# รถไฟใต้ดินลอนดอน

| รถไฟใต้ดินลอนดอน |
| --- |
|  |
|  |
|  |
| ข้อมูลทั่วไป |
| ที่ตั้ง | กรุงลอนดอน |
| ประเภท | รถไฟใต้ดิน |
| จำนวนสาย | 11 |
| จำนวนสถานี | ให้บริการ 272 สถานี (เป็นเจ้าของ 262 สถานี) |
| ผู้โดยสารต่อวัน | 1.8 ล้าน (กรกฎาคม 2021) |
| ผู้โดยสารต่อปี | 1.23 พันล้านคน (ค.ศ. 2012/13) |
| เว็บไซต์ | tfl.gov.uk/modes/tube/ |
| การให้บริการ |
| เริ่มดำเนินงาน | 10 มกราคม 1863 (1863-01-10) |
| ผู้ดำเนินงาน | London Underground Ltd (LUL); ส่วนหนึ่งของ การคมนาคมลอนดอน (TfL) |
| ข้อมูลทางเทคนิค |
| ระยะทาง | 402 กิโลเมตร (250 ไมล์) |
| รางกว้าง | * 1,435 mm (4 ft 8 1⁄2 in) สแตนดาร์ดเกจ (1863–ปัจจุบัน)
* 7 ft (2,134 mm) Brunel gauge (1863–1869)
 |
| การจ่ายไฟฟ้า | 630–750 V DC รางที่สี่ |
| ความเร็วเฉลี่ย | 33 กิโลเมตรต่อชั่วโมง (21 ไมล์ต่อชั่วโมง) |

**รถไฟใต้ดินลอนดอน** (อังกฤษ: *London Underground*) เป็นระบบขนส่งมวลชนของกรุงลอนดอน สหราชอาณาจักร ตัวระบบใช้ไฟฟ้าเป็นหลัก มีทั้งรถไฟบนดินและรถไฟใต้ดินอยู่ภายในสายเดียวกัน ถือเป็นระบบรถไฟใต้ดินที่เก่าแก่ที่สุดในโลก เริ่มเปิดใช้เมื่อวันที่ 10 มกราคม พ.ศ. 2406 (ค.ศ. 1863) โดยสายแรกคือ สายเมโทรโพลิตัน ซึ่งปัจจุบันกลายมาเป็นส่วนหนึ่งของ "สาย Circle" ซึ่งวิ่งรอบโซน 1 ชั้นในของเมือง และ "สาย Hammersmith & City" ที่วิ่งพาดจากด้านตะวันตกเฉียงใต้ไปยังด้านตะวันออกของเมือง ปัจจุบันระบบรถไฟฟ้าใต้ดินลอนดอนมีทั้งหมด 274 สถานี มีระยะทางรวมประมาณ 406 กิโลเมตร (253 ไมล์) และมีผู้โดยสารในปี ค.ศ. 2016–17 ประมาณ 1,379 ล้านคน-เที่ยว หรือเฉลี่ย 4.8 ล้านคน-เที่ยวต่อวัน แม้ว่าชื่อ "the Underground" จะทำให้คนส่วนใหญ่นึกถึงรถไฟใต้ดิน แต่ความจริงแล้วมีเพียงร้อยละ 45 ของเส้นทางทั้งหมดเท่านั้นที่เป็นทางรถไฟในอุโมงค์ใต้ดิน พื้นที่ให้บริการส่วนใหญ่ของรถไฟใต้ดินลอนดอน ได้แก่พื้นที่ทางตอนเหนือของแม่น้ำเทมส์ ทำให้ส่วนพื้นที่ตอนใต้ของเกรเทอร์ลอนดอน มีจำนวนสถานีให้บริการเพียงร้อยละ 10 ของสถานีทั้งหมดเท่านั้น

