# ภาษาญี่ปุ่น

| ภาษาญี่ปุ่น |
| --- |
| 日本語 にほんご／にっぽんご ニホンゴ／ニッポンゴ *nihongo/nippongo* |
| *Nihongo* หรือ *Nippongo* ("ภาษาญี่ปุ่น") เขียนด้วยคันจิ หนึ่งในอักขรวิธีของภาษาญี่ปุ่น |
| ออกเสียง | /nihoNɡo/, /niQpoNgo/: [ɲihoŋŋo], [ɲippoŋŋo] |
| ประเทศที่มีการพูด | ญี่ปุ่น |
| ชาติพันธุ์ | ชาวญี่ปุ่น (ยามาโตะ) |
| ผู้พูด | ประมาณ 125 ล้านคน (2022) |
| ตระกูลภาษา | ญี่ปุ่น
* **ภาษาญี่ปุ่น**
 |
| รูปแบบก่อนหน้า | ญี่ปุ่นเก่า
* ญี่ปุ่นสมัยกลางตอนต้น
	+ ญี่ปุ่นสมัยกลางตอนปลาย
		- ญี่ปุ่นสมัยใหม่ตอนต้น
 |
| ระบบการเขียน | * อักษรผสมระหว่างคันจิ (อักษรจีน) กับคานะ (ฮิรางานะ, คาตากานะ)
* อักษรเบรลล์ญี่ปุ่น
 |
| Signed forms | ภาษามือญี่ปุ่น |
| สถานภาพทางการ |
| ภาษาทางการของ |  ญี่ปุ่น (*โดยพฤตินัย*)  ปาเลา (ในรัฐอาเงาร์) |
| รหัสภาษา |
| ISO 639-1 | `ja` |
| ISO 639-2 | `jpn` |
| ISO 639-3 | `jpn` |
| *Glottolog* | `nucl1643`  ยกเว้นฮาจิโจ |
| Linguasphere | `45-CAA-a` |
|

**ภาษาญี่ปุ่น** (คันจิ: 日本語 ฮิรางานะ: にほんご／にっぽんご โรมาจิ: *Nihongo, Nippongo* ทับศัพท์: นิฮงโงะ, นิปปงโงะ, [ɲihoŋŋo, ɲippoŋŋo] ) เป็นภาษาราชการของประเทศญี่ปุ่นโดยพฤตินัย ปัจจุบันมีผู้ใช้เป็นภาษาแม่ทั่วโลกประมาณ 125 ล้านคนโดยเป็นผู้อาศัยอยู่ในประเทศญี่ปุ่นประมาณ 124 ล้านคน และมีผู้ใช้เป็นภาษาที่สองประมาณ 120,000 คน นอกจากนี้ รัฐอาเงาร์ สาธารณรัฐปาเลา ยังได้กำหนดให้ภาษาญี่ปุ่นเป็นหนึ่งในภาษาราชการร่วมกับภาษาปาเลาและภาษาอังกฤษ

ภาษาญี่ปุ่นเป็นภาษารูปคำติดต่อที่มีลักษณะทางวากยสัมพันธ์หรือการเรียงลำดับคำในประโยคแบบ **ประธาน-กรรม-กริยา** (subject-object-verb: SOV) แม้ว่าที่จริงแล้วลำดับคำจะมีความยืดหยุ่นในระดับหนึ่งก็ตาม มีโครงสร้างพยางค์ที่ไม่ซับซ้อนและส่วนใหญ่เป็นพยางค์เปิด (open syllable) คำศัพท์ที่ใช้ในภาษาญี่ปุ่นมีทั้งคำญี่ปุ่นดั้งเดิม เรียกว่า "วาโงะ" (ญี่ปุ่น: 和語 โรมาจิ: *Wago*) คำที่มาจากภาษาจีน เรียกว่า "คังโงะ" (ญี่ปุ่น: 漢語 โรมาจิ: *Kango*) คำที่มาจากภาษาต่างประเทศ เรียกว่า "ไกไรโงะ" (ญี่ปุ่น: 外来語 โรมาจิ: *Gairaigo*) และคำที่ประกอบด้วยคำจากสองประเภทขึ้นไป เรียกว่า "คนชูโงะ" (ญี่ปุ่น: 混種語 โรมาจิ: *Konshugo*) ภาษาญี่ปุ่นมีระบบการเขียนที่ใช้อักษรหลายประเภทร่วมกัน ได้แก่ อักษรฮิรางานะและอักษรคาตากานะ (พัฒนามาจากอักษรมันโยงานะ) เป็นตัวอักษรแสดงหน่วยเสียง (phonograph) ระดับพยางค์ และอักษรคันจิซึ่งเป็นตัวอักษรแสดงหน่วยคำ (logograph) ส่วนอักษรโรมันหรือโรมาจินั้นปัจจุบันมีการใช้ที่จำกัด เช่น ข้อความบนป้ายสาธารณะตามท้องถนน ชื่อและนามสกุลบนหนังสือเดินทาง และการป้อนข้อมูลเข้าคอมพิวเตอร์

## ระบบเสียง

### เสียงสระ

ตำแหน่งลิ้นของเสียงสระในภาษาญี่ปุ่น
แผนภาพไดอะแกรมแสดงช่องปากมนุษย์ บริเวณด้านซ้ายของไดอะแกรมเป็นบริเวณที่ใกล้กับฟันและริมฝีปาก บริเวณด้านขวาของไดอะแกรมเป็นบริเวณที่ใกล้กับช่องคอ จุดสีดำแสดงตำแหน่งที่ลิ้นยกตัวขึ้นระหว่างการออกเสียงสระ

|  | **สระหน้า (front)** | **สระกลาง (central)** | **สระหลัง (back)** |
| --- | --- | --- | --- |
| **สระปิด (close)** | i |  | u |
| **สระระดับกลาง (mid)** | e |  | o |
| **สระเปิด (open)** |  | a |  |

* หน่วยเสียง /i/ ในการออกเสียงจริงระดับลิ้นจะลดต่ำลงมาเล็กน้อย อาจเขียนเป็นสัทอักษรให้ละเอียดขึ้นได้ว่า [i̞]
* หน่วยเสียง /e/ ในการออกเสียงจริงระดับลิ้นจะลดต่ำลงมาอยู่ระหว่างเสียง [e] กับ [ɛ] อาจเขียนเป็นสัทอักษรให้ละเอียดขึ้นได้ว่า [e̞]
* หน่วยเสียง /a/ ในการออกเสียงจริงตำแหน่งลิ้นจะอยู่ระหว่างเสียง [a] กับ [ɑ] อาจเขียนเป็นสัทอักษรให้ละเอียดขึ้นได้ว่า [a̠]
* หน่วยเสียง /o/ ในการออกเสียงจริงตำแหน่งลิ้นจะลดต่ำลงมาอยู่ระหว่างเสียง [o] กับ [ɔ] อาจเขียนเป็นสัทอักษรให้ละเอียดได้ขึ้นว่า [o̞]
* หน่วยเสียง /u/ ในสำเนียงโตเกียวมีความแตกต่างจากเสียง [u] คือ ริมฝีปากไม่ห่อกลม กล่าวคือ ริมฝีปากจะผ่อนคลายแต่ไม่ถึงขั้นเหยียดริมฝีปากแบบ /i/ แม้ว่าอาจจะมีการหดริมฝีปาก (lip compression) กรณีที่ออกเสียงช้า ๆ อย่างระมัดระวังบ้างก็ตาม อีกทั้งตำแหน่งลิ้นเยื้องมาข้างหน้าค่อนข้างมาก (โดยเฉพาะเมื่อตามหลังเสียงพยัญชนะ [s] [t͡s] [d͡z] [z] ตำแหน่งลิ้นจะเยื้องไปข้างหน้ามากยิ่งขึ้น) ดังนั้นจึงอาจเขียนสัทอักษรโดยละเอียดได้ว่า [ɯ̈] อย่างไรก็ตาม เมื่อคำนึงถึงเรื่องความแปลกเด่น (markedness) ที่ไม่สอดคล้องกันแล้ว กล่าวคือ โดยทั่วไปภาษาใดที่มีหน่วยเสียง /ɯ/ ซึ่งเป็นสมาชิกเสียงสระมาตรฐานชุดรอง ภาษานั้นก็ควรมีหน่วยเสียง /u/ ซึ่งเป็นสมาชิกเสียงสระมาตรฐานชุดหลักด้วย ไม่ควรจะมีเพียงแค่หน่วยเสียง /ɯ/ โดยไม่มีหน่วยเสียง /u/ ดังนั้นเพื่อให้เกิดความประสานทางรูปแบบของการแจกแจง (หน่วยเสียงสระทั้ง 5 เสียงเป็นสมาชิกเสียงสระมาตรฐานชุดหลักเหมือนกันทั้งหมด) เราจึงควรเลือกเสียง [u] ขึ้นมาเป็นตัวแทนของหน่วยเสียงมากกว่าเสียง [ɯ] ดังที่แสดงในตารางข้างต้น
* ความยาวของเสียงสระมีหน้าที่ในการแยกความหมาย เช่น เสียงสระ /i/ สั้น-ยาวในคำว่า *ojiisan* /ozisaN/ "ลุง, น้าหรืออาเพศชาย" เทียบกับ *ojiisan* /oziːsaN/ "ตา, ปู่, ชายสูงอายุ" หรือเสียงสระ /u/ สั้น-ยาวในคำว่า *tsuki* /tuki/ "พระจันทร์" เทียบกับ *tsūki* /tuːki/ "กระแสลม" อย่างไรก็ตาม นักภาษาศาสตร์ยังคงเห็นไม่ตรงกันว่าระบบเสียงภาษาญี่ปุ่นมีหน่วยเสียงสระยาว /aː/ /iː/ /uː/ /eː/ /oː/ หรือไม่ ทั้งนี้ กลุ่มที่ไม่เห็นด้วยมักกำหนดให้มีหน่วยเสียงพิเศษ เช่น /R/ หรือ /H/ ตามหลังเสียงสระสั้น เช่น *ojiisan →* /oziRsaN/ หรือ /oziHsaN/, *tsūki* → /tuRki/ หรือ /tuHki/

### เสียงพยัญชนะ

|  | ฐานริมฝีปากทั้งสอง | ฐานปุ่มเหงือก | ฐานปุ่มเหงือก-เพดานแข็ง | ฐานเพดานแข็ง | ฐานเพดานอ่อน | ฐานลิ้นไก่ | ฐานเส้นเสียง |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| เสียงนาสิก | m | n | (ɲ) |  | (ŋ) | (ɴ) |  |
| เสียงกัก | p  b | t  d |  |  | k  g |  | (ʔ) |
| เสียงกักเสียดแทรก |  | (t͡s)  (d͡z) | (t͡ɕ)  (d͡ʑ) |  |  |  |  |
| เสียงเสียดแทรก | (ɸ) | s  z | ɕ  ʑ | (ç) |  |  | h |
| เสียงลิ้นกระทบ |  | ɾ |  |  |  |  |  |
| เสียงเปิด (เสียงเลื่อน) |  |  |  | j | ɰ   (w) |  |  |

