# สงครามหกวัน

| สงครามหกวัน |
| --- |
| ส่วนหนึ่งของ ความขัดแย้งอาหรับ–อิสราเอล |
|  แผนที่การเคลื่อนพลและการเปลี่ยนแปลงดินแดนระหว่างสงครามหกวัน ดินแดนอิสราเอลก่อนสงครามแสดงด้วยสีน้ำเงิน ส่วนดินแดนที่อิสราเอลยึดได้ระหว่างสงครามแสดงด้วยสีเขียวเฉดต่าง ๆ |
|

|  |  |
| --- | --- |
| วันที่ | 5–10 มิถุนายน ค.ศ. 1967 (6 วัน) |
| สถานที่ | ตะวันออกกลาง |
| ผล |
อิสราเอลชนะ |
| ดินแดน เปลี่ยนแปลง |
อิสราเอลยึดครองที่ราบสูงโกลันจากซีเรีย เวสต์แบงก์ (รวมเยรูซาเลมตะวันออก) จากจอร์แดน และงฉนวนกาซาและคาบสมุทรไซนายจากอียิปต์ |

 |
| คู่สงคราม |
| **อิสราเอล** |  สหสาธารณรัฐอาหรับ
 ซีเรีย
 จอร์แดน
 อิรัก
 ซาอุดีอาระเบีย
 คูเวต
**มีส่วนร่วมเล็กน้อย**
 เลบานอน
 ปากีสถาน |
| ผู้บังคับบัญชาและผู้นำ |
|  **เลวี เอชโคล**  โมเช ดายัน  ยิตซัค ราบิน  เดวิด เอลาซาร์  อูซี นาร์คิส  Yeshayahu Gavish  อิสราเอล ทัล  โมร์เดคาย ฮอด  ชโลโม เออร์เรล  Aharon Yariv  Ezer Weizman  Rehavam Ze'evi |  **ญะมาล อับดุนนาศิร**  อับดุลฮะกีม อามิร  มุฮัมมัด เฟาซี  อับดุลมุนอิม ริยาฎ  **นูรุดดีน อัลอะตาซี**  ฮาฟิซ อัลอะซัด  อะห์มัด ซุวีดานี  **สมเด็จพระราชาธิบดีฮุสเซนแห่งจอร์แดน**  ซัยด์ อิบน์ ชากิร  อะซัด ฆ็อนมา  **อับดุรเราะห์มาน อาริฟ**  ชากิร มะห์มูด ชุกรี  **ฟัยศ็อล บิน อับดุลอะซีซ**  ซุลฏอน อิบน์ อับดุลอะซีซ |
| กำลัง |
|
50,000 นาย กำลังสำรอง 214,000 นาย เครื่องบินรบ 250–300 ลำ รถถัง 800 คัน
**รวมทั้งหมด**: 264,000 นาย ส่งไป 100,000 นาย |
อียิปต์: 240,000 นาย
ซีเรีย, จอร์แดน และอิรัก: 307,000 นาย
เครื่องบินรบ 957 ลำ
รถถัง 2,504 คัน
ซาอุดีอาระเบีย: 20,000 นาย เลบานอน: เครื่องบินรบ 2 ลำ
**รวม**: 567,000 นาย
ส่งไป 240,000 นาย |
| ความสูญเสีย |
|
เสียชีวิต 776–983 นาย
ถูกจับเป็นเชลย 15 นาย

---

รถถังถูกทำลาย 400 คัน
เครื่องบินถูกทำลาย 46 ลำ |
อียิปต์: เสียชีวิตหรือสูญหาย 9,800–15,000 นาย
ถูกจับเป็นเชลย 4,338 นาย
จอร์แดน: เสียชีวิต 696–700 นาย
บาดเจ็บ 2,500 นาย
ถูกจับเป็นเชลย 533 นาย
ซีเรีย: เสียชีวิต 1,000–2,500 นาย
ถูกจับเป็นเชลย 367–591 นาย
อิรัก: เสียชีวิต 10 นาย
บาดเจ็บ 30 นาย
เลบานอน: เสียเครื่องบิน 1 ลำ

