Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ประวัติศาสตร์ลับของชาวมองโกล

ประวัติศาสตร์ลับชาวมองโกล | ฉบับตีพิมพ์ปี 1947 อักษรมองโกลใหม่ แปลโดยเซนดิร ดัมดินซุเรน |
| ผู้ประพันธ์ | ไม่ทราบ |
| ชื่อเรื่องต้นฉบับ | *ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠨ ᠨᠢᠭᠤᠴᠠ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ* |
| ประเทศ | จักรวรรดิมองโกล |
| ภาษา | มองโกลกลาง |
| หัวเรื่อง | ประวัติศาสตร์จักรวรรดิมองโกล |
| วันที่พิมพ์ | ปีชวดปีหนึ่งในศตวรรษที่ 13 (ราวปี 1228/1229, 1240, 1252, 1264) |

ประวัติศาสตร์ลับของชาวมองโกล (มองโกเลีย:​
ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠨ
ᠨᠢᠭᠤᠴᠠ
ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ *Mongɣol‑un niɣuca tobciyan*, มองโกเลียสำเนียงฮัลฮ์: Монголын нууц товчоо, *Mongoliin nuuts towchoo*; จีน: 蒙古秘史; พินอิน: *Měnggǔ Mìshǐ*) เป็นวรรณกรรมภาษามองโกลที่เก่าแก่ที่สุดที่ยังหลงเหลือมาถึงปัจจุบัน ประพันธ์ขึ้นให้กับราชวงศ์มองโกลหลังเจงกิส ข่านเสียชีวิตในปี 1227 เนื้อหาในหนังสือบอกเล่าเรื่องราวชีวิตและการพิชิตของเจงกิส ข่าน รวมถีงการครองราชย์ของโอเกเดย์ ข่าน

ต้นฉบับของหนังสือเขียนด้วยภาษามองโกลกลางโดยใช้อักษรมองโกล หนังสือนี้ไม่เป็นที่ทราบว่าผู้เขียนคือใคร เช่นเดียวกับปีที่ประพันธ์ ทราบแต่เพียงว่าเขียนแล้วเสร็จในปีชวดที่ริมแม่น้ำแฮร์เลนในอาวาร์กา ซึ่งตรงกับปี 1228 เป็นอย่างน้อย

เนื้อหาของหนังสือยังปรากฏบางส่วนในฐานะรากฐานของพงศาวดารอื่น เช่น *Jami' al-tawarikh*, *Shengwu qinzheng lu* และ *Altan Tobchi* ส่วนฉบับเต็มภาษามองโกลหลงเหลือเป็นฉบับที่ผลิตในราวปี 1400 ช่วงต้นราชวงศ์หมิง และมีการปริวรรติอักษรเป็นอักษรจีนเพื่อให้ง่ายต่อการแปล ภายใต้ชื่อ *ประวัติศาสตร์ลับของราชวงศ์หยวน* (จีน: 元朝秘史; พินอิน: *Yuáncháo Mìshǐ*) ราวสองในสามของเนื้อหายังปรากฏในรุ่นที่มีเนื้อความต่างกันเล็กน้อยในพงศาวดารมองโกล *Altan Tobchi* (แปลตรงตัว 'สุวรรณพงศาวดาร') จากศตวรรษที่ 17 ผลงานของ Lubsang-Danzin

หนังสือนี้ได้รับการยอมรับว่าเป็นบันทึกเรื่องราวของเจงกิส ข่านในภาษามองโกลต้นฉบับที่สำคัญที่สุดชิ้นเดียว ในแง่ของภาษาศาสตร์ ยังเป็นแหล่งข้อมูลสำคัญในฐานะตัวอย่างภาษาก่อนมองโกลคลาสสิก และ มองโกลกลาง ในประเทศมองโกเลียถือว่าวรรณกรรมนี้เป็นวรรณกรรมคลาสสิก และยังมีการแปลเป็นภาษาต่าง ๆ มากกว่า 40 ภาษาในปัจจุบัน

## อ้างอิง
# หน่วยคำเติม

**หน่วยคำเติม** (อังกฤษ: *affix*) เป็นหน่วยคำชนิดหนึ่งที่ไม่สามารถใช้ในภาษาตามลำพังได้ แต่จะต้องใช้ร่วมกับหน่วยคำประเภทอื่นเสมอ

## ประเภทของหน่วยคำเติม

| หน่วยคำเติม | ตัวอย่าง | คำอธิบาย |
| --- | --- | --- |
| **อุปสรรค** หรือ หน่วยคำเติมหน้า (prefix) | ภาษามลายู: penyanyi | pe- (อุปสรรค) + nyanyi 'ร้อง (เพลง)' = penyanyi 'นักร้อง' |
| **ปัจจัย** หรือ หน่วยคำเติมหลัง (suffix) | ภาษาเยอรมัน: Freiheit | Frei 'อิสระ' + -heit (ปัจจัย) = Freiheit 'อิสรภาพ' |
| **อาคม** หรือ หน่วยคำเติมกลาง (infix) | ภาษาเขมรถิ่นไทย: *ซันลับ* | *ซลับ* 'ตาย' + *-ัน-* (อาคม) = *ซันลับ* 'ฆ่า' |
| **หน่วยคำเติมคร่อม** (circumfix) | ภาษาอินโดนีเซีย: kedutaan | ke- -an (หน่วยคำเติมคร่อม) + duta 'ทูต' = kedutaan 'สถานทูต' |
| **หน่วยคำเติมเชื่อม** (interfix) | ภาษารัสเซีย: языкознание jazykoznanije | язык 'ภาษา' + -о- (interfix) + знание 'ความรู้' = языкознание 'ภาษาศาสตร์' jazyk 'ภาษา' + -o- (interfix) + znanije 'ความรู้' = jazykoznanije 'ภาษาศาสตร์' |
| **Duplifix** | teeny-weeny | Incorporates a reduplicated portion of a stem (may occur in front, at the rear, or within the stem) |
| **หน่วยคำเติมแทรก** (transfix) | ภาษามอลตา: kiteb | ktb 'เขียน' + i,e (transfix) = kiteb 'เขียน' (อดีตกาล บุรุษที่ 3) |
| **Simulfix** | ภาษาอังกฤษ: mouse → mice | mouse 'หนู (เอกพจน์)' เปลี่ยนหน่วยเสียงในต้นเค้าศัพท์เป็น mice 'หนู (พหูพจน์)' |
| **Suprafix** | **pro**duce (คำนาม) pro**duce** (คำกริยา) | ย้ายตำแหน่งการเน้นเสียงเพื่อเปลี่ยนชนิดของคำ |
| **Disfix** | Alabama: tipli "break up" (compare root *tipasli* "break") | The elision of a portion of a stem |
# โซบะ