* สัทอักษรที่อยู่ในวงเล็บเป็นหน่วยเสียงย่อย (เสียงแปร) ของหน่วยเสียงใดหน่วยเสียงหนึ่ง
* เสียงกัก ไม่ก้อง /p, t, k/ เมื่อปรากฏในตำแหน่งต้นคำอาจมีการพ่นลม (aspiration) ตามมาหลังจากปลดปล่อยการกัก เป็นเสียงแปรอิสระ (ไม่มีหน้าที่ในการแยกความหมาย) เขียนเป็นสัทอักษรโดยละเอียดได้ว่า [pʰ, tʰ, kʰ]
* หน่วยเสียง /t/ (เสียงกัก ปุ่มเหงือก ไม่ก้อง) จะออกเสียงเป็น [t͡ɕ] (เสียงกักเสียดแทรก ปุ่มเหงือก-เพดานแข็ง ไม่ก้อง) เมื่อตามด้วยเสียงสระ /i/ และจะออกเสียงเป็น [t͡s] (เสียงกักเสียดแทรก ปุ่มเหงือก ไม่ก้อง) เมื่อตามด้วยเสียงสระ /u/
* เสียง [ʔ] (เสียงกัก เส้นเสียง) พบได้ในตำแหน่งท้ายคำ เช่น 「あっ」「あれっ」
* หน่วยเสียง /n/ (เสียงนาสิก ปุ่มเหงือก) จะออกเสียงเป็น [ɲ] (เสียงนาสิก เพดานแข็ง) เมื่อตามด้วยเสียงสระ /i/ หรือเสียงพยัญชนะ /j/
* หน่วยเสียง /g/ (เสียงกัก เพดานอ่อน ก้อง) เมื่ออยู่ตำแหน่งที่ไม่ใช่ต้นคำอาจจะออกเสียงเป็น [ŋ] (เสียงนาสิก เพดานอ่อน) หรือ [ɣ] (เสียงเสียดแทรก เพดานอ่อน ก้อง)
* หน่วยเสียง /ɾ/ (เสียงลิ้นกระทบ ปุ่มเหงือก) เมื่ออยู่ต้นคำอาจจะออกเสียงเป็น /l/ (เสียงเปิดข้างลิ้น ปุ่มเหงือก) และอาจพบการออกเสียงเป็น [r] (เสียงรัว ปุ่มเหงือก) ในคนบางกลุ่ม เช่น ชาวเอโดะ (ญี่ปุ่น: 江戸っ子 โรมาจิ: *Edokko* ทับศัพท์: เอดกโกะ) ทั้งนี้ ตำราบางเล่มใช้ตัวอักษร /r/ แทน /ɾ/ เพื่อความสะดวก
* หน่วยเสียง /h/ (เสียงเสียดแทรก เส้นเสียง ไม่ก้อง) จะออกเสียงเป็น [ç] (เสียงเสียดแทรก เพดานแข็ง ไม่ก้อง) เมื่อตามด้วยเสียงสระ /i/ และจะออกเสียงเป็น [ɸ] (เสียงเสียดแทรก ริมฝีปาก ไม่ก้อง) เมื่อตามด้วยเสียงสระ /u/ และอาจจะออกเสียงเป็น [ɦ] (เสียงเสียดแทรก เส้นเสียง ก้อง) หรือ [x] (เสียงเสียดแทรก เพดานอ่อน ไม่ก้อง) ได้ในบางสภาพแวดล้อม
* หน่วยเสียง /s/ (เสียงเสียดแทรก ปุ่มเหงือก ไม่ก้อง) จะออกเสียงเป็น [ɕ] (เสียงเสียดแทรก ปุ่มเหงือก-เพดานแข็ง ไม่ก้อง) เมื่อตามด้วยเสียงสระ /i/ หรือเสียงพยัญชนะ /j/
* หน่วยเสียง /z/ (เสียงเสียดแทรก ปุ่มเหงือก ก้อง) กรณีที่ตามด้วยเสียงสระ /i/ หรือเสียงพยัญชนะ /j/ จะออกเสียงเป็น [d͡ʑ] (เสียงกักเสียดแทรก ปุ่มเหงือก-เพดานแข็ง ก้อง) หรือ [ʑ] (เสียงเสียดแทรก ปุ่มเหงือก-เพดานแข็ง ก้อง) ส่วนกรณีที่ตามด้วยเสียงสระอื่น ๆ จะออกเสียงเป็น [d͡z] (เสียงกักเสียดแทรก ปุ่มเหงือก ก้อง) หรือ [z] (เสียงเสียดแทรก ปุ่มเหงือก ก้อง)
* หน่วยเสียง /j/ (เสียงเปิด เพดานแข็ง) จะปรากฏหน้าเสียงสระ /u /o/ /a/ และไม่ปรากฏหน้าเสียงสระ /i/ /e/ ทั้งนี้ ตำราบางเล่มใช้ตัวอักษร /y/ แทน /j/ เพื่อความสะดวก
* หน่วยเสียง /ɰ/ (เสียงเปิด เพดานอ่อน) จะปรากฏหน้าเสียงสระ /a/ เท่านั้น และมีเสียง [w] (เสียงเปิด ริมฝีปาก-เพดานอ่อน ก้อง) เป็นเสียงแปรอิสระ ทั้งนี้ ตำราบางเล่มใช้ตัวอักษร /w/ แทน /ɰ/ เพื่อความสะดวก
* ส่วนอื่น ๆ ของบทความนี้จะใช้ /r/ แทน /ɾ/, ใช้ /y/ แทน /j/ และใช้ /w/ แทน /ɰ/ เมื่อกล่าวถึงหน่วยเสียงด้วยเหตุผลเรื่องความสะดวกเช่นกัน

### เสียงพยัญชนะควบกล้ำ

เสียงพยัญชนะควบกล้ำ (consonant cluster) ในภาษาญี่ปุ่นปรากฏเฉพาะตำแหน่งต้นพยางค์ สามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ประเภท คือ /Cy/ กับ /Cw/

* **/Cy/** คือ เสียงพยัญชนะควบกล้ำที่ตำแหน่งที่สองเป็นเสียงเลื่อน /y/ ในระบบการเขียนปัจจุบันแทนเสียงด้วยตัวอักษร 「や・ゆ・よ」／「ヤ・ユ・ヨ」 ขนาดเล็ก: 「ゃ・ゅ・ょ」／「ャ・ュ・ョ」เช่น 「き**ゃ**」（/k**y**a/），「に**ゅ**」（/n**y**u/），「ひ**ょ**」（h**y**o） เสียงพยัญชนะควบกล้ำชนิดนี้มีชื่อเรียกเป็นภาษาญี่ปุ่นว่า "ไคโยอง" (ญี่ปุ่น: 開拗音 โรมาจิ: *Kaiyōon*)
* **/Cw/** คือ เสียงพยัญชนะควบกล้ำที่ตำแหน่งที่สองเป็นเสียงเลื่อน /w/ ปัจจุบันเสียงนี้ได้สูญไปจากระบบเสียงภาษาญี่ปุ่น (ภาษากลาง) แล้ว แม้จะยังคงมีเหลือให้เห็นในการสะกดคำวิสามานยนามบางคำก็ตาม เช่น ชื่อมหาวิทยาลัย "K**w**ansei Gakuin University" อย่างไรก็ตาม ภาษาถิ่นบางถิ่นยังคงมีเสียงพยัญชนะควบกล้ำชนิดนี้อยู่ เสียงพยัญชนะควบกล้ำชนิดนี้มีชื่อเรียกเป็นภาษาญี่ปุ่นว่า "โกโยอง" (ญี่ปุ่น: 合拗音 โรมาจิ: *Gōyōon*)

### เสียงพยัญชนะท้ายนาสิก

เขียนแทนหน่วยเสียงได้ด้วยอักษร N ใหญ่ (/N/) เป็นเสียงที่ปรากฏในตำแหน่งท้ายพยางค์และมีการกลมกลืนเสียง (assimilation) กับเสียงที่อยู่รอบข้าง ในระบบการเขียนปัจจุบันแทนเสียงด้วยตัวอักษร 「ん」／「ン」 เสียงพยัญชนะท้ายนาสิกแบ่งเป็นหน่วยเสียงย่อยได้ดังนี้

|  | ตัวอย่างคำ | ระดับหน่วยเสียง | เสียงโดยละเอียด | ความหมาย |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| เสียงนาสิก ริมฝีปาก: [m] | 散歩（さ**ん**ぽ） | /saNpo/ | [sa**mː**po] | เดินเล่น |
| เสียงนาสิก ปุ่มเหงือก: [n] | 本当（ほ**ん**とう） | /hoNtoː/ | [ho**nː**toː] | จริง |
| เสียงนาสิก (หน้า) เพดานแข็ง: [ɲ] | 筋肉（き**ん**にく） | /kiNniku/ | [kʲi**ɲː**ɲikɯ] | กล้ามเนื้อ |
| เสียงนาสิก เพดานอ่อน: [ŋ] | 頑固（がんこ） | /gaNko/ | [ga**ŋː**ko] | ดื้อรั้น |
| เสียงนาสิก ลิ้นไก่: [ɴ] | 不満（ふま**ん**） | /humaN/ | [ɸɯma**ɴː**] | ไม่พอใจ |
| เสียงสระนาสิก: [Ṽ] | 千円（せ**ん**えん） | /seNen/ | [se**ẽ**eŋː] | หนึ่งพันเยน |

1. จะออกเสียงเป็น [m] เมื่อตามด้วยเสียงพยัญชนะริมฝีปากที่มีการปิดฐานกรณ์: [p, b, m]
2. จะออกเสียงเป็น [n] เมื่อตามด้วยเสียงพยัญชนปุ่มเหงือกที่มีการปิดฐานกรณ์: [t, d, n, t͡s, d͡z, ɾ]
3. จะออกเสียงเป็น [ɲ] เมื่อตามด้วยเสียงพยัญชนะ (หน้า) เพดานแข็งที่มีการปิดฐานกรณ์: [t͡ɕ, d͡z, ɲ]
4. จะออกเสียงเป็น [ŋ] เมื่อตามด้วยเสียงพยัญชนะเพดานอ่อนที่มีการปิดฐานกรณ์: [k, g, ŋ]
5. จะออกเสียงเป็น [ŋ] หรือ [ɴ] เมื่อไม่มีเสียงอะไรตามมา (เช่น เมื่อพูดจบหรือเว้นช่วงระหว่างพูด)
6. จะออกเสียงเป็นเสียงสระนาสิก (nasal vowel) เมื่อตามด้วยเสียงที่ไม่มีการปิดฐานกรณ์ โดยอาจจะออกเป็นเสียง [ã, ĩ, ɯ̃, ẽ] หรือ [õ] ขึ้นอยู่กับเสียงรอบข้าง (หากพูดช้า ๆ อาจจะเป็นเสียง [ŋ] หรือ [ɴ])

### เสียงพยัญชนะซ้ำ

เขียนแทนหน่วยเสียงได้ด้วยอักษร Q ใหญ่ (/Q/) เป็นเสียงที่ปรากฏในตำแหน่งท้ายพยางค์และออกเสียงโดยซ้ำเสียงพยัญชนะต้นของพยางค์ถัดไปตามกระบวนการทางสัทวิทยาที่เรียกว่าการซ้ำเสียง (gemination) ทำให้เสียงพยัญชนะเหล่านี้กลายเป็นเสียงพยัญชนะยาว (long consonant) ในระบบการเขียนปัจจุบันแทนเสียงด้วยตัวอักษร 「つ」／「ツ」 ขนาดเล็ก: 「っ」／「ッ」

| เสียงพยัญชนะที่ซ้ำ | ตัวอย่างคำ | ระดับหน่วยเสียง | เสียงโดยละเอียด | ความหมาย |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| เสียงกัก ริมฝีปาก ไม่ก้อง: [p] | 一歩（い**っ**ぽ） | /iQpo/ | [i**pː**o] | หนึ่งก้าว |
| เสียงกัก ปุ่มเหงือก ไม่ก้อง: [t] | 夫（お**っ**と） | /oQto/ | [o**tː**o] | สามี |
| เสียงกัก เพดานอ่อน ไม่ก้อง: [k] | 真っ赤（ま**っ**か） | /maQka/ | [ma**kː**a] | สีแดงสด |
| เสียงเสียดแทรก ปุ่มเหงือก ไม่ก้อง: [s] | 実際（じ**っ**さい） | /zyiQsai/ | [d͡ʑi**sː**ai̯] | ความเป็นจริง |
| เสียงเสียดแทรก ปุ่มเหงือก-เพดานแข็ง ไม่ก้อง: [ɕ] | 雑誌（ざ**っ**し） | /zaQsi/ | [d͡za**ɕː**i] | นิตยสาร |

โดยปกติแล้ว เสียงพยัญชนะซ้ำ /Q/ เป็นปรากฏการณ์ที่เกิดกับเสียงพยัญชนะไม่ก้องเท่านั้น ยกเว้นคำทับศัพท์ภาษาต่างประเทศบางคำที่อาจจะพบการซ้ำเสียงพยัญชนะก้อง อีกทั้งยังพบการซ้ำเสียงพยัญชนะเสียดแทรก [ɸ, ç, h] (เสียงพยัญชนะของอักษรวรรค は) ในคำทับศัพท์ภาษาต่างประเทศบางคำด้วย

