# พินอิน

| ฮั่นยฺหวี่พินอิน 汉语拼音, 漢語拼音 |
| --- |
| ชนิด |  Alphabet
 ระบบการถอดเป็นอักษรโรมันสำหรับ |
| ประดิษฐ์เมื่อ | คริสต์ทศวรรษ 1950 |
| ภาษาพูด | ภาษาจีนมาตรฐาน |
|

| พินอิน |
| --- |
|  |
| ตารางพยางค์ฮั่นยฺหวี่พินอิน ซึ่งรวมพยางค์หน้า 23 ตัว (บน) และพยางค์หลัง 24 ตัว (ล่าง) |
| จีน | 拼音 |
|

| ขยายการถอดเสียง |
| --- |
| ภาษาจีนมาตรฐาน |
| พินอิน | Pīnyīn |
| ปอพอมอฟอ | ㄆㄧㄣ ㄧㄣ |
| เวด-ไจลส์ | P‘in1-yin1 |
| ทงย่งพินอิน | Pinyin |
| IPA | [pʰín.ín] |
| อู๋ |
| การถอดเป็นอักษรโรมัน | phin平 in平 |
| ฮากกา |
| อักษรโรมัน | pin24 im24 |
| กวางตุ้งมาตรฐาน |
| การถอดเป็นอักษรโรมันแบบเยล | Pingyām |
| ยฺหวิดเพ็ง | Ping3jam1 |
| Sidney Lau | Ping3yam1° |
| Canton Romanization | Ping3yem1 |
| IPA | [pʰēŋ jɐ́m] |
| หมิ่นใต้ |
| ฮกเกี้ยน เป่อ่วยยี | pheng-im |

 |
| ตัวเขียนสำหรับสัทตัวอักษรจีน |
| จีนตัวย่อ | 汉语拼音方案 |
| จีนตัวเต็ม | 漢語拼音方案 |
|

| ขยายการถอดเสียง |
| --- |
| ภาษาจีนมาตรฐาน |
| พินอิน | Hànyǔ Pīnyīn Fāng'àn |
| ปอพอมอฟอ | ㄏㄢˋ ㄩˇ ㄆㄧㄣ ㄧㄣ ㄈㄤ ㄢˋ |
| เวด-ไจลส์ | Han4-yü3 P‘in1-yin1 Fang1-an4 |
| IPA | [xân.ỳ pʰín.ín fáŋ.ân] |
| อู๋ |
| การถอดเป็นอักษรโรมัน | hoe去 nyiu上 phin平 in平 faon平 oe去 |
| ฮากกา |
| อักษรโรมัน | hon55 ngi24 pin24 im24 fong24 on55 |
| กวางตุ้งมาตรฐาน |
| การถอดเป็นอักษรโรมันแบบเยล | Honyúh Pingyām Fōng'on |
| ยฺหวิดเพ็ง | Hon3jyu5 Ping3jam1 Fong1on3 |
| Sidney Lau | Hon3yue5 Ping3yam1° Fong1°on3 |
| Canton Romanization | Hon3yu5 Ping3yem1 Fong1on3 |
| IPA | [hɔ̄ːn.y̬ː pʰēŋ.jɐ́m fɔ́ːŋ.ɔ̄ːn] |
| หมิ่นใต้ |
| ฮกเกี้ยน เป่อ่วยยี | hàn-gú pheng-im hong-àn |

 |
|  |

**พินอิน** หรือ **ฮั่นยฺหวี่พินอิน** (จีนตัวย่อ: 汉语拼音; จีนตัวเต็ม: 漢語拼音; พินอิน: *Hànyǔ Pīnyīn*; จู้อิน : ㄏㄢˋ ㄩˇ ㄆㄧㄣ ㄧㄣ แปลว่า *สะกดเสียงภาษาจีน*) คือระบบในการถอดเสียงภาษาจีนมาตรฐาน ด้วยตัวอักษรละติน ความหมายของพินอินคือ "การรวมเสียงเข้าด้วยกัน" (โดยนัยก็คือ การเขียนแบบสัทศาสตร์ การสะกด การถอดเสียง หรือการทับศัพท์)