โซบะ| เส้นโซบะแห้ง |
| มื้อ | อาหารหลัก |
| แหล่งกำเนิด | ประเทศญี่ปุ่น |
| อุณหภูมิเสิร์ฟ | ร้อน, เย็น |
| ส่วนผสมหลัก | บัควีท |
| * สื่อ: โซบะ
 |

ซะรุโซบะ (笊蕎麦 (*sarusoba*)) หรือโซบะเย็น

**โซบะ** (そば, 蕎麦 (*soba*)) เป็นอาหารญี่ปุ่นที่ได้ความนิยมชนิดหนึ่ง ทำจากแป้งบักวีต (ไม่ใช่แป้งสาลี) มีลักษณะเป็นเส้นยาว สีน้ำตาล

โซบะนิยมรับประทานทั้งแบบเย็น จุ่มกับซอส และแบบร้อนในซุป ซึ่งมีชื่อเรียกต่างกันไป ขึ้นอยู่กับวิธีนำเส้นโซบะไปประกอบอาหารนั้น

นอกจากนี้ ในประเทศญี่ปุ่นเองยังนิยมเรียกอาหารเส้นที่เป็นเส้นขนาดเล็กว่า โซบะ อีกด้วย ซึ่งต่างจากอูดงซึ่งมีลักษณะเส้นหนา ทำจากแป้งสาลี โซบะมีขายในหลากหลายสถานที่ ตั้งแต่ในร้านอาหารจานด่วนราคาถูกตามสถานีรถไฟต่าง ๆ ไปจนถึงร้านอาหารหรูหราราคาแพง นอกจากนี้ เส้นโซบะยังมีขายแบบเส้นแห้งและบะหมี่สำเร็จรูปตามซูเปอร์มาร์เก็ตอีกด้วย

ในประเทศไทย มักเรียกเส้นบะหมี่ฮกเกี้ยนซึ่งมีลักษณะเส้นใหญ่ หนา สีเหลืองว่า เส้นโซบะ เนื่องจากร้านอาหารในประเทศไทยนิยมนำบะหมี่ชนิดนี้มาผัด คล้ายอาหารญี่ปุ่นที่เรียกว่า ยากิโซบะ

คำว่า "โซบะ"​ ในภาษาญี่ปุ่นทั้งหมายถึงต้นบักวีต และยังหมายถึงอาหารจากเส้นที่ทำจากแป้งบักวีต นอกจากนี้ยังใช้เป็นชื่อเรียกของอาหารจากเส้นหลายชนิดแม้จะไม่ได้ทำจากบักวีตก็ตาม เช่น ยากิโซบะ ชินะโซบะ เป็นต้น

## แหล่งข้อมูลอื่น
# ข่อย

| ข่อย |
| --- |
|  |
| Streblus asper Lour. |
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ |
| อาณาจักร: | Plantae |
| หมวด: | Magnoliophyta |
| ชั้น: | Magnoliopsida |
| อันดับ: | Utricales |
| วงศ์: | Moraceae |
| สกุล: | Streblus |
| สปีชีส์: | S.  asper |
| ชื่อทวินาม |
| Streblus asper Lour. |

**ข่อย** (ชื่อวิทยาศาสตร์: *Streblus asper Lour.*) มีชื่อทางการค้าคือ Siamese rough bush, Tooth brush tree ส่วนชื่อพื้นเมืองอื่นได้แก่ กักไม้ฝอย (ภาคเหนือ), ข่อย (ทั่วไป), ซะโยเส่ (กะเหรี่ยงแม่ฮ่องสอน), ตองขะแหน่ (กะเหรี่ยงกาญจนบุรี), ข่อย(ร้อยเอ็ด), สะนาย (เขมร)

## ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ข่อยเป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็กถึงกลาง สูง 5–15 เมตร ไม่ผลัดใบ ลำต้น ค่อนข้างคดงอ มีปุ่มปมอยู่รอบ ๆ ต้น หรือเป็นพูเป็นร่องทั่วไป อาจจะขึ้นเป็นต้นเดียว หรือเป็นกลุ่ม แตกกิ่งต่ำ กิ่งก้านสาขามาก เปลือกสีเทาอ่อน เปลือกแตกเป็นแผ่นบาง ๆ มียางสีขาวเหนียวซึมออกมา ใบเป็นใบเดี่ยวเรียงสลับมีขนาดเล็ก รูปใบรีแกมรูปไข่กลับ กว้าง 2–3.5 เซนติเมตร ยาว 4–7 เซนติเมตร เนื้อใบค่อนข้างหนา ผิวสากเหมือนกระดาษทรายทั้งสองด้าน ดอกเป็นช่อสีขาวเหลืองอ่อน ออกตามปลายกิ่ง ดอกเดี่ยวแต่รวมกันเป็นกระจุก ดอกเพศผู้และเพศเมียอยู่ต่างดอกกัน ผลสดกลม เมล็ดมีขนาดโตเท่าเมล็ดพริกไทย มีเนื้อเยื่อหุ้ม ผลแก่จัดจะมีสีเหลือง ซึ่งมีรสหวาน นกจะชอบกินผลข่อย