เสียงพยัญชนะซ้ำ /Q/ ที่ปรากฏเพิ่มเติมด้วยอิทธิพลของภาษาต่างประเทศ| เสียงพยัญชนะที่ซ้ำ | ตัวอย่างคำ | ระดับหน่วยเสียง | เสียงโดยละเอียด | ความหมาย |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| เสียงกัก ริมฝีปาก ก้อง: [b] | ウェ**ッ**ブ | /weQbu/ | [we**bː**ɯ] | เว็บ (ภาษาอังกฤษ: "web") |
| เสียงกัก ปุ่มเหงือก ก้อง: [d] | ベ**ッ**ド | /beQdo/ | [be**dː**o] | เตียงนอน (ภาษาอังกฤษ: "bed") |
| เสียงกัก เพดานอ่อน ก้อง: [g] | バ**ッ**グ | /baQgu/ | [ba**gː**ɯ] | กระเป๋า (ภาษาอังกฤษ: "bag") |
| เสียงเสียดแทรก ริมฝีปาก ไม่ก้อง: [ɸ] | ワ**ッ**フル | /waQfuru/ | [wa**ɸː**ɯɾɯ] | ขนมรังผึ้ง (ภาษาอังกฤษ: "waffle") |
| เสียงเสียดแทรก เพดานแข็ง ไม่ก้อง: [ç] | チューリ**ッ**ヒ | /tyuːriQhi/ | [t͡ɕɯː**çː**i] | เมืองซือริช (ภาษาเยอรมัน: "Zürich") |
| เสียงเสียดแทรก เส้นเสียง ไม่ก้อง: [h] | マ**ッ**ハ | /maQha/ | [ma**hː**a] | เลขมัค (ภาษาเยอรมัน: "Mach") |

อย่างไรก็ตาม คนญี่ปุ่นมีแนวโน้มที่จะออกเสียงโดยเปลี่ยนจากเสียงก้องเป็นเสียงไม่ก้องอยู่หลายคำ เช่น [be**dː**o] → [be**tː**o], [ba**gː**ɯ] → [ba**kː**ɯ] บ่อยครั้งที่ป้ายหรือโฆษณาสะกดคำโดยใช้อักษรเสียงไม่ก้องแทน เช่น 「バッ**グ**」 เป็น 「バッ**ク**」

### เสียงของอักษรคานะ

| -a | -i | -u | -e | -o | -ya | -yu | -yo |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| あ
a
[a] | い
i
[i] | う
u
[ɯ] | え
e
[e] | お
o
[o] |  |  |  |
| か
ka
[ka] | き
ki
[kʲi] | く
ku
[kɯ] | け
ke
[ke] | こ
ko
[ko] | きゃ
kya
[kja] | きゅ
kyu
[kjɯ] | きょ
kyo
[kjo] |
| さ
sa
[sa] | し
si
[ɕi] | す
su
[sɯ] | せ
se
[se] | そ
so
[so] | しゃ
sya
[ɕa] | しゅ
syu
[ɕɯ] | しょ
syo
[ɕo] |
| た
ta
[ta] | ち
ti
[t͡ɕi] | つ
tu
[t͡sɯ] | て
te
[te] | と
to
[to] | ちゃ
tya
[t͡ɕa] | ちゅ
tyu
[t͡ɕɯ] | ちょ
tyo
[t͡ɕo] |
| な
na
[na] | に
ni
[ɲi] | ぬ
nu
[nɯ] | ね
ne
[ne] | の
no
[no] | にゃ
nya
[ɲa] | にゅ
nyu
[ɲɯ] | にょ
nyo
[ɲo] |
| は
ha
[ha] | ひ
hi
[çi] | ふ
hu
[ɸɯ] | へ
he
[he] | ほ
ho
[ho] | ひゃ
hya
[ça] | ひゅ
hyu
[çɯ] | ひょ
hyo
[ço] |
| ま
ma
[ma] | み
mi
[mʲi] | む
mu
[mɯ] | め
me
[me] | も
mo
[mo] | みゃ
mya
[mja] | みゅ
myu
[mjɯ] | みょ
myo
[mjo] |
| や
ya
[ja] |  | ゆ
yu
[jɯ] |  | よ
yo
[jo] |  |  |  |
| ら
ra
[ɾa] | り
ri
[ɾʲi] | る
ru
[ɾɯ] | れ
re
[ɾe] | ろ
ro
[ɾo] | りゃ
rya
[ɾja] | りゅ
ryu
[ɾjɯ] | りょ
ryo
[ɾjo] |
| わ
wa
[ɰa] |  |  |  | （を）
*(o)*
*([o])* |  |  |  |
| が
ga
[ga/ŋa] | ぎ
gi
[gʲi/ŋʲi] | ぐ
gu
[gɯ/ŋɯ] | げ
ge
[ge/ŋe] | ご
go
[go/ŋo] | ぎゃ
gya
[gja/ŋja] | ぎゅ
gyu
[gjɯ/ŋjɯ] | ぎょ
gyo
[gjo/ŋjo] |
| ざ
za
[d͡za/za] | じ
zi
[d͡ʑi/ʑi] | ず
zu
[d͡zɯ/zɯ] | ぜ
ze
[d͡ze/ze] | ぞ
zo
[d͡zo/zo] | じゃ
zya
[d͡ʑa/ʑa] | じゅ
zyu
[d͡ʑɯ/ʑɯ] | じょ
zyo
[d͡ʑo/ʑo] |
| だ
da
[da] | （ぢ）
*(zi)*
*([d͡ʑi/ʑi])* | （づ）
*(zu)*
*([d͡zɯ/zɯ])* | で
de
[de] | ど
do
[do] | （ぢゃ）
*(zya)*
*([d͡ʑa/ʑa])* | （ぢゅ）
*(zyu)*
*([d͡ʑɯ/ʑɯ])* | （ぢょ）
*(zyo)*
*([d͡ʑo/ʑo])* |
| ば
ba
[ba] | び
bi
[bʲi] | ぶ
bu
[bɯ] | べ
be
[be] | ぼ
bo
[bo] | びゃ
bya
[bja] | びゅ
byu
[bjɯ] | びょ
byo
[bjo] |
| ぱ
pa
[pa] | ぴ
pi
[pʲi] | ぷ
pu
[pɯ] | ぺ
pe
[pe] | ぽ
po
[po] | ぴゃ
pya
[pja] | ぴゅ
pyu
[pjɯ] | ぴょ
pyo
[pjo] |

**หน่วยเสียงอื่น ๆ**| ん | หน่วยเสียงพยัญชนะท้ายนาสิก /N/ |
| っ | หน่วยเสียงพยัญชนะซ้ำ /Q/ |

* ตัวอักษร 「を」 ออกเสียงเหมือน 「お」
* ตัวอักษร 「ぢ」「ぢゃ」「ぢゅ」「ぢょ」「づ」 ออกเสียงเหมือน 「じ」「じゃ」「じゅ」「じょ」「ず」 ตามลำดับ
* มีนักภาษาศาสตร์บางกลุ่มที่นับจำนวนหน่วยเสียงในภาษาญี่ปุ่นแตกต่างไปจากข้อมูลข้างต้น เช่น
	+ กลุ่มที่นับเสียง [ŋ] (เสียงนาสิก เพดานอ่อน) แยกจากหน่วยเสียง /g/ (เสียงกัก เพดานอ่อน ก้อง) ออกมาเป็นอีกหนึ่งหน่วยเสียง
	+ กลุ่มที่มองว่า [tʲi]（てぃ／ティ） กับ [tɯ]（とぅ／トゥ） ซึ่งใช้กับเฉพาะคำศัพท์ภาษาต่างประเทศ เช่น 「パーティー」 (อังกฤษ: *party*) 「タトゥー」 (อังกฤษ: *tattoo*) เป็นสมาชิกในระบบเสียงของภาษาญี่ปุ่นด้วย
	+ กลุ่มที่ไม่ยอมรับว่าภาษาญี่ปุ่นมีหน่วยเสียงพยัญชนะซ้ำ (Q)
	+ กลุ่มที่วิเคราะห์ว่ามีหน่วยเสียงยาว (R หรือ H) อยู่ในภาษาญี่ปุ่นด้วย
* เสียงพยัญชนะที่อยู่หน้าเสียงสระ /i/ จะมีการออกเสียงเพดานแข็ง (palatalization) ประกอบ โดยแบ่งระดับการยกลิ้นได้ 2 ระดับ
	1. ยกลิ้นส่วนหน้าขึ้นใกล้เพดานแข็งมากจนทำให้จุดกำเนิดเสียงเคลื่อนออกไปจากจุดเดิมจนต้องเปลี่ยนไปใช้สัทอักษรตัวอื่น เช่น /si/ → [ɕi] (เปลี่ยนจาก s เป็น ɕ)
	2. ยกลิ้นส่วนหน้าขึ้นใกล้เพดานแข็งแต่ไม่มากจนต้องถึงขั้นเปลี่ยนสัทอักษร เช่น /ki/ → [kʲi] (เพิ่มเครื่องหมาย [ʲ] เพื่อแสดงว่ามีการยกลิ้นส่วนหน้าประกอบเท่านั้น)

### การลดความก้องของเสียงสระ

**การลดความก้องของเสียงสระ** (ญี่ปุ่น: 母音無声化 โรมาจิ: *Boin-museika* อังกฤษ: vowel devoicing) พบได้ในภาษาญี่ปุ่นหลายถิ่นรวมถึงภาษากลาง (ภาษาโตเกียว) มักจะเกิดขึ้นเมื่อเสียงสระปิด (/i/ หรือ /u/) อยู่ระหว่างเสียงพยัญชนะไม่ก้องกับเสียงพยัญชนะไม่ก้อง เช่น

*(อักษรสีแดง คือ เสียงสระที่ลดความก้อง)*

| ตัวอย่างคำ | ระดับหน่วยเสียง | เสียงโดยละเอียด | ความหมาย | ตำแหน่งที่ลดความก้อง |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 近（ちか）い | /tikai/ | [**t͡ɕi̥k**ai̯] | ใกล้ | 「ち」：[t͡ɕi] → [t͡ɕi̥] |
| 起（お）きた | /oki-ta/ | [o**kʲi̥t**a] | ตื่นแล้ว | 「き」：[kʲi] → [kʲi̥] |
| 失敗（しっぱい） | /siQpai/ | [**ɕi̥pː**ai̯] | ผิดพลาด | 「し」：[ɕi] → [ɕi̥] |
| 学生（がくせい） | /gakuseː/ | [ga**kɯ̥s**eː] | นักเรียน, นิสิต-นักศึกษา | 「く」：[kɯ] → [kɯ̥] |
| 息子（むすこ） | /musuko/ | [mɯ**sɯ̥k**o] | ลูกชาย | 「す」：[sɯ] → [sɯ̥] |
| 机（つくえ） | /tukue/ | [**t͡sɯ̥k**ɯe] | โต๊ะ | 「つ」：[t͡sɯ] → [t͡sɯ̥] |

นอกจากนี้ การลดความก้องของเสียงสระมักจะเกิดขึ้นเมื่อเสียงสระปิดตามหลังเสียงพยัญชนะไม่ก้องและเป็นจังหวะที่ผู้พูดพูดจบหรือเว้นวรรค เช่น

| ตัวอย่างคำ | ระดับหน่วยเสียง | เสียงโดยละเอียด | ความหมาย | ตำแหน่งที่ลดความก้อง |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 秋（あき） | /aki/ | [a**kʲi̥**] | ฤดูใบไม้ร่วง | 「き」：[kʲi] → [kʲi̥] |
| お菓子（かし） | /okasi/ | [oka**ɕi̥**] | ขนม | 「し」：[ɕi] → [ɕi̥] |
| です | /desu/ | [de**sɯ̥**] | (คำกริยานุเคราะห์) | 「す」：[sɯ] → [sɯ̥] |
| ます | /masu/ | [ma**sɯ̥**] | (คำกริยานุเคราะห์) | 「す」：[sɯ] → [sɯ̥] |

