Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# คานะ

การพัฒนาอักษรคานะจากตัวอักษรจีน
**คานะ** (仮名 (*kana*)) เป็นคำที่ใช้เรียกตัวอักษรภาษาญี่ปุ่น ซึ่งแบ่งออกเป็นฮิรางานะและคาตากานะ ซึ่งรวมถึงภาษาระบบเก่า มังโยงานะ คานะหนึ่งตัวอักษรจะมีเสียงเฉพาะของแต่ละตัวอักษร

**ตารางแสดงเสียงอักษรคานะ**
ฮิรางานะและคาตากานะ| อ | ค | ซ | ท | น | ฮ | ม | ย | ร | ว | นาสิก |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| あア | かカ | さサ | たタ | なナ | はハ | まマ | やヤ | らラ | わワ | んン |
| อะ | คะ | ซะ | ทะ | นะ | ฮะ | มะ | ยะ | ระ | วะ | \_ง,\_น,\_ม |
| いイ | きキ | しシ | ちチ | にニ | ひヒ | みミ |  | りリ | ゐヰ |  |
| อิ | คิ | ชิ | ชิ | นิ | ฮิ | มิ |  | ริ | (วิ) |  |
| うウ | くク | すス | つツ | ぬヌ | ふフ | むム | ゆユ | るル |  |  |
| อุ | คุ | ซุ | สึ | นุ | ฟุ | มุ | ยุ | รุ |  |  |
| えエ | けケ | せセ | てテ | ねネ | へヘ | めメ |  | れレ | ゑヱ |  |
| เอะ | เคะ | เซะ | เทะ | เนะ | เฮะ | เมะ |  | เระ | (เวะ) |  |
| おオ | こコ | そソ | とト | のノ | ほホ | もモ | よヨ | ろロ | をヲ |  |
| โอะ | โคะ | โซะ | โทะ | โนะ | โฮะ | โมะ | โยะ | โระ | (โวะ) |  |

* เสียงในแถว ทะ (た) ออกเสียงเหมือน ท และ ต ในภาษาไทย
* ภาษาญี่ปุ่นไม่มีคานะสำหรับเสียง เยะ และ ยิ ซึ่งเมื่อเขียน ยิ จะใช้คานะ "อิ" (い) และ "เอะ" (え) เขียนติดกันอ่านแทน ยิ
* ภาษาญี่ปุ่นไม่มีเสียงใกล้เคียงกับเสียง ล ในภาษาไทย
* ゐヰ วิ ゑヱ เวะ และ ヲ โวะ(คาตากานะ) ไม่ค่อยได้ใช้ในปัจจุบัน แต่ยังเห็นได้ในเพลงและบทประพันธ์

## ดูเพิ่มเติม

* การทับศัพท์ภาษาญี่ปุ่น

## แหล่งข้อมูลอื่น

* แบบการเขียนตัวอักษรคานะ
# โอกูริงานะ

**โอกูริงานะ** (送り仮名 (*okurigana*)) คือ คานะที่ต่อท้ายคันจิในภาษาญี่ปุ่น มักใช้ผันคำคุณศัพท์และคำกริยา โอกูริงานะยังใช้บอกกาล ความเป็นบอกเล่า/ปฏิเสธ ความสุภาพ และทำหน้าที่ต่าง ๆ ได้อีกมากมาย ปัจจุบันโอกูริงานะเขียนด้วยฮิรางานะ ในอดีตเขียนด้วยคาตากานะ

## ตัวอย่างการผัน

คำคุณศัพท์ในภาษาญี่ปุ่นใช้โอะคุริงะนะเพื่อบอกกาล และความเป็นบอกเล่า/ปฏิเสธ ซึ่งจะมีรูปแบบเดียวกันทั้งหมด ตัวอย่างเช่น คันจิ 高 (อ่านว่า *taka*) ความหมายหลักของมันแปลว่าสูง แต่ข้อมูลเกี่ยวกับมันสามารถดูได้จากโอกูริงานะที่ตามหลังดังนี้