## สรรพคุณทางยา

* **กิ่งข่อย** ใช้ในการแปรง ฟันแทนแปรงสีฟันได้ แต่ต้องทุบให้นิ่มๆก่อน
* **เปลือก** สามารถรักษาแผล แก้ท้องร่วง ดับพิษภายใน ทาริดสีดวงแก้พยาธิผิวหนัง และเมื่อต้มกับเกลือจะได้เป็นยาอมแก้รำมะนาด
* **ยาง** มีน้ำย่อยชื่อ milk (lotting enzyme) ใช้ย่อยน้ำนม
* **ราก** สามารถนำมารักษาแผลได้
* **แก่น / เนื้อ** คนเชียงใหม่ใช้แก่นข่อยหั่นเป็นฝอยมวนเป็นบุหรี่สูบแก้ริดสีดวงจมูก
* **เมล็ด** นำมารับประทานเป็นยาอายุวัฒนะได้ และทำให้เจริญอาหาร

## อ้างอิง
# ภาวะเสียการอ่าน

| ภาวะเสียการอ่าน (Dyslexia) |
| --- |
| ชื่ออื่น | Reading disorder, alexia |
|  |
| ลายมือของภาวะเสียการอ่านในภาษากรีก |
| สาขาวิชา | ประสาทวิทยา, กุมารเวชศาสตร์ |
| อาการ | ปัญหาในการอ่าน |
| การตั้งต้น | วัยเรียน |
| ประเภท | Surface dyslexia |
| สาเหตุ | ปัจจัยทางพันธุกรรมและแวดล้อม |
| ปัจจัยเสี่ยง | ประวัติครอบครัว, โรคซนสมาธิสั้น |
| วิธีวินิจฉัย | การทดสอบความจำ, การสะกดคำ, การมองเห็น และการอ่าน |
| โรคอื่นที่คล้ายกัน | ปัญหาการได้ยินหรือปัญหาการมองเห็น, การสอนที่ไม่มีประสิทธิภาพ |
| การรักษา | การปรับวิธีการสอน |
| ความชุก | 3–7% |

**ภาวะเสียการอ่าน** หรือ **ความผิดปรกติทางการอ่าน** (อังกฤษ: *dyslexia*) คือ ความบกพร่องทางการเรียนรู้อันส่งผลต่อการอ่านหรือการเขียน โดยแต่ละคนได้รับผลกระทบในระดับที่แตกต่างกัน ปัญหาที่พบอาจประกอบไปด้วยความยากลำบากในการสะกดคำ, การอ่านอย่างรวดเร็ว, การเขียนคำ, การออกเสียงคำภายในหัว, การอ่านออกเสียงคำ และการเข้าใจในสิ่งที่อ่าน ปกติแล้วความยากลำบากเหล่านี้มักสังเกตเห็นได้ที่โรงเรียน ทั้งนี้ ความยากลำบากเหล่านี้ไม่สามารถควบคุมได้ แม้บุคคลนั้นจะมีความปรารถนาที่จะเรียนรู้ก็ตาม บุคคลที่มีภาวะเสียการอ่านจะมีอัตราการเกิดโรคซนสมาธิสั้น (ADHD), ความผิดปรกติทางพัฒนาการภาษา และความยากลำบากเกี่ยวกับตัวเลขที่สูงกว่า

## สาเหตุ

Inferior parietal lobule (superior view). Some dyslexics demonstrate less electrical activation in this area.
นับตั้งแต่มีการบรรยายภาวะนี้เอาไว้ครั้งแรกเมื่อ ค.ศ. 1881 มีนักวิทยาศาสตร์จำนวนมากที่พยายามหาสาเหตุพื้นฐานทางระบบชีวประสาทของภาวะเสียการอ่าน ตัวอย่างเช่น บางคนพยายามเชื่อมโยงภาวะที่ผู้ป่วยไม่สามารถมองเห็นตัวอักษรได้ชัดเจน (ซึ่งเป็นอาการที่พบบ่อยอย่างหนึ่งของภาวะเสียการอ่าน) เข้ากับความผิดปกติในการพัฒนาของเซลล์ประสาทที่ควบคุมการมองเห็นภาพ เป็นต้น

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Dyslexia
* Misunderstood Minds Experience (simulating what dyslexics experience)

แม่แบบ:ภาวะเสียการอ่านและความผิดปกติทางพัฒนาการที่เกี่ยวข้อง
# วากยสัมพันธ์

ในทางภาษาศาสตร์ **วากยสัมพันธ์** (อังกฤษ: *syntax*) หมายถึง การศึกษาหมวดคำ การประกอบคำขึ้นเป็นโครงสร้างที่ใหญ่ขึ้น ตามหลักไวยากรณ์ของภาษา ในภาษาไทย "วากยสัมพันธ์" เป็นส่วนหนึ่งของหลักไวยกรณ์ไทยที่กำหนดขึ้นเป็นหนึ่งในแบบแผนหรือไวยกรณ์ของภาษาไทย ซึ่งประกอบด้วย 4 แบบแผนหลัก ได้แก่

1. อักขรวิธี ศึกษาว่าด้วยอักษร
2. วจีวิภาค ศึกษาว่าด้วยคำ
3. วากยสัมพันธ์ ศึกษาว่าด้วยความสัมพันธ์ของคำในประโยค
4. ฉันทลักษณ์ คือ กฎเกณฑ์ของการเขียนภาษาในรูปแบบต่างๆ

**วากยสัมพันธ์** ยังเป็นชื่อตำราไวยากรณ์ไทยว่าด้วยประโยค และความเกี่ยวข้องของส่วนต่างๆ ในประโยค การศึกษากฎหรือความสัมพันธ์ของภาษาอย่างเป็นแบบแผน ที่ควบคุมการเรียงคำเป็นวลี และวลีเป็นประโยค

