# อักษรกืออึซ

| อักษรกืออึซ  |
| --- |
| ชนิด |  อักษรสระประกอบ
 |
| ช่วงยุค | * ศตวรรษที่ 9 –8 ก่อนคริสตกาล จนถึงปัจจุบัน
* (เคยเป็นอักษรไร้สระจนถึงประมาณ ค.ศ.330)
 |
| ทิศทาง | ซ้ายไปขวา  |
| ภาษาพูด | ภาษากลุ่มเซมิติกเอธิโอเปีย (เช่น ภาษากืออึซ, ภาษาอามารา, ภาษาทือกรึญญา, ภาษาทือเกร, ภาษาแฮแรรี เป็นต้น), Blin, Meʼen, Oromo และAnuak |
| อักษรที่เกี่ยวข้อง |
| ระบบแม่ | ไฮเออโรกลีฟอียิปต์* Proto-Sinaitic script
	+ อาระเบียใต้
		- อักษรกืออึซ
 |
| ระบบลูก | Amharic alphabet, และภาษาอื่นๆ ในเอธิโอเปียและเอริเทรีย |
| ISO 15924 |
| ISO 15924 | Ethi (430), ​Ethiopic (Geʻez) |
| ยูนิโคด |
| ยูนิโคดแฝง | Ethiopic |
| ช่วงยูนิโคด | * U+1200–U+137F Ethiopic
* U+1380–U+139F Ethiopic Supplement
* U+2D80–U+2DDF Ethiopic Extended
* U+AB00–U+AB2F Ethiopic Extended-A
 |
|

อักษรกืออึซ
**อักษรกืออึซ** (Ge'ez) หรือ **อักษรเอธิโอเปีย** พัฒนามาจากอักษรซาบาเอียน จารึกอักษรนี้ พบครั้งแรกเมื่อพ.ศ. 43 โดยเริ่มแรกมีแต่พยัญชนะ เริ่มมีสระเมื่อประมาณพ.ศ. 1900 ในรัชกาลของกษัตริย์อีซานา

## ลักษณะ

เขียนจากซ้ายไปขวา แนวนอน เครื่องหมายแต่ละตัว แสดงเสียงสระประสมกับพยัญชนะ เครื่องหมายพื้นฐาน มีวิธีใช้หลายวิธี เพื่อแสดงเสียงสระต่างๆ ไม่มีระบบถ่ายเสียงเป็นอักษรโรมันที่แน่นอน

## ใช้เขียน

* ภาษากืออึซ ภาษาคลาสสิกของชุมชนชาวคริสต์และชาวยิว ในเอธิโอเปีย ใช้ในทางศาสนา
* ภาษาอามารา ภาษาประจำชาติของเอธิโอเปีย มีผู้พูด 27 ล้านคน ส่วนใหญ่อยู่ทางภาคกลางตอนเหนือ และมีผู้พูดภาษานี้ในอียิปต์ อิสราเอล และสวีเดน
* ภาษาอัฟกัน โอโรโม เป็นภาษาตระกูลคูซิติก มีผู้พูด 17 ล้านคนในเอธิโอเปีย เคนยา โซมาเลีย และอียิปต์ เขียนด้วยอักษรละติน ตั้งแต่พ.ศ. 2534
* ภาษาทือกรึญญา เป็นภาษาตระกูลเซมิติก มีผู้พูด 6.9 ล้านคน ในเอริเทรีย เอธิโอเปีย และอิสราเอล
* ภาษาบิเล็นหรือบลิน เป็นภาษาตระกูลคูซิติก มีผู้พูด 70,000 คน ในเอริเทรีย
* ภาษาเมเอ็น เป็นภาษาตระกูลนีโล-ซาฮารัน มีผู้พูด 56,600 คน ในเอธิโอเปีย