พินอินเริ่มต้นในปี พ.ศ. 2501 และเริ่มใช้กันในปี พ.ศ. 2522 โดย รัฐบาลของสาธารณรัฐประชาชนจีน โดยใช้แทนที่ระบบการถอดเสียงแบบเก่า เช่น ระบบเวดและไจลส์ และระบบจู้อิน นอกจากนี้ ยังมีการออกแบบระบบอื่น ๆ สำหรับนำไปใช้กับภาษาพูดของจีนในถิ่นต่าง ๆ และภาษาของชนกลุ่มน้อยที่ไม่ใช้ภาษาฮั่น ในสาธารณรัฐประชาชนจีนด้วย

นับแต่นั้นมา พินอินก็เป็นที่ยอมรับจากสถาบันนานาชาติหลายแห่ง รวมทั้งรัฐบาลสิงคโปร์ หอสมุดรัฐสภาอเมริกัน และสมาคมหอสมุดอเมริกัน โดยถือว่าเป็นระบบการถอดเสียงที่เหมาะสมสำหรับภาษาจีนกลาง ครั้นปี พ.ศ. 2522 องค์การมาตรฐานนานาชาติ (ISO) ก็ได้รับเอาพินอินเป็นระบบมาตรฐาน (ISO 7098) ในการถ่ายทอดเสียงภาษาจีนปัจจุบันด้วยอักษรโรมัน (the standard romanization for modern Chinese)

สิ่งสำคัญที่ต้องระลึกไว้ก็คือ พินอินนั้น เป็นการทับศัพท์ด้วยอักษรโรมัน (Romanization) มิใช่การถอดเสียงแบบภาษาอังกฤษ (Anglicization) นั่นคือ การกำหนดให้ใช้ตัวอักษรตัวหนึ่ง สำหรับแทนเสียงหนึ่ง ๆ ในภาษาจีนไว้อย่างตายตัว เช่น b และ d ในระบบพินอิน เป็นเสียง "ป" และ "ต" ตามลำดับ ซึ่งแตกต่างจากระบบการออกเสียงส่วนใหญ่ ไม่ว่าอังกฤษ ฝรั่งเศส หรือภาษาอื่นในยุโรป ขณะที่อักษร j หรือ q นั้นมีเสียงไม่ตรงกับในภาษาอังกฤษเลย กล่าวสั้น ๆ ก็คือ พินอินมุ่งที่จะใช้อักษรโรมัน เพื่อแทนเสียงใดเสียงหนึ่งโดยเฉพาะ เพื่อความสะดวกในการเขียน มิได้ยืมเสียงจากระบบของอักษรโรมันมาใช้ การใช้ระบบนี้นอกจากทำให้ชาวต่างชาติเขียนอ่านภาษาจีนได้สะดวกแล้ว ยังสามารถใช้กับคอมพิวเตอร์ได้สะดวกอย่างยิ่งด้วย

ต่อไปนี้เป็นการถอดเสียงภาษาจีน (ที่เขียนด้วยอักษรโรมันในระบบพินอิน) ด้วยอักษรไทย โปรดสังเกตว่า บางหน่วยเสียงในภาษาจีนไม่มีหน่วยเสียงที่ตรงกันในภาษาไทย จึงต้องอนุโลมใช้อักษรที่ใกล้เคียง ในที่นี้จึงมีอักษรไทยบางตัว ที่ต้องใช้แทนหน่วยเสียงในภาษาจีนมากกว่าหนึ่งหน่วยเสียง ทั้งนี้เพื่อเป็น "เกณฑ์อย่างคร่าว ๆ" สำหรับการเขียนคำทับศัพท์ภาษาจีน