โดยทั่วไป เจ้าของภาษามักจะเลี่ยงการลดความก้องแบบต่อเนื่องกัน ส่งผลให้มีเสียงสระปิดบางตำแหน่งไม่ลดความก้องแม้จะอยู่ในสภาพแวดล้อมตามเงื่อนไข แต่ก็เป็นไปได้ที่จะออกเสียงโดยลดความก้องเสียงสระปิดแบบต่อเนื่องกัน

| ตัวอย่างคำ | ระดับหน่วยเสียง | เสียงโดยละเอียด | ความหมาย | ตำแหน่งที่ลดความก้อง |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 復習（ふくしゅう） | /hukusyuu/ | [**ɸɯ̥k**ɯɕɯː] ~ [**ɸɯ̥kɯ̥ɕ**ɯː] | ทบทวน | 「ふ」：[ɸɯ] → [ɸɯ̥]
（「く」：[kɯ] → [kɯ̥]） |
| 知識（ちしき） | /tisiki/ | [t͡ɕi**ɕi̥kʲ**i] ~ [**t͡ɕi̥ɕi̥kʲ**i] | ความรู้ | 「し」：[ɕi → ɕi̥]
（「ち」：[t͡ɕi] → [t͡ɕi̥]）　 |
| 寄付金（きふきん） | /kihukiN/ | [kʲi**ɸɯ̥kʲ**iŋ] ~ [**kʲi̥ɸɯ̥kʲ**iŋ] | เงินบริจาค | 「ふ」：[ɸɯ] → [ɸɯ̥]
（「き」：[kʲi] → [kʲi̥]） |

อย่างไรก็ตาม การลดความก้องของเสียงสระอาจจะพบในเสียงสระที่ไม่ใช่สระปิดได้เช่นกัน

| ตัวอย่างคำ | ระดับหน่วยเสียง | เสียงโดยละเอียด | ความหมาย | ตำแหน่งที่ลดความก้อง |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ほこり | /hokori/ | [**ho̥k**oɾʲi] | ฝุ่น | 「ほ」：[ho[ → [ho̥] |
| かかる | /kakaru/ | [**kḁk**aɾɯ] | ใช้ (เวลา, เงิน) | 「か」：[ka] → [kḁ] |
| 心（こころ） | /kokoro/ | [**ko̥k**oɾo] | หัวใจ | 「こ」：[ko] → [ko̥] |

การลดความก้องของเสียงสระของคำศัพท์แต่ละคำสามารถตรวจสอบได้จากพจนานุกรมการออกเสียงภาษาญี่ปุ่น เช่น 『新明解（しんめいかい）日本語（にほんご）アクセント辞典（じてん）』 หรือ 『ＮＨＫ日本語発音（にほんごはつおん）アクセント新辞典（しんじてん）』 ทั้งนี้ ปรากฏการณ์นี้พบได้น้อยในภาษาญี่ปุ่นตะวันตก (Western Japanese)

### พยางค์และมอรา

#### พยางค์

พยางค์ในภาษาญี่ปุ่นสามารถแบ่งตามน้ำหนักของพยางค์ (syllable weight) ได้ดังนี้

|  |  |
| --- | --- |
| 1. | **พยางค์เบา (light syllable)** |
|  | พยางค์เบาในภาษาญี่ปุ่นประกอบด้วยเสียงสระสั้น จะมีเสียงพยัญชนะต้น/พยัญชนะต้นควบกล้ำหรือไม่ก็ได้ |
|  | ตัวอย่าง: /i/ (กระเพาะ), /su/ น้ำส้มสายชู, /tya/ ชา |
| 2. | **พยางค์หนัก (heavy syllable)** |
|  | พยางค์หนักในภาษาญี่ปุ่นประกอบด้วยเสียงสระยาวหรือเสียงสระสั้นที่มีเสียงพยัญชนะท้าย จะมีเสียงพยัญชนะต้น/พยัญชนะต้นควบกล้ำหรือไม่ก็ได้ |
|  | ตัวอย่าง: /oː/ (พระราชา), /zyuN/ (เกณฑ์) |
| 3. | **พยางค์หนักมาก (superheavy syllable)** |
|  | เป็นพยางค์ที่จำนวนหน่วยแยกส่วน (segment) มากกว่าจำนวนของหน่วยแยกส่วนในพยางค์เบาและพยางค์หนัก พยางค์ชนิดนี้มีเฉพาะในบางภาษาและองค์ประกอบของหน่วยส่วนแยกไม่ชัดเจนเพราะขึ้นอยู่กับลักษณะของพยางค์เบาและพยางค์หนักในภาษานั้น ๆ |
|  | ตัวอย่าง: /aːN/ (เสียงร้องไห้ของเด็กทารก), /roːN/ (เงินกู้) |

#### โครงสร้างพยางค์

| ชนิดพยางค์ | องค์ประกอบของพยางค์ | ตัวอย่างคำ | ระดับ หน่วยเสียง | ความหมาย |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| พยางค์เบา (light syllable) | *สระสั้น (V)* | 胃（い） | /**i**/ | กระเพาะ |
| 尾（お） | /**o**/ | หาง |
| *พยัญชนะต้น+สระสั้น (CV)* | 酢（す） | /**su**/ | น้ำส้มสายชู |
| 湯（ゆ） | /**yu**/ | น้ำร้อน |
| *พยัญชนะต้น+เสียงเลื่อน+สระสั้น (CyV)* | 茶（ちゃ） | /**tya**/ | ชา |
| 種（しゅ） | /**syu**/ | ชนิด, ประเภท |
| พยางค์หนัก (heavy syllables) | *สระยาว (Vː )* | 映画（えいが） | /**eː**.ga/ | ภาพยนตร์ |
| 王（おう） | /**oː**/ | พระราชา |
| *พยัญชนะต้น+สระยาว (CVː)* | お父（とう）さん | /o.**toː**.saN/ | คุณพ่อ |
| お兄（にい）さん | /o.**niː**.saN/ | พี่ชาย |
| *พยัญชนะต้น+เสียงเลื่อน+สระยาว (CyVː)* | 十（じゅう） | /**dyuː**/ | สิบ |
| 表（ひょう） | /**hyoː**/ | ตาราง |
| *สระสั้น+พยัญชนะท้ายนาสิก (VN)* | 案（あん） | /**aN**/ | ร่าง (เอกสาร) |
| 運（うん） | /**uN**/ | โชค |
| *พยัญชนะต้น+สระสั้น+พยัญชนะท้ายนาสิก (CVN)* | 万（まん） | /**maN**/ | หมื่น |
| 金（きん） | /**kiN**/ | ทอง |
| *พยัญชนะต้น+เสียงเลื่อน+สระสั้น+พยัญชนะท้ายนาสิก (CyVN)* | 準（じゅん） | /**zyuN**/ | เกณฑ์ |
| 赤（あか）ちゃん | /a.ka.**tyaN**/ | ทารก |
| *สระสั้น+พยัญชนะซ้ำ (VQ)* | 悪化（あっか） | /**aQ**.ka/ | เลวร้ายลง |
| 夫（おっと） | /**oQ**.to/ | สามี |
| *พยัญชนะต้น+สระสั้น+พยัญชนะซ้ำ (CVQ)* | 作家（さっか） | /**saQ**.ka/ | นักเขียน |
| 切手（きって） | /**kiQ**.te/ | ไปรษณียากร |
| *พยัญชนะต้น+เสียงเลื่อน+สระสั้น+พยัญชนะซ้ำ (CyVQ)* | 若干（じゃっかん） | /**zyaQ**.kaN/ | เพียงเล็กน้อย |
| 却下（却下） | /**kyaQ**.ka/ | ยกฟ้อง |
| พยางค์หนักมาก (superheavy syllable) | *สระยาว+พยัญชนะท้ายนาสิก (VːN)* | ああん | /**aːN**/ | เสียงร้องไห้ของเด็กทารก |
| *พยัญชนะต้น+สระยาว+พยัญชนะท้ายนาสิก (CVːN)* | ローン | /**roːN**/ | เงินกู้ |
| *พยัญชนะต้น+เสียงเลื่อน+สระยาว+พยัญชนะท้ายนาสิก (CyVːN)* | コミューン | /ko.**myuːN**/ | พูดคุยกันอย่างสนิทสนม |
| *สระยาว+พยัญชนะซ้อน (VːQ)* | いいって | /**iːt**.te/ | "ไม่เป็นไรหรอก" |
| *พยัญชนะต้น+สระยาว+พยัญชนะซ้ำ (CVːQ)* | 凍（こお）った | /**koːQ**.ta/ | (น้ำ) แข็งตัว |
| *พยัญชนะต้น+เสียงเลื่อน+สระยาว+พยัญชนะซ้ำ (CyVːQ)* | ひゅうっと | /**hyuːQ**.to/ | (เสียงลมพัด) |

|  |
| --- |
| C หมายถึง เสียงพยัญชนะ (consonant) |
| V หมายถึง เสียงสระ (vowel) |
| y หมายถึง เสียงเลื่อน /y/ |
| N หมายถึง เสียงพยัญชนะท้ายนาสิก /N/ |
| Q หมายถึง เสียงพยัญชนะซ้ำ /Q/ |
| เครื่องหมาย ː ใช้แสดงเสียงยาว (long) |
| เครื่องหมาย . ใช้แสดงขอบเขตระหว่างพยางค์ (syllable boundary) |

#### มอรา

มอรา (ญี่ปุ่น: 拍 โรมาจิ: *Haku*) เป็นหน่วยการนับในระดับที่เล็กกว่าระดับคำตามทฤษฎีสัทวิทยาเน้นจังหวะ (metrical phonology) เป็นการนับช่วงความยาวของเสียงที่เท่า ๆ กัน และเป็นหน่วยพื้นฐานกำหนดจังหวะ (rhythm) ของคำและประโยคภาษาญี่ปุ่น จำนวนมอราของคำคำหนึ่งในภาษาญี่ปุ่นอาจจะเท่ากับจำนวนพยางค์หรือมากกว่าจำนวนพยางค์ โดยพยางค์เบา 1 พยางค์นับเป็น 1 มอรา พยางค์หนัก 1 พยางค์นับแยกเป็น 2 มอรา และพยางค์หนักมาก 1 พยางค์นับเป็น 3 มอรา เช่น คำว่า 「おばあさん」 (ย่า, ยาย) หากนับจำนวนพยางค์จะได้ 3 พยางค์ แต่หากนับจำนวนมอราจะได้ 5 มอรา

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| นับตามจำนวนพยางค์ | おばあさん | /o.baː.saN/ | (o|baː|saN) |
| นับตามจำนวนมอรา | おばあさん | /o.ba.a.sa.N/ | (o|ba|a|sa|N) |
| *(เครื่องหมาย "." ใช้แสดงขอบเขตระหว่างพยางค์หรือมอรา)* |

แม้ว่าเมื่อวัดค่าตามจริงแล้วมอราแต่ละมอราอาจจะไม่ได้เท่ากันในทางกายภาพ แต่เจ้าของภาษา (ในที่นี้คือผู้พูดภาษาญี่ปุ่น) ทั้งผู้พูดและผู้ฟังจะรับรู้ช่วงความยาวของของแต่ละมอราว่ายาวเท่า ๆ กัน (ความยาวทางจิตวิทยา)

ความแตกต่างระหว่างการนับจำนวนพยางค์กับจำนวนมอราของคำในภาษาญี่ปุ่นสามารถสรุปโดยสังเขปได้ดังนี้

1. เสียงสระสั้นทุกเสียง หรือเสียงพยัญชนะตามด้วยเสียงสระสั้น นับเป็น 1 พยางค์ และนับเป็น 1 มอราเท่ากัน

| ตัวอย่างคำ | นับตามพยางค์ | นับตามมอรา | ความหมาย | จำนวนพยางค์ต่อมอรา |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 駅（えき） | /e.ki/ | /e.ki/ | สถานีรถไฟ | 2:2 |
| さくら | /sa.ku.ra/ | /sa.ku.ra/ | ดอกซากุระ | 3:3 |
| 地下鉄（ちかてつ） | /ti.ka.te.tu/ | /ti.ka.te.tu/ | รถไฟใต้ดิน | 4:4 |

2. เสียงสระตามด้วยเสียงพยัญชนะท้ายนาสิก (/N/) หรือเสียงพยัญชนะและเสียงสระตามด้วยเสียงพยัญชนะท้ายนาสิก (/N/) นับเป็น 1 พยางค์ แต่นับแยกเป็น 2 มอรา คือ CV กับ N

| ตัวอย่างคำ | นับตามพยางค์ | นับตามมอรา | ความหมาย | จำนวนพยางค์ต่อมอรา |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 本（ほん） | /hoN/ | /ho.N/ | หนังสือ | 1:2 |
| 演技（えんぎ） | /eN.gi/ | /e.N.gi/ | การแสดง | 2:3 |
| オランダ | /o.raN.da/ | /o.ra.N.da | ประเทศเนเธอร์แลนด์ | 3:4 |