## ยูนิโคด

|  |
| --- |
| **Ethiopic**[1][2] ตารางรหัสอย่างเป็นทางการของ Unicode Consortium (PDF) |
|   | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | A | B | C | D | E | F |
| U+120x | ሀ | ሁ | ሂ | ሃ | ሄ | ህ | ሆ | ሇ | ለ | ሉ | ሊ | ላ | ሌ | ል | ሎ | ሏ |
| U+121x | ሐ | ሑ | ሒ | ሓ | ሔ | ሕ | ሖ | ሗ | መ | ሙ | ሚ | ማ | ሜ | ም | ሞ | ሟ |
| U+122x | ሠ | ሡ | ሢ | ሣ | ሤ | ሥ | ሦ | ሧ | ረ | ሩ | ሪ | ራ | ሬ | ር | ሮ | ሯ |
| U+123x | ሰ | ሱ | ሲ | ሳ | ሴ | ስ | ሶ | ሷ | ሸ | ሹ | ሺ | ሻ | ሼ | ሽ | ሾ | ሿ |
| U+124x | ቀ | ቁ | ቂ | ቃ | ቄ | ቅ | ቆ | ቇ | ቈ |  | ቊ | ቋ | ቌ | ቍ |  |  |
| U+125x | ቐ | ቑ | ቒ | ቓ | ቔ | ቕ | ቖ |  | ቘ |  | ቚ | ቛ | ቜ | ቝ |  |  |
| U+126x | በ | ቡ | ቢ | ባ | ቤ | ብ | ቦ | ቧ | ቨ | ቩ | ቪ | ቫ | ቬ | ቭ | ቮ | ቯ |
| U+127x | ተ | ቱ | ቲ | ታ | ቴ | ት | ቶ | ቷ | ቸ | ቹ | ቺ | ቻ | ቼ | ች | ቾ | ቿ |
| U+128x | ኀ | ኁ | ኂ | ኃ | ኄ | ኅ | ኆ | ኇ | ኈ |  | ኊ | ኋ | ኌ | ኍ |  |  |
| U+129x | ነ | ኑ | ኒ | ና | ኔ | ን | ኖ | ኗ | ኘ | ኙ | ኚ | ኛ | ኜ | ኝ | ኞ | ኟ |
| U+12Ax | አ | ኡ | ኢ | ኣ | ኤ | እ | ኦ | ኧ | ከ | ኩ | ኪ | ካ | ኬ | ክ | ኮ | ኯ |
| U+12Bx | ኰ |  | ኲ | ኳ | ኴ | ኵ |  |  | ኸ | ኹ | ኺ | ኻ | ኼ | ኽ | ኾ |  |
| U+12Cx | ዀ |  | ዂ | ዃ | ዄ | ዅ |  |  | ወ | ዉ | ዊ | ዋ | ዌ | ው | ዎ | ዏ |
| U+12Dx | ዐ | ዑ | ዒ | ዓ | ዔ | ዕ | ዖ |  | ዘ | ዙ | ዚ | ዛ | ዜ | ዝ | ዞ | ዟ |
| U+12Ex | ዠ | ዡ | ዢ | ዣ | ዤ | ዥ | ዦ | ዧ | የ | ዩ | ዪ | ያ | ዬ | ይ | ዮ | ዯ |
| U+12Fx | ደ | ዱ | ዲ | ዳ | ዴ | ድ | ዶ | ዷ | ዸ | ዹ | ዺ | ዻ | ዼ | ዽ | ዾ | ዿ |
| U+130x | ጀ | ጁ | ጂ | ጃ | ጄ | ጅ | ጆ | ጇ | ገ | ጉ | ጊ | ጋ | ጌ | ግ | ጎ | ጏ |
| U+131x | ጐ |  | ጒ | ጓ | ጔ | ጕ |  |  | ጘ | ጙ | ጚ | ጛ | ጜ | ጝ | ጞ | ጟ |
| U+132x | ጠ | ጡ | ጢ | ጣ | ጤ | ጥ | ጦ | ጧ | ጨ | ጩ | ጪ | ጫ | ጬ | ጭ | ጮ | ጯ |
| U+133x | ጰ | ጱ | ጲ | ጳ | ጴ | ጵ | ጶ | ጷ | ጸ | ጹ | ጺ | ጻ | ጼ | ጽ | ጾ | ጿ |
| U+134x | ፀ | ፁ | ፂ | ፃ | ፄ | ፅ | ፆ | ፇ | ፈ | ፉ | ፊ | ፋ | ፌ | ፍ | ፎ | ፏ |
| U+135x | ፐ | ፑ | ፒ | ፓ | ፔ | ፕ | ፖ | ፗ | ፘ | ፙ | ፚ |  |  | ፝ | ፞ | ፟ |
| U+136x | ፠ | ፡ | ። | ፣ | ፤ | ፥ | ፦ | ፧ | ፨ | ፩ | ፪ | ፫ | ፬ | ፭ | ፮ | ፯ |
| U+137x | ፰ | ፱ | ፲ | ፳ | ፴ | ፵ | ፶ | ፷ | ፸ | ፹ | ፺ | ፻ | ፼ |  |  |  |
| **Notes**
1.**^** จาก Unicode เวอร์ชัน 17.0
2.**^** พื้นที่สีเทาแสดงถึงรหัสจุดที่ยังไม่ได้กำหนด |