## ต้นพยางค์ (เสียงพยัญชนะต้น)

อักษรพินอินจะปรากฏเป็นตัวหนา และมีอักษรจู้อินกำกับ อักษรไทยที่กำกับไว้หมายถึงเสียงพยัญชนะไทยที่ใกล้เคียง มิใช่การทับศัพท์

|  | ริมฝีปาก | ริมฝีปากกับฟัน | ปุ่มเหงือก | ปลายลิ้นม้วน | ปุ่มเหงือกกับ เพดานแข็ง | เพดานแข็ง | เพดานอ่อน |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| เสียงกัก | **b** [p] (ป ㄅ) | **p** [pʰ] (พ ㄆ) |  | **d** [t] (ต ㄉ) | **t** [tʰ] (ท ㄊ) |  |  |  | **g** [k] (ก ㄍ) | **k** [kʰ] (ค ㄎ) |
| เสียงนาสิก | **m** [m] (ม ㄇ) |  | **n** [n] (น ㄋ) |  |  |  |  |
| เสียงข้างลิ้น |  |  | **l** [l] (ล ㄌ) | **r**¹ [ɻ~ʐ] (ร (ล) ม้วนลิ้น ㄖ) |  |  |  |
| เสียงกึ่งเสียดแทรก |  |  | **z** [ts] (ตซ คล้าย จ ㄗ) | **c** [tsʰ] (ทซ คล้าย ช ㄘ) | **zh** [ʈʂ] (ตซ (จ) ม้วนลิ้น ㄓ) | **ch** [ʈʂʰ] (ทซ (ช) ม้วนลิ้น ㄔ) | **j** [tɕ] (จ ㄐ) | **q** [tɕʰ] (ช ㄑ) |  |  |
| เสียงเสียดแทรก |  | **f** [f] (ฟ ㄈ) | **s** [s] (ซ ㄙ) | **sh** [ʂ] (ซ ม้วนลิ้น ㄕ) | **x** [ɕ] (คล้าย ซ ㄒ) |  | **h** [x] (คฺฮ คล้าย ฮ ㄏ) |
| เสียงกึ่งสระ |  |  |  |  |  | **y**² [j]/[ɥ]³ (ย ㄧ/ㄩ) | **w**² [w] (ว ㄨ) |

¹ /ɻ/ อาจออกเสียงคล้ายกับ /ʐ/ (เสียงเสียดแทรก ปลายลิ้นม้วน ก้อง) ซึ่งเปลี่ยนแปรไปตามผู้พูด แต่ก็ถือว่าเป็นหน่วยเสียงเดียวกัน
² อักษร y และ w นั้นไม่ได้บรรจุอยู่ในตารางเสียงพยัญชนะของระบบพินอินอย่างเป็นทางการ แต่ใช้สำหรับแทนที่อักษรสระ i, u, ü เมื่อไม่มีเสียงพยัญชนะต้น ซึ่งจะเปลี่ยนรูปเป็น yi, wu, yu ตามลำดับ
³ อักษร y จะออกเสียงเป็น [ɥ] เมื่อตามด้วย u (ซึ่งลดรูปมาจาก ü)
การเรียงลำดับเสียงพินอิน (ไม่รวม w และ y) ได้รับการสืบทอดมาจากระบบจู้อิน (注音; Zhùyīn) นั่นคือ

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| b p m f | d t n l | g k h | j q x | zh ch sh r | z c s |

หรือ ที่เราท่องกันว่า... โป โพ โม โฟ เตอ เทอ เนอ เลอ เกอ เคอ เฮอ จี ชี ซี จืยฺ ชืยฺ ซืยฺ รืยฺ ตซือ (จือ) ทซือ (ชือ) ซือ

อย่างไรก็ตามในพจนานุกรมสมัยใหม่ ได้เรียงพินอินแบบ a-z เหมือนอักษรโรมันเพื่อให้การค้นหาสะดวกยิ่งขึ้น

## ท้ายพยางค์ (เสียงสระและเสียงพยัญชนะสะกด)

อักษรพินอินจะปรากฏเป็นตัวหนา และปรากฏเป็นสองรูปแบบได้แก่ รูปแบบที่ไม่มีเสียงพยัญชนะต้น และรูปแบบที่มีเสียงพยัญชนะต้นซึ่งจะมีขีดนำหน้า