---

รถถังถูกทำลายหลายร้อยคัน เครื่องบินถูกทำลายมากกว่า 452 ลำ |
|
ผู้รักษาสันติภาพของสหประชาชาติเสียชีวิต 15 คน (อินเดีย 14 คน, บราซิล 1 คน)
**เยรูซาเลม:** พลเมืองอิสราเอลบาดเจ็บมากกว่า 1,000 คน, เสียชีวิต 20 คน เจ้าหน้าที่กองทัพเรือสหรัฐ, เหล่านาวิกโยธิน และเอ็นเอสเอเสียชีวิต 34 นาย เหล่านาวิกโยธินโซเวียตเสียชีวิต 17 นาย (ถูกกล่าวหา) พลเมืองปาเลสไตน์พลัดถิ่น 413,000 คน |

**สงครามหกวัน** (อังกฤษ: *Six-Day War*; ฮีบรู: מִלְחֶמֶת שֵׁשֶׁת הַיָּמִים; อาหรับ: النكسة, *an-Naksah*, แปลตรงตัว 'ความปราชัย' หรือ حرب 1967, *Ḥarb 1967*, 'สงคราม ค.ศ. 1967') หรือ **สงครามมิถุนายน** มีอีกชื่อว่า **สงครามอาหรับ–อิสราเอล ค.ศ. 1967** หรือ **สงครามอาหรับ–อิสราเอลครั้งที่สาม** เป็นสงครามสู้รบกันระหว่างอิสราเอลและแนวร่วมรัฐอาหรับ (นำโดย อียิปต์ ซีเรีย และจอร์แดน) ระหว่างวันที่ 5 ถึง 10 มิถุนายน ค.ศ. 1967

เท้าความถึงสงครามอาหรับ-อิสราเอล ค.ศ. 1948 ความสัมพันธ์ระหว่างอิสราเอลกับประเทศอาหรับที่อยู่ติดกันยังไม่เป็นปกติหลังสงคราม ใน ค.ศ. 1956 อิสราเอลบุกครองคาบสมุทรไซนายของอียิปต์ โดยมีวัตถุประสงค์ข้อหนึ่งเพื่อเปิดช่องแคบติรานที่อียิปต์สั่งห้ามเรืออิสราเอลผ่านตั้งแต่ ค.ศ. 1950 สุดท้ายอิสราเอลถูกบีบให้ถอนกำลังออก แต่ได้รับคำมั่นว่าช่องแคบติรานจะเปิดให้เรือผ่านได้ มีการวางกำลังฉุกเฉินของสหประชาชาติตามเส้นเขตแดน แต่ไม่มีความตกลงลดกำลังทหาร ในช่วงไม่กี่เดือนก่อนเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1967 ความขัดแย้งสูงขึ้นอย่างอันตราย อิสราเอลย้ำจุดยืนว่าการปิดช่องแคบติรานไม่ให้เรืออิสราเอลผ่านได้ถือเป็นเหตุแห่งสงคราม ฝ่ายประธานาธิบดีญะมาล อับดุนนาศิรแห่งอียิปต์ประกาศปิดช่องแคบห้ามเรืออิสราเอลผ่านในเดือนพฤษภาคม กับทั้งสั่งระดมพลอียิปต์ตามเขตแดนกับอิสราเอล และขับไล่กำลังสหประชาชาติออกจากพื้นที่