3. เสียงสระตามด้วยเสียงพยัญชนะซ้ำ (/Q/) หรือเสียงพยัญชนะและเสียงสระตามด้วยเสียงพยัญชนะซ้ำ (/Q/) นับเป็น 1 พยางค์ แต่นับแยกเป็น 2 มอรา คือ CV กับ Q

| ตัวอย่างคำ | นับตามพยางค์ | นับตามมอรา | ความหมาย | จำนวนพยางค์ต่อมอรา |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 切符（きっぷ） | /kiQ.pu/ | /ki.Q.pu/ | ตั๋ว | 2:3 |
| びっくり | /biQ.ku.ri/ | /bi.Q.ku.ri/ | ตกใจ | 3:4 |
| まっすぐ | /maQ.su.gu/ | /ma.Q.su.gu/ | ตรงไป | 3:4 |

4. เสียงสระยาว หรือเสียงพยัญชนะและเสียงสระยาว นับเป็น 1 พยางค์ แต่นับแยกเป็น 2 มอรา

| ตัวอย่างคำ | นับตามพยางค์ | นับตามมอรา | ความหมาย | จำนวนพยางค์ต่อมอรา |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 時計（とけい） | /to.keː/ | /to.ke.e/ | นาฬิกา | 2:3 |
| お母（かあ）さん | /o.kaː.saN/ | /o.ka.a.sa.N/ | คุณแม่ | 3:5 |
| お父（とう）さん | /o.toː.saN/ | /o.to.o.sa.N/ | คุณพ่อ | 3:5 |

5. เสียงสระประสมสองส่วน (diphthong) นับเป็น 1 พยางค์ แต่นับแยกเป็น 2 มอรา

| ตัวอย่างคำ | นับตามพยางค์ | นับตามมอรา | ความหมาย | จำนวนพยางค์ต่อมอรา |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 再会（さいかい） | /sai.kai/ | /sa.i.ka.i/ | การพบกันใหม่ | 2:4 |
| 社会（しゃかい） | /sya.kai/ | /sya.ka.i/ | สังคม | 2:3 |
| オイル | /oi.ru/ | /o.i.ru/ | น้ำมัน | 2:3 |

### ระดับเสียงแบบเสียงสูง-ต่ำ

**ระดับเสียงแบบเสียงสูง-ต่ำ** (ญี่ปุ่น: 高低アクセント โรมาจิ: *Kōtei-akusento* อังกฤษ: Pitch accent) เป็นหนึ่งในสัทลักษณะ (sound quality) ที่พบได้ในภาษาญี่ปุ่นหลายถิ่นรวมถึงภาษากลาง (ภาษาโตเกียว) จัดเป็นรูปแบบหนึ่งของ**การลงน้ำหนัก** (accent) คำหรือพยางค์ในถ้อยความให้มีความเด่นชัดขึ้น แตกต่างจากเสียงวรรณยุกต์ (tone) ตรงที่เสียงวรรณยุกต์เป็นระดับเสียงภายในพยางค์ (ต่ำ กลาง สูง ขึ้น ตก ฯลฯ ภายในพยางค์) ในขณะที่ระดับเสียงสูงต่ำในภาษาญี่ปุ่นเป็นระดับเสียงระหว่างมอรา (ต้องฟังเปรียบเทียบระหว่างมอราจึงจะทราบว่ามอราใดสูง มอราใดต่ำ)

#### ประเภทของระดับเสียงแบบเสียงสูง-ต่ำ

คำในภาษากลาง (ภาษาโตเกียว) สามารถแบ่งประเภทตาม**ตำแหน่งเสียงตก** (ตำแหน่งที่เสียงเริ่มลดระดับต่ำลง ภาษาญี่ปุ่นเรียกว่า 「下（さ）がり目（め）」) ได้ดังนี้

*(เครื่องหมาย 「＼」 ใช้เพื่อแสดงตำแหน่งเสียงตก　ส่วนเครื่องหมาย 「￣」 ใช้เพื่อแสดงว่าคำหรือหน่วยคำนั้นไม่มีตำแหน่งเสียงตก อักษรไม่เข้มใช้เพื่อแสดงว่ามอราดังกล่าวลดความก้องของเสียงสระ)*

1. คำที่มีตำแหน่งเสียงตกต้นคำ （ญี่ปุ่น: 頭高型（あたまだかがた） โรมาจิ: *Atama-daka-gata* ทับศัพท์: อาตามาดากางาตะ） มอราแรกเสียงจะสูง ถัดจากนั้นจะเริ่มลดระดับต่ำลง เช่น
	* 木：　［**キ＼**］　　　　　　เสียงลดระดับต่ำลงหลังจาก 「キ」
	* 猫：　［**ネ＼コ**］　　　　　เสียงลดระดับต่ำลงหลังจาก 「ネ」
	* 命：　［**イ＼ノチ**］　　　　เสียงลดระดับต่ำลงหลังจาก 「イ」
	* 埼玉：　［**サ＼イタマ**］　　　เสียงลดระดับต่ำลงหลังจาก 「サ」
2. คำที่มีตำแหน่งเสียงตกกลางคำ （ญี่ปุ่น: 中高型（なかだかがた） โรมาจิ: *Naka-daka-gata* ทับศัพท์: นากาดากางาตะ） เสียงจะสูงไปจนถึงตำแหน่งเสียงตก จากนั้นเสียงจะเริ่มลดระดับต่ำลง เช่น
	* あなた：　［**アナ＼タ**］　　　　เสียงลดระดับต่ำลงหลังจาก 「ナ」
	* 味噌汁：　［**ミソシ＼ル**］　　　เสียงลดระดับต่ำลงหลังจาก 「シ」
	* 飛行機：　［ヒ**コ＼ーキ**］　　　เสียงลดระดับต่ำลงหลังจาก 「コ」
	* 美術館：　［**ビジュ**ツ**＼カン**］　*หรือ* ［**ビジュ＼**ツ**カン**］　　เสียงลดระดับต่ำลงหลังจาก 「ツ」 หรือ 「ジュ」
3. คำที่มีตำแหน่งเสียงตกท้ายคำ （ญี่ปุ่น: 尾高型（おだかがた） โรมาจิ: *O-daka-gata* ทับศัพท์: โอดากางาตะ） เสียงจะสูงไปจนถึงท้ายคำ หากมีหน่วยคำ เช่น คำช่วย มาต่อท้าย เสียงจะเริ่มลดระดับต่ำลงตั้งแต่คำช่วยตัวดังกล่าว เช่น
	* 山：　［**ヤマ＼**］　　　　　เมื่อมีคำช่วย 「が」 มาต่อท้ายจะออกเสียงเป็น ［**ヤマ＼カ゚**］
	* 男：　［**オトコ＼**］　　　　เมื่อมีคำช่วย 「が」 มาต่อท้ายจะออกเสียงเป็น ［**オトコ＼カ゚**］
	* 妹：　［**イモート＼**］　　　เมื่อมีคำช่วย 「が」 มาต่อท้ายจะออกเสียงเป็น ［**イモート＼カ゚**］
4. คำที่ไม่มีตำแหน่งเสียงตก (แบบราบ) （ญี่ปุ่น: 平板型（へいばんがた） โรมาจิ: *Heiban-gata* ทับศัพท์: เฮบังงาตะ）
	* 魚：　［**サカナ￣**］　　　　เมื่อมีคำช่วย 「が」 มาต่อท้ายจะออกเสียงราบต่อเนื่องไป ［**サカナカ゚￣**］
	* 竹：　［**タケ￣**］　　　　　เมื่อมีคำช่วย 「が」 มาต่อท้ายจะออกเสียงราบต่อเนื่องไป ［**タケカ゚￣**］
	* 休日：　［**キュージツ￣**］　　เมื่อมีคำช่วย 「が」 มาต่อท้ายจะออกเสียงราบต่อเนื่องไป ［**キュージツカ゚￣**］

#### สัญลักษณ์แสดงตำแหน่งเสียงตก

ในอักขรวิธีของภาษาญี่ปุ่นไม่มีสัญลักษณ์ในการแสดงระดับเสียงแบบภาษาไทย (เครื่องหมายวรรณยุกต์) ดังนั้นในการแสดงตำแหน่งเสียงตกจึงจำเป็นต้องใช้สัญลักษณ์พิเศษบางอย่างซึ่งแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับข้อกำหนดของหนังสือหรือพจนานุกรมเล่มนั้น เช่น

| สัญลักษณ์ | ความหมาย | ตัวอย่าง | หนังสือหรือพจนานุกรมที่ใช้ |
| --- | --- | --- | --- |
| ［**＼**］，
［**￣**］ | ［**＼］* ใช้ระบุตำแหน่งเสียงตก
［**￣**］ ใช้ระบุว่าคำดังกล่าวไม่มีตำแหน่งเสียงตก | **ミソシ＼ルサカナ￣** | 『ＮＨＫ日本語発音（にほんごはつおん）アクセント新辞典（しんじてん）』 |
| ［↓］，
［○］ | ［↓］ ใช้ระบุตำแหน่งเสียงตก
［○］ ใช้ระบุว่าคำดังกล่าวไม่มีตำแหน่งเสียงตก | **みそし↓るさかな○** | 『小学館（しょうがくかん）　デジタル大辞泉（だいじせん）　物書堂版（ものかきどうばん）』 |
| ［┓］ หรือ 「❜」 | ［┓］ หรือ 「❜」 ใช้ระบุตำแหน่งเสียงตก
ไม่มีเครื่องหมายเมื่อไม่มีตำแหน่งเสียงตก | **みそし┓る**
（**みそし❜る**）
**さかな** | "การออกเสียงภาษาญี่ปุ่น จากทฤษฎีสู่ปฏิบัติ" (ยุพกา, 2018)
『日本語音声学入門（にほんごおんせいがくにゅうもん）』 (Saitō, 2015) |

นอกจากการใช้สัญลักษณ์ เช่น ［**＼**］ หรือ [ ┓ ] ในการแสดงตำแหน่งเสียงตก （下（さ）がり目（め）） ของคำศัพท์แล้ว ยังมีการใช้ตัวเลขในการแสดง**แกนเสียงสูง-ต่ำ** (มอราตัวสุดท้ายก่อนที่เสียงจะเริ่มลดระดับต่ำลง ภาษาญี่ปุ่นเรียกว่า アクセント核（かく）) เช่น ในพจนานุกรมภาษาญี่ปุ่น 『大辞林（だいじりん）』 หรือ 『新明解国語辞典（しんめいかいこくごじてん）』

*(สีน้ำเงินใช้แสดงตำแหน่งแกนเสียงสูง-ต่ำ)*

* **き（１）【木】** หมายถึง แกนเสียงสูง-ต่ำอยู่ที่มอราที่ 1 นั่นคือ 「き」：［**キ＼**］
* **いのち（１）【命】** หมายถึง แกนเสียงสูง-ต่ำอยู่ที่มอราที่ 1 นั่นคือ 「い」：［**イ＼ノチ**］
* **みそしる（３）【味噌汁】** หมายถึง แกนเสียงสูง-ต่ำอยู่ที่มอราที่ 3 นั่นคือ 「し」：［**ミソシ＼ル**］
* **ひこうき（２）【飛行機】** หมายถึง แกนเสียงสูง-ต่ำอยู่ที่มอราที่ 2 นั่นคือ 「こ」：［ヒ**コ＼ーキ**］
* **いもうと（４）【妹】** หมายถึง แกนเสียงสูง-ต่ำอยู่ที่มอราที่ 4 นั่นคือ 「と」：［**イモート＼**］
* **さかな（０）【魚】** หมายถึง ไม่มีแกนเสียงสูง-ต่ำ：［**サカナ￣**］

## ระบบการเขียน

ปัจจุบันภาษาญี่ปุ่นใช้ระบบการเขียนแบบผสมผสาน โดยใช้อักษรฮิรางานะและอักษรคาตากานะซึ่งเป็นตัวอักษรแสดงหน่วยเสียง (phonograph) ระดับพยางค์ และอักษรคันจิซึ่งเป็นตัวอักษรแสดงหน่วยคำ (logograph) ประโยคหนึ่งประโยคอาจมีอักษรทั้ง 3 ประเภทปะปนกัน

