# ยุคยาโยอิ

**ยุคยาโยอิ** (弥生時代 (*Yayoi jidai*)) เริ่มต้นในยุคหินใหม่ตอนปลายในประเทศญี่ปุ่น ดำเนินต่อไปในยุคสัมฤทธิ์ และสิ้นสุดที่ยุคเหล็ก

ตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1980 นักวิชาการได้โต้แย้งว่าช่วงเวลาที่ก่อนหน้านี้จัดว่าเป็นช่วงเปลี่ยนผ่านจากยุคโจมงควรจัดประเภทใหม่เป็นยุคยาโยอิตอนต้น ปีที่เริ่มต้นการเปลี่ยนผ่านนี้เป็นที่ถกเถียงกัน โดยมีการประมาณการอยู่ในขอบเขตจากศตวรรษที่ 10 ถึงศตวรรษที่ 3 ก่อนคริสต์ศักราช

ยุคสมัยนี้ได้ชื่อตามย่านในโตเกียวที่นักโบราณคดีค้นพบโบราณวัตถุและคุณลักษณะจากยุคนั้นเป็นครั้งแรกในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 ลักษณะเด่นของยุคยาโยอิได้แก่ รูปลักษณ์เครื่องปั้นดินเผายาโยอิ งานช่างไม้และสถาปัตยกรรมที่ผ่านการปรับปรุง และจุดเริ่มต้นการทำนาข้าวแบบเข้มข้นในนา โครงสร้างชนชั้นทางสังคมแบบลำดับชั้นสืบต้นตอจากยุคนี้ และมีต้นตอจากจีน เทคนิควิศวกรรมโลหการจากการใช้สัมฤทธิ์และเหล็กก็นำเข้าจากจีนผ่านเกาหลีไปจนถึงญี่ปุ่นในช่วงนี้ด้วย

หลังยุคยาโยอิก็เข้าสู่ยุคโจมง และวัฒนธรรมยาโยอิเจริญรุ่งเรื่องในพื้นที่คีวชูใต้ถึงฮนชูเหนือ หลักฐานทางโบราณคดีสนับสนุนแนวคิดที่ว่าในช่วงเวลานี้ การอพยพเข้ามาของชาวนา (ชาวยาโยอิ) จากคาบสมุทรเกาหลีไปยังญี่ปุ่นอย่างล้นหลามและปะปนไปกับชาวพื้นเมืองที่เก็บของป่าล่าสัตว์เป็นหลัก (ชาวโจมง)

## คุณสมบัติ

อุทยานประวัติศาสตร์โยชิโนงาริที่สร้างขึ้นใหม่
ที่อยู่อาศัยแบบยาโยอิที่สร้างขึ้นใหม่ในโยชิโนงาริ
โดยทั่วไปยอมรับว่ายุคยาโยอิกินระยะเวลาจากประมาณ 300 ปีก่อน ค.ศ. ถึง ค.ศ. 300 อย่างไรก็ตาม หลักฐานคาร์บอนกัมมันตรังสีจากตัวอย่างอินทรีย์ที่ติดกับเศษเครื่องปั้นดินเผาอาจบ่งชี้ว่ามีอายุย้อนไปอีก 500 ปี ระหว่างประมาณ 1,000 ปีก่อน ค.ศ. ถึง 800 ปีก่อน ค.ศ. แม้ว่าจะเป็นของถกเถียงอย่างมาก ในยุคนี้ ญี่ปุ่นได้เปลี่ยนผ่านไปสู่สังคมเกษตรกรรมที่มีการตั้งถิ่นฐานมากขึ้น โดยรับเอาแนวทางการเกษตรและการผลิตพืชผลที่นำเข้าจากเกาหลีมาใช้ในประเทศ (เริ่มต้นที่ภูมิภาคคีวชู)