ในวันที่ 5 มิถุนายน อิสราเอลเปิดฉากโจมตีทางอากาศต่อสนามบินของอียิปต์ ซึ่งในทีแรกอ้างว่าเป็นฝ่ายถูกโจมตีก่อน แต่ภายหลังระบุว่าการโจมตีดังกล่าวเป็นการชิงโจมตีตัดหน้า ฝ่ายอียิปต์ยังไม่ทันตั้งตัว และกองทัพอากาศอียิปต์เกือบทั้งหมดถูกทำลายโดยฝ่ายอิสราเอลสูญเสียพลเพียงเล็กน้อย ทำให้อิสราเอลครองเวหาได้ ในเวลาเดียวกัน อิสราเอลปิดฉากโจมตีทางบกเข้าสู่ฉนวนกาซาและคาบสมุทรไซนาย ซึ่งอียิปต์ยังไม่ทันได้ตั้งตัวอีกหน หลังการต่อสู้ขัดขืนในระยะแรกอยู่บ้าง นาศิรประกาศถอนกำลังออกจากไซนาย ด้านกองทัพอิสราเอลไล่รุดไปทางทิศตะวันตกเพื่อติดตามอียิปต์ ทำให้เสียไพร่พลอย่างหนัก และพิชิตไซนายได้ในที่สุด สำหรับจอร์แดนซึ่งเข้าเป็นกติกาสัญญาป้องกันกับอียิปต์หนึ่งสัปดาห์ก่อนเกิดสงครามนั้น ในความตกลงพรรณนาว่ากรณีเกิดสงครามขึ้น จอร์แดนจะไม่มีบทบาทเชิงรุกแต่จะพยายามเหนี่ยวรั้งอิสราเอลเพื่อไม่ให้ได้ดินแดนไปเพิ่ม จากนั้นในวันที่ห้า ซีเรียเข้าร่วมสงครามด้วยการระดมยิงด้วยอาวุธใส่อิสราเอลทางเหนือ

ประเทศอียิปต์และจอร์แดนตกลงหยุดยิงในวันที่ 8 มิถุนายน และซีเรียตกลงในวันที่ 9 มิถุนายน มีการลงนามหยุดยิงกับอิสราเอลในวันที่ 11 มิถุนายน หลังสงคราม อิสราเอลทำให้กองทัพอียิปต์ ซีเรียและจอร์แดนเป็นอัมพาต โดยฆ่าทหารข้าศึกไปกว่า 20,000 นาย แต่เสียกำลังพลไปไม่ถึง 1,000 นาย ความสำเร็จของอิสราเอลเป็นผลมาจากยุทธศาสตร์ที่เตรียมไว้อย่างดี ความเป็นผู้นำที่เลวของรัฐอาหรับ และคุณภาพของผู้นำและยุทธศาสตร์ทางทหารที่เลวของรัฐอาหรับ

อิสราเอลยึดฉนวนกาซาและคาบสมุทรไซนายจากอียิปต์ ยึดเวสต์แบงก์ รวมเยรูซาเล็มตะวันออกจากจอร์แดน และที่ราบสูงโกลันจากซีเรีย ฐานะในเวทีโลกของอิสราเอลดีขึ้นมากหลังจากนั้น ส่วนอียิปต์ จอร์แดนและซีเรียเสียหน้าอย่างมาก ทำให้ประธานาธิบดีนาศิรลาออก การพลัดถิ่นของประชากรพลเรือนอันเนื่องจากสงครามนี้มีผลในระยะยาว เนื่องจากชาวปาเลสไตน์ 280,000 ถึง 325,000 หนีหรือถูกขับไล่ออกจากเวสต์แบงก์ และกว่า 100,000 คนหนีออกจากที่ราบสูงโกลัน ส่วนในโลกอาหรับ ชุมชนชนกลุ่มน้อยยิวหลบหนีหรือถูกขับไล่ หลังจากความขัดแย้งนี้ อียิปต์ได้ปิดคลองสุเอซจนถึง ค.ศ. 1975 ก่อให้เกิดวิกฤตการณ์พลังงานคริสต์ทศวรรษ 1970 และวิกฤตการณ์น้ำมัน ค.ศ. 1973 เนื่องจากผลกระทบต่อการขนส่งน้ำมันจากตะวันออกกลางไปยังยุโรปผ่านคลองสุเอซ