## การเรียงลำดับคำในประโยค

ในภาษาต่างๆมีการเรียงลำดับคำในประโยคดังนี้ (แสดงประธานด้วยคำว่าฉัน แสดงกรรมด้วยคำว่าข้าวและแสดงกริยาด้วยคำว่ากิน)

* ประธาน-กริยา-กรรม เรียงคำเป็น ฉัน-กิน-ข้าว เช่น ภาษาไทย ภาษาลาว ภาษาอังกฤษ ภาษาจีน ภาษามลายู ภาษาอินโดนีเซีย
* ประธาน-กรรม-กริยา เรียงคำเป็น ฉัน-ข้าว-กิน เช่น ภาษาญี่ปุ่น ภาษาฮินดี ภาษาพม่า ภาษาตุรกี ภาษาบาลี
* กริยา-ประธาน-กรรม เรียงคำเป็น กิน-ฉัน-ข้าว เช่น ภาษาเวลส์
* กริยา-กรรม-ประธาน เรียงคำเป็น กิน-ข้าว-ฉัน เช่น ภาษาปาซะห์ ภาษามาลากาซี
* กรรม-กริยา-ประธาน เรียงคำเป็น ข้าว-กิน-ฉัน เช่น ภาษาอปาลัย
* กรรม-ประธาน-กริยา เรียงคำเป็น ข้าว-ฉัน-กิน เช่น ภาษาฟาซุ

ภาษาส่วนใหญ่ในโลกเรียงประโยคแบบประธาน-กริยา-กรรม และ ประธาน-กรรม-กริยา ส่วนแบบกรรม-ประธาน-กริยา พบน้อยมาก

## อ้างอิง
# กิโลเมตร

**กิโลเมตร** อักษรย่อ **กม.** (ฝรั่งเศส: *kilomètre*) เป็นหน่วยวัดความยาว มีขนาดเท่ากับ 1 × 103 เมตร

พหุคูณเอสไอสำหรับหน่วยเมตร (m)| พหุคูณย่อย | พหุคูณใหญ่ |
| --- | --- |
| ค่า | สัญลักษณ์ | ชื่อ | ค่า | สัญลักษณ์ | ชื่อ |
| 10–1 m | **dm** | **เดซิเมตร** | 101 m | dam | เดคาเมตร |
| 10–2 m | **cm** | **เซนติเมตร** | 102 m | hm | เฮกโตเมตร |
| 10–3 m | **mm** | **มิลลิเมตร** | 103 m | **km** | **กิโลเมตร** |
| 10–6 m | **µm** | **ไมโครเมตร (ไมครอน)** | 106 m | Mm | เมกะเมตร |
| 10–9 m | **nm** | **นาโนเมตร** | 109 m | Gm | จิกะเมตร |
| 10–12 m | pm | พิโกเมตร | 1012 m | Tm | เทระเมตร |
| 10–15 m | fm | เฟมโตเมตร (เฟอร์มิ) | 1015 m | Pm | เพตะเมตร |
| 10–18 m | am | อัตโตเมตร | 1018 m | Em | เอกซะเมตร |
| 10–21 m | zm | เซปโตเมตร | 1021 m | Zm | เซตตะเมตร |
| 10–24 m | ym | ยอกโตเมตร | 1024 m | Ym | ยอตตะเมตร |
| 10−27 m | rm | รอนโตเมตร | 1027 m | Rm | รอนนาเมตร |
| 10−30 m | qm | เควกโตเมตร | 1030 m | Qm | เควตตาเมตร |
| หน่วยที่นิยมใช้แสดงเป็น**ตัวหนา** |

## เทียบกับหน่วยวัดอื่น

1 กิโลเมตร มีค่า

* ประมาณ 0.621371 ไมล์
* ประมาณ 1,093.61 หลา
* ประมาณ 3,280.84 ฟุต
* ประมาณ 0.539957 ไมล์ทะเล

## ดูเพิ่ม

* ปีแสง
* พาร์เซก
# เหมิ่งเจียง

| รัฐบาลสหภาพปกครองตนเองเหมิ่งเจียง蒙疆聯合自治政府 *Měngjiāng Liánhé Zìzhì Zhèngfǔ* |
| --- |
| 1936-1945 |
|
ธงชาติ

ตราแผ่นดิน

 |
| แผนที่เหมิ่งเจียง |
| สถานะ | รัฐหุ่นเชิดของจักรวรรดิญี่ปุ่น |
| เมืองหลวง | จางเจียโข่ว |
| ภาษาทั่วไป | ภาษาจีนกลาง, ภาษามองโกล, ภาษาญี่ปุ่น |
| การปกครอง | เผด็จการทหาร, สาธารณรัฐ |
| ยุคประวัติศาสตร์ | สมัยระหว่างสงคราม, สงครามโลกครั้งที่สอง |
|  |
| • ก่อตั้ง  | 1936 |
| • สิ้นสุด  | 1945 |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **ก่อนหน้า** | **ถัดไป** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | สาธารณรัฐจีน |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| สาธารณรัฐจีน |  |
| รัฐบาลชาตินิยมปฏิรูปจีน |  |

 |

 |

**เหมิ่งเจียง**  (จีน: 蒙疆; พินอิน: *Měngjiāng*; เวด-ไจลส์: *Meng-chiang*) เป็นเขตปกครองตนเองในมองโกเลีย เป็นรัฐหุ่นเชิดของจักรวรรดิญี่ปุ่น ประกอบด้วยจังหวัดของชาร์ฮาร์และสุย-ยฺเหวี่ยน ซึ่งอยู่ในภูมิภาคของ​​มองโกเลียใน ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของจีน รัฐแห่งนี้เรียกแบบไม่เป็นทางการว่า **เหมิงกู่กั๋ว** (蒙古国) มีสถานะรัฐคล้ายคลึงกับแมนจูกัว รัฐหุ่นเชิดของญี่ปุ่นในแมนจูเรีย สำหรับเหมิ่งเจียง แล้ว เมืองหลวงอยู่ที่จางเจียโข่ว โดยญี่ปุ่นได้ส่งเจ้าชายมองโกลนามว่าเดมชูงดองรอปซ์ ไปปกครองเหมิ่งเจียง
# พลศึกษา