หลักฐานทางโบราณคดีแรกสุดในยุคยาโยอิพบที่คีวชูเหนือ แม้ว่าจะมีข้อถกเถียงอยู่ วัฒนธรรมยาโยอิกระจายสู่เกาะฮนชูอย่างรวดเร็ว ผสมเข้ากับวัฒนธรรมโจมงท้องถิ่น
ชื่อยาโยอินำมาจากบริเวณที่พบเครื่องปั้นดินเผายุคยาโยอิครั้งแรกในโตเกียว เครื่องปั้นดินเผายุคยาโยอิได้รับการตกแต่งและผลิตอย่างเรียบง่าย โดยใช้เทคนิคขดขึ้นรูป ซึ่งเป็นแบบเดียวกันที่เคยใช้ในเครื่องปั้นดินเผาโจมง ผู้เชี่ยวชาญด้านงานฝีมือยุคยาโยอิทำระฆังพิธีสัมฤทธิ์ (*โดตากุ*) กระจก และอาวุธ ชาวยาโยอิเริ่มใช้เครื่องมือทางการเกษตรและอาวุธที่ทำมาจากเหล็กในคริสต์ศตวรรษที่ 1

เมื่อประชากรยาโยอิเพิ่มขึ้น สังคมจึงมีการแบ่งชั้นและซับซ้อนมากขึ้น พวกเขาสวมสิ่งทอ อาศัยอยู่ในหมู่บ้านเกษตรกรรมถาวร และสร้างอาคารด้วยไม้และหิน พวกเขายังสะสมความมั่งคั่งผ่านกรรมสิทธิ์ที่ดินและการเก็บรักษาเมล็ดพืช ปัจจัยดังกล่าวส่งเสริมการพัฒนาชนชั้นทางสังคมที่แตกต่างกัน ข้อมูลจีนร่วมสมัยระบุถึงผู้มีรอยสักและเครื่องหมายอื่น ๆ บนร่างกายที่แสดงถึงความแตกต่างในสถานะทางสังคม หัวหน้าชาวยาโยอิในบางพื้นที่ของคีวชูดูเหมือนจะสนับสนุนและมีอิทธิพลทางการเมืองในการค้าขายสัมฤทธิ์และวัตถุมีค่าอื่น ๆ ซึ่งเป็นไปได้ด้วยการนำวิธีการทำนาชลประทานจากชะวากทะเลแยงซีในจีนตอนใต้เข้าสู่ญี่ปุ่นผ่านหมู่เกาะรีวกีวหรือคาบสมุทรเกาหลี

การเปรียบเทียบระหว่างโครงกระดูกของโจมงและยาโยอิโดยตรงแสดงให้เห็นว่าทั้งสองชนชาตินี้สามารถแยกความแตกต่างได้อย่างชัดเจน โดยชาวโจมงมีแนวโน้มเตี้ยกว่า มีปลายแขนและขาส่วนล่างยาวกว่าเล็กน้อย ดวงตาลึกกว่า ใบหน้าสั้นและกว้างกว่า และลักษณะใบหน้าที่ชัดเจนกว่ามาก นอกจากนี้ ยังมีสันคิ้ว จมูก และสันจมูกที่ยกขึ้นอย่างโดดเด่น ในขณะที่ชาวยาโยอิมีความสูงเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 2.5–5 เซนติเมตร (0.98 นิ้ว–1.97 นิ้ว) โดยมีดวงตาตื้น ใบหน้าสูงและแคบ สันคิ้วและจมูกแบน เมื่อถึงยุคโคฟุง โครงกระดูกเกือบทั้งหมดในประเทศญี่ปุุ่นมาจากยุคยาโยอิที่มีโครงกระดูกบางส่วนผสมกับยุคโจมงเล็กน้อย (ยกเว้นจากชาวไอนุ) คล้ายกับโครงกระดูกของชาวญี่ปุ่นยุคปัจจุบัน