## ภูมิหลัง

ณ วันที่ 22 พฤษภาคม ค.ศ. 1967 ประธานาธิบดีนาศิรกล่าวแก่นักบินของเขาที่ลานบินบีรญิฟญาฟะฮ์ในคาบสมุทรไซนายว่า: "พวกยิวเป็นภัยต่อสงคราม—เรากล่าวแก่พวกเขาว่าอะฮ์ลัน วะซะฮ์ลัน (ยินดีต้อนรับ)!"
หลังวิกฤตการณ์คลองสุเอซใน ค.ศ. 1956 ประเทศอียิปต์เห็นชอบให้กองกำลังฉุกเฉินแห่งสหประชาชาติ (UNEF) ตั้งฐานปฏิบัติการในคาบสมุทรไซนายเพื่อรับประกันว่าทุกฝ่ายจะปฏิบัติตามข้อตกลงหยุดยิง ค.ศ. 1949 ในปีต่อ ๆ มาเกิดการปะทะเล็กน้อยตามแนวชายแดนอิสราเอล–ชาติอาหรับโดยเฉพาะชายแดนด้านซีเรียอยู่เรื่อย ๆ และในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1966 รัฐบาลซีเรียได้ลงนามในข้อตกลงป้องกันประเทศร่วมกับอียิปต์ ไม่นานหลังจากการลงนามนี้ อิสราเอลเริ่มตอบโต้การรบแบบกองโจรขององค์การปลดปล่อยปาเลสไตน์ (PLO) ซึ่งรวมถึงการวางระเบิดที่มีผู้เสียชีวิต 3 ราย กองกำลังป้องกันประเทศอิสราเอลเข้าโจมตีหมู่บ้านอัสซะมัวะอ์ในเขตเวสต์แบงก์ซึ่งอยู่ในบังคับของประเทศจอร์แดน กองทัพจอร์แดนส่งทหารเข้าสกัดกั้นแต่ก็แพ้กลับมาอย่างรวดเร็ว สมเด็จพระราชาธิบดีฮุสเซนแห่งจอร์แดนทรงต่อว่าประธานาธิบดีอียิปต์ญะมาล อับดุนนาศิร ที่ไม่ส่งกองหนุนมาช่วยเหลือจอร์แดนตามข้อตกลง และยังทรงกล่าวว่าอียิปต์เอาแต่ "หลบอยู่ใต้กระโปรงกองกำลังฉุกเฉินยูเอ็น"

เดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1967 ประธานาธิบดีอับดุนนาศิรได้รับการข่าวผิดพลาดจากสหภาพโซเวียตว่าอิสราเอลกำลังยกทัพเข้าชายแดนซีเรีย อับดุนนาศิรมีคำสั่งให้กองทัพอียิปต์จัดแนวรับไว้สองแห่ง คือบริเวณคาบสมุทรไซนายฝั่งชายแดนอิสราเอล (16 พฤษภาคม) และมีคำสั่งให้ UNEF ถอนกำลังจากฉนวนกาซาและไซนาย (19 พฤษภาคม) และส่งกองทัพอียิปต์เข้าประจำตำแหน่งแทน UNEF ที่เมืองท่าตากอากาศชาร์เมลเชคเพื่อเฝ้าระวังช่องแคบตีรอน รัฐบาลอิสราเอลออกแถลงการณ์ย้ำคำประกาศใน ค.ศ. 1957 ว่าการกระทำใด ๆ ที่ปิดช่องแคบอาจถือเป็นเหตุแห่งสงครามหรือการก่อสงครามโดยชอบธรรม แต่ประธานาธิบดีอียิปต์ก็ยังคงปิดช่องแคบติรานไม่ให้เรือสัญชาติอิสราเอลใช้ในวันที่ 22–23 พฤษภาคม.