高い (takai) *ทากาอิ*สูง (บอกเล่า, รูปปัจจุบัน)
高かった (takakatta) *ทากากัตตะ*สูง (บอกเล่า, รูปอดีต)
高くない (takakunai) *ทากากูนาอิ*ไม่สูง (ปฏิเสธ, รูปปัจจุบัน)
高くなかった (takakunakatta) *ทากากูนากัตตะ*ไม่สูง (ปฏิเสธ, รูปอดีต)
กริยาในภาษาญี่ปุ่นก็มีรูปแบบเดียวกัน เราสามารถดูความหมายหลักได้ที่ตัวคันจิ และเราสามารถดูกาล ความเป็นบอกเล่า/ปฏิเสธ ความสุภาพ และอื่น ๆ ได้จากโอกูริงานะที่ตามหลัง

食べる (taberu) *ทาเบรุ*กิน (บอกเล่า, รูปปัจจุบัน, ใช้พูดกับผู้ที่คุ้นเคย)
食べない (tabenai) *ทาเบนาอิ*ไม่กิน (ปฏิเสธ, รูปปัจจุบัน, ใช้พูดกับผู้ที่คุ้นเคย)
食べた (tabeta) *ทาเบตะ*กิน (บอกเล่า, รูปอดีต, ใช้พูดกับผู้ที่คุ้นเคย)
食べなかった (tabenakatta) *ทาเบนากัตตะ*ไม่กิน (ปฏิเสธ, รูปอดีต, ใช้พูดกับผู้ที่คุ้นเคย)
คำกริยาข้างล่างนี้มีความหมายที่สุภาพกว่า

食べます (tabemasu) *ทาเบมาซุ*กิน (บอกเล่า, รูปปัจจุบัน, สุภาพ)
食べません (tabemasen) *ทาเบมาเซ็ง*ไม่กิน (ปฏิเสธ, รูปปัจจุบัน, สุภาพ)
食べました (tabemashita) *ทาเบมาชิตะ*กิน (บอกเล่า, รูปอดีต, สุภาพ)
食べませんでした (tabemasen deshita) *ทาเบมาเซ็ง เดชิตะ*ไม่กิน (ปฏิเสธ, รูปอดีต, สุภาพ)
## การลดความกำกวมของคันจิ

โอกูริงานะช่วยลดความกำกวมของคันจิที่มีหลายคำอ่านได้ โดยเฉพาะคันจิที่มีหลายความหมายและหลายคำอ่าน โอกูริงานะจะช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจความหมายที่ผู้เขียนตั้งใจสื่อได้

ตัวอย่างเช่น

上（あ）がる (agaru) *อางารุ*"ขึ้น/พร้อม/เสร็จ" ในกรณีนี้ 上 อ่านว่า "a"
上（のぼ）る (noboru) *โนโบรุ*"ขึ้น/ปีน (บันได) " ในกรณีนี้ 上 อ่านว่า "nobo"
下さる (kudasaru) *คุดาซารุ*"ให้ [ผู้พูด]" ในกรณีนี้ 下 อ่านว่า "kuda"
下りる (oriru) *โอริรุ*"ออกจาก/ลง" ในกรณีนี้ 下 อ่านว่า "o"
下がる (sagaru) *ซางารุ*"ห้อย, แขวน" ในกรณีนี้ 下 อ่านว่า "sa"
ตัวอย่างอื่น ได้แก่

話す (hanasu) *ฮานาซุ*"พูด" เช่น ちゃんと話す方がいい。 (chanto hanasu hou ga ii) *ชันโตะ ฮานาซุ โฮ กะ อี* แปลว่า "พูดให้ถูกต้องดีกว่า"
話し (hanashi) *ฮานาชิ*รูปนามของกริยา"พูด" เช่น 話し言葉と書き言葉 (hanashi kotoba to kaki kotoba) *ฮานาชิ โคโตบะ โทะ คากิ โคโตบะ* แปลว่า "คำในภาษาพูดและคำในภาษาเขียน"
話 (hanashi) *ฮานาชิ*"เรื่องราว, การสนทนา" เช่น 話はいかが？ (hanashi wa ikaga?) *ฮานาชิ วะ อิกางะ?* แปลว่า "เรื่องเป็นอย่างไรเหรอ"
กระทรวงศึกษาธิการของญี่ปุ่นได้กำหนดวิธีการใช้โอกูริงานะที่เป็นมาตรฐาน แต่ก็ยังมีการใช้ที่แตกต่างกันให้พบเห็นบ่อยครั้ง ตัวอย่างเช่น คำว่า "kuregata" ที่ถูกต้องต้องเขียนว่า 暮れ方 แต่บางครั้งก็มีคนเขียนเป็น 暮方
# CJK