ประโยคตัวอย่าง 「朝食にハムエッグを食べました」 ("กินแฮมกับไข่เป็นอาหารเช้า")| ภาษาญี่ปุ่น | **朝食** | **に** | **ハムエッグ** | **を** | **食べ** | **まし** | **た** |
| โรมาจิ | chōshoku | ni | hamueggu | o | tabe | mashi | ta |
| ความหมาย | อาหารเช้า | (คำช่วย) | แฮมกับไข่ | (คำช่วย) | กิน | (แสดงความสุภาพ) | (อดีตกาลหรือการณ์ลักษณะสมบูรณ์) |

ประโยคข้างต้นประกอบด้วยตัวอักษรทั้ง 3 ประเภท สีเขียวคืออักษรฮิรางานะ สีน้ำเงินคืออักษรคาตากานะ และสีแดงคืออักษรคันจิ

### คันจิ

### ฮิรางานะและคาตากานะ

## ไวยากรณ์

### โครงสร้างประโยคพื้นฐาน

ลำดับของคำในประโยคภาษาญี่ปุ่นคือ ประธาน กรรม และกริยา โดยประธาน กรรม และส่วนอื่นๆ ในประโยคจะมี "คำช่วย" กำกับอยู่เพื่อบ่งบอกหน้าที่ของคำที่นำหน้า

โครงสร้างประโยคพื้นฐานในภาษาญี่ปุ่นประกอบด้วยหัวเรื่องและส่วนอธิบาย ตัวอย่างเช่น *Kochira wa Tanaka-san desu* (こちらは田中さんです) *kochira* แปลว่า "นี้" เป็นหัวเรื่องของประโยคเพราะมี *wa* กำกับอยู่ ส่วน *Tanaka-san desu* เป็นส่วนอธิบายของประโยค *desu* เป็นที่เติมท้ายคำนามเพื่อแสดงความสุภาพ ประโยคนี้แปลคร่าวๆ ได้ว่า "สำหรับคนนี้ เขาคือคุณทานากะ" ภาษาญี่ปุ่นมีความคล้ายกับภาษาในเอเชียหลายๆ ภาษาที่มักจะระบุหัวเรื่องของประโยคแยกจากประธาน กล่าวคือหัวเรื่องของประโยคไม่จำเป็นต้องเป็นประธานของประโยค ตัวอย่างเช่น *Zō wa hana-ga nagai desu*　(象は鼻が長いです) แปลตามตัวได้ว่า "สำหรับช้าง จมูก(ของพวกมัน)ยาว" หัวเรื่องของประโยคคือ *zō* (ช้าง) ในขณะที่ประธานของประโยคคือ *hana* (จมูก)

ภาษาญี่ปุ่นเป็นภาษาที่ชอบละคำ กล่าวคือ มักจะมีการละประธานหรือกรรมของประโยคที่เป็นที่รู้กันกันอยู่แล้ว นอกจากนี้ ชาวญี่ปุ่นยังรู้สึกว่าประโยคที่สั้นๆดีกว่าประโยคยาวๆโดยเฉพาะอย่างยิ่งในภาษาพูด ดังนั้นชาวญี่ปุ่นจึงมักจะละคำต่างๆในประโยคมากกว่าจะอ้างถึงมันด้วยคำสรรพนาม ตัวอย่างเช่น จากประโยคข้างบน *hana-ga nagai* ก็แปลได้ว่า "จมูก[ของช้าง]ยาว" โดยที่ไม่ต้องระบุหัวเรื่องของประโยคหากเป็นที่เข้าใจตรงกันว่ากำลังกล่าวถึงช้าง นอกจากนี้ กริยาเพียงตัวเดียวก็ถือว่าเป็นประโยคที่สมบูรณ์ได้ เช่น *Yatta!* แปลว่า "[ฉัน]ทำ[มันสำเร็จแล้ว]" คำคุณศัพท์เพียงตัวเดียวก็ถือว่าเป็นประโยคที่สมบูรณ์ได้เช่นกัน เช่น *Urayamashii!* แปลว่า "[ฉันรู้สึก]อิจฉา[มัน]"

แม้ว่าภาษาญี่ปุ่นจะมีคำบางคำที่ถือได้ว่าเป็นคำสรรพนาม แต่คนญี่ปุ่นก็ไม่ใช้คำสรรพนามบ่อยเท่ากับภาษากลุ่มอินโด-ยุโรเปียน ในทางกลับกัน คนญี่ปุ่นมักจะใช้กริยาพิเศษหรือกริยาช่วยเพื่อบ่งบอกทิศทางของการกระทำ เช่น "ล่าง" เพื่อบ่งบอกว่าการกระทำนี้เป็นการกระทำจากนอกกลุ่มที่เป็นผลประโยชน์ต่อในกลุ่ม และใช้คำว่า "บน" เพื่อบ่งบอกว่าเป็นการกระทำจากภายในกลุ่มที่เป็นประโยชน์ต่อนอกกลุ่ม ตัวอย่างเช่น *oshiete moratta* แปลว่า "[เขา/พวกเขา]อธิบายให้[ฉัน/พวกเรา]" ขณะที่ *oshiete ageta* แปลว่า "[ฉัน/พวกเรา]อธิบายให้[เขา/พวกเขา]" การใช้กริยาช่วยในลักษณะนี้ทำให้รู้ผู้กระทำและผู้ถูกกระทำได้เหมือนกับการใช้คำสรรพนามและคำบุพบทในภาษากลุ่มอินโด-ยุโรเปียน

คำสรรพนามในภาษาญี่ปุ่นมีลักษณะคล้ายคลึงกับคำนาม กล่าวคือ เราสามารถใช้คำขยายมาขยายคำสรรพนามได้ ซึ่งแตกต่างจากคำสรรพนามในภาษากลุ่มอินโด-ยุโรเปียนที่ไม่สามารถกระทำได้ เช่น

The amazed he ran down the street. (เขาที่กำลังงงวิ่งไปตามถนน)
ประโยคข้างบนนี้ไม่ถูกต้องตามหลักไวยากรณ์ภาษาอังกฤษ แต่ถือว่าถูกต้องตามหลักไวยากรณ์ภาษาญี่ปุ่น

驚いた彼は道を走っていた。 *Odoroita kare wa michi o hashitte itta.*
สาเหตุที่คำสรรพนามในภาษาญี่ปุ่นคล้ายคลึงกับคำนาม ส่วนหนึ่งเป็นเพราะคำสรรพนามบางคำมีต้นกำเนิดมาจากคำนาม เช่น *kimi* ที่แปลว่า "คุณ" แต่เดิมแปลว่า "เจ้านาย" และ *boku* ที่แปลว่า "ผม" แต่เดิมแปลว่า "ข้ารับใช้" ดังนั้น นักภาษาศาสตร์บางคนจึงไม่จัดว่าคำสรรพนามในภาษาญี่ปุ่นเป็นคำสรรพนามที่แท้จริง แต่เป็นคำนามที่ใช้อ้างอิง คนญี่ปุ่นจะใช้คำเรียกตัวเองในกรณีที่ต้องบอกว่าใครกำลังทำอะไรให้ใครเท่านั้น

คำสรรพนามที่ใช้เรียกตัวเองขึ้นอยู่กับเพศของผู้พูดและสถานการณ์ในขณะนั้น ในสถานการณ์ที่เป็นทางการ ผู้หญิงและผู้ชายสามารถใช้ *watashi* หรือ *watakushi* ได้ ส่วนในสถานการณ์ที่เป็นกันเอง ผู้ชายมักเรียกตัวเองว่า *ore* คำสรรพนามที่ใช้เรียกผู้ฟังนั้นขึ้นอยู่กับสถานภาพทางสังคมและความคุ้นเคยระหว่างผู้พูดกับผู้ฟัง คำบางคำอาจเป็นคำที่สุภาพในสถานการณ์หนึ่ง แต่อาจไม่สุภาพในอีกสถานการณ์หนึ่งก็ได้

ชาวญี่ปุ่นมักเรียกบุคคลด้วยตำแหน่งหน้าที่แทนการใช้สรรพนาม ตัวอย่าง เช่น นักเรียนเรียกอาจารย์ว่า *sensei* (先生, อาจารย์) ไม่ใช่ *anata* ซึ่งถือว่าไม่เหมาะสมเพราะคำว่า *anata* ใช้เรียกบุคคลที่มีสถานภาพเท่ากันหรือต่ำกว่าเท่านั้น

ชาวต่างชาติที่พูดภาษาญี่ปุ่นมักขึ้นต้นประโยคด้วยคำว่า *watashi-wa* แม้ว่าประโยคนี้จะถูกต้องตามหลักไวยากรณ์ แต่ก็ฟังดูแปลกมากสำหรับชาวญี่ปุ่น เปรียบเทียบเหมือนกับการใช้คำนามซ้ำๆในภาษาไทย เช่น "สมชายกำลังมา กรุณาทำข้าวผัดให้สมชายเพราะสมชายชอบข้าวผัด ฉันหวังว่าสมชายจะชอบชุดที่ฉันใส่อยู่ ..."

#### ตัวอย่างประโยค

|  |
| --- |
| **คำนาม 1 + は + คำนาม 2 + です。** |

มีความหมายว่า "คำนาม 1 นั้นคือ คำนาม 2" ตัวอย่างเช่น

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 私はソムチャイです。 | *Watashi wa Somuchai desu* | ฉันชื่อสมชาย |
| 私はタイ人です。 | *Watashi wa Taijin desu* | ฉันเป็นคนไทย |

ในโครงสร้างประโยคนี้ใช้ は (อ่านว่า วะ ไม่ใช่ ฮะ) เป็นคำช่วยใช้ชี้หัวข้อเรื่องที่กำลังจะพูด ในที่นี้คือ "ฉัน" ประโยคบอกเล่าสามารถเปลี่ยนให้เป็นประโยคคำถามเพื่อถามว่าใช่หรือไม่ โดยการเติม か ลงท้ายประโยค เวลาพูดให้ออกเสียงสูงท้ายประโยค ตัวอย่างเช่น

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| あなたは日本人ですか？ | *Anata wa Nihonjin desu ka?* | คุณเป็นคนญี่ปุ่นใช่หรือไม่ |
| いいえ、中国人です。 | *Iie, Chūgokujin desu* | ไม่ใช่, เป็นคนจีน |

**คำศัพท์**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 私 | *watashi* | ฉัน |
| あなた | *anata* | คุณ |
| タイ人 | *taijin* | คนไทย |
| 日本人 | *Nihonjin* | คนญี่ปุ่น |
| 中国人 | *Chūgokujin* | คนจีน |
| はい | *hai* | ใช่ |
| いいえ | *iie* | ไม่ใช่ |

|  |
| --- |
| **ประธาน + は + กรรม + を+ กริยา** |

มีความหมายว่า "ประธานกระทำกริยากับกรรม" ตัวอย่างเช่น

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 私はご飯を食べる。 | *Watashi wa gohan o taberu* | ฉันกินข้าว |
| 彼は本を読みます。 | *Kare wa hon o yomimasu* | เขาอ่านหนังสือ |

ในโครงสร้างประโยคนี้ จะเห็นว่าเราใช้คำช่วย を ต่อท้ายคำที่ทำหน้าที่เป็นกรรมของประโยค

**คำศัพท์**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ご飯 | *gohan* | ข้าว |
| 本 | *hon* | หนังสือ |
| 食べる | *taberu* | กิน |
| 読みます | *yomimasu* | อ่าน |
| 彼 | *kare* | เขา (ผู้ชาย) |

#### กริยารูปอดีต และปฏิเสธ

ภาษาญี่ปุ่นมีการผันรูปของกริยา เป็นไปตามกาล(Tense)เช่นเดียวกับภาษาอังกฤษ นอกจากนั้นในประโยคปฏิเสธมีการผันกริยาเพื่อแสดงความหมายว่า "ไม่" อีกด้วย หลักการผันกริยามีดังนี้

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **รูปปัจจุบัน บอกเล่า** | **รูปอดีต บอกเล่า** | **รูปปัจจุบัน ปฏิเสธ** | **รูปอดีต ปฏิเสธ** |
| ～ます | ～ました | ～ません | ～ませんでした |
| 食べます *tabemasu* | 食べました *tabemashita* | 食べません *tabemasen* | 食べませんでした *tabemasendeshita* |
| 飲みます *nomimasu* | 飲みました *nomimashita* | 飲みません *nomimasen* | 飲みませんでした *nomimasendeshita* |
| 見ます *mimasu* | 見ました *mimashita* | 見ません *mimasen* | 見ませんでした *mimasendeshita* |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 今日テレビを見ます。 | *Kyō terebi o mimasu* | วันนี้จะดูโทรทัศน์ |
| 昨日テレビを見ました。 | *Kinō terebi o mimashita* | เมื่อวานดูโทรทัศน์ |
| 今日テレビを見ません。 | *Kyō terebi o mimasen* | วันนี้จะไม่ดูโทรทัศน์ |
| 昨日テレビを見ませんでした。 | *Kinō terebi o mimasendeshita* | เมื่อวานไม่ได้ดูโทรทัศน์ |

