# อรรถาธิบายสามก๊กจี่

อรรถาธิบายสามก๊กจี่ หรือ ซานกั๋วจื้อจู้ (จีนตัวย่อ: 三国志注; จีนตัวเต็ม: 三國志注; พินอิน: *Sān Guó Zhì Zhù*) เป็นคำอธิบายประกอบฉบับสมบูรณ์ของ *สามก๊กจี่* ในศตวรรษที่ 3 ที่เรียบเรียงโดยตันซิ่ว

หลังเดินทางออกจากบ้านเกิด เผย์ ซงจือกลายมาเป็นกวีหลวงในราชสำนักของราชวงศ์หลิวซ่ง และได้รับมอบหมายให้แก้ปรับปรุงหนังสือซึ่งเสร็จสิ้นในปี ค.ศ. 429 และกลายเป็นบันทึกประวัติศาสตร์อย่างเป็นทางการของยุคสามก๊กในชื่อว่า *ซานกั๋วจื้อจู้* หรือ *อรรถาธิบายสามก๊กจี่* (คำว่า *จู้* มีความหมายว่า "หมายเหตุ") เผย์ ซงจือให้คำอธิบายโดยละเอียดเกี่ยวกับภูมิศาสตร์และองค์ประกอบอื่น ๆ ที่กล่าวถึงใน *สามก๊กจี่* ต้นฉบับ ที่สำคัญ เผย์ ซงจือยังได้แก้ไขจุดบกพร่องใน *สามก๊กจี่* ในสอบทานกับบันทึกอื่น ๆ ที่รวบรวมมาในยุคนั้น ในเรื่องของเหตุการณ์และบุคคลในประวัติศาสตร์ เผย์ ซงจือยังได้เพิ่มความคิดเห็นของตนเช่นเดียวกับที่ตันซิ่วทำ จากการค้นคว้าอย่างกว้างขวาง เผย์ ซงจือจึงสามารถสร้างบันทึกประวัติศาสตร์ที่ค่อนข้างสมบูรณ์ เพิ่มเติมรายละเอียดที่ไม่สมบูรณ์จำนวนมากใน *สามก๊กจี่* ต้นฉบับ รายละเอียดที่เพิ่มเข้ามาทำให้บันทึก *อรรถาธิบายสามก๊กจี่* มีความยาวเกือบสองเท่าของ *สามก๊กจี่* ต้นฉบับ

