# อักษรจ้วน

| อักษรจ้วน  |
| --- |
|  |
| ชนิด |  ตัวหนังสือคำ
 |
| ช่วงยุค | ป. 700 BC –  200 AD |
| ทิศทาง | บนลงล่าง  |
| ภาษาพูด | ภาษาจีนเก่า |
| อักษรที่เกี่ยวข้อง |
| ระบบแม่ | อักษรกระดูกเสี่ยงทาย* อักษรจ้วน
 |
| ระบบลูก | * อักษรลี่ซู

* อักษรข่ายซู
 |
|

| อักษรจ้วน |
| --- |
|  |
| "อักษรจ้วน" ในอักษรข่ายซู (ซ้าย) และ อักษรจ้วน (ขวา) |
| จีนตัวเต็ม | 篆書 |
| จีนตัวย่อ | 篆书 |
|

| การถอดเสียง |
| --- |
| ภาษาจีนมาตรฐาน |
| พินอิน | zhuànshū |
| ปอพอมอฟอ | ㄓㄨㄢˋ ㄕㄨ |
| เวด-ไจลส์ | chuan4-shu1 |
| ทงย่งพินอิน | jhuàn-shu |
| IPA | [ʈʂwân.ʂú] |
| กวางตุ้งมาตรฐาน |
| การถอดเป็นอักษรโรมันแบบเยล | syuhnsyū |
| ยฺหวิดเพ็ง | syun6 syu1 |
| IPA | [sỳːn.sýː] |

 |
|  |

**อักษรจ้วน** (จีนตัวเต็ม: 篆書; จีนตัวย่อ: 篆书; พินอิน: *Zhuànshū*; แปลตรงตัว: "อักษรตราประทับ"; อังกฤษ: *Seal script*) เป็นรูปแบบการเขียนอักษรจีนแพร่หลายในช่วงครึ่งหลังของสหัสวรรษที่ 1 ก่อนคริสตกาล วิวัฒนาการมาจากอักษรจารึกสัมฤทธิ์ (Bronze script) ในสมัยราชวงศ์โจว (1046–256 ปีก่อน ค.ศ.) ต่อมา อักษรตราประทับของรัฐฉินได้รับการจัดระเบียบจนเป็นมาตรฐาน และถูกประกาศใช้เป็นอักษรทางการทั่วแผ่นดินจีนสมัยราชวงศ์ฉิน (221–206 ปีก่อน ค.ศ.) อย่างไรก็ตาม อักษรชนิดนี้ยังคงได้รับความนิยมอย่างมากในการแกะสลักเพื่อการตกแต่งและทำตราประทับในสมัยราชวงศ์ฮั่น (202 ปีก่อน ค.ศ. –  ค.ศ. 220)

นิยามของคำว่า "อักษรตราประทับ" คาดว่าถูกบัญญัติขึ้นในสมัยราชวงศ์ฮั่น ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าในยุคนั้น บทบาทของอักษรชนิดนี้ได้ถูกลดทอนลงไปใช้เฉพาะในการจารึกเชิงพิธีกรรมเท่านั้น

## ประเภท

คำว่า *อักษรตราประทับ* อาจหมายถึงอักษรตราประทับหลายรูปแบบที่แตกต่างกัน รวมถึง อักษรตราประทับขนาดใหญ่ และ อักษรตราประทับขนาดเล็ก โดยทั่วไปแล้ว *อักษรตราประทับ* มักหมายถึงอักษรตราประทับขนาดเล็ก ซึ่งก็คืออักษรที่พัฒนาขึ้นภายใน รัฐฉิน ในสมัยราชวงศ์ โจวตะวันออก (771–221) (ก่อนคริสต์ศักราช) ซึ่งต่อมาได้รับการกำหนดมาตรฐานในสมัยของ ฉินซีฮวง ( ค. 221–210 BC ) คำว่า *อักษรตราประทับขนาดใหญ่* อาจหมายถึงรูปแบบที่หลากหลาย รวมถึงรูปแบบฉินที่เก่ากว่าอักษรตราประทับขนาดเล็ก—แต่ยังรวมถึงรูปแบบโจวตะวันตกที่เก่ากว่า หรือแม้แต่อักษรบนกระดูกสัตว์พยากรณ์ด้วย เนื่องจากความไม่แม่นยำนี้ นักวิชาการสมัยใหม่จึงมักหลีกเลี่ยงการใช้คำว่าอักษร *ตราประทับขนาดใหญ่*

## การพัฒนา

ในสมัยราชวงศ์โจวตะวันออก มีอักษรประทับตราหลายรูปแบบที่พัฒนาขึ้นอย่างอิสระในแต่ละอาณาจักร หนึ่งในนั้นคือ อักษรประทับตราแบบนกหนอน ซึ่งได้ชื่อมาจากลวดลายที่ซับซ้อนบนเส้นขีด และถูกใช้ในรัฐ อู๋ รัฐฉู่ และ รัฐเย่ว์ พบอักษรประทับตราแบบนี้บนโบราณวัตถุหลายชิ้น รวมถึง หอกฟู่ไฉ่ และ ดาบโกวเจี้ยน ในฐานะรัฐทางใต้ รัฐฉู่ได้รับอิทธิพลจากรัฐอู๋เย่ว์ รัฐฉู่ผลิตดาบสำริดที่คล้ายกับของรัฐอู๋เย่ว์ แต่ไม่ซับซ้อนเท่า รัฐฉู่ยังใช้อักษรประทับตราแบบนกหนอน ซึ่งรัฐอู๋และรัฐเย่ว์ยืมมาใช้ด้วย