ตัวอย่างของตัวหนังสือ CJK

**CJK** เป็นการใช้คำศัพท์ ภาษาจีน, ภาษาญี่ปุ่น และภาษาเกาหลี ร่วมกัน สำหรับใช้ในด้านซอฟต์แวร์และการสื่อสารสากล

และนิยามของ **CJKV** จะหมายรวมถึง CJK ที่เพิ่มภาษาเวียดนามเข้าไปด้วย ซึ่งเป็นการประกอบภาษาเอเชียตะวันออกหลักๆเข้าไว้ด้วยกัน

## ลักษณะ

ภาษาเหล่านี้ทั้งหมดมีการปรับรูปแบบใช้รวมกัน: โดยมีระบบการเขียนภาษาเหล่านั้น หรือบางส่วนอาจใช้อักษรจีน ร่วมกับ ฮั่นจื้อในภาษาจีน, คันจิในภาษาญี่ปุ่น, ฮันจาในภาษาเกาหลี และ ฮั้นถื่อในภาษาเวียดนาม

## ดูเพิ่ม

* Complex Text Layout

## อ้างอิง

* DeFrancis, John. *The Chinese Language: Fact and Fantasy*. Honolulu: University of Hawaii Press, 1990. ISBN 0-8248-1068-6.
* Hannas, William C. *Asia's Orthographic Dilemma*. Honolulu: University of Hawaii Press, 1997. ISBN 0-8248-1892-X (paperback); ISBN 0-8248-1842-3 (hardcover).
* Lemberg, Werner: The CJK package for LATEX2ε—Multilingual support beyond babel. TUGboat, Volume 18 (1997), No. 3—Proceedings of the 1997 Annual Meeting
* Lunde, Ken. *CJKV Information Processing*. Sebastopol, Calif.: O'Reilly & Associates, 1998. ISBN 1-56592-224-7.

## แหล่งข้อมูลอื่น

* CJKV: A Brief Introduction
* Lemberg CJK article from above, TUGboat18-3
* On “CJK Unified Ideograph”, from Wenlin.com
# นฺหวี่ชู

| นฺหวี่ชู  |
| --- |
| คำว่า *นฺหวี่ชู* เขียนด้วยตัวหนังสือนฺหวี่ชู |
| ชนิด |  ตัวหนังสือพยางค์
  |
| ทิศทาง | แนวตั้งขวาไปซ้าย  |
| ภาษาพูด | Xiangnan Tuhua |
| ISO 15924 |
| ISO 15924 | Nshu (499), ​Nüshu |
| ยูนิโคด |
| ยูนิโคดแฝง | Nushu |
| ช่วงยูนิโคด | * U+1B170-U+1B2FF Nushu
* U+16FE0-U+16FFF Ideographic Symbols & Punct.
 |

**นฺหวี่ชู** (จีนตัวย่อ: 女书; จีนตัวเต็ม: 女書; พินอิน: *Nǚshū*; 𛆁𛈬 *หนังสือผู้หญิง*) เป็นชุดตัวหนังสือพยางค์ที่ประดิษฐ์และใช้โดยผู้หญิงในมณฑลเหอหนาน ประเทศจีน ผู้หญิงถูกกีดกันจากระบบการศึกษาที่เป็นทางการเป็นเวลาหลายศตวรรษ และได้พัฒนานฺหวี่ชูเพิ่อใช้ระหว่างกัน ตัวหนังสือนี้ใช้ปักลงบนผ้าหรือเขียนลงหนังสือและพัดกระดาษ ใช้ในการประดิษฐ์ซัน เชา ชุ หรือสารวันที่สามที่เป็นหนังสือขนาดเล็ก ห่อด้วยผ้าที่แม่จะมอบให้ลูกสาวในวันแต่งงานหรือเพื่อนผู้หญิงที่สนิทกัน ซัน เชา ชุ ประกอบด้วยบทเพลง ความหวังและความปวดร้าว ผู้หญิงจะได้หนังสือนี้ในวันที่สามหลังการแต่งงาน ผู้เชี่ยวชาญนฺหวี่ชูคนสุดท้าย ยัง ฮวนยี เสียชีวิตเมื่อวันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2547 ขณะอายุได้ 98 ปี ปัจจุบันมีผู้ให้ความสนใจนฺหวี่ชูและผู้หญิงหันมาเรียนตัวหนังสือนี้เพื่อนำมาใช้อีกครั้ง