## รายชื่อตำราที่ใช้อ้างอิงในอรรถาธิบายของเผย์ ซงจือ

### บันทึกประวัติศาสตร์อย่างเป็นทางการและบันทึกประวัติศาสตร์ส่วนบุคคล

| ชื่อ | คำแปล | ผู้เขียน / ผู้รวบรวม | หมายเหตุ | ตำแหน่งที่อ้างอิงครั้งแรก |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 帝王世紀 *ตี้หวังฉื่อจี้* | *ยุคแห่งองค์อธิปัตย์* | หฺวังฝู่ มี่ | พระราชกิจของจักรพรรดิและกษัตริย์ตั้งแต่ยุคตำนาน | **38**.975, n 3 |
| 典略 *เตี่ยนเลฺว่* |  | ยฺหวี ฮฺวั่น | เชื่อว่ามาจากส่วนหนึ่งของ*เว่ย์เลฺว่* | **1**.45, n 1 |
| 高士傳 *เกาชื่อจฺวั้น* |  | หฺวังฝู่ มี่ | ประกอบด้วยชีวประวัติของบุคคลจากยุคสามราชาห้าจักรพรรดิจนถึงยุคสามก๊ก | **11**.355 |
| 漢紀 *ฮั่นจี้* | *จดหมายเหตุราชวงศ์ฮั่น* | ยฺเหวียน หง | บันทึกประวัติศาสตร์รายปีของราชวงศ์ฮั่นยุคหลัง | **2**.57–8, n 3 |
| 漢紀 *ฮั่นจี้* | *จดหมายเหตุราชวงศ์ฮั่น* | จาง ฝาน (張璠) | รู้จักในอีกชื่อว่า *จดหมายเหตุราชวงศ์ฮั่นยุคหลัง* (後漢紀 *โฮ่วฮั่นจี้*) อาจไม่ได้เขียนเสร็จสมบูรณ์ | **1**.3, n 2 |
| 漢晉春秋 *ฮั่นจิ้นชุนชิว* | *พงศาวดารราชวงศ์ฮั่นและจิ้น* | สี จั้วฉื่อ  | บันทึกประวัติศาสตร์ของราชวงศ์ฮั่นไปจนถึงราชวงศ์จิ้นตะวันตก | **1**.20 |
| 漢書 *ฮั่นชู* | *ตำราราชวงศ์ฮั่น* | ฮฺว่า เฉียว (華嶠) | ฮฺว่า เฉียวเป็นหลานชายชองฮัวหิม Records the history of the late Eastern Han Dynasty. Also known as *Later Book of Han* (漢後書). Not to be confused with the *Book of Han* by Ban Biao and his children. | **6**.177 |
| 漢書注 *Han Shu Zhu* | *Annotated Book of Han* | Ban Gu and Ban Zhao; Ying Shao, annotation | Official history of the Western Han Dynasty. Extant. | **1**.36, n 5 |
| 漢魏春秋 *ฮั่นเว่ย์ชุนชิว* | *Chronicles of Han and Wei* | Kong Yan (孔衍) | Historical record of the late Han Dynasty and Wei Dynasty | **1**.46, n 2 |
| 後漢書 *โฮ่วฮั่นชู* | *Book of the Later Han* | Xie Cheng (謝承) | Records the history of the late Han Dynasty. Not to be confused with Fan Ye's *Book of the Later Han*. Xie Cheng was a younger brother of Sun Quan's wife Lady Xie. | **1**.6–7 n 5 |
| 華陽國志 *หฺวาหยางกั๋วจื้อ* | *พงศาวดารหฺวาหยาง* | Chang Qu | Records the history of Ba–Shu (巴蜀; present-day Sichuan and Chongqing) from the Han Dynasty to the Jin Dynasty | **32**.875, n 2 |
| 交廣記 *Jiaoguang Ji* | *Records of Jiao and Guang provinces* | Wang Yin (王隱) | Records the geographical history of Jiao and Guang provinces | **60**.1385 |
| 晉惠帝起居注 *Jin Huidi Qiju Zhu* | *Notes on Daily Life in Emperor Hui of Jin's Time* |  | Records about events in the reign of Emperor Hui of Jin | **8**.262, n 2 |
| 晉泰始起居注 *Jin Taishi Qiju Zhu* | *Notes on Daily Life in Taishi of Jin* |  | Records about events in the Taishi era (265-274) of the reign of Emperor Wu of Jin | **35**.932–3 |
| 晉紀 *จิ้นจี้* | *Annals of Jin* | ก้าน เป่า | บันทึกประวัติศาสตร์ของราชวงศ์จิ้นตะวันตก | **3**.145 n 1 |
| 晉書 *จิ้นชู* | *ตำราราชวงศ์จิ้น* | Wang Yin (王隱) | บันทึกประวัติศาสตร์ของราชวงศ์จิ้นตะวันตก Co-written by Wang Yin's father Wang Quan (王銓). Not to be confused with the official history of the Jin Dynasty, the Book of Jin by Fang Xuanling et al. | **1**.49, n 3 |
| 晉書 *จิ้นชู* | *ตำราราชวงศ์จิ้น* | Yu Yu (虞預) | Yu Yu's *Book of Jin* is believed to have been plagiarised from correspondence with Wang Yin (王隱) | **21**.605–6 |
| 晉陽秋 *Jin Yang Qiu* |  | Sun Sheng | Records the history of the Jin Dynasty up to Emperor Ai of Jin's time | **8**.253, n 2 |
| 九州春秋 *จิ่วโจฺวชุนชิว* | *จดหมายเหตุเก้ามณฑล* | Sima Biao | Records the history of the late Han Dynasty in ten fascicles | **1**.4 |
| 九州記 *จิ่วโจฺวจี้* | *บันทึกเก้ามณฑล* | Xun Chuo (荀綽) | Divided into nine volumes, each covering one of the Nine Provinces. | **11**.336 |
| 靈帝紀 *Lingdi Ji* | *จดหมายเหตุพระเจ้าเลนเต้* | Liu Ai (劉艾) | บันทึกเกี่ยวกับพระเจ้าเลนเต้ | **1**.45, n 1 |
| 默記 *Mo Ji* | *บันทึกเขียนจากความทรงจำ* | Zhang Yan (張儼) | บันทึกเกี่ยวกับจูกัดเหลียงและคนอื่น ๆ | **35**.935–6 |
| 三朝錄 *San Chao Lu* | *บันทึกสามราชวงศ์* | เตียวอุ๋น? | Information on Sun Lang (孫朗) | **51**.1213; biography of Sun Kuang |
| 三國評 *San Guo Ping* | *Commentary on the Three Kingdoms* | Xu Zhong (徐眾) | Commentary on events in the Three Kingdoms period | **7**.237 |
| 史記 *Shiji* | *Records of the Grand Historian* | ซือหม่า เชียน | First complete history. Extant. | **19**.568–9, n 2; biography of Cao Zhi |
| 世語 *Shiyu* | *Accounts of this Generation* | Guo Song (郭頒) | Also known as *Wei Jin Shiyu* (魏晉世語). A particularly poor historical text. | **1**.2, n 3 |
| 蜀本紀 *Shu Benji* | *Basic Annals of Shu* | เจาจิ๋ว | บันทึกเกี่ยวกับเล่าปี่ | **32**.889, n 1 |
| 蜀記 *Shu Ji* | *Records of Shu* | Wang Yin (王隱) | บันทึกเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของจ๊กก๊ก | **18**.547, n 2; biography of Pang De |
| 通語 *Tongyu* | *Complete Accounts* | Yin Ji (殷基) | Accounts of the beginnings of the Jin Dynasty | **44**.1062, n 1 |
| 魏紀 *Wei Ji* | *Annals of Wei* | Yin Dan (殷澹) |  | **19**.558, n 1; biography of Cao Zhi |
| 魏略 *เว่ย์เลฺว่* | *ประวัติศาสตร์โดยสังเขปของวุยก๊ก* | ยฺหวี ฮฺว่าน |  | **1**.18 |
| 魏末傳 *เว่ย์มั่วจฺว้าน* | *บันทึกปลายวุยก๊ก* |  | บันทึกเกี่ยวกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในช่วยปลายยุคของรัฐวุยก๊ก | **3**.91, n 2 |
| 魏氏春秋 *เว่ย์ชื่อชุนชิว* | *พงศาวดารราชวงศ์แห่งวุยก๊ก* | ซุน เชิ่ง | บันทึกประวัติศาสตร์ของวุยก๊กตามลำดับเหตุการณ์ | **1**.18 |
| 魏書 *เว่ย์ชู* | *ตำราวุยก๊ก* | หวาง เฉิ่น, สฺวิน อี่, รฺหว่าน จี๋ | รวบรวมหลังการล้มสลายของวุยก๊ก | **1**.1 n 1 |
| 吳紀 *Wu Ji* | *Annals of Wu* | Huan Ji (環濟) |  | **53**.1247, n 4 |
| 吳歷 *Wu Li* | *ประวัติศาสตร์ง่อก๊ก* | Hu Chong (胡沖) |  | **2**.89 |
| 吳錄 *Wu Lu* | *บันทึกง่อก๊ก* | Zhang Bo (張勃) |  | **37**.954, n 2 |
| 吳書 *Wu Shu* | *Book of Wu* | Wei Zhao |  | **1**.11, n 1 |
| 吳志 *Wu Zhi* | *บันทึกง่อก๊ก* |  |  | **1**.6, n 3 |
| 獻帝春秋 *Xiandi Chunqiu* | *Chronicles of Emperor Xian* | Yuan Wei (袁暐) | บันทึกเกี่ยวกับพระเจ้าเหี้ยนเต้ | **1**.12 |
| 獻帝起居注 *Xiandi Qiju Zhu* | *Notes on Emperor Xian's Daily Life* |  | บันทึกเกี่ยวกับเหตุการณ์ในรัชสมัยพระเจ้าเหี้ยนเต้ | **1**.22, n 2 |
| 續漢書 *Xu Han Shu* | *Continuation of the Book of Han* | Sima Biao | Records about the late Eastern Han Dynasty | **1**.1–2 |

