# เทมโป

เมโทรโนมแบบกลไก
ในอภิธานศัพท์ดนตรี **เทมโป** (อิตาลี: *tempo* แปลว่า *time*) หรือ **ลีลา** หมายถึงความเร็วในการเล่นเครื่องดนตรี เป็นองค์ประกอบสำคัญของการประพันธ์งานดนตรี ซึ่งมีผลต่ออารมณ์ และความยากง่ายในการเล่นผลงานชิ้นนั้นๆ

งานประพันธ์ดนตรีแต่ละชิ้น จะระบุเทมโปไว้ที่ตอนต้น ในปัจจุบันจะระบุเป็นค่า ครั้งต่อนาที (beats per minute ใช้ตัวย่อ BPM) หมายความว่าโน้ตแต่ละตัว จะต้องถูกเล่นด้วยเป็นจำนวนกี่ครั้งต่อนาที หากงานประพันธ์ชิ้นใดมีค่าเทมโปสูง โน้ตตัวนั้นก็จะต้องเล่นด้วยความเร็วสูงขึ้น ด้วยจำนวนครั้งมากขึ้นในหนึ่งนาที

ในช่วงต้นศตวรรษที่ 19 ดีทริช นีโกลาส วิงเกล (1780 - 1826) นักประดิษฐ์ชาวดัตช์ได้สร้างเครื่องจับจังหวะ (metronome) ขึ้นในปี ค.ศ. 1812 และได้รับการจดสิทธิบัตรและผลิตออกวางจำหน่ายทั่วไปโดยโยฮานน์ เมลเซล (1772 – 1838) วิศวกรชาวเยอรมัน และได้รับความนิยมหลังจากเบโทเฟนนำมาใช้ในการประพันธ์ดนตรีตั้งแต่ปี ค.ศ. 1817 เพื่อช่วยเรื่องความถูกต้องในการกำหนดจังหวะดนตรี

## ศัพท์ทางดนตรีในการระบุค่าเทมโป

ในการเล่นดนตรีคลาสสิก มักระบุค่าเทมโปโดยใช้คำศัพท์ภาษาอิตาลี เนื่องจากคีตกวีที่มีชื่อเสียงในคริสต์ศตวรรษที่ 17 ส่วนใหญ่เป็นชาวอิตาลี และใช้คำศัพท์เหล่านี้มาก่อนการระบุด้วยค่า BPM หลังจากมีการคิดค้นเครื่องจับจังหวะ และยังคงนิยมใช้กันมาจนถึงปัจจุบัน

### คำศัพท์พื้นฐานที่ใช้ระบุค่าเทมโป

| คำอ่าน | ชื่อ | ความหมาย | จังหวะ bpm |
| --- | --- | --- | --- |
| ลาร์กิสซิโม | Larghissimo | จังหวะช้าที่สุด | น้อยกว่า 24 bpm |
| กราเว | Grave | จังหวะช้ามาก | 25–45 bpm |
| ลาร์โก | Largo | จังหวะช้ามาก (ช้ากว่าเลนโต) | 40–60 bpm |
| เลนโต | Lento | จังหวะช้ามาก สง่างาม | 45–60 bpm |
| เลนเกตโต | Larghetto | จังหวะค่อนข้างกว้าง | 60–66 bpm |
| อะดาจิโอ | Adagio แปลว่า "at ease" | จังหวะช้า | 66–76 bpm |
| อะดาจิเอตโต | Adagietto | จังหวะค่อนข้างช้า | 70–80 bpm |
| อันดันเต | Andante | จังหวะก้าวเดิน | 76–108 bpm |
| อันดันติโน | Andantino | เร็วกว่าอันดันเตเล็กน้อย | 80–108 bpm |
| อันดันเต โมเดราโต | Andante Moderato | เร็วกว่าอันดันเตเล็กน้อย | 92–112 bpm |
| โมเดราโต | Moderato | จังหวะปานกลาง | 101–110 bpm |
| อัลเลเกรตโต | Allegretto | จังหวะเร็วปานกลาง (แต่ช้ากว่าอัลเลอโกร) | 112–120 bpm |
| อัลเลเกรตโต โมเดราโต | Allegro moderato | จังหวะเร็วปานกลาง (ใกล้เคียงอัลเลอโกร) | 116–120 bpm |
| อัลเลโกร | Allegro | จังหวะเร็วปานกลาง | 120–139 bpm |
| วีวาเช่ | Vivace | จังหวะเร็วและสดใส | 168–176 bpm |
| วีวาชิสซิโม | Vivacissimo | จังหวะเร็วมากและสดใส | 172–176 bpm |
| อัลเลกริสซิโม | Allegrissimo | จังหวะเร็วมาก | 172–176 bpm |
| เพรสโต | Presto | จังหวะเร็วมากๆ | 168–200 bpm |
| เพรสทิสซิโม | Prestissimo | จังหวะเร็วที่สุด | มากกว่า 200 bpm |

### คำศัพท์พื้นฐานสำหรับการเปลี่ยนแปลงอัตราความเร็วช้าของจังหวะ

| คำอ่าน | ชื่อ | ความหมาย | คำย่อ |
| --- | --- | --- | --- |
| ราลเลนตานโด | Rallentando | ช้าลงเป็นลำดับ | rall. |
| ริทาระดานโด | Ritardando | ค่อยๆช้าลง | ritard. |
| รีเทนูโต | Ritenuto | ช้าลงทันทีทันใด | rit. |
| สตริงเจนโด | Stringendo | การทำให้เร็วขึ้น | string. |
| อัดเซเลรานโด | Accelerado | ให้ค่อยๆ เร่งจังหวะ | accel. |

### คำศัพท์พื้นฐานสำหรับการเปลี่ยนแปลงอัตราความเร็วช้าของจังหวะ เพิ่มเติม

| คำอ่าน | ชื่อ | ความหมาย | คำย่อ |
| --- | --- | --- | --- |
| อะปิอัดเชเร | A piacere | ตามสบายขึ้นอยู่กับผู้เล่น | ad libitum |
| อะ เทมโป | A tempo | ตามความเร็วเดิม ให้กลับไปที่อัตราความเร็วจังหวะปกติของเพลงนั้นหรือความเร็วเดิม |  |
| เทมโป กอมโมโด | Tempo comodo | ความเร็วสบาย ๆ |  |
| เทมโป จุสโต | Tempo giusto | ความเร็วคงที่ตลอด |  |
| เทมโป ปรีโม | Tempo primo | กลับไปที่อัตราความเร็วแรกเริ่ม |  |

### คำศัพท์พื้นฐานสำหรับการเปลี่ยนแปลงอัตราความเร็วช้าของจังหวะ ที่พบบ่อย

| คำอ่าน | ชื่อ | ความหมาย |
| --- | --- | --- |
| อัลลา | alla | ไปยัง, ณ ที่,ในลีลาของ.. ,ตามแบบฉบับของเพลง |
| อัลลา เบรเว | alla breve | หมายถึงเครื่องหมายกำหนดจังหวะ g ; มีจังหวะนับสองจังหวะในแต่ละห้องโดยมีโน้ตตัวขาวนับเป็นหนึ่งจังหวะ อัลลา เบรเว |
| อัลลา มาร์เซีย | alla marcia | ในแบบฉบับของเพลงเดินแถว |
| อัลลา ตูร์คา | alla turca | เป็นเพลงรูปแบบทหารของชาวตุรกี เช่น เพลง Turkish March ของ Mozart |
| อะซาอี | assai | เร็วมาก |

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Tempo Terminology