ในระยะแรกเส้นทางแต่ละสายของรถไฟใต้ดินลอนดอน เป็นกรรมสิทธิ์และอยู่ภายใต้การบริหารจัดการของแต่ละบริษัทเอกชนที่ลงทุนสร้างทางเส้นทางรถไฟ แต่ภายหลังถูกรวมเข้าด้วยกันภายใต้แบรนด์ "UNDERGROUND" ในตอนต้นศตวรรษที่ 20 และภายหลัง ในปี ค.ศ. 1933 ก็ถูกควบรวมเข้ากับเส้นทางขนส่งทางรางใต้ผิวดินอื่น ๆ และ เส้นทางรถเมล์ เพื่อก่อตั้งการขนส่งแห่งนครลอนดอน (London Transport) ขึ้นภายใต้การควบคุมของคณะกรรมการขนส่งผู้โดยสารลอนดอน (London Passenger Transport Board) ปัจจุบันผู้ดำเนินการให้บริการของรถไฟใต้ดินลอนดอน คือ บริษัท London Underground Limited (LUL) ซึ่งเป็นหน่วยงานสาขาขององค์การคมนาคมสำหรับลอนดอน (อังกฤษ: *Transport for London*) ตั้งแต่ปี ค.ศ. 2003 (พ.ศ. 2546) เป็นต้นมา รถไฟใต้ดินลอนดอนได้ถูกรวมเข้าเป็นส่วนหนึ่งของ องค์การคมนาคมสำหรับลอนดอน (TfL) ซึ่งควบคุมการบริหารจัดการรถเมล์ รถไฟรางเบาสายดอคแลนดส์ รถไฟเหนือดินลอนดอน และครอสเรล (Crossrail หรือตามชื่อเป็นทางการว่า สายอลิซาเบธ) ด้วย

การก่อสร้างทางรถไฟใต้ดินลอนดอน เป็นโครงการที่ต้องมีการระดมทุนอย่างมหาศาล แบบที่ไม่เคยมีใครทำมาก่อน ทำให้การก่อสร้างเครือข่ายทางรถไฟใต้ดินสายแรกของโลกนี้มีส่วนสำคัญอย่างยิ่งในการปฏิวัติการระดมทุนผ่านสถาบันการเงินสมัยใหม่

รถไฟใต้ดินลอนดอน บางครั้งจะเรียกว่า **ดิอันเดอร์กราวนด์** (The Underground) หรือ **เดอะทูป** (The Tube) ตามลักษณะของอุโมงค์รถไฟใต้ดิน

## ประวัติศาสตร์

ทางรถไฟสายเมโทรโพลิตันเมื่อเริ่มเปิดใช้งาน โดยใช้หัวรถจักรไอน้ำลากจูงแบบ GWR broad guage
ในตอนต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19 มหานครลอนดอนมีการขยายตัวทางประชากรอย่างรวดเร็ว เนื่องจากการปฏิวัติอุตสาหกรรมทำให้มีแรงงานจำนวนมากจากพื้นที่ชนบทอพยพเข้ามาหางานทำ พอถึงปี ค.ศ. 1830 พื้นที่เขตชั้นในของลอนดอนก็มีประชากรมากถึง 1.5 ล้านคน และยังมีแรงงานจำนวนไม่ต่ำกว่า 2 แสนคน เดินทางเข้ามาทำงานทุกเช้า ทำให้การจราจรในท้องถนนของนครลอนดอนแทบหยุดนิ่งเป็นอัมพาต เพราะในขณะนั้นต้องพึ่งพารถลาก และรถโดยสารเทียมม้า หรือเทียมวัวซึ่งเคลื่อนที่ช้า และยังทำให้แรงงานจำนวนมากต้องมาอาศัยอยู่กันอย่างแออัดเป็นสลัมในพื้นที่ชั้นในของเมือง เนื่องจากการจราจรที่เกือบหยุดนิ่งในช่วงเช้า ทำให้แรงงานเหล่านี้จำเป็นต้องเข้ามาหาที่อยู่ใกล้ ๆ สถานที่ทำงาน ขณะนั้นเทคโนโลยีรถไฟยังเป็นของใหม่ แต่ความพยายามที่จะสร้างทางรถไฟเพื่อขนผู้โดยสารจากชานเมือง เข้ามาใจกลางเมือง ยังถูกต่อต้านในรัฐสภาเพราะพื้นที่ใจกลางกรุงลอนดอนล้วนแต่เป็นที่ดินที่มีเศรษฐี และผู้มีอิทธิพลถือกรรมสิทธิ์อยู่ ทำให้การเวนคืนพื้นที่เพื่อสร้างทางรถไฟในพื้นที่ส่วนในของเมืองหลวงเป็นเรื่องที่มีอุปสรรคมากในทางการเมือง ดังนั้นแม้จะมีชุมทางรถไฟถึง 7 แห่งเกิดขึ้นรอบพื้นที่โซนภายในของนครลอนดอน แต่การจะเชื่อมต่อระหว่างสถานีรถไฟใหญ่ ๆ เหล่านั้นเข้าด้วยกันโดยทางรถไฟบนดิน (at grade) เป็นเรื่องที่ถูกคัดค้านมาตลอด ด้วยเหตุนี้ในปี ค.ศ. 1830 จึงเกิดแนวคิดที่จะสร้างทางรถไฟใต้ดินเพื่อนำผู้คนจากพื้นที่ภายนอกของลอนดอนเข้ามาทำงานในใจกลางเมือง โดยมีนายชาร์ลส เพียรสัน (Charles Pearson) อัยการของนครลอนดอนรับหน้าที่เป็นหัวเรือในการผลักดันแนวคิดนี้ไปสู่การปฏิบัติ นายเพียร์สันจึงได้รับการกล่าวถึงว่าเป็นบิดาแห่งรถไฟใต้ดินลอนดอนมาจนปัจจุบัน