อุปกรณ์พลศึกษาในรัฐโคโลราโด สหรัฐอเมริกา
**พลศึกษา** (อังกฤษ: *physical education*) เป็นวิชาในระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาซึ่งมุ่งหมายให้เกิดการเรียนรู้เชิงทักษพิสัย (psychomotor learning)

ในสมัยหลังนี้ มีแนวโน้มว่า พลศึกษาพัฒนาเป็นกิจกรรมหลายรูปแบบมากขึ้น การสอนให้นักเรียนทำกิจกรรมทางพลศึกษาตั้งแต่อายุยังน้อยช่วยให้นักเรียนมีอุปนิสัยที่ดีต่อการทำกิจกรรมซึ่งจะมีผลสืบเนื่องต่อไปในวัยผู้ใหญ่ด้วย เช่น ครูบางคนสอนเทคนิคที่ช่วยลดความกดดัน เป็นต้นว่า โยคะ และการฝึกหายใจ ที่เป็นประโยชน์ไม่เพียงต่อกิจกรรมพลศึกษา การสอนให้นักเรียนเล่นกีฬาซึ่งมิใช่ของท้องถิ่นนั้นยังช่วยให้นักเรียนมีแรงจูงใจเข้าร่วมกิจกรรมอื่น ๆ มากขึ้น ทั้งยังช่วยนักเรียนเรียนรู้วัฒนธรรมต่าง ๆ ด้วย เช่น เมื่อสอนบทเรียนเกี่ยวกับกีฬาลาครอส (lacrosse) นักเรียนจะได้เรียนรู้วัฒนธรรมพื้นเมืองอเมริกันทางแคนาตะวันออกเฉียงเหนือและตะวันออกซึ่งเป็นแหล่งกำเนิดลาครอสด้วย

## อ้างอิง
# ประถมศึกษา

**ประถมศึกษา** (ย่อว่า ป.; อังกฤษ: *elementary education; primary education*) เป็นระบบการศึกษาระดับพื้นฐานซึ่งจัดขึ้นสำหรับเด็กอายุระหว่าง 6 - 12 ปีโดยประมาณ ต่อจากการจัดการศึกษาระดับเด็กเล็กหรือปฐมวัย และเป็นการจัดการศึกษาก่อนระดับมัธยมศึกษา หลักสูตรกระทรวงศึกษาธิการ แบ่งการศึกษาระดับประถมศึกษาออกเป็น 2 ช่วงชั้น คือ ช่วงชั้นที่ 1 (ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 – 3) เรียกว่า**ประถมศึกษาตอนต้น** (มักเรียกโดยย่อว่า ป. ต้น) เทียบเท่ากับ grade 1 - 3 และช่วงชั้นที่ 2 (ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 – 6) เรียกว่า **ประถมศึกษาตอนปลาย** (มักเรียกโดยย่อว่า ป. ปลาย) เทียบเท่ากับ grade 4 - 6

## อ้างอิง
# สังคมนิยมอัตลักษณ์จีน

| สังคมนิยมอัตลักษณ์จีน |
| --- |
|  |
| จีนตัวย่อ | 中国特色社会主义 |
| จีนตัวเต็ม | 中國特色社會主義 |
|  |
| พินอิน | Zhōngguó tèsè shèhuìzhǔyì |
|  |
|

| ขยายการถอดเสียง |
| --- |
| ภาษาจีนมาตรฐาน |
| พินอิน | Zhōngguó tèsè shèhuìzhǔyì |
| ปอพอมอฟอ | ㄓㄨㄥ ㄍㄨㄛˊ ㄊㄜˋ ㄙㄜˋ ㄕㄜˋ ㄏㄨㄟˋ ㄓㄨˇ ㄧˋ |
| เวด-ไจลส์ | Chung1-kuo2 t'e4-se4 she4-hui4-chu3-i4 |
| ทงย่งพินอิน | Jhongguó tè-sè shè-huèi-jhǔ-yì |
| IPA | [ʈʂʊ́ŋ.kwǒ tʰɤ̂.sɤ̂ ʂɤ̂.xwêi.ʈʂù.î] |

 |
|  |

**สังคมนิยมอัตลักษณ์จีน** (จีน: 中国特色社会主义; พินอิน: *Zhōngguó tèsè shèhuìzhǔyì*; Mandarin pronunciation: [ʈʂʊ́ŋ.kwǒ tʰɤ̂.sɤ̂ ʂɤ̂.xwêi.ʈʂù.î]  ) เป็นชุดทฤษฎีการเมืองและนโยบายของพรรคคอมมิวนิสต์จีนที่ผู้สนับสนุนมองว่าเป็นการปรับลัทธิมากซ์ให้เข้ากับสถานการณ์ของประเทศจีน