### เอกสารทางราชการ

| ชื่อ | คำแปล | ผู้เขียน / ผู้รวบรวม | หมายเหตุ | ตำแหน่งที่อ้างอิงครั้งแรก |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 百官名 *Baiguan Ming* | *ตำแหน่งราชการ* |  | Register of Officials during the Jin Dynasty | **12**.390; biography of Sima Zhi (司馬芝) |
| 禪晉文 *Shan Jin Wen* | *On the Abdication to Jin* |  | Cao Wei court document outlining their position on the succession of power | **14**.455 n 2; biography of Jiang Ji |
| 太康三年地記 *Taikang San Nian Diji* | *Land Survey of 282* |  | Government survey of population and local conditions | **22**.637 n 1; biography of Chen Qun |
| 魏郊祀奏 *Wei Jiaosi Zou* | *Memorandum on Wei's Biannual Nature Sacrifice* |  | เอกสารทางราชการของวุยก๊ก | **2**.83 |
| 魏名臣奏 *Wei Mingchen Zou* | *ฎีกาของเสนาบดีวุยก๊กที่มีชื่อเสียง* | ตันซิ่ว | Compiled in the Zhengshi era (240–249) of the reign of Cao Fang. | **3**.111–2 |
| 咸熙元年百官名 *Xianxi Yuannian Baiguan Ming* | *Official Posts of the Opening Year of the Xianxi Period* |  | Register of officials of Cao Wei in 264 | **28**.794 |
| 獻帝傳 *Xiandi Zhuan* | *พระราชประวัติพระเจ้าเหี้ยนเต้* |  | บันทึกเกี่ยวกับพระเจ้าเหี้ยนเต้. Supplementary to *Xiandi Ji*. Contains memorials sent by various officials to Emperor Xian, urging the latter to abdicate in favour of Cao Pi. | **1**.39–40, n 3 |