**คำศัพท์**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 見ます | *mimasu* | ดู |
| テレビ | *terebi* | โทรทัศน์ |
| 今日 | *kyō* | วันนี้ |
| 昨日 | *kinō* | เมื่อวาน |

### คำนามและคำบ่งชี้

#### คำสรรพนาม

คำสรรพนามที่ใช้กันทั่วไป| บุคคลที่ | รูปทั่วไป | รูปสุภาพ | รูปยกย่อง |
| --- | --- | --- | --- |
| หนึ่ง | 僕 (*boku*, ผู้ชาย) あたし (*atashi*, ผู้หญิง) 俺(*ore*,ผู้ชาย) | 私 (*watashi*) | 私 (*watakushi*) |
| สอง | 君 (*kimi*) お前 (*omae*) | あなた (*anata*) そちら (*sochira*) | あなた様 (*anata-sama*) |
| สาม | 彼 (*kare*, ผู้ชาย) 彼女 (*kanojo*, ผู้หญิง) |

แม้ว่าตำราไวยากรณ์ภาษาญี่ปุ่นหลายเล่มจะกล่าวถึงคำสรรพนาม (代名詞 *ไดเมชิ*) แต่นั่นก็ไม่ใช่คำสรรพนามที่แท้จริง เพราะคำสรรพนามที่แท้จริงนั้นจะต้องไม่มีคำมาขยาย แต่ไดเมชิในภาษาญี่ปุ่นมีคำขยายได้ เช่น 背の高い彼女 (*se no takai kanojo* หมายถึง "เธอ" ที่มีคำว่า"สูง"มาขยาย) ปัจจุบันมีไดเมชิใหม่ๆเกิดขึ้นมากมาย ในขณะที่ไดเมชิเก่าๆก็กำลังหายไปอย่างรวดเร็ว

มีไดเมชิจำนวนหนึ่งที่ถือได้ว่าใกล้เคียงกับคำสรรพนาม เช่น 彼 (*kare*, เขา) 彼女 (*kanojo*, เธอ); 私 (*watashi*, ฉัน) ขณะที่ไดเมชิบางคำถือว่าเป็น"คำนามส่วนตัว" ไม่ใช่สรรพนาม เช่น 己 (*onore*, ฉัน (ให้ความหมายในทางอ่อนน้อมเป็นอย่างมาก)) หรือ 僕 (*boku*, ฉัน (เด็กผู้ชาย)) คำเหล่านี้เปรียบเสมือนชื่อตัวเอง นั่นคือคนอื่นอาจเรียกเราด้วยไดเมชิเดียวกับที่เราเรียกตัวเองก็ได้ ผู้อื่นอาจใช้ おのれ (*onore*) ซึ่งเป็นการเรียกผู้ฟังในเชิงหยาบคาย หรืออาจใช้ *boku* ซึ่งเป็นการเรียกผู้ฟังในเชิงเห็นผู้ฟังเป็นเด็ก นอกจากนี้ ยังมีไดเมชิบางคำที่มีหลายความหมาย เช่น *kare* และ *kanojo* สามารถแปลได้ว่า แฟน(ที่เป็นผู้ชาย) และ แฟน(ที่เป็นผู้หญิง) ตามลำดับ

คนญี่ปุ่นมักไม่ค่อยใช้ไดเมชิเรียกตัวเอง ส่วนหนึ่งเป็นเพราะภาษาญี่ปุ่นไม่จำเป็นต้องระบุประธานทุกครั้งในกรณีที่ผู้พูดและผู้ฟังเข้าใจตรงกันอยู่แล้ว และโดยปกติ คนญี่ปุ่นมักจะเรียกชื่อหรือใช้คำนามเฉพาะเจาะจงแทนการใช้สรรพนาม เช่น

「木下さんは、背が高いですね。」
*Kinoshita-san wa, se ga takai desu ne.*
(กำลังพูดกับคุณคิโนะชิตะ) "คุณคิโนะชิตะสูงจังเลยนะครับ"

「専務、明日福岡市西区の山本商事の社長に会っていただけますか？」
*Semmu, asu Fukuoka-shi Nishi-ku no Yamamoto-shōji no shachō ni atte itadakemasuka?*
(กำลังพูดกับผู้จัดการ) "ท่านผู้จัดการจะสามารถไปพบท่านประธานบริษัทยามะโมโตะพรุ่งนี้ได้ไหมคะ?"
#### คำบ่งชี้

คำบ่งชี้| *ko-* | *so-* | *a-* | *do-* |
| --- | --- | --- | --- |
| *kore* อันนี้ | *sore* อันนั้น | *are* อันโน้น | *dore* อันไหน? |
| *kono* นี้ | *sono* นั้น | *ano* โน้น | *dono* ไหน? |
| *konna* เหมือนอย่างนี้ | *sonna* เหมือนอย่างนั้น | *anna* เหมือนอย่างโน้น | *donna* อย่างไร? เหมือนอย่างไหน |
| *koko* ที่นี่ | *soko* ที่นั่น | *asoko* \* ที่โน่น | *doko* ที่ไหน? |
| *kochira* ทางนี้ | *sochira* ทางนั้น | *achira* ทางโน้น | *dochira* ทางไหน? |
| *kō* แบบนี้ | *sō* แบบนั้น | *ā* \* แบบโน้น | *dō* แบบไหน? |

\* รูปพิเศษ

คำบ่งชี้มีทั้งหมดสามแบบคือ คำบ่งชี้ที่ขึ้นต้นด้วย *ko*, *so* และ *a* คำบ่งชี้ที่ขึ้นต้นด้วย *ko* ใช้ระบุสิ่งที่อยู่ใกล้ตัวผู้พูดมากกว่าผู้ฟัง คำบ่งชี้ที่ขึ้นต้นด้วย *so* ใช้ระบุสิ่งที่ใกล้ตัวผู้ฟังมากกว่าผู้พูด และคำบ่งชี้ที่ขึ้นต้นด้วย *a* ใช้ระบุสิ่งที่อยู่ไกลทั้งผู้พูดและผู้ฟัง คำบ่งชี้สามารถทำให้เป็นรูปคำถามได้ด้วยการใช้คำว่า *do* ขึ้นต้น คำบ่งชี้ยังสามารถใช้ระบุบุคลได้ด้วย เช่น

「こちらは林さんです。」
*Kochira wa Hayashi-san desu.*
"นี่คือคุณฮะยะชิ"
คำบ่งชี้ที่ใช้เจาะจงคำนาม ต้องวางไว้หน้าคำนาม เช่น この本 (*kono hon*) แปลว่า หนังสือเล่มนี้ และ その本 (*sono hon*) แปลว่า หนังสือเล่มนั้น

เมื่อใช้คำบ่งชี้ระบุสิ่งที่เป็นนามธรรมหรือสิ่งที่ผู้พูดหรือผู้ฟังไม่เห็นในขณะนั้น คำบ่งชี้แต่ละคำจะมีความหมายในเชิงความรู้สึกที่แตกต่างกัน คำบ่งชี้ที่แสดงความไกลทั้งผู้พูดและผู้ฟัง มักจะใช้พูดถึงสิ่งหรือประสบการณ์ที่ผู้พูดมีร่วมกับผู้ฟัง เช่น

A：先日、札幌に行って来ました。
*A: Senjitsu, Sapporo ni itte kimashita.*
A: เมื่อไม่นานมานี้ ฉันไปซัปโปโรมา

B：あそこ(\*そこ)はいつ行ってもいい所ですね。
*B: Asoko (\*Soko) wa itsu itte mo ii tokoro desu ne.*
B: ไม่ว่าจะไปเมื่อไร ที่นั่นก็เป็นที่ที่ดีเสมอเลยเนอะ
หากใช้ *soko* แทน *asoko* ในประโยคนี้ จะหมายความว่า B ไม่มีความรู้เกี่ยวกับซัปโปโร ซึ่งเป็นไปไม่ได้เพราะเขาแสดงความเห็นเกี่ยวกับซัปโปโร ดังนั้น จึงใช้ *soko* แทนไม่ได้ คำบ่งชี้ที่ใช้บอกว่าอยู่ใกล้ผู้ฟังมากกว่าผู้พูด มักใช้พูดถึงสิ่งหรือประสบการณ์ที่ผู้พูดและผู้ฟังไม่ได้มีร่วมกัน เช่น

佐藤：田中という人が昨日死んだって…
*Satō: Tanaka to iu hito ga kinō shinda tte…*
ซะโต: ฉันได้ยินว่าคนที่ชื่อทานากะตายเมื่อวานนี้…

森：えっ、本当?
*Mori: E', hontō?*
โมริ: เอ๊ะ จริงหรือ?

佐藤：だから、その(\*あの)人、森さんの昔の隣人じゃなかったっけ？
*Satō : Dakara, sono (\*ano) hito, Mori-san no mukashi no rinjin ja nakatta 'kke?*
ซะโต: ฉันถึงได้ถามไง เขาเป็นญาติของเธอไม่ใช่หรือ?
สังเกตว่า ถ้าใช้ *ano* แทน *sono* ในประโยคนี้จะไม่เหมาะสม เพราะว่าซะโตะไม่ได้รู้จักกับทานากะเป็นการส่วนตัว

### ความสุภาพ

ภาษาญี่ปุ่นมีการใช้ไวยากรณ์พิเศษเพื่อแสดงถึงความสุภาพและความเป็นทางการ ซึ่งแตกต่างจากภาษาตะวันตก

สังคมญี่ปุ่นมีความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลในหลายระดับ กล่าวคือ คนหนึ่งมีสถานะสูงกว่าอีกคนหนึ่ง ซึ่งมีปัจจัยที่มากำหนด อาทิ หน้าที่การงาน อายุ ประสบการณ์ และสถานะทางจิตใจ (ผู้คนจะเรียกร้องให้สุภาพต่อกัน) ผู้ที่มีวุฒิน้อยกว่าจะใช้ภาษาที่สุภาพ ขณะที่ผู้ที่มีวุฒิอาจใช้ภาษาที่เรียบง่าย ผู้ที่ไม่รู้จักกันมาก่อนจะใช้ภาษาสุภาพต่อกัน เด็กเล็กมักไม่ใช้ภาษาสุภาพจนกว่าจะเป็นวัยรุ่น เมื่อโตขึ้น พวกเขาจะพูดภาษาที่เป็นผู้ใหญ่มากขึ้น

*เทเนโงะ* (丁寧語) (ภาษาสุภาพ) มักจะเป็นการผันคำเป็นส่วนใหญ่ ส่วน*ซงเคโงะ* (尊敬語) (ภาษายกย่อง) และ *เค็นโจโงะ* (謙譲語) (ภาษาถ่อมตัว) จะใช้รูปคำกริยาพิเศษที่แสดงถึงการยกย่องและการถ่อมตัว เช่น *อิคุ* ที่แปลว่า "ไป" จะเปลี่ยนเป็น *อิคิมะซุ* เมื่ออยู่ในรูปสุภาพ เปลี่ยนเป็น *อิรัสชะรุ* เมื่ออยู่ในรูปยกย่อง และเปลี่ยนเป็น *มะอิรุ* เมื่ออยู่ในรูปถ่อมตัว

ภาษาถ่อมตัวจะใช้ในการพูดเกี่ยวกับตัวเอง หรือกลุ่มของตัวเอง (บริษัท, ครอบครัว) ขณะที่ภาษายกย่องจะใช้เมื่อกล่าวถึงผู้สนทนาหรือกลุ่มอื่น เช่น คำว่า *-ซัง* ที่ใช้ต่อท้ายชื่อ (แปลว่า คุณ-) ถือเป็นภาษายกย่องอย่างหนึ่ง จะไม่ใช้เรียกตนเองหรือเรียกคนที่อยู่ในกลุ่มของตนให้ผู้อื่นฟังเพราะบริษัทถือเป็นกลุ่มของผู้พูด เมื่อพูดกับผู้ที่อยู่สูงกว่าในบริษัทของตน หรือพูดกับพนักงานในบริษัทของตนเกี่ยวกับผู้ที่อยู่สูงกว่า ชาวญี่ปุ่นจะใช้ภาษายกย่องผู้ที่อยู่สูงกว่าในกลุ่มของตน แต่เมื่อพูดกับพนักงานบริษัทอื่น (คนที่อยู่นอกกลุ่ม) ชาวญี่ปุ่นจะใช้รูปแบบถ่อมตนเมื่ออ้างถึงคนที่สูงกว่าในบริษัทของตน