ศัพท์ดังกล่าวริเริ่มโดยเติ้ง เสี่ยวผิงเมื่อ ค.ศ. 1982 และมีความเกี่ยวข้องอย่างมากกับโครงการโดยรวมของเติ้งในการนำองค์ประกอบของระบบเศรษฐกิจแบบตลาดเสรีมาใช้เป็นเครื่องมือส่งเสริมการเติบโตโดยใช้การลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศและเพื่อเพิ่มผลผลิต (โดยเฉพาะในชนบทที่ประชากรจีนร้อยละ 80 อาศัยอยู่) ขณะที่พรรคคอมมิวนิสต์จีนยังคงรักษาทั้งพันธะสัญญาอย่างเป็นทางการในการบรรลุเป้าหมายลัทธิคอมมิวนิสต์และการผูกขาดอำนาจทางการเมือง ในเรื่องเล่าอย่างเป็นทางการของพรรค สังคมนิยมอัตลักษณ์จีนคือลัทธิมากซ์ที่ปรับให้เข้ากับสภาพการณ์ของจีนและเป็นผลผลิตของสังคมนิยมวิทยาศาสตร์ ทฤษฎีดังกล่าวระบุว่าจีนอยู่ในขั้นต้นของสังคมนิยมเนื่องจากระดับความมั่งคั่งทางวัตถุค่อนข้างต่ำและจำเป็นต้องมุ่งเน้นการเติบโตทางเศรษฐกิจก่อนจะแสวงหาสังคมนิยมในรูปแบบที่เสมอภาคมากขึ้น ซึ่งในที่สุดจะนำไปสู่สังคมคอมมิวนิสต์ตามที่อธิบายไว้ในลัทธิมากซ์ออร์ทอดอกซ์

สังคมนิยมอัตลักษณ์จีนนั้นมีองค์ประกอบหลักคือแนวทาง ทฤษฎี ระบบ และวัฒนธรรม โดยแนวทางจะระบุถึงนโยบายที่ชี้นำพรรคคอมมิวนิสต์จีน ทฤษฎีนี้ประกอบด้วยทฤษฎีของเติ้ง เสี่ยวผิง สามตัวแทน (เจียง เจ๋อหมิน) ทัศนะการพัฒนาวิทยาศาสตร์ (หู จิ่นเทา) และความคิดของสี จิ้นผิง ตามหลักคำสอนของพรรคคอมมิวนิสต์จีน ความคิดของสี จิ้นผิงถือเป็นนโยบายของลัทธิมากซ์–เลนินที่เหมาะกับสภาพปัจจุบันของจีน ขณะที่ทฤษฎีของเติ้ง เสี่ยวผิงถือว่ามีความเหมาะสมในช่วงเวลาที่ถูกกำหนดขึ้น ระบบนี้เป็นเค้าโครงของระบบการเมืองของจีน

## อ้างอิง
# ดาวเทียมเป๋ย์โต่ว

ภาพเรนเดอร์ของดาวเทียมเป๋ย์โต่วในรายการข่าวทางโทรทัศน์ของจีน
**เป๋ย์โต่ว** (จีน: 北斗) เป็นดาวเทียมนำร่องของจีน ถูกส่งขึ้นวงโครเมื่อวันที่ 14 เมษายน พ.ศ. 2550 จากศูนย์ส่งดาวเทียมซีชาง

## อ้างอิง

* ดาวเทียมนำร่องเป่ย โต่วของจีนเริ่มทำงานตามกำหนด โดย CRI
# ชี่กง

**ชี่กง** (จีนตัวเต็ม: 氣功; จีนตัวย่อ: 气功; พินอิน: qìgōng) หมายถึงวิธีปฏิบัติเพื่อเร่ง หมุนเวียน และทำงานกับ "ชี่" หรือลมปราณภายในร่างกาย การปฏิบัติชี่กงนั้นเพื่อประโยชน์ทางรักษาสุขภาพ เพื่อฝึกจิตใจ และเป็นส่วนหนึ่งของศิลปะการต่อสู้จีน

## แหล่งข้อมูลอื่น

* ชี่กงไทย อ.หยางเผยเซิน
* เต้าเต๋อซิ่นซี อ.จ้าวเมี่ยวกว่อ เก็บถาวร 2010-07-29 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Reverse Breathing Chi Kung - Free Instructive Tutorial เก็บถาวร 2008-11-01 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* A Study on the Origins of Qi Gong เก็บถาวร 2008-08-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
# สถาบันเอเชียโซไซตี

เอเชียโซไซตี| สำนักงานใหญ่และพิพิธภัณฑ์เอเชียโซไซตี |
| ที่ตั้งในนิวยอร์กซิตี |
| ก่อตั้ง | พ.ศ. 2499 |
| ที่ตั้ง | 725 พาร์กอะเวนิว นครนิวยอร์ก รัฐนิวยอร์ก 10021 สหรัฐ |
| พิกัดภูมิศาสตร์ | ﻿ / ﻿ |
| ประธาน | เควิน รัดด์ |
| เว็บไซต์ | AsiaSociety.org |

**สถาบันเอเชียโซไซตี** (อังกฤษ: *Asia Society*) เป็นสถาบันความร่วมมือระหว่างชาติที่มีจุดหมายในการสร้างความสัมพันธ์ ระหว่างสหรัฐกับประเทศในทวีปเอเชียรวมถึงหมู่เกาะในมหาสมุทรแปซิฟิก ก่อตั้งเมื่อ พ.ศ. 2499 โดยจอห์น ร็อกกะเฟลเลอร์ ที่ 3 โดยมีสำนักงานใหญ่ที่ นิวยอร์กซิตี ในรัฐนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา และมีสำนักงานสาขาทั่วโลกที่ฮิวสตัน ลอสแอนเจลิส ซานฟรานซิสโก วอชิงตัน ดี.ซี. ฮ่องกง มะนิลา เมลเบิร์น เซี่ยงไฮ้ และล่าสุดที่ก่อตั้งใน พ.ศ. 2549 ที่มุมไบ

## แหล่งข้อมูลอื่น

* สถาบันเอเชียโซไซตี เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ
* รายละเอียดสัญลักษณ์ของสถาบันเอเชียโซไซตี
# ไทเปไทมส์