ในวันที่ 30 พฤษภาคม ประเทศจอร์แดนและอียิปต์ลงนามในกติกาสัญญาร่วมป้องกันประเทศ หนึ่งวันต่อมา กองทัพอิรักยกกำลังพลและหน่วยยานเกราะเข้าสู่จอร์แดนตามคำเชิญของจอร์แดน และภายหลังยังมีกองทัพอียิปต์ส่งเข้ามาสมทบ ในวันที่ 1 มิถุนายน อิสราเอลสามารถจัดตั้งรัฐบาลแห่งชาติจากทุกพรรคการเมือง รัฐบาลแห่งชาติอิสราเอลได้มีมติในวันที่ 4 มิถุนายนให้ทำสงคราม เช้าวันต่อมา กองทัพอิสราเอลเปิดฉากโจมตีด้วยปฏิบัติการโฟกัส ซึ่งเป็นปฏิบัติการโจมตีทางอากาศขนานใหญ่แบบไม่ทันตั้งตัว ถือเป็นจุดเริ่มต้นของสงครามหกวัน

## ผลที่ตามมา

ปฏิบัติการโจมตีทางอากาศของอิสราเอลสามารถทำลายกองทัพอากาศอียิปต์กว่า 90 เปอร์เซ็นต์ ส่งผลให้อิสราเอลครองอากาศเหนืออียิปต์ ซีเรียและจอร์แดน ขณะเดียวกัน กองทัพอิสราเอลโจมตีฉนวนกาซาและคาบสมุทรไซนายทางภาคพื้นดิน ทำให้อียิปต์ที่ถูกโจมตีทั้งทางอากาศและพื้นดินเสียขวัญอย่างมาก ภายในสามวันหลังจากนั้น อิสราเอลสามารถตีโต้กองทัพจอร์แดนและซีเรียที่เข้าช่วยเหลืออียิปต์ และยึดครองเขตเวสต์แบงก์และที่ราบสูงโกลันไว้ได้ วันที่ 7 มิถุนายน คณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติเรียกร้องให้มีการหยุดยิง อียิปต์และจอร์แดนตกลงหยุดยิงในวันต่อมา อิสราเอลและซีเรียตกลงหยุดยิงในวันที่ 10 มิถุนายน เป็นอันสิ้นสุดสงครามหกวัน

หลังสงคราม อิสราเอลสูญเสียกำลังพลน้อยกว่า 1,000 นาย ขณะที่อียิปต์และจอร์แดนสูญเสียกำลังพลกว่า 20,000 นาย นอกจากนี้อิสราเอลยังยึดครองฉนวนกาซา คาบสมุทรไซนาย เวสต์แบงก์และที่ราบสูงโกลัน ถึงแม้จะมีการตกลงหยุดยิง แต่ความล้มเหลวในการเจรจาสันติภาพระหว่างอิสราเอลและชาติอาหรับนำไปสู่สงครามครั้งใหม่อย่างสงครามการบั่นทอนกำลัง และสงครามยมคิปปูร์

## แผนภาพ

แผนที่ชุดสงครามหกวัน* แผนที่การรบในคาบสมุทรไซนาย, 5–6 มิถุนายน
* แผนที่การพิชิตไซนาย, 7–8 มิถุนายน
* แผนที่การรบในดินแดนยื่นของจอร์แดน, 5–7 มิถุนายน
* แผนที่การรบในที่ราบสูงโกลัน, 9–10 มิถุนายน

