวางตุ้ง: เดิมบริหารโดยสาธารณรัฐจีน แต่ยังคงเกาะปราตัสไว้และอยู่ภายใต้การบริหารส่วนหนึ่งของนครเกาสฺยง

### การเปลี่ยนแปลงเขตการปกครอง

ข้างล่างนี้เป็นตารางสรุปการเปลี่ยนแปลงเขตการปกครองของไต้หวัน

| ชื่อ | หมายเหตุ |
| --- | --- |
| มณฑลฝูเจี้ยน | เมืองหลวงของมณฑลย้ายจากฝูโจวมายังจินเฉิง เทศมณฑลจินเหมิน ในปี 1949 รัฐบาลมณฑลถูกลดขนาดลงในปี 1956 และยุบเลิกในปี 2019 |
| มณฑลไต้หวัน | เมืองหลวงของมณฑลย้ายจากไทเปมายังหมู่บ้านใหม่จงซิงในปี 1956 รัฐบาลมณฑลถูกลดขนาดลงในปี 1998 และยุบเลิกในปี 2018 |
| นครเกาสฺยง | เดิมเป็นนครภายใต้มณฑล ได้รับการยกฐานะเป็นนครปกครองโดยตรงในปี 1979 และในปี 2010 ได้ควบรวมเทศมณฑลเกาสฺยงเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของนครเกาสฺยง |
| นครซินเป่ย์ (นครไทเปใหม่) | เดิมเป็นเทศมณฑลไทเป ได้รับการยกฐานะเป็นนครปกครองโดยตรงในปี 2010 |
| นครไถจง | ยกฐานะเป็นนครปกครองโดยตรงโดยการควบรวมนครไถจงกับเทศมณฑลไถจงในปี 2010 |
| นครไถหนาน | ยกฐานะเป็นนครปกครองโดยตรงโดยการควบรวมนครไถหนานกับเทศมณฑลไถหนานในปี 2010 |
| นครไทเป | เดิมเป็นนครภายใต้มณฑล ได้รับการยกฐานะเป็นนครปกครองโดยตรงในปี 1967 |
| นครเถา-ยฺเหวียน | เดิมเป็นเทศมณฑลเถา-ยฺเหวียน ได้รับการยกฐานะเป็นนครปกครองโดยตรงในปี 2014 |

การยกฐานะครั้งนี้ทำให้เขตการปกครองต่าง ๆ ดังกล่าวมีฐานะปัจจุบันเป็นเขตการปกครองระดับบนสุด ซึ่งได้แก่ มณฑลในนาม 2 แห่งที่ไม่มีอำนาจหน้าที่ในการบริหาร, นครปกครองโดยตรง 6 แห่ง, และเขตการปกครองที่อยู่ภายใต้มณฑล ได้แก่ เทศมณฑล 13 แห่ง และนคร 3 แห่ง

## ระบบปัจจุบัน

ภาพรวมของเขตการปกครองของสาธารณรัฐจีน| สาธารณรัฐจีน |

ไทเป
ซินเป่ย์
จีหลง
เถา-ยฺเหวียน
เทศมณฑลซินจู๋
นครซินจู๋
เหมียวลี่
ไถจง
จางฮว่า
เผิงหู
หนานโถว
ยฺหวินหลิน
เทศมณฑลเจียอี้
นครเจียอี้
ไถหนาน
เกาสฺยง
ผิงตง
อี๋หลาน
ฮวาเหลียน
ไถตง
*มณฑลไต้หวัน*
จินเหมิน
เหลียนเจียง (หมาจู่)
*มณฑลฝูเจี้ยน*
*ช่องแคบไต้หวัน*
*ทะเลจีนใต้*
*ทะเลจีนตะวันออก*
*ทะเลฟิลิปปิน* (*มหาสมุทรแปซิฟิก*) |
| พื้นที่เสรี | แผ่นดินใหญ่ |
| นครปกครองโดยตรง | มณฑล | ไม่ได้ปกครอง |
| นคร | เทศมณฑล |
| เขต | เขต ชนพื้นเมือง ภูเขา | เขต | นคร ภายใต้ เทศมณฑล | เมือง | ตำบล | ตำบล ชนพื้นเมือง ภูเขา |
| หมู่บ้านในเมือง | หมู่บ้านชนบท |
| ละแวก |

หมายเหตุ

### นครปกครองโดยตรง เทศมณฑล และนครภายใต้มณฑล

ปัจจุบันมีเขตการปกครองระดับบนสุดอยู่ 3 ประเภท จำนวนรวมทั้งสิ้น 22 แห่ง และบริหารโดยตรงโดยรัฐบาลกลาง (สภาบริหาร, Executive Yuan) ตาม*รัฐบัญญัติการปกครองท้องถิ่น*ของไต้หวัน เขตการปกครองที่มีประชากรมากกว่า 1.25 ล้านคน สามารถยกขึ้นเป็นนครปกครองโดยตรงได้ เขตการปกครองที่มีประชากรระหว่าง 0.5 ถึง 1.25 ล้านคน สามารถยกขึ้นเป็นนครได้ และเทศมณฑลที่มีประชากรมากกว่า 2 ล้านคน สามารถให้สิทธิพิเศษบางอย่างในการปกครองตนเองซึ่งออกแบบมาสำหรับนครปกครองโดยตรง

|  | ชื่อ | อักษรจีน | พินอิน | เป๊ะอวยจี | จำนวน |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|     | นครปกครองโดยตรง | 直轄市 | zhíxiáshì | ti̍t-hat-chhī | 6 |
|     | เทศมณฑล | 縣 | xiàn | koān | 13 |
|     | นคร | 市 | shì | chhī | 3 |