| ตัวท้าย | ตัวจบ |
| --- | --- |
| ∅ | /i/ | /u/ | /n/ | /ŋ/ |
| ตัวกลาง | ∅ | **-i¹** [ɨ] (อือ) | **e, -e** [ɤ] (เออ) | **a, -a** [a] (อา) | **ei, -ei** [ei̯] (เอย์) | **ai, -ai** [ai̯] (ไอ/อาย) | **ou, -ou** [ou̯] (โอว) | **ao, -ao** [au̯] (เอา/อาว) | **en, -en** [ən] (เอิน) | **an, -an** [an] (อัน/อาน) | **-ong** [ʊŋ] (เวิง, อุง) | **eng, -eng** [əŋ] (เอิง) | **ang, -ang** [aŋ] (อัง/อาง) |
| /i/ | **yi, -i** [i] (อี) | **ye, -ie** [i̯e] (เย, อีเย) | **ya, -ia** [i̯a] (ยา, เอีย) |  |  | **you, -iu** [i̯ou̯] (โยว, โอฺยว) | **yao, -iao** [i̯au̯] (เยา/ยาว, เอียว) | **yin, -in** [in] (อิน) | **yan, -ian** [i̯ɛn] (เยียน, เอียน) | **yong, -iong** [i̯ʊŋ] (ยฺวืง, อฺวืง) | **ying, -ing** [iŋ] (อิง) | **yang, -iang** [i̯aŋ] (เยียง/ยาง, เอียง) |
| /u/ | **wu, -u** [u] (อู) | **wo, -uo³** [u̯o] (วอ, อฺวอ) | **wa, -ua** [u̯a] (วา, อัว/อวา) | **wei, -ui** [u̯ei̯] (เวย์, เอฺวย์) | **wai, -uai** [u̯ai̯] (ไว/วาย, อวาย) |  |  | **wen, -un** [u̯ən] (เวิน, เอฺวิน) | **wan, -uan** [u̯an] (วัน/วาน, อวน/อวาน) |  | **weng** [u̯əŋ] (เวิง, อุง) | **wang, -uang** [u̯aŋ] (วัง/วาง, อวง/อวาง) |
| /y/ | **yu, -ü²** [y] (อวี) | **yue, -üe²** [y̯e] (เยฺว, เอฺว) |  |  |  |  |  | **yun, -ün²** [yn] (ยฺวืน, อฺวืน) | **yuan, -üan²** [y̯ɛn] (ยวืออัน, อวืออัน) |  |  |  |

¹ -i อักษรนี้ใช้ผสมกับ zh ch sh r z c s เท่านั้น
² ü จะเขียนเป็น u เมื่อตามหลัง j q x y
³ uo จะเขียนเป็น o เมื่อตามหลัง b p m f
เสียง /ər/ (เออร์ เช่น 而, 二, ฯลฯ) ซึ่งไม่ปรากฏในตาราง จะเขียนเป็น **er** ซึ่งเป็นเสียงสระตัวเดียวที่ไม่มีเสียงพยัญชนะต้น สำหรับรูปต่อท้าย **-r** (ร์) ระบบพินอินไม่ได้กำหนดไว้เป็นพิเศษ จึงสามารถนำไปต่อท้ายสระของพยางค์ก่อนหน้าโดยไม่ทำให้เสียงของพยางค์นั้นเปลี่ยนไป นอกจากนี้ก็ยังมี **ê** [ɛ] (เอ เช่น 欸, 誒) และเสียงกึ่งพยางค์เช่น **m** (อืม เช่น 呒, 呣), **n** (อืน เช่น 嗯, 唔), **ng** (อืง เช่น 嗯, 𠮾) ใช้เป็นคำอุทาน

อะพอสทรอฟี (') จะใช้เพื่อเป็นการแบ่งพยางค์ เมื่อการเขียนติดกันอาจก่อให้เกิดความกำกวม โดยเฉพาะเมื่อเขียนโดยไม่ใส่วรรณยุกต์ เช่นระหว่าง pi'ao (皮袄/皮襖) กับ piao (票) และระหว่าง Xi'an (西安) กับ xian (先)

## การถอดเสียงวรรณยุกต์

เสียงวรรณยุกต์
ระบบพินอินมีเครื่องหมายแทนเสียงวรรณยุกต์ 4 เครื่องหมายด้วยกัน ดังนี้