ในปี ค.ศ. 1854 ทางรถไฟสายเมโทรโพลิตันได้รับอนุมัติให้ก่อสร้างได้เป็นสายแรก หลังจากเปิดทดลองอยู่สองปี ทางรถไฟใต้ดินสายแรกของโลกก็เปิดให้บริการในเดือนมกราคม ค.ศ. 1863 ระหว่างสถานีแพดดิงตัน กับสถานีฟาร์ริงตัน โดยเป็นรถโดยสารที่ให้ความสว่างด้วยแก๊ส และมีหัวรถจักรไอน้ำฉุดลาก มีผู้โดยสารใช้บริการถึง 38,000 คนในวันเปิดให้บริการ

### ลำดับเวลา

* ค.ศ. 1863: รถไฟฟ้าใต้ดินลอนดอนเปิดให้บริการ โดยบริษัทรถไฟเมโทรโพลิตันเป็นผู้สร้างสายแรก และให้บริการ 7 สถานีระหว่างสถานีแพดดิงตัน กับสถานีฟาร์ริงตัน
* ค.ศ. 1864: สายเมโทรโพลิตันขยายต่อไปทางทิศตะวันตกและมุ่งลงใต้ไปถึง Hammersmith กับ Kensington
* ค.ศ. 1865: สายเมโทรโพลิตันขยายไปทางทิศตะวันออกจนถึงสถานี Moorgate

### อุบัติเหตุและการก่อการร้าย

* เหตุระเบิดที่ลอนดอน วันที่ 7 กรกฎาคม 2548 และวันที่ 21 กรกฎาคม 2548

## การบริการ

แผนที่ โซน 1 (โซนกลาง) ของรถไฟใต้ดินลอนดอน (และสาย DLR)
รถไฟใต้ดินไม่ได้เปิดให้บริการตลอด 24 ชั่วโมง ยกเว้นวันปีใหม่ เพราะว่าสายรถไฟใต้ดินส่วนใหญ่จะมีทางรถไฟแค่สองรางสวนกันเท่านั้น เพราะฉะนั้นจึงจำเป็นต้องปิดบริการตอนกลางคืนเพื่อทำการปรับปรุงรักษารางรถไฟ รถไฟจะเริ่มให้บริการเที่ยวแรกเวลา 04.30 น. เป็นต้นไปจนถึงเวลา 01.30 น. ซึ่งแตกต่างจากระบบรถไฟฟ้าใต้ดินที่นิวยอร์กตรงที่ลอนดอนไม่มีรางให้อ้อมบริเวณที่บำรุงรักษา เมื่อไม่นานมานี้จึงได้มีการเริ่มใช้เวลาที่รถไฟปิดบริการวันสุดสัปดาห์ในการบำรุงรักษา