### ชีวประวัติบุคคล ตระกูล และกลุ่ม

| ชื่อ | คำแปล | ผู้เขียน / ผู้รวบรวม | หมายเหตุ | ตำแหน่งที่อ้างอิงครั้งแรก |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 邴原別傳 *Bing Yuan Biezhuan* | *ชีวประวัติอย่างไม่เป็นทางการของปิ่ง ยฺเหวียน* |  | บันทึกและจดหมายของปิ่ง ยฺเหวียน (邴原) และผู้เกี่ยวข้อง | **11**.351–4 |
| 曹瞞傳 *เฉาหม่านจฺวั้น* | *ชัวประวัติเฉาหม่าน* |  | บันทึกเกี่ยวกับชีวประวัติของโจโฉก่อนจะขึ้นมามีอำนาจ | **1**.1 n 1 |
| 曹志別傳 *Cao Zhi Biezhuan* | *ชีวประวัติอย่างไม่เป็นทางการของเฉา จื้อ* |  | บันทึกเกี่ยวกับเฉา จื้อ (曹志) บุตรชายของโจสิด | **19**.577 n 2; biography of Cao Zhi |
| 陳留耆舊傳 *Chenliu Qijiu Zhuan* | *ชีวประวัติของผู้อาวุโสแห่งตันลิว* | Su Lin (蘇林) | รวมชีวประวัติของคนจากเมืองตันลิว (陳留 *เฉินหลิว*) | **24**:683, n 2; biography of Gao Rou |
| 陳氏譜 *Chen Shi Pu* | *Chen Family Genealogy* |  | บันทึกเกี่ยวกับต้านท่ายและครอบครัว | **22**:641 n 2; biography of Chen Qun |
| 程曉別傳 *Cheng Xiao Biezhuan* | *Unofficial Biography of Cheng Xiao* |  | Records about Cheng Xiao (程曉) | **14**.431, n 2 |
| 楚國先賢傳 *Chuguo Xianxian Zhuan* | *Biographies of the Departed Worthies of Chu* |  | Contains biographies of people from Jing Province | **4**.141 |
| 崔氏譜 *Cui Shi Pu* | *Cui Family Genealogy* |  | Records about Cui Lie (崔烈) and his family, the Cui clan of Boling | **35**.911, n 3 |
| 杜氏新書 *Du Shi Xinshu* | *Mr Du's New Book* |  | History of the Du family. Also known as *Du Shi Youqiu Xinshu* (杜氏幽求新書). | **16**.497; biography of Du Ji |
| 費禕別傳 *Fei Yi Biezhuan* | *Unofficial Biography of Fei Yi* |  | Records about Fei Yi | **44**.1061, nn 1–3 |
| 顧譚傳 *Gu Tan Zhuan* | *Biography of Gu Tan* | Lu Ji | Biography of Gu Tan | **52**.1231, n 1 |
| 管輅別傳 *Guan Lu Biezhuan* | *ชีวประวัติอย่างไม่เป็นทางการของกวนลอ* | Guan Chen (管辰) | บันทึกเกี่ยวกับกวนลอ | **29**.811; ชีวประวัติกวนลอ |
| 毌丘儉志記 *Guanqiu Jian Zhi Ji* | *บันทึกเกี่ยวกับบู๊ขิวเขียม* |  | Likely an unofficial, family-style biography of Guanqiu Jian | **3**.112 |
| 郭林宗傳 *Guo Linzong Zhuan* | *Biography of Guo Linzong* |  | Biography of Guo Tai (郭泰) | **22**.648 |
| 郭氏譜 *Guo Shi Pu* | *Guo Family Genealogy* |  | บันทึกเกี่ยวกับกุยห้วยและครอบครัว | **26**.734 |
| 漢末名士錄 *Han Mo Mingshi Lu* | *Records of Famous People of the Late Han Dynasty* |  |  | **6**.192 |
| 胡氏譜 *Hu Shi Pu* | *Hu Family Genealogy* |  | Records about Hu Zhi (胡質) and his family | **27**.741; biography of Hu Zhi |
| 華佗別傳 *Hua Tuo Biezhuan* | *ชีวประวัติอย่างไม่เป็นทางการของฮัวโต๋* |  | บันทึกเกี่ยวกับฮัวโต๋ | **29**.802; biography of Hua Tuo |
| 嵇康別傳 *Ji Kang Biezhuan* | *Unofficial Biography of Ji Kang* | Ji Xi (嵇喜) |  | **21**.606; Biography of Ji Kang |
| 嵇氏譜 *Ji Shi Pu* | *Ji Family Genealogy* |  | Records about Ji Kang and his family | **20**.583; biography of Cao Lin (曹林) |
| 機雲別傳 *Ji Yun Biezhuan* | *Unofficial Biographies of [Lu] Ji and [Lu] Yun* |  | Records about Lu Ji and Lu Yun (陸雲), sons of Lu Xun | **58**.1360–1, n 2 |
| 家傳 *Jia Zhuan* | *The Story of My Family* | โจโฉ | The Cao family's background and lineage | **14**.455 n 2; biography of Jiang Ji |
| 江表傳 *Jiang Biao Zhuan* |  | Yu Pu (虞溥) | Contains biographies of people from the Jiangnan region | **1**.39–40 |
| 晉諸公贊 *Jin Zhugong Zan* | *Appraisal of Officials of Jin* | Fu Chang (傅暢) | Contains biographies of officials in the Wei and Jin courts | **4**.138 |
| 孔氏譜 *Kong Shi Pu* | *Kong Family Genealogy* |  | About Kong Yi (孔乂) and his family | **16**.514–5; biography of Cang Ci |
| 會稽典錄 *Kuaiji Dianlu* | *Esteemed Records of Kuaiji* |  | Contains records of people from Kuaiji (會稽) | **46**.1100, n 10 |
| 會稽邵氏家傳 *Kuaiji Shao Shi Jia Zhuan* | *Genealogy of the Shao Family of Kuaiji* |  | Records about Shao Chou (邵疇) and his family | **48**.1170–1 |
| 零陵先賢傳 *Lingling Xianxian Zhuan* | *Biographies of the Departed Worthies of Lingling* |  | Contains biographies of people from Lingling (零陵) | **6**.216, n 5 |
| 劉氏譜 *Liu Shi Pu* | *Liu Family Genealogy* |  | Records about Liu Yi (劉廙) and his family | **21**.617, n 4 |
| 劉廙別傳 *Liu Yi Biezhuan* | *Unofficial Biography of Liu Yu* |  | Records about Liu Yi (劉廙) | **21**.614–5, n 2 |
| 廬江何氏家傳 *Lujiang He Shi Jia Zhuan* | *Genealogy of the He Family of Lujiang* |  |  | **21**.622, n 5 |
| 盧諶別傳 *Lu Chen Biezhuan* | *Unofficial Biography of Lu Chen* |  |  | **22**.653 |
| 陸氏祠堂像贊 *Lu Shi Citang Xiang Zan* |  |  | บันทึกเกี่ยวกับลกซุนและครอบครัว | **58**.1343 |
| 陸氏世頌 *Lu Shi Shisong* | *Lu Family Genealogy* |  | บันทึกเกี่ยวกับลกซุนและครอบครัว | **58**.1343 |
| 陸遜銘 *Lu Xun Ming* | *Obituary Inscription of Lu Xun* | Lu Ji |  | **58**.1349 |
| 潘尼別傳 *Pan Ni Biezhuan* | *Unofficial Biography of Pan Ni* |  | Records about Pan Ni (潘尼) | **21**.613, n 1 |
| 潘岳別傳 *Pan Yue Biezhuan* | *Unofficial Biography of Pan Yue* |  | Records about Pan Yue (潘岳) | **21**.613, n 1 |
| 裴氏家紀 *Pei Shi Jia Ji* | *Pei Family Genealogy* | Fu Chang (傅暢) |  | **42**.1024, n 3 |
| 平原禰衡傳 *Pingyuan Mi Heng Zhuan* | *Biography of Mi Heng of Pingyuan* |  | ชีวประวัติของจดหมายของยีเอ๋งและผู้เกี่ยวข้อง | **10**.311, n 2 |
| 譜敘 *Pu Xu* | *Discussion of the Genealogy* | Hua Jiao (華嶠) | Deeds of Hua Xin (華歆), family, and associates | **13**.402, n 3 |
| 任嘏別傳 *Ren Gu Biezhuan* | *Unofficial Biography of Ren Gu* |  | Records about Ren Gu (任嘏) | **27**.748, n 6 |
| 汝南先賢傳 *Runan Xianxian Zhuan* | *Biographies of Departed Worthies of Runan* | Zhou Pei (周裴) | Contains biographies of people from Runan | **23**.658; biography of He Qia |
| 阮氏譜 *Ruan Shi Pu* | *Ruan Family Genealogy* |  | About Ruan Wu (阮武) and his family | **16**.508; biography of Du Shu (杜恕) |
| 三輔決錄注 *Sanfu Jue Lu Zhu* | *Annotated Selected Records of Sanfu* | Zhao Qi; Zhi Yu (摯虞), annotation | Records about people in the Sanfu area surrounding Guanzhong, Shaanxi | **1**.50, n 2 |
| 山濤行狀 *Shan Tao Xingzhuang* |  |  | Records of Shan Tao (山濤) | **21**.607 |
| 山陽公載記 *Shanyang Gong Zaiji* | *Records of the Duke of Shanyang* | Yue Zi (樂資) | Anecdotes related to Liu Xie (劉協, Emperor Xian of Han) | **1**.31, n 2 |
| 蜀世譜 *Shu Shi Pu* | *Shu Genealogy* | Sun Sheng |  | **34**.906, n 3 |
| 孫惠別傳 *Sun Hui Biezhuan* | *Unofficial Biography of Sun Hui* |  | Records about Sun Hui (孫惠) | **51**.1211, n 3 |
| 孫氏譜 *Sun Shi Pu* | *Sun Family Genealogy* |  | Records about Sun Zi (孫資) and his family | **14**.462 |
| 孫資別傳 *Sun Zi Biezhuan* | *Unofficial Biography of Sun Zi* |  | Records about Sun Zi (孫資) | **14**.457–9, nn 1, 2, 4 |
| 王弼傳 *Wang Bi Zhuan* | *Biography of Wang Bi* | He Shao (何劭) | Biography of Wang Bi | **14**.449, n 2 |
| 王朗家傳 *Wang Lang Jia Zhuan* | *Wang Lang Family Biographies* |  | About Wang Lang and his family | **13**.407 |
| 王氏譜 *Wang Shi Pu* | *Wang Family Genealogy* |  | Probably two separate documents, one registering the Wang clan of Langye, the other recording the Wang clan of Taiyuan | Langye: **24**.679; biography of Cui Lin Taiyuan: **27**.744; biography of Wang Xu |
| 魏世譜 *Wei Shi Pu* | *Genealogy of Wei* | Sun Sheng |  | **4**.123, n 1 |
| 魏武故事 *Wei Wu Gushi* | *เรื่องราวของเว่ย์อู่ตี้ [โจโฉ]* |  | บันทึกเกี่ยวกับบุคคลและเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้องกับโจโฉ | **1**.18 |
| 文士傳 *Wenshi Zhuan* | *Biographies of Scholars* |  | Biographies of various people | **9**.280; **10**.312, n 2; biography of Xun Yu |
| 吳質別傳 *Wu Zhi Biezhuan* | *Unofficial Biography of Wu Zhi* |  | Records about Wu Zhi | **21**.609–610 |
| 先賢行狀 *Xianxian Xingzhuang* | *The Background of Departed Worthies* |  | Biographical information of various people including Xu Qiu (徐璆) | **1**.30 |
| 獻帝記 *Xiandi Ji* | *Records of Emperor Xian* |  | Records about Emperor Xian of Han. | **1**.13, n 2 |
| 襄陽記 *Xiangyang Ji* | *Records of Xiangyang* | Xi Zuochi | Contains biographies of people from Xiangyang (present-day Xiangyang, Hubei) | **35**.913, n 1 |
| 荀粲傳 *Xun Can Zhuan* | *Biography of Xun Can* | He Shao (何劭) | Biography of Xun Can (荀粲) | **10**.319–320 |
| 荀氏家傳 *Xun Shi Jia Zhuan* | *Xun Family Genealogy* |  | Records about Xun Yu, Xun You, and their family | **10**.316, n 1 |
| 荀勗別傳 *Xun Xu Biezhuan* | *Unofficial Biography of Xun Xu* |  | Records about Xun Xu | **10**.332 |
| 荀彧碑文 *Xun Yu Beiwen* | *Epitaph of Xun Yu* | Pan Xu (潘勗) | Xun Yu's epitaph | **10**.312, n 2; biography of Xun Yu |
| 荀彧別傳 *Xun Yu Biezhuan* | *Unofficial Biography of Xun Yu* |  | บันทึกเกี่ยวกับซุนฮก | **10**.315 |
| 逸士傳 *Yishi Zhuan* | *Biographies of Hermits* | Huangfu Mi | Stories of political recluses | **1**.31, n 1 |
| 益部耆舊傳 *Yi Bu Qijiu Zhuan* | *Biographies of the Seniors of the Yi Region* |  | Contains biographies of people from Yi Province | **31**.866, n 4 |
| 英雄記 *Yingxiong Ji* | *Chronicles of Heroes and Champions* | อองซัน | Also known as *Han Mo Yingxiong Ji* (漢末英雄記; *Chronicles of Heroes of the Late Han Dynasty*). Records about the warlords of the late Han Dynasty. | **1**.6 |
| 虞翻別傳 *Yu Fan Biezhuan* | *Unofficial Biography of Yu Fan* |  | บันทึกเกี่ยวกับยีหวน | **57**.1317, n 3 |
| 庾氏譜 *Yu Shi Pu* | *Yu Family Genealogy* |  | Records about Yu Ni (庾嶷) and his family | **11**.363, n 3 |
| 袁氏世紀 *Yuan Shi Shiji* | *Annals of the Yuan Family* |  | Records about Yuan Huan and his family | **11**.334 |
| 趙雲別傳 *Zhao Yun Biezhuan* | *Unofficial Biography of Zhao Yun* |  | Records about Zhao Yun | **36**.948–9 |
| 鄭玄別傳 *Zheng Xuan Biezhuan* | *Unofficial Biography of Zheng Xuan* |  | บันทึกเกี่ยวกับเต้เหี้ยน | **4**.142 |
| 鄭玄傳 *Zheng Xuan Zhuan* | *Biography of Zheng Xuan* |  | Biography of Zheng Xuan | **38**.970; biography of Sun Qian |
| 鍾會母傳 *Zhong Hui Mu Zhuan* | *The Biography of My Mother* | Zhong Hui | ชีวประวัติมารดาของจงโฮย | **28**.784, .785–6 |
| 諸葛恪別傳 *Zhuge Ke Biezhuan* | *Unofficial Biography of Zhuge Ke* |  | Records about Zhuge Ke | **64**.1430, n 1 |
| 諸葛氏譜 *Zhuge Shi Pu* | *Zhuge Family Genealogy* |  | Records about Zhuge Liang and his family | **35**.932, n 2 |