**1. วรรณยุกต์เสียงที่หนึ่ง** แทนด้วยขีดระนาบสั้น ๆ (◌̄) เทียบเท่าเสียง *สามัญหรือตรี* ในภาษาไทย:

 ā ē ī ō ū ǖ
**2. วรรณยุกต์เสียงที่สอง** แทนด้วยขีดสั้น ๆ เอียงขวา (◌́) เทียบเท่าเสียง *จัตวา* ในภาษาไทย:

 á é í ó ú ǘ
**3. วรรณยุกต์เสียงที่สาม** แทนด้วยขีดรูปลิ่ม (◌̌) คล้ายเสียง *เอก* ในภาษาไทย (แต่ไม่ใช่เสียง"เอก") :

 ǎ ě ǐ ǒ ǔ ǚ
**4. วรรณยุกต์เสียงที่สี่** แทนด้วยขีดสั้น ๆ เอียงซ้าย (◌̀) เทียบเท่าเสียง *โท* ในภาษาไทย:

 à è ì ò ù ǜ
**5. วรรณยุกต์เสียงที่ห้า** ไม่มีเครื่องหมาย:

 a e i o u ü  (แต่บางครั้งเขียนจุดหน้าพยางค์นั้น ๆ เช่น ·yo เยาะ)
ในการใช้เครื่องพิมพ์ดีดหรือคอมพิวเตอร์ อาจใช้ตัวเลขแทนเครื่องหมายวรรณยุกต์ได้ (1 2 3 4 5 ตามลำดับ)

## การใส่วรรณยุกต์

โดยดูที่สระ a o e i u ü ตัวอย่างสระ ie ให้ใส่ที่ e เพราะ e มาก่อน (e i) ยกเว้นถ้า iu ใส่ที่ u

ตัวอย่าง

| อักษรจีน | พินอิน | อักษรไทย | ความหมาย |
| --- | --- | --- | --- |
| 妈 | mā | มา | แม่ |
| 麻 | má | หมา | ป่าน |
| 马 | mǎ | หม่า | ม้า |
| 骂 | mà | ม่า | ดุด่า |
| 吗 | ma | มะ | หรือ, ไหม |

## ดูเพิ่ม

* การเขียนคำทับศัพท์ภาษาจีน

## อ้างอิง

## อ่านเพิ่ม

* Gao, Johnson K. (2005). *Pinyin shorthand: a bilingual handbook*. Jack Sun. ISBN 9781599712512.
* Kimball, Richard L. (1988). *Quick reference Chinese : a practical guide to Mandarin for beginners and travelers in English, Pinyin romanization, and Chinese characters*. China Books & Periodicals. ISBN 9780835120364.
* *Pinyin Chinese–English dictionary* (ภาษาอังกฤษ). Beijing: Commercial Press. 1979. ISBN 9780471867968.
* Yǐn Bīnyōng (尹斌庸); Felley, Mary (1990). 汉语拼音和正词法 [*Chinese romanization: pronunciation and orthography*] (ภาษาอังกฤษ). ISBN 9787800521485.

## แหล่งข้อมูลอื่น

Wikisource
วิกิซอร์ซภาษาจีน (中文) มีข้อมูลต้นฉบับเกี่ยวกับ:
**汉语拼音方案 Scheme for the Chinese Phonetic Alphabet—The original 1958 *Scheme*, apparently scanned from a reprinted copy in *Xinhua Zidian*. PDF version from the Chinese Ministry of Education. (ในภาษาจีน)
* Basic rules of the Chinese phonetic alphabet orthography—The official standard GB/T 16159–2012 in Chinese. PDF version from the Chinese Ministry of Education. (ในภาษาจีน)
	+ HTML version (ในภาษาจีน)
* Chinese phonetic alphabet spelling rules for Chinese names—The official standard GB/T 28039–2011 in Chinese. PDF version from the Chinese Ministry of Education (ในภาษาจีน)
	+ HTML version (ในภาษาจีน)
* Pinyin-Guide.com เก็บถาวร 2020-11-12 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน Pronunciation and FAQs related to Pinyin
* Pinyin Tone Tool (archive) Online editor to create Pinyin with tones
* ตารางเปรียบเทียบการถ่ายทอดเสียงภาษาจีนในระบบต่าง ๆ รวมทั้งระบบพินอิน