นฺหวี่ชูนี้มีสัญลักษณ์ 1,800–2,500 ตัว เขียนในแนวตั้งจากบนลงล่าง และจากขวาไปซ้าย มีพื้นฐานมาจากอักษรจีน มีการสอนกันเฉพาะในหมู่ผู้หญิงเท่านั้น ใช้เขียนสำเนียงเฉิงกวาน (城關, *Chéngguān*) ของภาษาจีนฮกเกี้ยน

## อ้างอิง

* อักษรนฺหวี่ชู
# จักรพรรดิฮั่นกวังอู่

| จักรพรรดิฮั่นกวังอู่ 漢光武帝 |
| --- |
| *จักรพรรดิแห่งราชวงศ์ฮั่นตะวันออก* |
|  |
| จักรพรรดิจีน |
| ครองราชย์ | 5 สิงหาคม 23 — 29 มีนาคม 57 |
| ก่อนหน้า | ฮั่นเกิงสือ แห่งยุคฟื้นฟูราชวงศ์ฮั่น |
| ถัดไป | ฮั่นหมิง |
|  |
| ประสูติ | 15 มกราคม พ.ศ. 538 |
| สวรรคต | 29 มีนาคม พ.ศ. 600 |
| จักรพรรดินี | จักรพรรดินีกัว |
| สนม | * พระสนมซู
 |
| พระราชบุตร | หลิวหยาง |
|

| วัดประจำรัชกาล |
| --- |
| ซื่อจู่ |

 |
| ราชวงศ์ | ฮั่น |
| พระบิดา | หลิวชิน |

**จักรพรรดิฮั่นกวังอู่** ตามสำเนียงกลาง หรือ **ฮั่นกองบู๊** ตามสำเนียงฮกเกี้ยน (จีน: 汉光武帝; พินอิน: *Hàn Guāngwǔ Dì*; 15 มกราคม ปีที่ 5 ก่อนคริสตกาล – 29 มีนาคม 57) พระนามเดิมว่า **หลิว ซิ่ว** (劉秀) ปฐมจักรพรรดิในราชวงศ์ฮั่นตะวันออก

องค์ชายหลิว ซิ่ว เป็นพระโอรสขององค์ชายหลิว ชิน (劉欽) เจ้าเมืองตุ้นใต้ (南頓令) หวัง หมั่ง (王莽) ขุนนางราชวงศ์ฮั่นตะวันตกเข้ายึดอำนาจและตั้งตัวเป็นจักรพรรดิสถาปนาราชวงศ์ซิน องค์ชาย หลิว ซิ่ว ซึ่งมีเชื้อฮั่นจึงซ่องสุมกำลังมาแย่งชิงแผ่นดินคืนและปราบปรามคู่แข่งจนสิ้นองค์ชาย หลิว ซิ่ว รวมบ้านเมืองสำเร็จในปี 36 พระองค์สถาปนาราชวงศ์ฮั่นขึ้นใหม่สถาปนาตนเป็นจักรพรรดิราชวงศ์ฮั่นแล้วตั้งเมืองลั่วหยางเป็นราชธานี นักประวัติศาสตร์จึงเรียกราชวงศ์ฮั่นก่อนถูกราชวงศ์ซินคั่นว่า ราชวงศ์ฮั่นตะวันตกและเรียกราชวงศ์ฮั่นที่ตั้งขึ้นอีกครั้งนี้ว่า ราชวงศ์ฮั่นตะวันออก

จักรพรรดิฮั่นกวังสวรรคตในปี ค.ศ. 57 องค์ชายหลิว หยาง (劉陽) โอรสของพระองค์จึงขึ้นเป็นจักรพรรดิองค์ถัดมา
# โคจิกิ