### สารานุกรม พจนานุกรม และเอกสารอ้างอิง

| ชื่อ | คำแปล | ผู้เขียน / ผู้รวบรวม | หมายเหตุ | ตำแหน่งที่อ้างอิงครั้งแรก |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 博物記 *Bowu Ji* |  |  | Encyclopoedia. Also contains deeds and legacy of Wang Can, Wang Kai (王凱), and of the descendants of Chen Shi. | **11**.339 n 1 |
| 博物志 *Bowuzhi* |  | Zhang Hua | Records about myths and legends, ancient history, natural science and miscellaneous things | **1**.54, n 2 |
| 方言注 *Fangyan Zhu* |  | Yang Xiong; Guo Pu, annotation | Dictionary of topolectal terms | **40**.996; **50**.1197 |
| 風俗通義 *Fengsu Tongyi* |  | Ying Shao | Extant | **6**.179, n 6 |
| 決疑要注 *Jue Yi Yao Zhu* | Annotated *Guide to Dispelling Doubts* | Zhi Yu (摯虞) | Contains information on the manufacture of jade ornaments | **21**.599 n 3; biography of Wang Can |
| 列女傳 *Lienü Zhuan* | *Biographies of Exemplary Women* | Huangfu Mi | Extant | **9**.293 |
| 三蒼 *Sancang* |  | Guo Pu, annotation | Elementary educational text cited as a dictionary | **1**.30 |
| 神異經 *Shen Yi Jing* | *Classic of Spirits and Oddities* | Dongfang Shuo | Mythical places and creatures | **4**.118; biography of Cao Fang |
| 四體書勢序 *Sitishu Shi Xu* | Preface to *Forms of the Four Modes of Writing* | Wei Heng (衛恆) | Calligraphic treatise | **1**.31, n 1 |
| 序傳 *Xu Zhuan* | *Prefaces to Biographies* | Sima Biao | Errata and corrigenda to biographies of the Three Kingdoms period and early Jin Dynasty | **1**.49, n 3 |
| 異物志 *Yiwu Zhi* | *Records of the Bizarre* | Yang Fu (楊孚) | Mythological places and things | **4**.117, n 2 |
| 志林 *Zhilin* | *Forest of Records* | Yu Xi | Information about the various kinds of imperial seal | **46**.1099, n 9 |