## ประวัติ

### ต้นกำเนิดชาวยาโยอิ

### ภาษา

นักภาษาศาสตร์และนักโบรณคดีส่วนใหญ่ยอมรับว่าตระกูลภาษาญี่ปุ่นเกิดขึ้นและกระจายทั่วหมู่เกาะในยุคยาโยอิ

### การปรากฎตัวของ *วะ* ในตำราประวัติศาสตร์จีน

ตราประทับทองคำที่กล่าวว่าจักรพรรดิฮั่นกวังอู่ทรงมีพระบรมราชานุญาตให้แก่ "เจ้าแห่งประเทศนะแห่งวะ" เมื่อ ค.ศ. 57 ตรานั้นสลักไว้ว่า *ฮั่นเหว่ย์นฺหวีกั๋วหวัง* (漢委奴國王)
บันทึกเกี่ยวกับประชากรญี่ปุ่นแรกสุดมาจากข้อมูลของจีนในยุคนี้ โดยกล่าวถึงวะ รูปสะกดของประเทศญี่ปุ่นในภาษาจีนตอนต้น ใน ค.ศ. 57; ประเทศนะแห่งวะได้รับตราประทับทองคำจากจักรพรรดิกวังอู่แห่งราชวงศ์ฮั่นตอนปลาย เหตุการณ์นี้ได้รับการบันทึกใน *โฮ่วฮั่นชู* ที่รวบรวมโดยฟ่าน เย่ในคริสต์ศตวรรษที่ 5 ตรานี้ได้รับการค้นพบี่คีวชูเหนือในคริสต์ศตวรรษที่ 18 วะยังได้รับการกล่าวถึงใน ค.ศ. 257 จาก*สามก๊กจี่*ส่วน*เว่ย์จื้อ* ที่รวบรวมโดยตันซิ่ว นักวิชาการในคริสต์ศตวรรษที่ 3

นักประวัติศาสตร์จีนช่วงต้นกล่าวถึงวะเป็นดินแดนที่มีชุมชนชนเผ่าที่กระจัดกระจายอยู่หลายร้อยแห่ง แทนที่จะเป็นดินแดนเดียวซึ่งมีประเพณียาวนาน 700 ปีดังที่ระบุไว้ใน*นิฮงโชกิ* ผลงานในคริสต์ศตวรรษที่ 8 ที่บันทึกข้อมูลทางประวัติศาสตร์และตำนานเกี่ยวกับประเทศญี่ปุ่น ซึ่งระบุปีก่อตั้งเมื่อ 660 ปีก่อนคริสต์ศักราช หลักฐานทางโบราณคดียังชี้ให้เห็นว่ามีความขัดแย้งระหว่างที่ตั้งถิ่นฐานหรือรัฐเล็ก ๆ เกิดขึ้นบ่อยครั้งในช่วงเวลาดังกล่าว โดยแหล่งชุมชนที่ผ่านการขุดพบหลายแห่งมีคูน้ำล้อมรอบหรือสร้างขึ้นบนยอดเขา โครงกระดูกมนุษย์ไร้หัวหลายอันที่ค้นพบในอุทยานประวัติศาสตร์โยชิโนงาริถือเป็นตัวอย่างสิ่งที่พบได้ทั่วไปจากช่วงเวลานั้น ในพื้นที่ชายฝั่งทะเลใน หัวลูกศรหินมักพบอยู่ท่ามกลางวัตถุฝังศพ

ข้อมูลจีนในคริสต์ศตวรรษที่ 3 รายงานว่าชาววะดำรงชีวิตด้วยปลาดิบ ผัก และข้าวที่กินบนถาดไม้ไผ่และไม้ ตบมือบูชา (เป็นสิ่งที่ยังคงมีอยู่ในศาลเจ้าชินโตในปัจจุบัน) และก่อเนินดินฝังศพ

