# พินอินทิเบต

**พินอินทิเบต** (จีน: 藏语拼音) เป็นระบบทับศัพท์ภาษาทิเบตเป็นอักษรโรมัน ซึ่งกำหนดขึ้นโดยทางสาธารณรัฐประชาชนจีน เพื่อใช้เขียนชื่อบุคคลหรือสถานที่อย่างเป็นทางการ ระบบนี้แสดงเสียงโดยไม่อิงกับตัวสะกดในอักษรทิเบต ต่างจากระบบการถอดอักษรแบบไวลี ที่เน้นการถอดตามตัวอักษรทิเบตเป็นหลัก เสียงที่ใช้นั้นยึดเอาเสียงภาษาทิเบตในสำเนียงลาซ่าเป็นมาตรฐาน

## เสียงพยัญชนะ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| พินอินทิเบต | สัทอักษรสากล | อักษรทิเบต | ไวลี | ทับศัพท์ไทย |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| g | [k] | ཀ | k | ก |
| k | [kʰ] | ཁ ག | kh, g | ค |
| ng | [ŋ] | ང | ng | ง |
| j | [tɕ] | ཅ | c | จ |
| q | [tɕʰ] | ཆ ཇ | ch, j | ช |
| ny | [ɲ] | ཉ | ny | ญ |
| d | [t] | ཏ | t | ต |
| t | [tʰ] | ཐ ད | th, d | ท |
| n | [n] | ན | n | น |
| b | [p] | པ | p | ป |
| p | [pʰ] | ཕ བ | ph, b | พ |
| m | [m] | མ | m | ม |
| z | [ts] | ཙ | ts | จ |
| c | [tsʰ] | ཚ ཛ | tsh, dz | ช |
| w | [w] | ཝ | w | ว |

 |

| พินอินทิเบต | สัทอักษรสากล | อักษรทิเบต | ไวลี | ทับศัพท์ไทย |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| x | [ɕ] | ཞ ཤ | zh, sh | ซ |
| s | [s] | ཟ ས | z, s | ซ |
| y | [j] | ཡ | y | ย |
| r | [ɹ] | ར | r | ร |
| l | [l] | ལ | l | ล |
| h | [h] | ཧ | h | ฮ |
| gy | [c] | ཀྱ | gy | กย |
| ky | [cʰ] | ཁྱ གྱ | ky | คย |
| zh | [tʂ] | ཀྲ | kr | จ |
| ch | [tʂʰ] | ཁྲ གྲ | khr, gr | ช |
| sh | [ʂ] | ཧྲ | hr | ซ |
| lh | [ɬ] | ལྷ | lh | ล |

 |

## เสียงสระและตัวสะกด

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **อักษรทิเบต** | ཨ། | ཨར། | ཨག། ཨགས། | ཨབ། ཨབས། | ཨམ། ཨམས། | ཨང། ཨངས། | ཨན། | ཨད། ཨས། | ཨལ། ཨའི། | ཨའུ། |
| **ไวลี** | a | ar | ag / ags | ab/abs | am/ams | ang/angs | an | ad/as | al/a'i | a'u |
| **พินอินทิเบต** | a | ar | ag | ab | am | ang | ain/än | ai/ä | ai/ä | au |
| **ทับศัพท์ไทย** | อา | อาร์ | อัก | อับ | อัม | อัง | แอ็น | แอ | แอ | เอา |
|  |
| **อักษรทิเบต** | ཨི། | ཨིར། | ཨིག། ཨིགས། | ཨིབ། ཨིབས། | ཨིམ། ཨིམས། | ཨིང། ཨིངས། | ཨིན། | ཨིད། ཨིས། | ཨིལ། ཨིའི། | ཨིའུ། |
| **ไวลี** | i | ir | ig/igs | ib/ibs | im/ims | ing/ings | in | id/is | il/i'i | i'u |
| **พินอินทิเบต** | i | ir | ig | ib | im | ing | in | i | i | iu |
| **ทับศัพท์ไทย** | อี | อีร์ | อิก | อิบ | อิม | อิง | อิน | อี | อี | อิว |
|  |
| **อักษรทิเบต** | ཨུ། | ཨུར། | ཨུག། ཨུགས། | ཨུབ། ཨུབས། | ཨུམ། ཨུམས། | ཨུང། ཨུངས། | ཨུན། | ཨུད། ཨུས། | ཨུལ། ཨུའི། |  |
| **ไวลี** | u | ur | ug/ugs | ub/ubs | um/ums | ung/ungs | un | ud/us | ul/u'i |  |
| **พินอินทิเบต** | u | ur | ug | ub | um | ung | ün | ü | ü |
| **ทับศัพท์ไทย** | อู | อูร์ | อุก | อุบ | อุม | อุง | อวิน | อวี | อวี |
|  |
| **อักษรทิเบต** | ཨེ། | ཨེར། | ཨེག། ཨེགས། | ཨེབ། ཨེབས། | ཨེམ། ཨེམས། | ཨེང། ཨེངས། | ཨེན། | ཨེད། ཨེས། | ཨེལ། ཨེའི། | ཨེའུ |
| **ไวลี** | e | er | eg/egs | eb/ebs | em/ems | eng/engs | en | ed/es | el/e'i | e'u |
| **พินอินทิเบต** | ê | êr | êg | êb | êm | êng | ên | ê | ê | iu |
| **ทับศัพท์ไทย** | เอ | เอร์ | เอ็ก | เอ็บ | เอ็ม | เอ็ง | เอ็น | เอ | เอ | อิว |
|  |
| **อักษรทิเบต** | ཨོ། | ཨོར། | ཨོག། ཨོགས། | ཨོབ། ཨོབས། | ཨོམ། ཨོམས། | ཨོང། ཨོངས། | ཨོན། | ཨོད། ཨོས། | ཨོལ། ཨོའི། |  |
| **ไวลี** | o | or | og/ogs | ob/obs | om/oms | ong/ongs | on | od/os | ol/o'i |
| **พินอินทิเบต** | o | or | og | ob | om | ong | oin/ön | oi/ö | oi/ö |  |
| **ทับศัพท์ไทย** | โอ | โอร์ | อก | อบ | อม | อง | เอิน | เออ | เออ |  |