ไทเปไทมส์
台北時報| ประเภท | หนังสือพิมพ์รายวัน |
| รูปแบบ | บรอดชีต |
| เจ้าของ | เดอะลิเบอร์ตีไทมส์กรุ๊ป |
| ผู้ก่อตั้ง | หลิน รองซาน |
| ผู้เผยแพร่ | เดอะลิเบอร์ตีไทมส์กรุ๊ป |
| ภาษา | อังกฤษ |
| สำนักงานใหญ่ | ไทเป, ไต้หวัน |
| เลขมาตรฐานสากล (ISSN) | 1563-9525 |
| เว็บไซต์ | www.taipeitimes.com |

| ไทเปไทมส์ |
| --- |
|  |
| จีนตัวเต็ม | 台北時報 |
| จีนตัวย่อ | 台北时报 |
|

| การถอดเสียง |
| --- |
| ภาษาจีนมาตรฐาน |
| พินอิน | Táiběi Shíbào |
| เวด-ไจลส์ | T'ai²-pei³ Shih²-pao⁴ |
| ทงย่งพินอิน | Táiběi Shíhbào |
| หมิ่นใต้ |
| ฮกเกี้ยน เป่อ่วยยี | Tâi-pak sî-pò |

 |
|  |

ไทเปไทมส์ (อังกฤษ: *Taipei Times*) เป็นหนังสือพิมพ์ภาษาอังกฤษที่ตีพิมพ์ในไต้หวันโดยลิเบอร์ตีไทมส์กรุ๊ป ก่อตั้งขึ้นเป็นหนังสือพิมพ์ภาษาอังกฤษฉบับที่ 3 เมื่อวันที่ 15 มิถุนายน ค.ศ. 1999 ปัจจุบันเป็นหนังสือพิมพ์ภาษาอังกฤษที่ยังคงตีพิมพ์อยู่ฉบับสุดท้ายในไต้หวัน

## ประวัติ

*ไทเปไทมส์* ซึ่งจัดพิมพ์โดยลิเบอร์ตีไทมส์กรุ๊ปเปิดตัวฉบับแรกเมื่อวันที่ 15 มิถุนายน ค.ศ. 1999 นับเป็นหนังสือพิมพ์ภาษาอังกฤษฉบับที่ 3 ที่ก่อตั้งขึ้นในไต้หวัน ประธานาธิบดี หลี่ เติงฮุย เข้าร่วมพิธีเปิดตัว สื่อภาษาอังกฤษอีก 2 ฉบับก่อนหน้า*ไทเปไทมส์* คือ*ไต้หวันนิวส์*และ*เดอะไชน่าโพสต์* และเป็นผู้เข้าร่วมโครงการซินดิเคท

ในคอลัมน์ฉลองครบรอบ 5 ปีของหนังสือพิมพ์ ลอเรนซ์ อายตัน บรรณาธิการร่วมของ *ไทเปไทมส์* ในขณะนั้น เขียนว่า การวางแผนเบื้องต้นของหนังสือพิมพ์ส่วนใหญ่เสร็จสิ้นลงในผับแห่งหนึ่งพร้อมกับการดื่มเบียร์คาร์ลสเบิร์ก กับแอนโทนี ลอว์เรนซ์ บรรณาธิการบริหารคนแรกของหนังสือพิมพ์ ใน ค.ศ. 2002 ยอดจำหน่ายรายวันอยู่ที่ 280,000 ฉบับ

ภายใน ค.ศ. 2017*ไทเปไทมส์*กลายเป็นหนังสือพิมพ์รายวันฉบับพิมพ์ฉบับสุดท้ายในไต้หวัน หลังจากที่คู่แข่งอย่าง*ไต้หวันนิวส์*และ*เดอะไชน่าโพสต์*เปลี่ยนไปใช้รูปแบบดิจิทัลเท่านั้น

หนังสือพิมพ์*ไทเปไทมส์* มีส่วนเกี่ยวข้องกับข้อโต้แย้งหลายประการในช่วงหลายปีที่ผ่านมา รวมถึงการโต้เถียงกับสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรของสหรัฐ การผลักดันอาวุธนิวเคลียร์ภายใต้ประธานาธิบดี เฉิน ฉุยเปี่ยน และการทำให้ผู้อ่านเข้าใจผิดเกี่ยวกับที่มาของจดหมายถึง*เดอะวอลล์สตรีทเจอร์นัล*

## จุดยืนทางบรรณาธิการ

จุดยืนทางบรรณาธิการของสำนักข่าวนี้โน้มเอียงไปทางขบวนการเอกราชไต้หวัน และสนับสนุนการพัฒนาคลังอาวุธนิวเคลียร์ของตนเอง

### นักเขียนทัศนะ

* เจโรม เอฟ. คีตติง

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* เว็บไซต์ทางการ
# ยูเอสเอทูเดย์

อาคารสำนักงานใหญ่ของ ยูเอสเอ ทูเดย์ ในเมืองแมกลีน รัฐเวอร์จิเนีย
**ยูเอสเอทูเดย์** (อังกฤษ: *USA Today*) เป็นหนังสือพิมพ์รายวันของสหรัฐอเมริกา ตีพิมพ์โดยบริษัทแกนเนตต์ ก่อตั้งโดยอัล นูฮาร์ธ ถือเป็นหนังสือพิมพ์ที่มียอดขายมากที่สุดกว่าหนังสือพิมพ์ใดในสหรัฐอเมริกา (เฉลี่ย 2.11 ล้านเล่ม ในวันธรรมดา) และในบรรดาหนังสือพิมพ์ขนาดใหญ่ภาษาอังกฤษทั่วโลกแล้ว มียอดขายเป็นอันดับ 2 รองจาก *เดอะไทมส์ออฟอินเดีย* ที่ขายได้ 3.14 ล้านเล่มต่อวัน *ยูเอสเอทูเดย์* ออกวางขายใน 50 รัฐของสหรัฐอเมริกา แคนาดา วอชิงตันดีซี เปอร์โตริโก และเกาะกวม