โคจิกิ (古事記 (*Kojiki*); แปลตรงตัว '"บันทึกเรื่องราวสมัยโบราณ" หรือ "รายงานเรื่องราวสมัยโบราณ"') บางครั้งอ่านเป็น ฟูรูโกโตฟูมิ หรือ ฟูรูโกโตบูมิ เป็นพงศาวดารญี่ปุ่นตอนต้นที่มีเรื่องปรัมปรา, ตำนาน, บทเพลง, ลำดับวงศ์ตระกูล, ประเพณีมุขปาฐะ และกึ่งประวัติศาสตร์ที่สืบไปถึง ค.ศ. 641 ในเรื่องต้นกำเนิดของกลุ่มเกาะญี่ปุ่น เหล่า*คามิ* (神) และราชวงศ์ญี่ปุ่น มีการอ้างในคำนำว่าแต่งโดยโอ โนะ ยาซูมาโระตามพระราชกระแสรับสั่งของจักรพรรดินีเก็มเมในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 8 (ค.ศ. 711–712) และทำให้ส่วนใหญ่ถือว่าบันทึกนี้กลายเป็นวรรณกรรมเก่าแก่ที่สุดที่ยังหลงเหลืออยู่ในประเทศญี่ปุ่น เรื่องปรัมปราใน *โคจิกิ* กับ*นิฮงโชกิ* (error: {{nihongo}}: ต้องการข้อความภาษาญี่ปุ่นหรือโรมาจิ (help)) ถือเป็นส่วนหนึ่งของแรงบันดาลใจในพิธีต่าง ๆ ต่อมา มีการนำไปปรับปรุงใหม่ให้เข้ากับพิธีชินโต เช่น พิธีชำระล้าง มิโซงิ

## ดูเพิ่ม

* ศาลเจ้าอัตสึตะ
* ประวัติศาสตร์นิพนธ์ชองประเทศญี่ปุ่น
* คกกิ
* *คูจิกิ*
* คีวจิ
* มาโฮโรบะ
* *นิฮงโชกิ*
* ปรัชญาในประวัติศาสตร์
* เทกิ
* เท็นโนกิ
* กระต่ายป่าขาวแห่งอินาบะ

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม

* Bentley, John R. *The Authenticity of Sendai Kuji Hongi: A New Examination of Texts, With a Translation And Commentary*. (ISBN 90-04-15225-3)
* Brownlee, John S. (1997) *Japanese historians and the national myths, 1600-1945: The Age of the Gods and Emperor Jimmu*. Vancouver: University of British Columbia Press. (ISBN 0-7748-0644-3) Tokyo: University of Tokyo Press. (ISBN 4-13-027031-1)
* Brownlee, John S. (1991). *Political Thought in Japanese Historical Writing: From* Kojiki *(712) to Tokushi Yoron (1712)*. Waterloo, Ontario: Wilfrid Laurier University Press. (ISBN 0-88920-997-9)
* Nihon Koten Bungaku Daijiten Henshū Iinkai (1986). *Nihon Koten Bungaku Daijiten* (ภาษาญี่ปุ่น). Iwanami Shoten. ISBN 4-00-080067-1.
* Ono, Motonori *Shinto: The Kami Way*
* Starrs, Roy (2005). "The *Kojiki* as Japan's National Narrative", in *Asian Futures, Asian Traditions*, edited by Edwina Palmer. Folkestone, Kent: Global Oriental, ISBN 1-901903-16-8
* Wittkamp, Robert F. (2018). "The Body as a Mode of Conceptualization in the *Kojiki* Cosmogony" in「東西学術研究所紀要」第51輯 (*Tōzai gakujutsu kenkyūsho kiyō* 51, pp. 47–64, PDF online available).
* Wittkamp, Robert F. (2020): "Re-Examing Japanese Mythologies: Why the *Nihon Shoki* has two books of myths but the *Kojiki* only one" in「東西学術研究所紀要」第53輯 (*Tōzai gakujutsu kenkyūsho kiyō* 53, pp. 13–39, PDF online available).
* Yamaguchi, Yoshinori; Takamitsu Kōnoshi (1997). *Nihon Koten Bungaku Zenshū:* Kojiki. Tōkyō: Shogakukan. ISBN 4-09-658001-5.

## แหล่งข้อมูลอื่น

* *古事記*  [*Kojiki*] (ภาษาจีน) – โดยทาง Wikisource. Original Text of the Kojiki.
* (ในภาษาอังกฤษ) Chamberlain's translation of *Kojiki*:
	+ full text at the Internet Sacred Text Archive
	+ scan from *The sacred books and early literature of the East*, edited by Charles Horne
* (ในภาษาอังกฤษ) *Encyclopedia of Shinto* เก็บถาวร 2020-12-12 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน　Kokugakuin University
* (ในภาษาอังกฤษ) Basic Terms of Shinto เก็บถาวร 2020-11-24 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน　Kokugakuin University
* (ในภาษาญี่ปุ่น) Online original text of the *Kojiki* and other texts เก็บถาวร 1999-10-10 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* (ในภาษาญี่ปุ่น) Waseda University Library: 1644 manuscript, three volumes