# ชุดตัวอักษรสากลสำหรับการถอดอักษรภาษาสันสกฤต

| ชุดตัวอักษรสากลสำหรับการถอดอักษรภาษาสันสกฤต ไอเอเอสที |
| --- |
| ชนิด |  อักษรสระ-พยัญชนะ
 ระบบการถอดเป็นอักษรโรมันสำหรับ |
| ช่วงยุค | คริสต์ศตวรรษที่ 17–ปัจจุบัน |
| ภาษาพูด | ภาษาสันสกฤตและภาษาอื่น ๆ ของอินเดีย |
|

**ชุดตัวอักษรสากลสำหรับการถอดอักษรภาษาสันสกฤต** (อังกฤษ: *International Alphabet of Sanskrit Transliteration*) หรือ **ไอเอเอสที** (*IAST*) เป็นระบบการถอดอักษรจากภาษาสันสกฤตและภาษาอื่นของอินเดียเป็นอักษรโรมัน ระบบนี้ได้มาจากระบบการถอดอักษรที่เสนอโดยเซอร์ชาลส์ เทรเวลเยน, วิลเลียม โจนส์, มอเนียร์ มอเนียร์-วิลเลียมส์ และนักวิชาการคนอื่น ๆ และได้รับการตรวจสอบและนำมาใช้โดยคณะกรรมการถอดอักษรแห่งการประชุมใหญ่นักบุรพคดีนานาชาติ ณ เจนีวา ในเดือนกันยายน ค.ศ. 1894

## การใช้งาน

โดยทั่วไป นักวิชาการในระดับอุดมศึกษาใช้ไอเอเอสทีในงานตีพิมพ์ที่มีการอ้างถึงข้อความในภาษาสันสกฤต ภาษาบาลี และภาษาคลาสสิกอื่น ๆ ของอินเดีย

ใน ค.ศ. 2001 ได้มีการเริ่มใช้ระบบมาตรฐานการถอดอักษรสากลสำหรับการถอดอักษรอินเดีย ไอเอสโอ 15919 ซึ่งส่วนใหญ่คล้ายคลึงกับระบบไอเอเอสทียกเว้นความแตกต่างเล็กน้อยบางจุด (เช่น ṃ/ṁ และ ṛ/r̥)

## การถอดอักษร

อักษรของระบบไอเอเอสทีใช้การเปรียบเทียบกับอักษรเทวนาครี ซึ่งสามารถใช้ในการถอดอักษรภาษาสันสกฤต ภาษาฮินดี และภาษาอื่นที่ใช้อักษรเทวนาครี อย่างไรก็ตาม อาจมีความแตกต่างทางสัทวิทยาเกิดขึ้น

สระและพยัญชนะท้ายพยางค์| อักษรเทวนาครี | อักษรโรมัน | หมวดหมู่ |
| --- | --- | --- |
| अ | a | A | สระเดี่ยว และพยัญชนะเหลวแกนพยางค์ |
| आ | ā | Ā |
| इ | i | I |
| ई | ī | Ī |
| उ | u | U |
| ऊ | ū | Ū |
| ऋ | ṛ | Ṛ |
| ॠ | ṝ | Ṝ |
| ऌ | ḷ | Ḷ |
| ॡ | ḹ | Ḹ |
| ए | e | E | สระประสมสองเสียง |
| ऐ | ai | Ai |
| ओ | o | O |
| औ | au | Au |
| ं | ṃ | Ṃ | อนุสวาร |
| ः | ḥ | Ḥ | วิสรรคะ |
| ँ | ˜ |  | จันทรพินทุ |
| ऽ | ' |  | อวครหะ |