### บทกวี บทความ ปรัชญา และวรรณกรรม

| ชื่อ | คำแปล | ผู้เขียน / ผู้รวบรวม | หมายเหตุ | ตำแหน่งที่อ้างอิงครั้งแรก |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 百一詩 *Bai Yi Shi* |  | Ying Qu (應璩) | บทกวี | **2**.61–2 |
| 辨亡論 *Bian Wang Lun* | *How Wu was Lost* | Lu Ji | Essay on the fall of Eastern Wu | **48**.1179–82 |
| 抱朴子 *Baopuzi* |  | Ge Hong | Daoist classic. Extant. | **48**.1162 n 2 |
| 曹公集 *Cao Gong Ji* | *Lord Cao Collection* |  | รวมผลงานของโจโฉ ยังคงอยู่ในปัจจุบัน | **38**.970, n 2 |
| 陳思王集 *Chen Si Wang Ji* | *Collected Works of Prince Si of Chen [Cao Zhi]* | โจสิด | Poetry, letters, essays. Exant. | **2**.76 |
| 從軍詩 *Congjun Shi* | *Embedded* | อองซัน | บทกวีสรรเสริญความสามารถด้านการสงครามของโจโฉ | **1**.47 |
| 大墓賦 *Da Mu Fu* | *Rhapsody on the Great Tomb* | Lu Ji | บทกวี | **2**.62 |
| 帝集 *Di Ji* | *รวมผลงานของจักรพรรดิ* | โจมอ | บทความ | **4**.138 |
| 典論 *Dianlun* |  | โจผี |  | **1**.7, n 6 |
| 傅咸集 *Fu Xian Ji* | *Collected Works of Fu Xian* | Fu Xian (傅咸) | Compilation of the works of Fu Xian (傅咸) | **22**.649 |
| 傅子 *Fu Zi* |  | ฮูสวน | บทความและบทกวี | **1**.26 |
| 嵇康集 *Ji Kang Ji* | *Collected Works of Ji Kang* | Ji Kang | บทกวีและบทความ | **21**.606; Biography of Ji Kang |
| 家戒 *Jia Jie* | *Family Rules* | Du Shu (杜恕) | Records of Zhang Ge (張閣) | **11**.354; biography of Bing Yuan |
| 家誡 *Jia Jie* | *Family Rules* | Wang Chang (王昶) |  | **1**.52 |
| 孔融集 *Kong Rong Ji* | *รวมผลงานของขงหยง* | ขงหยง | บทความ บทกวี และฎีกา | **11**.345–6 |
| 禮論 *Lilun* | *Discussion on Proprieties* |  | Information on Xie Ci (謝慈) | **59**.1374 |
| 列異傳 *Lieyi Zhuan* |  | โจผี? | Collection of supernatural tales | **13**.405 |
| 明堂論 *Mingtang Lun* |  | ซัวหยง | Meta-exegesis | **4**.142–3 |
| 潘岳集 *Pan Yue Ji* | *Collected Works of Pan Yue* | Pan Yue (潘岳) | Records the courtesy names of members of the family of Yang Ji (楊暨) | **26**.728 |
| 七略 *Qi Lüe* |  | Liu Xiang |  | **38**.974 |
| 啓蒙注 *Qi Meng Zhu* |  | Gu Kaizhi |  | **3**.104 |
| 啓事 *Qishi* | *The Explanation of Matters* | Shan Tao (山濤) | Also known as *Shan Gong Qishi* (山公啓事) | **16**.493, n 2; biography of Su Ze (蘇則) |
| 神仙傳 *Shenxian Zhuan* | *Stories of Immortals* | Ge Hong |  | **32**.891 |
| 聖主得賢臣頌 *Shengzhu De Xianchen Song* | *Ode to the Sagely Ruler Obtaining a Talented Minister* | Wang Bao (王褒) | บทกวี | **42**.1040, n 9; biography of Xi Zheng |
| 書林 *Shulin* | *Forest of Documents* | Ying Qu (應璩) | Records the courtesy name of Zhan Qian (棧潛) | **25**.719 |
| 蜀都賦 *Shu Du Fu* | *Rhapsody on the Capital of Shu* | Zuo Si | บทกวี | **38**.975, n 2 |
| 說苑 *Shuoyuan* | *Garden of Stories* | Liu Xiang | Historical and fictional stories. | **19**.568, n 1; biography of Cao Zhi |
| 搜神記 *Soushen Ji* | *In Search of the Supernatural* | Gan Bao |  | **2**.75–6, n 3 |
| 頭責子羽 |  | Zhang Min (張敏) |  | **14**.461, n 3 |
| 萬機論 *Wan Ji Lun* |  | Jiang Ji (蔣濟) |  | **37**.954, n 3 |
| 王朗集 *Wang Lang Ji* | *Collected Works of Wang Lang* | Wang Lang |  | **13**.411, n 2 |
| 魏都賦 *Wei Du Fu* | *Wei Capital Rhapsody* | Zuo Si | One of the *Three Capitals Rhapsodies* (三都賦) | **11**.360 |
| 文章敘錄 *Wenzhang Xulu* |  | Xun Xu (荀勗) | Also known as 雜撰文章家集敘 (*Collected Analyses of Various Selected Authors*) | **9**.273, n 3 |
| 文章志 *Wenzhang Zhi* |  | Zhi Yu (摯虞) |  | **6**.216, n 5 |
| 新論 *Xin Lun* | *New Discourses* | Huan Tan | Essays | **42**.1040, n 8 |
| 新序 *Xin Xu* | *New Prefaces* | Liu Xiang | Collection of historical and fictional tales. Extant. | **21**.614; biography of Liu Yi (劉廙) |
| 楊都賦注 *Yang Du Fu Zhu* | Annotated *Rhapsody on the Capital of Yang* | Yu Chan (庾闡) | บทกวี | **47**.1148, n 1 |
| 姚信集 *Yao Xin Ji* | *Collected Works of Yao Xin* | Yao Xin (姚信) | Report praising Lu Yusheng (陸鬱生), daughter of Lu Ji (陸績) | **57**.1329 |
| 異林 *Yilin* |  | Lu Yun's (陸雲) nephew |  | **13**.396, n 3 |
| 異同雜語 *Yitong Zayu* | *Miscellaneous Words on Similarities and Differences* | Sun Sheng |  | **1**.3, n 2 |
| 袁子 *Yuanzi* |  | Yuan Zhun (袁準) | Essays | **20**.591–2 |
| 越絕書 *Yue Jue Shu* |  |  | Stories about the ancient state of Yue, and its final king Goujian | **42**.1039, n 4; biography of Xi Zheng |
| 戰略 *Zhanlüe* | *Military Strategy* | Sima Biao |  | **6**.211–2, n 2 |
| 張超集 *Zhang Chao Ji* | *Collected Works of Zhang Chao* | Zhang Chao (張超) | Letter of recommendation for Yuan Yi (袁遺) | **1**.7, n 6 |
| 仲長統冒言表 *Zhongchang Tong Mao Yan Biao* | *Zhongchang Tong's Report on Brave Speech* | Miao Xi (繆襲) | Biography and reports of Zhongchang Tong (仲長統) | **21**.620 |
| 諸葛亮集 *Zhuge Liang Ji* | *รวมผลงานของจูกัดเหลียง* | ตันซิ่ว | รู้จักในอีกชื่อว่ารวมผลงานตระกูลจูกัด (諸葛氏集) รวมผลงานและงานเขียนของจูกัดเหลียง | **32**.891 |