## อ้างอิง
# รัฐเอกราช

ประเทศสมาชิกของสหประชาชาติ ตามที่กำหนดโดยสหประชาชาติ สมาชิกทั้งหมดของสหประชาชาติเป็นรัฐเอกราชแม้ว่ารัฐเอกราชทั้งหมดไม่จำเป็นต้องเป็นสมาชิก
ในภูมิศาสตร์การเมือง **รัฐเอกราช** (อังกฤษ: *sovereign state*) เป็นองค์กรทางการเมืองที่มีการปกครองแบบรวมศูนย์ (centralized government, รัฐบาลส่วนกลาง) ที่มีอำนาจสูงสุดที่ชอบธรรมและเป็นอิสระเหนือพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ มีประชากรถาวร,รัฐบาล,และวิสัยที่จะเข้าไปสร้างความสัมพันธ์กับรัฐเอกราชอื่น นอกจากนี้ยังเป็นที่เข้าใจกันว่าเป็นรัฐที่ไม่ขึ้นอยู่กับอำนาจหรือรัฐอื่น การดำรงอยู่หรือการหายตัวไปของรัฐเป็นปัญหาข้อเท็จจริง ขณะที่ตามทฤษฎีปกครองของการรับรองรัฐ รัฐเอกราชสามารถดำรงอยู่ได้โดยไม่ได้รับการยอมรับจากรัฐเอกราชอื่น รัฐที่ไม่ได้การยอมรับมักพบว่าเป็นการยากที่จะใช้อำนาจทำสนธิสัญญาเต็มรูปแบบและมีส่วนร่วมในความสัมพันธ์ทางการทูตกับรัฐอธิปไตยอื่น ๆ

คำว่า "ประเทศ" เป็นภาษาพูดที่บ่อยครั้งมักหมายถึงรัฐเอกราช แม้ว่าต้นกำเนิดจะหมายถึงเพียงแค่ดินแดน และต่อมาความหมายได้ยื่นขยายกลายเป็นระบบการปกครองที่มีอำนาจซึ่งควบคุมพื้นที่ทางภูมิศาสตร์

## อ้างอิง

## อ่านเพิ่ม

* Chen, Ti-chiang. *The International Law of Recognition, with Special Reference to Practice in Great Britain and the United States*. London, 1951.
* Crawford, James. *The Creation of States in International Law*. Oxford University Press, 2005. ISBN 0-19-825402-4, pp. 15–24.
* Lauterpacht, Sir Hersch. *Recognition in International Law*. Cambridge, U.K., 1947.
* Raič, D. *Statehood and the Law of Self-determination*. Martinus Nijhoff Publishers, 2002. ISBN 978-90-411-1890-5. p 29 (with reference to Oppenheim in International Law Vol. 1 1905 p110)

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Opinions of the Badinter Arbitration Committee at the *European Journal of International Law*
* A Brief Primer on International Law เก็บถาวร 2016-11-10 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน With cases and commentary. Nathaniel Burney, 2007.
* What constitutes the sovereign state? by Michael Ross Fowler and Julie Marie Bunck
* Links to the best political risk websites, ipoliticalrisk.com เก็บถาวร 2012-08-01 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน information on tracking, evaluating and managing sovereign risk for trade and permanent investment
# ลัทธิชาเบซ

อูโก ชาเบซ (ประธานาธิบดีเวเนซุเอลาระหว่าง พ.ศ. 2542–2556) ในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2555
**ลัทธิชาเบซ** (สเปน: *chavismo, chavecismo*) เป็นอุดมการณ์และขบวนการทางการเมืองฝ่ายซ้ายซึ่งเกิดขึ้นในประเทศเวเนซุเอลา มีพื้นฐานมาจากความคิด แผนการ และแนวทางการบริหารประเทศของอดีตประธานาธิบดีอูโก ชาเบซ นอกจากนี้ ลัทธิชาเบซยังระบุตัวเองว่าเป็นขบวนการพลเรือน-ทหารที่เอนเอียงไปทางสังคมนิยมและคตินิยมแบบโบลิบาร์ โดยที่ยังรวมองค์ประกอบบางอย่างของความรักปิตุภูมิ ลัทธิอยู่ร่วมกันระหว่างประเทศ คตินิยมสิทธิสตรี การเมืองสีเขียว และการรวมกลุ่มแคริบเบียนและลาตินอเมริกาไว้ด้วย ในอีกแง่หนึ่ง กลุ่มนโยบายของรัฐและนโยบายรากหญ้าที่ลัทธิชาเบซได้กำหนดและริเริ่มนั้นมีชื่อเรียกว่า การปฏิวัติโบลิบาร์ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของปรากฏการณ์ทางการเมืองในลาตินอเมริกาที่เรียกว่า "กระแสชมพู"

ลัทธิชาเบซได้ครอบงำการเมืองเวเนซุเอลาผ่านรัฐบาลของชาเบซเอง (พ.ศ. 2542–2556) และรัฐบาลของนิโกลัส มาดูโร (พ.ศ. 2556–ปัจจุบัน) มาเป็นระยะเวลานานกว่า 17 ปี แต่ทุกวันนี้ กลุ่มผู้นิยมลัทธิชาเบซได้แตกแยกออกเป็นสองกลุ่มใหญ่ ๆ ได้แก่ กลุ่มผู้สนับสนุนมาดูโรและกลุ่มผู้ต่อต้านเขา บ่อยครั้งผู้ที่สนับสนุนหรือติดตามมาดูโรถูกเรียกว่า "ผู้นิยมลัทธิมาดูโร" (*madurista*) แต่ตัวมาดูโรเองไม่ยอมรับการใช้ศัพท์ดังกล่าว โดยชี้ว่าเป็น "กับดักของศัตรู"

## ดูเพิ่ม

* คตินิยมแบบโบลิบาร์
* การปฏิวัติโบลิบาร์

## อ้างอิง