### สถานี

### สาย

ตารางข้างล่างนี้แสดงสายรถไฟใต้ดินต่าง ๆ ที่วิ่งบนรถไฟใต้ดินลอนดอน ถึงปี พ.ศ. 2550 รถไฟใต้ดินลอนดอนมีทั้งหมด 12 สาย สายที่ 12 ซึ่งก็คือสายอีสต์ลอนดอน แต่สายนี้ถูกปิดลงเพื่อเปลี่ยนแปลงไปเป็นรถไฟเหนือดินลอนดอน และเปิดให้บริการอีกครั้งในปี พ.ศ. 2553

**สายรถไฟใต้ดินลอนดอน**| ชื่อสาย | สีบนแผนที่ | ให้บริการครั้งแรก | ส่วนแรกเปิด \* | ตั้งชื่อสายเมื่อ | ประเภท | ระยะทาง (กม.) | ระยะทาง (ไมล์) | จำนวนสถานี | รอบการเดินรถต่อปี (พันรอบ) | รอบการเดินรถเฉลี่ยต่อไมล์ (พันรอบ) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| สายเบเคอร์ลู | น้ำตาล | พ.ศ. 2449 | พ.ศ. 2449 | พ.ศ. 2449 | ระดับลึก | 23.2 | 14.5 | 25 | 95,947 | 6,617 |
| สายเซ็นทรัล | แดง | พ.ศ. 2443 | พ.ศ. 2399 | พ.ศ. 2443 | ระดับลึก | 74 | 46 | 49 | 183,582 | 3,990 |
| สายเซอร์เคิล | เหลือง | พ.ศ. 2427 | พ.ศ. 2406 | พ.ศ. 2492 | กึ่งใต้ดิน-บนดิน | 22.5 | 14 | 27 | 68,485 | 4,892 |
| สายดิสทริกต์ | เขียว | พ.ศ. 2411 | พ.ศ. 2401 | พ.ศ. 2411 - พ.ศ. 2448 | กึ่งใต้ดิน-บนดิน | 64 | 40 | 60 | 172,879 | 4,322 |
| สายแฮมเมอร์สมิธและซิตี | ชมพู | พ.ศ. 2406 | พ.ศ. 2401 | พ.ศ. 2531 | กึ่งใต้ดิน-บนดิน | 26.5 | 16.5 | 28 | 45,845 | 2,778 |
| สายจูบิลี | เทา | พ.ศ. 2522 | พ.ศ. 2422 | พ.ศ. 2522 | ระดับลึก | 36.2 | 22.5 | 27 | 127,584 | 5,670 |
| สายเมโทรโพลิตัน | ม่วง | พ.ศ. 2406 | พ.ศ. 2406 | พ.ศ. 2406 | กึ่งใต้ดิน-บนดิน | 66.7 | 41.5 | 34 | 53,697 | 1,294 |
| สายนอร์ธเธิร์น | ดำ | พ.ศ. 2433 | พ.ศ. 2410 | พ.ศ. 2480 | ระดับลึก | 58 | 36 | 50 | 206,734 | 5,743 |
| สายพิคคาดิลลี่ | น้ำเงิน | พ.ศ. 2449 | พ.ศ. 2412 | พ.ศ. 2449 | ระดับลึก | 71 | 44.3 | 52 | 176,177 | 3,977 |
| สายวิกตอเรีย | ฟ้า | พ.ศ. 2511 | พ.ศ. 2511 | พ.ศ. 2511 | ระดับลึก | 21 | 13.25 | 16 | 161,319 | 12,175 |
| สายวอเตอร์ลูและซิตี | ฟ้าอ่อน | พ.ศ. 2441 | พ.ศ. 2441 | พ.ศ. 2441 | ระดับลึก | 2.5 | 1.5 | 2 | 9,616 | 6,410 |
| *\* เมื่อปีที่แสดงเป็นปีก่อนหน้าปี **ให้บริการครั้งแรก** ก็หมายความว่าสายที่กล่าวเปิดบริการเป็นส่วนหนึ่งของสายอื่นมาก่อนหรือโดยบริษัทอื่นมาก่อน*. |