## อักษรเสี่ยวจ้วนแบบรวม

อักษรฉิน—ดังที่ปรากฏในจารึกเครื่องสัมฤทธิ์ก่อนการรวมแผ่นดิน—มีวิวัฒนาการมาจากอักษรโจวอย่างค่อยเป็นค่อยไปตั้งแต่ยุควสันตสารท ต่อมาในช่วงต้นของยุครณรัฐ รูปทรงอักษรเริ่มเปลี่ยนมาเป็นแนวตั้งและมีความสม่ำเสมอมากขึ้น ซึ่งถือเป็นยุคที่ อักษรเสี่ยวจ้วน (Small Seal Script) ในรัชสมัยของจิ๋นซีฮ่องเต้ อัครมหาเสนาบดี **หลี่ซือ** ได้จัดระบบอักษรนี้ให้เป็นมาตรฐานเดียวกันทั่วจักรวรรดิ โดยการตัดทิ้งอักษรที่มีรูปเขียนหลากหลายออกไป จากบันทึกอรรถกถาต่าง ๆ พบว่าหลี่ซีได้รวบรวมตำรา *ชางเจี๋ยเพียน* (**Cangjiepian**) ซึ่งเป็นหนังสือคำศัพท์ที่ยังคงเหลืออยู่บางส่วนที่แสดงรายการตัวอักษร จีนประมาณ 3,300 ตัว โดยอักษรมีรูปทรงที่ดูเป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัสมากขึ้นและลดความเป็นรูปทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้าลง

ในประวัติศาสตร์อักษรจีนกระแสหลัก มักเชื่อกันว่าอักษรเสี่ยวจ้วนคือบรรพบุรุษของอักษรลี่ซู (Clerical Script) ซึ่งต่อมาเป็นต้นแบบของอักษรอื่นๆ ที่ใช้ในปัจจุบัน การค้นพบทางโบราณคดีและการศึกษาในยุคหลังทำให้นักวิชาการบางส่วนสรุปว่า แท้จริงแล้วบรรพบุรุษสายตรงของอักษรลี่ซูคือ อักษรลี่ซูดั้งเดิม (Proto-clerical script) ซึ่งต่อมาพัฒนามาจากอักษรของสามัญชน ช่วงปลายสมัยรณรัฐถึงสมัยฉิน ซึ่งเป็นรูปแบบที่ไม่ค่อยได้รับการกล่าวถึงมากนัก

พจนานุกรมอักษรจีนเล่มแรกเท่าที่มีหลักฐานคือ **เอ่อร์หย่า** ในช่วงศตวรรษที่ 3 ก่อนคริสตกาล รวบรวมและอ้างอิงโดย หลิวเซี่ยง และ หลิวซิน บุตรชายของเขา ปัจจุบันไม่หลงเหลืออยู่แล้ว ไม่นานหลังจากนั้น **ซัวเหวินเจี่ยจื้อ** ( ป. 100 AD ) เขียนโดย ซู่เสิน มีการรวบรวมอักษรไว้ถึง 9,353 ตัว แสดงรูปอักษรเสี่ยวจ้วนที่เป็นมาตรฐาน และจัดหมวดหมู่ตามรากศัพท์ (radicals) 540 หมวดคำอักษรจีน

* จารึกอักษรเสี่ยวจ้วนบนตุ้มน้ำหนักมาตรฐานสมัยฉิน—ทำจากเหล็ก,ขุดพบที่อำเภอเหวินเติง มณฑลซานตง เมื่อปี ค.ศ. 1973
* พระราชโองการของจักรพรรดิฉินเอ้อสื่อ ในประวัติศาสตร์อักษรจีนกระแสหลัก มักถือกันว่าอักษรเสี่ยวจ้วนคือบรรพบุรุษของอักษรลี่ซู (Clerical Script)

## การเข้ารหัสคอมพิวเตอร์

จารึกตราประทับบนสุสานของ หลี่จิงซุน (ค.ศ. 608) โฆษณา)
อักษรจ้วน ซึ่งรวมถึงอักษรเสี่ยวจ้วนของราชวงศ์ฉิน อักษรต้าจ้วนของราชวงศ์โจว และรูปแบบต่าง ๆ ของยุครณรัฐ ได้รับการยอมรับสำหรับยูนิโคด เวอร์ชัน 18.0 ในช่วงจุดรหัส `U+3D000–U+3FC3F`

## ดูเพิ่มเติม

* อักษรพักปา

## อ้างอิง

### การอ้างอิง

### เอกสารอ้างอิง

* Qiu Xigui (裘锡圭) (2000) [1988]. *Chinese Writing*. แปลโดย Mattos, Gilbert L.; Norman, Jerry. Berkeley: Society for the Study of Early China and The Institute of East Asian Studies, University of California. ISBN 978-1-557-29071-7.
* Chen Zhaorong (陳昭容) (2003). 秦系文字研究﹕从漢字史的角度考察 [*Research on the Qin Lineage of Writing: An Examination from the Perspective of the History of Chinese Writing*] (ภาษาจีน). Academia Sinica. ISBN 957-671-995-X.

## แหล่งข้อมูลอื่น

* ริชาร์ด เซียร์ส กับอักษรตราประทับ