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

### ข้อมูล

* Bowker, Robert (2003). *Palestinian Refugees: Mythology, Identity, and the Search for Peace*. Lynne Rienner Publishers. ISBN 978-1-58826-202-8.
* Burrowes, Robert; Muzzio, Douglas (1972). "The Road to the Six Day War: Towards an Enumerative History of Four Arab States and Israel, 1965–67". *The Journal of Conflict Resolution*. Research Perspectives on the Arab–Israeli Conflict: A Symposium. **16** (2): 211–226. doi:10.1177/002200277201600206. S2CID 154242979.
* Cohen, Raymond (1988). "Intercultural Communication between Israel and Egypt: Deterrence Failure before the Six-Day war". *Review of International Studies*. **14** (1): 1–16. doi:10.1017/S0260210500113415. S2CID 143951224.
* Churchill, Randolph; Churchill, Winston (1967). *The Six Day War*. Houghton Mifflin Company. ISBN 978-0-395-07532-6.
* Dunstan, Simon (2013). *The Six Day War 1967: Jordan and Syria*. Bloomsbury Publishing. ISBN 978-1-8490-8122-1.
	+ ——— (2013a). *The Six Day War 1967: Jordan and Syria*. Bloomsbury Publishing. ISBN 978-1-4728-0197-5.
* Gat, Moshe (2003). *Britain and the Conflict in the Middle East, 1964–1967: The Coming of the Six-Day War*. Greenwood Publishing Group. ISBN 978-0-275-97514-2.
* Gawrych, George W. (2000). *The Albatross of Decisive Victory: War and Policy Between Egypt and Israel in the 1967 and 1973 Arab-Israeli Wars*. Greenwood Press. ISBN 978-0-313-31302-8. Available in multiple PDF files from the Combat Studies Institute and the Combined Arms Research Library, CSI Publications in parts เก็บถาวร 2 ธันวาคม 2010 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน.
* Hart, Alan (1989). *Arafat, A political biography*. Indiana University Press. ISBN 978-0-253-32711-6.
* Herzog, Chaim (1982). *The Arab-Israeli Wars*. Arms & Armour Press. ISBN 978-0-85368-367-4.
* McDowall, David (1991). *Palestine and Israel: The Uprising and Beyond*. University of California Press. ISBN 978-0-520-07653-2.
* Morris, Benny (1999). *Righteous Victims: A History of the Zionist–Arab Conflict, 1881–1998*. Random House. ISBN 978-0-679-42120-7.
* Mutawi, Samir A. (2002). *Jordan in the 1967 War*. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-52858-0.
* Oren, Michael B. (2002). *Six Days of War: June 1967 and the Making of the Modern Middle East*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-515174-9.
* Pollack, Kenneth M. (2004). *Arabs at War: Military Effectiveness, 1948–1991*. U of Nebraska Press. ISBN 978-0-8032-0686-1.
* Quigley, John (2013). *The Six-Day War and Israeli Self-Defense: Questioning the Legal Basis for Preventive War*. Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-03206-4.
* Rauschning, Dietrich; Wiesbrock, Katja; Lailach, Martin, บ.ก. (1997). *Key Resolutions of the United Nations General Assembly 1946–1996*. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-59704-3.
* Sachar, Howard M. (2007). *A History of Israel: From the Rise of Zionism to Our Time* (3rd ed.). New York: Alfred A. Knopf. ISBN 978-0-375-71132-9.
* Sachar, Howard M. (2013). *A History of Israel: From the Rise of Zionism to Our Time*. Random House. ISBN 978-0-8041-5049-1.  แม่แบบ:Vn
* Segev, Tom (2007). *1967: Israel, the War, and the Year that Transformed the Middle East*. Metropolitan Books. ISBN 978-0-8050-7057-6.
* Shlaim, Avi (2007). *Lion of Jordan: The Life of King Hussein in War and Peace*. Vintage Books. ISBN 978-1-4000-7828-8.
* Tessler, Mark A. (1994). *A History of the Israeli-Palestinian Conflict*. Indiana University Press. ISBN 978-0-253-35848-6. Google Books
* Tucker, Spencer C. (2004). *Tanks: An Illustrated History of Their Impact*. ABC-CLIO. ISBN 978-1-57607-995-9.
* Tucker, Spencer C. (2010). *The Encyclopedia of Middle East Wars. The United States in the Persian Gulf, Afghanistan, and Iraq Conflicts*. ABC-CLIO. ISBN 978-1-85109-947-4.
* Tucker, Spencer C. (2015). *Wars That Changed History: 50 of the World's Greatest Conflicts: 50 of the World's Greatest Conflicts*. ABC-CLIO. ISBN 978-1-61069-786-6.

## แหล่งข้อมูลอื่น