พยัญชนะ| เพดานอ่อน | เพดานแข็ง | ลิ้นม้วน | ฟัน | ริมฝีปาก | หมวดหมู่ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| क k  K | च c  C | ट ṭ  Ṭ | त t  T | प p  P | เสียงหยุด ไม่ก้อง ไม่พ่นลม |
| ख kh  Kh | छ ch  Ch | ठ ṭh  Ṭh | थ th  Th | फ ph  Ph | เสียงหยุด พ่นลม |
| ग g  G | ज j  J | ड ḍ  Ḍ | द d  D | ब b  B | เสียงหยุด ก้อง |
| घ gh  Gh | झ jh  Jh | ढ ḍh  Ḍh | ध dh  Dh | भ bh  Bh | เสียงหยุด ก้อง พ่นลม |
| ङ ṅ  Ṅ | ञ ñ  Ñ | ण ṇ  Ṇ | न n  N | म m  M | เสียงนาสิก |
| ह h  H | य y  Y | र r  R | ल l  L | व v  V | เสียงเปิด |
|   | श ś  Ś | ष ṣ  Ṣ | स s  S |   | เสียงเสียดแทรกอุสุม |

## การเปรียบเทียบกับ ISO 15919

ส่วนใหญ่แล้ว ไอเอเอสทีเป็นส่วนหนึ่งของ ISO 15919 ยกเว้นแต่ความแตกต่างเล็กน้อยบางประการ

| เทวนาครี | IAST | ISO 15919 | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- |
| ए / े | e | ē (e) | *e* ในระบบ ISO โดยทั่วไปใช้แทน ए / ॆ ซึ่งมีเสียงสั้น แต่อาจใช้แทน ए / े ซึ่งมีเสียงยาวในอักษรเทวนาครี เบงกอล คุรมุขี คุชราต และโอริยา |
| ओ / ो | o | ō (o) | *o* ในระบบ ISO โดยทั่วไปใช้แทน ऒ / ॆ ซึ่งมีเสียงสั้น แต่อาจใช้แทน ओ /ो ซึ่งมีเสียงยาวในอักษรเทวนาครี เบงกอล คุรมุขี คุชราต และโอริยา |
| अं / ं | ṃ | ṁ | *ṃ* ในระบบไอเอสโอใช้แทน ੰ ในอักษรคุรมุขี |
| ऋ / ृ | ṛ | r̥ | *ṛ* ในระบบไอเอสโอใช้แทน ड़ /ɽ/ |
| ॠ / ॄ | ṝ | r̥̄ | เพื่อให้สอดคล้องกับ *r̥* |
| ऌ / ॢ | ḷ | l̥ | *ḷ* ในระบบไอเอสโอใช้แทน ळ /ɭ̆/ |
| ॡ / ॣ | ḹ | l̥̄ | เพื่อให้สอดคล้องกับ *l̥* |

## ดูเพิ่ม

* การถอดอักษรเทวนาครี
* ระบบจำนวนอารยภัฏ
* ระบบการถอดอักษรของฮันเตอร์
* ระบบฮาร์วาร์ด-เคียวโตะ
* ไอทรานส์
* ระบบการถอดเป็นอักษรโรมันของหอสมุดแห่งชาติที่โกลกาตา
* ไอเอสโอ 15919
* ศิวะสูตร
* แม่แบบ:IAST

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Reddy, Shashir. "Shashir's Notes: Modern Transcription of Sanskrit". สืบค้นเมื่อ 2016-12-02.
* Stone, Anthony. "Transliteration of Indic Scripts: How to use ISO 15919". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 14 เมษายน 2016. สืบค้นเมื่อ 2 ธันวาคม 2016.`{{cite web}}`: CS1 maint: bot: original URL status unknown (ลิงก์)
* Wujastyk, Dominik (1996). "Transliteration of Devanagari". *INDOLOGY*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2007-06-06. สืบค้นเมื่อ 2016-12-02.
* Typing a macron เก็บถาวร 2012-09-26 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน - page from Penn State University about typing with accents
* International Phonetic Alphabet chart with pronunciation guide
* A visual chart which shows clearly 1. Which part of the mouth for each sound 2. The 3 groups where the 12 diacritics appear. - from Dina-Anukampana Das
* Sanskrit Pronunciation Tips for beginners & Simple Charts to help memorize where the diacritics fit in. - pages from Dina-Anukampana Das
* A pronunciation guide with chart and pronunciation tips. - from Dina-Anukampana Das
* IAST <==> Devanagari online converter (Transliteration tool) เก็บถาวร 2016-12-13 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Sanskrit Transliteration Tool
* Keyswap – IAST Diacritics Windows software (for Sanskrit scholars)