### เสียงสระ

| สัทอักษรสากล | ทับศัพท์ไทย | ไวลี | พินอินทิเบต | สัทอักษรสากล | ทับศัพท์ไทย | ไวลี | พินอินทิเบต |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| [a] | อา | a | a |  |
| [ɛ] | แอ | al a'i | ai/ä | [ɛ̃] | แอน | an | ain/än |
| [i] | อี | i, il, 'i | i | [ĩ] | อิน | in | in |
| [u] | อู | u | u |  |
| [y] | อวี | ul, u'i | u | [ỹ] | อวิน | un | ün |
| [e] | เอ | e, el, e'i | ê | [ẽ] | เอ็น | en | en |
| [o] | โอ | o | o |  |
| [ø] | เออ | ol, o'i | oi/ö | [ø̃] | เอิน | on | oin/ön |

โดยทั่วไปจะเขียนเป็น ai, ain, oi, oin และตามชื่อสถานที่จะเขียนเป็น ä, än, ö, ön

#### เสียงควบ

| สัทอักษรสากล | ทับศัพท์ไทย | พินอินทิเบต | ไวลี |
| --- | --- | --- | --- |
| [au] | เอา | au | iu |
| [iu] | อิว | iu | i'u, e'u |

### พยัญชนะลงท้าย

| สัทอักษรสากล | ทับศัพท์ไทย | พินอินทิเบต | ไวลี |
| --- | --- | --- | --- |
| [ʔ] | ไม่เขียน | ไม่เขียน | d, s |
| [n] | น | n | n |
| [k/q] | ก | g | g, gs |
| [ŋ] | ง | ng | ng, ngs |
| [p] | บ | b | b, bs |
| [m] | ม | m | m, ms |
| [r] | ร์ | r | r |

## อ้างอิง

### ข้อมูล

* *Shǎoshù mínzúyǔ dìmíng Hànyǔ pīnyīn zìmǔ yīnyì zhuǎnxiěfǎ* 少数民族语地名汉语拼音字母音译转写法 (PDF) (ภาษาจีน) – โดยทาง Zhonghua Renmin Gongheguo Jiaoyubu.
* Guójiā cèhuìjú dìmíng yánjiūsuǒ 国家测绘局地名研究所 (*Institute for Place Names of the State Survey Bureau*; ed.). **Zhōngguó dìmínglù** 中国地名录 / **Gazetteer of China**. (Beijing, SinoMaps Press 中国地图出版社 1997); ISBN 7-5031-1718-4. Contains official spellings for place names.
* **Zàngwén Pīnyīn Jiàocái – Lāsàyīn** 藏文拼音教材•拉萨音 / bod yig gi sgra sbyor slob deb, lha sa'i skad (*Course in the Pöyig Kigajor of Lhasa dialect*; Běijīng 北京, Mínzú chūbǎnshè 民族出版社 1983), ISBN 7-105-02577-8. Pöyig Kigajor (ZWPY) is a modified version of the official transcription "Tibetan pinyin" (ZYPY), with tone letters.
* Wylie, Turrell: A Standard System of Tibetan Transcription In: *Harvard Journal of Asiatic Studies* 1959, p. 261-267.
* David Germano, Nicolas Tournadre: THL Simplified Phonetic Transcription of Standard Tibetan (Tibetan & Himalayan Library, December 12, 2003).
* The Transliteration and Transcription of Tibetan (Tibetan & Himalayan Library)
* Romanization of Tibetan Geographical Names – UNGEGN