### จดหมายโต้ตอบ

| ชื่อ | คำแปล | ผู้เขียน / ผู้รวบรวม | หมายเหตุ | ตำแหน่งที่อ้างอิงครั้งแรก |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 馬先生序 *Ma Xiansheng Xu* | *Introduction to Elder Ma* | Fu Xuan | Letter in paise of Ma Jun (馬鈞) of Fufeng | **29**.807–8 |
|  | untitled poem and response | Cao Jia (曹嘉) and Shi Chong (石崇) |  | **20**.587–8, n 2; biography of Cao Biao (曹彪) |
|  | untitled letter | Wang Biaozhi (王彪之) | Letter to Yin Hao, advising him on a course of diplomacy | **21**.618; biography of Liu Shao |
|  | untitled announcement | Wen Qin and Guanqiu Jian | Announcement of the righteousness of their rebellion against Sima Yi | **28**.763–5; biography of Guanqiu Jian |
|  | untitled letter | Wen Qin | Letter enlisting the aid of Guo Zhun (郭准), who was inconveniently dead at the time | **28**.766–7 biography of Guanqiu Jian |
|  | untitled announcement | Wen Qin | Announcement of surrender to Eastern Wu | **28**.768; biography of Guanqiu Jian |
|  | untitled stories | Guo Chong (郭沖) | Five dubious stories about Zhuge Liang | **35**.917–8, .921–2 n 5, .922–3 n 2, .926 n 2 |
|  | untitled essay | Zhang Zhao | Essay on Ying Shao's policy regarding the taboo names of former monarchs | **52**.1219–1220; biography of Zhang Zhao |

### คัมภีร์

| ชื่อ | คำแปล | ผู้เขียน / ผู้รวบรวม | หมายเหตุ | ตำแหน่งที่อ้างอิงครั้งแรก |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 春秋公羊傳解詁 *Chunqiu Gongyang Zhuan Jiegu* | *Exegesis of the Gongyang Zhuan* | Gongyang Gao (公羊高); He Xiu (何休), annotation | Commentary to the Spring and Autumn Annals. Extant. | **1**.40, n 2; **5**.161 |
| 春秋左氏傳集解 *Chunqiu Zuo Shi Zhuan Jijie* | *Collected Exegesis of the Zuo Zhuan* | Du Yu, annotation | Ruist historical tradition of heterogenous origin attached to the Spring and Autumn Annals. Extant. | **24**.678; biography of Han Ji (韓暨) |
| 管子 *Guanzi* |  |  | Deeds and philosophy of Guan Zhong, prime minister of the state of Qi who brought Duke Huan of Qi to the position of hegemony. Extant. | **2**.60 |
| 國語 *Guoyu* | *Sayings of the States* | Wei Zhao, annotation | Speeches and rhetoric of the Eastern Zhou period. Extant. | **1**.40, n 8 |
| 淮南子 *Huainanzi* |  |  | Philosophical and scientific encyclopaedia, usually classified as a Daoist text. Extant. | **42**.1038 |
| 禮記注 *Liji Zhu* | *Annotated Record of Rites* | Zheng Xuan, annotation | Prescriptive ritual text. Extant. | **3**.108, n 2 |
| 論語 *Lunyu* | *Analects* | Kong Qiu | Confucian foundational text. Extant | **38**.974 |
| 呂氏春秋 *Lüshi Chunqiu* | *Mr Lü's Spring and Autumn Annals* | Lü Buwei | Encyclopoedia. Extant. | **2**.82, n 2 |
| 孟子 *Mengzi* | *Mencius* | Meng Ke | Confucian foundational text. Extant. | **24**.682 |
| 尚書注 *Shangshu Zhu* | *Annotated Book of Documents* | Zheng Xuan, annotation | Records of persons, speeches, and events in the Western Zhou period. Extant. | **1**.40, nn 3, 5, 6, 7 |
| 詩經 *Shijing* | *Book of Odes* |  | Poetry of the Zhou culture, from the pre-dynastic period to the Eastern Zhou period. Extant. | **1**.40, n 5 |
| 孫子兵法 *Sunzi Bingfa* | *The Art of War* |  | Treatise on military strategy and tactics. Extant. | **27**.744; biography of Wang Xu |
| 戰國策 *Zhan Guo Ce* | *Strategies of the Warring States* | Liu Xiang | Fictional tales and exercises in persuasive rhetoric. Extant. | **21**.615, n 3 |
| 莊子 *Zhuangzi* |  | Partially attributed to Zhuang Zhou | Daoist foundational text. Extant. | **11**.366 |