## ดูเพิ่ม

* การคมนาคมในลอนดอน
* รถไฟเหนือดินลอนดอน
* Mind the gap

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม

* Artmonsky, Ruth (2012). *Designing Women: Women Working in Advertising and Publicity from the 1920s to the 1960s* (1st ed.). Artmonsky Arts. ISBN 978-0-9551994-9-3.
* Bonavia, Michael R. (1981). *British Rail: The First 25 Years*. Newton Abbot: David & Charles. ISBN 978-0-7153-8002-4.
* Brown, Joe (1 October 2012). *London Railway Atlas* (3rd ed.). Ian Allan Publishing. ISBN 978-0-7110-3728-1.
* Cooke, B.W.C., บ.ก. (September 1964). "The Why and the Wherefore: London Transport Board". *Railway Magazine*. Vol. 110 no. 761. Westminster: Tothill Press.
* Croome, D.; Jackson, A (1993). *Rails Through The Clay — A History Of London's Tube Railways* (2nd ed.). Capital Transport. ISBN 978-1-85414-151-4.
* Day, John R; Reed, John (2010) [1963]. *The Story of London's Underground* (11th ed.). Capital Transport. ISBN 978-1-85414-341-9.
* Day, John R.; Reed, John (2008) [1963]. *The Story of London's Underground* (10th ed.). Harrow: Capital Transport. ISBN 978-1-85414-316-7.
* Fennell, Desmond (1988). *Investigation into the King's Cross Underground Fire*. Department of Transport. ISBN 978-0-10-104992-4. Scan available online at *railwaysarchive.co.uk*. Retrieved 27 October 2012.
* Green, Oliver (1987). *The London Underground — An illustrated history*. Ian Allan. ISBN 978-0-7110-1720-7.
* Hardy, Brian (2002) [1976]. *London Underground Rolling Stock* (15th ed.). Harrow Weald: Capital Transport. ISBN 978-1-85414-263-4.
* Horne, Mike (2003). *The Metropolitan Line*. Capital Transport. ISBN 978-1-85414-275-7.
* Horne, Mike (2006). *The District Line*. Capital Transport. ISBN 978-1-85414-292-4.
* Jackson, Alan (1986). *London's Metropolitan Railway*. David & Charles. ISBN 978-0-7153-8839-6. Snippet view at google.com, retrieved 20 August 2012
* Lentin, Antony (2013). *Banker, Traitor, Scapegoat, Spy? The Troublesome Case of Sir Edgar Speyer*. Haus. ISBN 978-1-908323-11-8.
* Ovenden, Mark (2013). *London Underground by Design*. Penguin Books. ISBN 978-1-84614-417-2.
* Peacock, Thomas B. (1970). *Great Western London Suburban Services*. Oakwood Press. ASIN B0006C7PD2.
* Rose, Douglas (December 2007) [1980]. *The London Underground: A Diagrammatic History* (8th ed.). Capital Transport. ISBN 978-1-85414-315-0.
* Simpson, Bill (2003). *A History of the Metropolitan Railway. Vol 1*. Lamplight Publications. ISBN 978-1-899246-07-6.
* Wolmar, Christian (2004). *The Subterranean Railway: how the London Underground was built and how it changed the city forever*. Atlantic. ISBN 978-1-84354-023-6.
* Transport Committee (December 2009). "Too Close For Comfort: Passengers' experiences of the London Underground" (PDF). London Assembly. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 15 August 2012. สืบค้นเมื่อ 1 April 2013.
* Transport Committee (November 2010). "Accessibility of the transport network" (PDF). London Assembly. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 21 August 2012. สืบค้นเมื่อ 20 April 2013.
* Transport Committee (September 2011). "The State of the Underground" (PDF). London Assembly. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 5 May 2015. สืบค้นเมื่อ 1 April 2012.
* "Your accessible transport network" (PDF). Transport for London. December 2012. สืบค้นเมื่อ 20 April 2013.

## แหล่งข้อมูลอื่น

* รถไฟใต้ดินลอนดอน เก็บถาวร 2008-10-13 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