เขตการปกครองทั้ง 22 แห่งเหล่านี้ได้รับการบังคับใช้โดย*รัฐบัญญัติการปกครองท้องถิ่น* ในฐานะองค์กรปกครองตนเองท้องถิ่น แต่ละแห่งมีฝ่ายบริหารของตนเองที่เรียกว่า "รัฐบาลนคร/รัฐบาลเทศมณฑล" และฝ่ายนิติบัญญัติของตนเองที่เรียกว่า "สภานคร/สภาเทศมณฑล" ทั้งนายกเทศมนตรีนคร ผู้ปกครองเทศมณฑล และสมาชิกสภานิติบัญญัติ ทั้งหมดนี้ได้รับการเลือกตั้งจากประชาชนภายใต้เขตอำนาจของตนทุกสี่ปี

* นครปกครองโดยตรง 6 แห่ง, นครภายใต้มณฑล 3 แห่ง, และเทศมณฑล 10 แห่ง อยู่บนเกาะหลักไต้หวัน

| นครปกครองโดยตรง | เทศมณฑล | นคร |
| --- | --- | --- |
| นครเกาสฺยง นครซินเป่ย์ (นครไทเปใหม่) นครไถจง นครไถหนาน นครไทเป นครเถา-ยฺเหวียน | เทศมณฑลจางฮว่า เทศมณฑลเจียอี้ เทศมณฑลซินจู๋ เทศมณฑลฮวาเหลียน เทศมณฑลเหมียวลี่ | เทศมณฑลหนานโถว เทศมณฑลผิงตง เทศมณฑลไถตง เทศมณฑลอี๋หลาน เทศมณฑลยฺหวินหลิน | นครเจียอี้ นครซินจู๋ นครจีหลง |

* เทศมณฑลเผิงหู ปกครองหมู่เกาะเผิงหู
* เทศมณฑลจินเหมิน ปกครองหมู่เกาะจินเหมิน และหมู่เกาะอูชิว
* เทศมณฑลเหลียนเจียง ปกครองหมู่เกาะหมาจู่
* หมายเหตุ: นครเกาสฺยงยังปกครองเกาะปราตัส (เกาะตงชา) และเกาะไท่ผิง ของหมู่เกาะทะเลจีนใต้

### เมือง ตำบล นครภายใต้เทศมณฑล และเขต

เขตการปกครองระดับบนสุดทั้ง 22 แห่ง แบ่งย่อยออกเป็น 368 เขตการปกครอง สามารถจัดประเภทได้ดังตารางข้างล่างนี้

| ชื่อ | อักษรจีน | พินอิน | เป๊ะอวยจี | อยู่ภายใต้การปกครองของ | มีอำนาจปกครองตนเอง | จำนวน |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ตำบลชนพื้นเมืองภูเขา | 山地鄉 | shāndì xiāng | soaⁿ-tē hiong | เทศมณฑล | ใช่ | 24 |
| ตำบล | 鄉 | xiāng | hiong | เทศมณฑล | ใช่ | 122 |
| เมือง | 鎭 | zhèn | tìn | เทศมณฑล | ใช่ | 38 |
| นครภายใต้เทศมณฑล | 縣轄市 | xiànxiáshì | koān-hat-chhī | เทศมณฑล | ใช่ | 14 |
| เขตชนพื้นเมืองภูเขา | 原住民區 | yuánzhùmín qū | gôan-chū-bîn khu | นครปกครองโดยตรง | ใช่ | 6 |
| เขต | 區 | qū | khu | นครปกครองโดยตรง นครภายใต้มณฑล | ไม่ | 164 |

### เขตการปกครองระดับล่าง

เขตการปกครองทั้ง 368 แห่ง แบ่งย่อยออกเป็นหมู่บ้านและละแวก

| ชื่อ | อักษรจีน | พินอิน | เป๊ะอวยจี | อยู่ภายใต้การปกครองของ | จำนวน |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| หมู่บ้านชนบท | 村 | cūn | chhun | ตำบลชนพื้นเมืองภูเขา ตำบล | 7,835 |
| หมู่บ้านในเมือง | 里 | lǐ | lí | เมือง นครภายใต้เทศมณฑล เขตชนพื้นเมืองภูเขา เขต |
|  |
| ละแวก | 鄰 | lín | lîn | หมู่บ้านชนบท หมู่บ้านในเมือง | 147,877 |

ผู้ใหญ่บ้านจะได้รับการเลือกตั้งจากประชาชนที่อยู่ภายใต้เขตอำนาจของตนทุก ๆ สี่ปี และหัวหน้าละแวกจะได้รับการแต่งตั้งจากผู้ใหญ่บ้าน

## ดูเพิ่ม

* มณฑลของประเทศจีน

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* 地方制度法 [Local Government Act]. Ministry of Justice, Republic of China. สืบค้นเมื่อ 2017-01-01.
* "Romanizations for county-level and township-level entities" (PDF). Department of Land Administration, Ministry of the Interior, Republic of China. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2017-08-09. สืบค้นเมื่อ 2017-01-01.
* รายชื่อเขตการปกครองไต้หวันในอักษรโรมัน เก็บถาวร 2011-08-24 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน - กระทรวงมหาดไทย สาธารณรัฐจีน