### ตำราที่มีความไม่แน่นอนหรือการอ้างอิงที่อาจโต้แย้งได้

| ชื่อ | คำแปล | ผู้เขียน / ผู้รวบรวม | หมายเหตุ | ตำแหน่งที่อ้างอิงครั้งแรก |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 異同評 *Yitong Ping* | *Commentary on Similarities and Differences* | ซุน เชิ่ง |  | **1**.21–2, n 2 |
| 雜記 *Zaji* | *Miscellaneous Records* | ซุน เชิ่ง |  | **1**.5, n 2 |
| 異同記 *Yitong Ji* | *Records of Similarities and Differences* | ซุน เชิ่ง |  | **35**.933, n 2 |
| 晉書 *Jin Shu* | *ตำราราชวงศ์จิ้น* | ก้าน เป่า | May have referred to Gan Bao's *Jin Ji*, may have been a separate work. | **3**.94 |
| 辨道論 *Bian Dao Lun* |  | โจสิด | Records of contemporary Daoist masters Gan Shi (甘始), Zuo Ci, and Xi Jian (郤儉). Cited by Pei Songzhi as an independent work, now part of *Chen Si Wang Ji*. | **29**.805–6 |
| 晉百官名 *Jin Baiguan Ming* | *Official Posts of Jin* |  | May be the same work as *Baiguan Ming* | **16**.493, n 2; biography of Su Ze (蘇則) |
| 晉百官表 *Jin Baiguan Biao* | *Report on Jin's Official Posts* |  | May be the same work as *Jin Baiguan Ming* | **35**.933, n 1 |
| 武帝百官名 *Wudi Baiguan Ming* | *Official Posts Under the Martial Emperor [of Jin]* |  | Official register of government officials. May have been part of *Baiguan Ming* or *Jin Baiguan Ming*. | **18**.538, n 3; biography of Zang Ba |
| 冀州記 *Jizhou Ji* | *Records of Ji Province* | Xun Chuo (荀綽) | Part of *Jiuzhou Ji*. | **9**.305, n 2 |
| 兗州記 *Yanzhou Ji* | *Records of Yan Province* | Xun Chuo (荀綽) | Part of *Jiuzhou Ji*. | **16**.508; biography of Du Shu (杜恕) |
| 益州耆舊傳 *Yizhou Qijiu Zhuan* | *Biographies of the Seniors of Yi Province* |  |  | **38**.967, n 1 |
| 益州耆舊雜記 *Yizhou Qijiu Zaji* | *Miscellaneous Records of the Seniors of Yi Province* |  | Believed to be an appendix or companion to *Yi Bu Qijiu Zhuan*. | **31**.867, n 1 |
| 耆舊 *Qijiu* | *On Seniors* |  | Cited once underneath *Yi Bu Qijiu Zaji*, very likely an abbreviated reference to same | **45**.1088 |
| 褒賞令 *Baoshang Ling* | *Order on Appraisals and Rewards* | โจโฉ | Part of the *Cao Gong Ji* | **1**.23 |
| 立郊議 *Li Jiao Yi* | *Deliberations Regarding the Establishment of the Biannual Nature Sacrifice* | Jiang Ji | Records the epitaph of Cao Teng | **14**.455 n 2; biography of Jiang Ji |
| 舊事 *Jiu Shi* | *Old Matters* |  | The careers of the sons of Wei Zi (衛茲) | **22**.649 |
| 孫綽評 *Sun Chuo Ping* | *Sun Chuo's Critiques* | Sun Chuo | Essays and commentary | **42**.1031 |
| 輔臣贊 *Fu Chen Zan* | *In Praise of the Supportive Ministers* | Yang Xi (楊戲) | Records of politicians of Shu Han | **37**.956; Pang Tong |
| 樂廣傳 *Yue Guang Zhuan* | *Biography of Yue Guang* | Xie Kun (謝鯤) | Information on the activities and legacies of the descendants of Pei Qian | **23**.674; biography of Pei Qian |
| 辛憲英傳 *Xin Xianying Zhuan* | *ชีวประวัติซินเหียงเอ๋ง* | Xiahou Zhan (夏侯湛) | ชีวประวัติของซินเหียงเอ๋ง บุตรสาวของซินผี | **25**.699–700 |
| 陸芝銘 *Lu Zhi Ming* | *Funerary Inscription for Lu Zhi* | Xiahou Zhan (夏侯湛) | Life and deeds of Lu Zhi (陸芝) | **9**.292 |
| 漢官儀 *Han Guan Yi* | *Etiquette of the Officials of Han* | เองเตียว | Information on Han government procedures | **46**.1099, n 9 |

### แหล่งข้อมูลอื่น

เผย์ ซงจืออ้างถึงคำกล่าวของนักประวัติศาสตร์คนอื่นเป็นบางครั้งโดยไม่อ้างอิงถึงชื่อหนังสือหรือเอกสารใด ๆ โดยมักจะอ้างถึงซุน เชิ่ง, ก้าน เป่า และสี จั้วฉื่อ น้อยครั้งนักที่เผย์ ซงจือจะรายงานคำบอกเล่าโดยไม่ระบุที่มา

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม

* Crump, J.I., Jr., transl. *Chan-Kuo Ts'e*. Oxford: Clarendon Press, 1971.
* Fang Xuanling inter al., eds. 晉書 (*Book of Jin*), 648. Beijing: Zhonghua Publishing, 1974. 10 vols.
* Gao Min (高敏), 《三國志》裴松之注引書考 ("Books Used by Pei Songzhi on Noting of *History of the Three Kingdoms*"). *Journal of Henan University of Science and Technology (Social Science)*, **25.3** (June 2007), pp 5–21.
* Lu Ji, 陸機集 (*Collected Works of Lu Ji*), Jin Taosheng (金濤聲), ed. Beijing: Zhonghua Publishing, 1982.
* Lu Yaodong (逯耀東), 裴松之三國志注引雜傳集釋 ("Collected Explanations of Various Biographies Cited in Pei Songzhi's Annotation of *Records of the Three Kingdoms*"). *台大歷史學報*, **1** (May 1974), pp 1–18.
* Pei Songzhi, 三國志注 (*Annotated Records of the Three Kingdoms*). 429. Hong Kong: Zhonghua Publishing, 1971. 5 vols.
* Qian Daxin, 廿二史考異 (*Examination of Discrepancies in the Twenty-Two Histories*). 1797. Cited in Gao.
* Schaberg, David, *A Patterned Past: Form and Thought in Early Chinese Historiography*. Cambridge: Harvard University Press, 2001.
* Shen Jiaben, 沉簃籍先生遺書乙篇 (*Mr Shen Yiji's Leftover Documents, Volume Two*). 1910s. Cited in Gao.
* Wang Zuyi (王祖彝), 三國志人名錄 (*List of Personal Names in Records of the Three Kingdoms*). Commercial Press, 1956. Cited in Gao.
* Wei Zheng inter al., eds. 隋書 (*Book of Sui*), 636. Beijing: Zhonghua Publishing, 1973. 6 vols.
* Zhao Yi, 廿二史劄記 (*Notebook of the Twenty-Two Histories*). 1770s. Cited in Gao.

## แหล่งข้อมูลอื่น

Wikisource
วิกิซอร์ซภาษาจีน (中文) มีข้อมูลต้นฉบับเกี่ยวกับ:
สามก๊กจี่พร้อมอรรถาธิบายโดยเผย์ ซงจือ* (ภาษาจีน) Records of the Three Kingdoms 《三國志》