### ยามาไตโกกุ

ฮาชิฮากะโคฟุง ซากูราอิ (จังหวัดนาระ)
*เว่ย์จื้อ* (จีน: 魏志) ในสามก๊กจี่กล่าวถึงยามาไตโกกุและราชินีฮิมิโกะครั้งแรกในคริสต์ศตวรรษที่ 3 โดยมีข้อมูลว่า หลังสงครามกลางเมืองครั้งใหญ่ ฮิมิโกะขึ้นปกครองราชบัลลังก์วะในฐานะผู้นำทางจิตวิญญาณ น้องชายของเธอดำรงตำแหน่งกิจการของรัฐ รวมทั้งความสัมพันธ์ทางการทูตกับราชสำนักจีนในวุยก๊ก เมื่อทูตวุยก๊กถามถึงต้นกำเนิด ชาววะอ้างว่าตนเป็นลูกหลานของอู๋ไท่ปั๋ว บุคคลทางประวัติศาสตร์ของรัฐอู๋ในบริเวณดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำแยงซีของจีน

สถานที่ตั้งของยามาไตโกกุและตัวตนของราชินีฮิมิโกะเป็นประเด็นที่มีการค้นคว้ามาหลายปี โดยมีสถานที่ที่เป็นไปได้สองแห่ง คือ โยชิโนงาริในจังหวัดซางะและมากิมูกุในจังหวัดนาระ การค้นคว้าทางโบราณคดีล่าสุดในมากิมูกุเสนอแนะว่ายามาไตโกกุตั้งอยู่ในพื้นที่นี้ นักวิชาการบางส่วนสันนิษฐานว่าฮาชิฮากะโคฟุงที่มากิมูกุคือสุสานของฮิมิโกะ ความสัมพันธ์ของยามาไตโกกุกับต้นกำเนิดหน่วยการเมืองยามาโตะในยุคโคฟุงยังคงเป็นประเด็นถกเถียง

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม

* Beckwith, Christopher I. (2004), *Koguryo, the Language of Japan's Continental Relatives*, Brill, ISBN 978-90-04-13949-7.
* Habu, Junko (2004), *Ancient Jomon of Japan*, Cambridge, MA: Cambridge Press, ISBN 978-0-521-77670-7.
* Miyamoto, Kazuo (2016), "Archaeological Explanation for the Diffusion Theory of the Japonic and Koreanic Language" (PDF), *Japanese Journal of Archeology*, **4** (1): 53–75.
* Serafim, Leon A. (2008), "The uses of Ryukyuan in understanding Japanese language history", ใน Frellesvig, Bjarke; Whitman, John (บ.ก.), *Proto-Japanese: Issues and Prospects*, John Benjamins, pp. 79–99, ISBN 978-90-272-4809-1.
* Unger, J. Marshall (2009), *The role of contact in the origins of the Japanese and Korean languages*, Honolulu: University of Hawaii Press, ISBN 978-0-8248-3279-7.
* Vovin, Alexander (2013), "From Koguryo to Tamna: Slowly riding to the South with speakers of Proto-Korean", *Korean Linguistics*, **15** (2): 222–240, doi:10.1075/kl.15.2.03vov.
* Vovin, Alexander (2017), "Origins of the Japanese Language", *Oxford Research Encyclopedia of Linguistics*, Oxford University Press, doi:10.1093/acrefore/9780199384655.013.277, ISBN 978-0-19-938465-5.

## อ่านเพิ่ม

* Schirokauer, Conrad (2013). *A Brief History of Chinese and Japanese Civilizations*. Boston: Wadsworth Cengage Learning.
* Silberman, Neil Asher (2012). *The Oxford Companion to Archaeology*. New York: Oxford University Press.

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Yayoi Culture, Department of Asian Art, The Metropolitan Museum of Art
* Yayoi period เก็บถาวร 2016-03-03 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน at Japanese History Online (under construction) เก็บถาวร 2020-09-23 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* An article by Richard Hooker on the Yayoi and the Jōmon.
* Comprehensive Database of Archaeological Site Reports in Japan, Nara National Research Institute for Cultural Properties
* Article "Japanese Roots Surprisingly Shallow" from Japan Times