|  |
| --- |
| **เอธิโอเปีย ส่วนเพิ่มเติม** Unicode.org chart (PDF) |
|   | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | A | B | C | D | E | F |
| U+138x | ᎀ | ᎁ | ᎂ | ᎃ | ᎄ | ᎅ | ᎆ | ᎇ | ᎈ | ᎉ | ᎊ | ᎋ | ᎌ | ᎍ | ᎎ | ᎏ |
| U+139x | ᎐ | ᎑ | ᎒ | ᎓ | ᎔ | ᎕ | ᎖ | ᎗ | ᎘ | ᎙ |   |   |   |   |   |   |

|  |
| --- |
| **เอธิโอเปีย ส่วนขยาย** Unicode.org chart (PDF) |
|   | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | A | B | C | D | E | F |
| U+2D8x | ⶀ | ⶁ | ⶂ | ⶃ | ⶄ | ⶅ | ⶆ | ⶇ | ⶈ | ⶉ | ⶊ | ⶋ | ⶌ | ⶍ | ⶎ | ⶏ |
| U+2D9x | ⶐ | ⶑ | ⶒ | ⶓ | ⶔ | ⶕ | ⶖ |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| U+2DAx | ⶠ | ⶡ | ⶢ | ⶣ | ⶤ | ⶥ | ⶦ |   | ⶨ | ⶩ | ⶪ | ⶫ | ⶬ | ⶭ | ⶮ |   |
| U+2DBx | ⶰ | ⶱ | ⶲ | ⶳ | ⶴ | ⶵ | ⶶ |   | ⶸ | ⶹ | ⶺ | ⶻ | ⶼ | ⶽ | ⶾ |   |
| U+2DCx | ⷀ | ⷁ | ⷂ | ⷃ | ⷄ | ⷅ | ⷆ |   | ⷈ | ⷉ | ⷊ | ⷋ | ⷌ | ⷍ | ⷎ |   |
| U+2DDx | ⷐ | ⷑ | ⷒ | ⷓ | ⷔ | ⷕ | ⷖ |   | ⷘ | ⷙ | ⷚ | ⷛ | ⷜ | ⷝ | ⷞ |   |

|  |
| --- |
| **เอธิโอเปีย ส่วนขยาย-A** Unicode.org chart (PDF) |
|   | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | A | B | C | D | E | F |
| U+AB0x |   | ꬁ | ꬂ | ꬃ | ꬄ | ꬅ | ꬆ |   |   | ꬉ | ꬊ | ꬋ | ꬌ | ꬍ | ꬎ |   |
| U+AB1x |   | ꬑ | ꬒ | ꬓ | ꬔ | ꬕ | ꬖ |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| U+AB2x | ꬠ | ꬡ | ꬢ | ꬣ | ꬤ | ꬥ | ꬦ |   | ꬨ | ꬩ | ꬪ | ꬫ | ꬬ | ꬭ | ꬮ |   |

## แหล่งข้อมูลอื่น

* รูปและการออกเสียงของอักษรกืออึซ (omniglot.com) (ในภาษาอังกฤษ)