คำที่ใช้ในภาษาญี่ปุ่นจะเกี่ยวข้องกับบุคคล ภาษาและการกระทำซึ่งแตกต่างกันไปตามแต่ละคนขึ้นอยู่กับความสัมพันธ์ (ทั้งในกลุ่มและนอกกลุ่ม) ระหว่างผู้พูดกับผู้ฟัง ด้วยเหตุนี้ ญี่ปุ่นจึงมีการกำหนดคำยกย่องทางสังคมที่เรียกว่า"การยกย่องแบบสัมพัทธ์" ซึ่งแตกต่างจากระบบของเกาหลีซึ่งเป็น"การยกย่องแบบสัมบูรณ์" กล่าวคือ ภาษาเกาหลีจะกำหนดคำที่ใช้คุยกับแต่ละคนๆไป (เช่น พ่อของตน, แม่ของตน, หัวหน้าของตน) โดยไม่ขึ้นกับความสัมพันธ์ระหว่างผู้พูดกับผู้ฟัง ดังนั้น ภาษาสุภาพของเกาหลีจึงฟังดูบุ่มบ่ามเมื่อแปลเป็นภาษาญี่ปุ่นตามตัวอักษร เช่นในภาษาเกาหลี เราพูดว่า "**ท่าน**ประธานบริษัทของพวกเรา... " กับคนที่อยู่นอกกลุ่มได้ตามปกติ แต่ชาวญี่ปุ่นถือว่าการพูดเช่นนี้ไม่สุภาพ

คำนามหลายคำในภาษาญี่ปุ่นอาจทำให้อยู่ในรูปสุภาพได้ ด้วยการเติมคำอุปสรรค *โอะ-* หรือ *โกะ-* นำหน้า คำว่า *โอะ-* มักใช้กับคำที่มาจากภาษาญี่ปุ่น ขณะที่คำว่า *โกะ-* ใช้กับคำที่รับมาจากภาษาจีน บางครั้ง คำที่เติมนำหน้าก็กลายเป็นส่วนหนึ่งของคำนั้นอย่างถาวร และกลายเป็นคำศัพท์ที่อยู่ในรูปปกติ เช่นคำว่า *โกะฮัง* ที่แปลว่าอาหาร การใช้คำเหล่านี้แสดงถึงความเคารพต่อเจ้าของสิ่งของและเคารพต่อสิ่งของ เช่น คำว่า *โทะโมะดะชิ* ที่แปลว่าเพื่อน จะกลายเป็นคำว่า *โอะ-โทะโมะดะชิ* เมื่อกล่าวถึงเพื่อนของบุคคลที่สถานะสูงกว่า (แม้แต่แม่ก็มักจะใช้คำนี้เมื่อกล่าวถึงเพื่อนของลูก) ผู้พูดอาจใช้คำว่า *โอะ-มิซุ* ที่แปลว่าน้ำ แทนคำว่า*มิซุ*เพื่อแสดงความสุภาพก็ได้

ชาวญี่ปุ่นจะใช้ภาษาสุภาพกับผู้ที่ยังไม่สนิทสนมกัน นั่นคือ พวกเขาจะใช้ภาษาสุภาพกับผู้ที่เพิ่งรู้จักกันใหม่ๆ แต่หลังจากสนิทสนมกันมากขึ้นแล้ว พวกเขาจะไม่ใช้ภาษาสุภาพอีกต่อไป ทั้งนี้ไม่ขึ้นกับอายุ สถานะทางสังคม หรือเพศ

## คำศัพท์

## ประวัติศาสตร์

วิวัฒนาการของภาษาญี่ปุ่นสามารถแบ่งออกเป็นยุคต่าง ๆ ได้ดังนี้

1. **ยุคก่อนประวัติศาสตร์** (Prehistoric age; 先史時代（せんしじだい）) อยู่ในช่วงก่อนคริสต์ศตวรรษที่ 8 ตรงกับยุคโจมง ยุคยาโยอิ ยุคโคฟุง และยุคอาซูกะ
2. **ภาษาญี่ปุ่นเก่า** (Old Japanese; 上代語（じょうだいご）) อยู่ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 8 ตรงกับยุคนาระ
3. **ภาษาญี่ปุ่นกลางตอนต้น** (Early Middle Japanese; 中古語（ちゅうこご）) อยู่ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 9 ถึงคริสต์ศตวรรษที่ 12 ตรงกับยุคเฮอัง
4. **ภาษาญี่ปุ่นกลางตอนปลาย** (Late Middle Japanese; 中世語（ちゅうせいご）) อยู่ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 13 ถึงคริสต์ศตวรรษที่ 16 ปี ตรงกับยุคคามากูระ ยุคมูโรมาจิ และยุคอาซูจิ-โมโมยามะ
5. **ภาษาญี่ปุ่นปัจจุบัน** (Modern Japanese; 近世語（きんせいご）, 現代語（げんだいご）) เริ่มตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 17 จนถึงปัจจุบัน โดยอาจแบ่งย่อยได้เป็น 2 ช่วง ได้แก่ ภาษาญี่ปุ่นที่ใช้ในยุคเอโดะ (近世語（きんせいご）) กับภาษาญี่ปุ่นที่ใช้ตั้งแต่ยุคเมจิจนถึงปัจจุบัน (現代語（げんだいご）)

## การจำแนกตามภูมิศาสตร์

ภาษาญี่ปุ่นสามารถแบ่งเป็นภาษาย่อยได้ดังต่อไปนี้

ภาษาย่อยของภาษาญี่ปุ่น| ภาษา | ภาษาย่อย | พื้นที่ |
| --- | --- | --- |
| ภาษาญี่ปุ่น （日本語（にほんご）） | ญี่ปุ่นตะวันออก （東日本（ひがしにほん）） | ฮอกไกโด （北海道（ほっかいどう）） |
| โทโฮกุ （東北（とうほく）） |
| คันโต （関東（かんとう）） |
| โทไก-โทซัง （東海東山（とうかいとうさん）） |
| ฮาจิโจจิมะ （八丈島（はちじょうじま）） |
| ญี่ปุ่นตะวันตก （西日本（にしにほん）） | โฮกูริกุ （北陸（ほくりく）） |
| คิงกิ （近畿（きんき）） |
| ชูโงกุ （中国（ちゅうごく）） |
| ชิโกกุ （四国（しこく）） |
| คีวชู （九州（きゅうしゅう）） |
| รีวกีว （琉球（りゅうきゅう）） | อามามิ （奄美（あまみ）） |
| โอกินาวะ （沖縄（おきなわ）） |
| ซากิชิมะ （先島（さきしま）） |

อย่างไรก็ตาม นักภาษาศาสตร์บางคนไม่จัดให้ภาษาที่พูดในหมู่เกาะรีวกีวเป็นภาษาย่อยของภาษาญี่ปุ่นตามตารางข้างต้น แต่จัดให้ภาษาดังกล่าวเป็นภาษาพี่น้องร่วมตระกูลกับภาษาญี่ปุ่น

## กลุ่มภาษา

## การเรียนภาษาญี่ปุ่น

มหาวิทยาลัยจำนวนมากทั่วโลกมีการเรียนการสอนภาษาญี่ปุ่น นอกจากนี้ยังมีโรงเรียนมัธยมและโรงเรียนประถมบางแห่งที่สอนภาษาญี่ปุ่นด้วย ภาษาญี่ปุ่นได้รับความสนใจตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1800 และเป็นที่แพร่หลายมากขึ้นในช่วงเศรษฐกิจญี่ปุ่นกำลังเฟื่องฟูในทศวรรษ 1980 ส่วนหนึ่งเป็นเพราะวัฒนธรรมป๊อปปูล่าร์ของญี่ปุ่น (เช่น อนิเมะ และ วิดีโอเกม) กำลังแพร่หลายไปทั่วโลกตั้งแต่ทศวรรษ 1990 ใน ค.ศ. 2003 มีผู้ศึกษาภาษาญี่ปุ่นอยู่ทั้งหมด 2.3 ล้านคนทั่วโลก แบ่งเป็น ชาวเกาหลีใต้ 900,000 คน ชาวจีน 389,000 ชาวออสเตรเลีย 381,000 คน และชาวอเมริกัน 140,000 คน ในญี่ปุ่นมีชาวต่างชาติที่ศึกษาภาษาญี่ปุ่นทั้งที่มหาวิทยาลัยและที่โรงเรียนสอนภาษาอยู่ทั้งหมด 90,000 คน แบ่งเป็นชาวจีน 77,000 คน และชาวเกาหลีใต้ 15,000 นอกจากนี้ รัฐท้องถิ่นและกลุ่มองค์กรไม่หวังผลกำไรยังสนับสนุนให้มีการเรียนภาษาญี่ปุ่นฟรีสำหรับชาวต่างชาติที่พำนักอาศัยอยู่ รวมถึงชาวบราซิล-ญี่ปุ่น และชาวต่างชาติที่โอนสัญชาติเป็นญี่ปุ่นด้วย

รัฐบาลญี่ปุ่นสนับสนุนให้มีการสอบวัดระดับทักษะการใช้ภาษาญี่ปุ่นสำหรับชาวต่างชาติ การทดสอบที่เป็นที่รู้จักกันมากที่สุดคือ การสอบวัดระดับภาษาญี่ปุ่น (JLPT) และการสอบวัดระดับภาษาญี่ปุ่นธุรกิจ (JETRO) ที่จัดโดยองค์การส่งเสริมการค้าต่างประเทศของญี่ปุ่น

## หมายเหตุ

## ดูเพิ่ม

* การเขียนคำทับศัพท์ภาษาญี่ปุ่น
* การสอบวัดระดับความสามารถทางภาษาญี่ปุ่น
* การศึกษาภาษาญี่ปุ่นในประเทศไทย
* โรมาจิ
* คันจิ
* ฮิรางานะ
* คาตากานะ

## อ้างอิง

### ผลงานที่อ้างอิง

* Bloch, Bernard (1946). Studies in colloquial Japanese I: Inflection. *Journal of the American Oriental Society*, *66*, pp. 97–130.
* Bloch, Bernard (1946). Studies in colloquial Japanese II: Syntax. *Language*, *22*, pp. 200–248.
* Chafe, William L. (1976). Giveness, contrastiveness, definiteness, subjects, topics, and point of view. In C. Li (Ed.), *Subject and topic* (pp. 25–56). New York: Academic Press. ISBN 0-12-447350-4.
* Dalby, Andrew. (2004). "Japanese," เก็บถาวร 2022-03-27 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน in *Dictionary of Languages: the Definitive Reference to More than 400 Languages.* New York: Columbia University Press. ISBN 978-0-231-11568-1, 978-0-231-11569-8; OCLC 474656178
* Frellesvig, Bjarke (2010). *A history of the Japanese language*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-65320-6. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2022-03-27. สืบค้นเมื่อ 2021-11-17.
* Frellesvig, B.; Whitman, J. (2008). *Proto-Japanese: Issues and Prospects*. Amsterdam studies in the theory and history of linguistic science / 4. John Benjamins Publishing Company. ISBN 978-90-272-4809-1. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2022-03-27. สืบค้นเมื่อ 2022-03-26.
* Kindaichi, Haruhiko; Hirano, Umeyo (1978). *The Japanese Language*. Tuttle Publishing. ISBN 978-0-8048-1579-6.
* Kuno, Susumu (1973). *The structure of the Japanese language*. Cambridge, MA: MIT Press. ISBN 0-262-11049-0.
* Kuno, Susumu. (1976). "Subject, theme, and the speaker's empathy: A re-examination of relativization phenomena," in Charles N. Li (Ed.), *Subject and topic* (pp. 417–444). New York: Academic Press. ISBN 0-12-447350-4.
* McClain, Yoko Matsuoka. (1981). *Handbook of modern Japanese grammar:* 口語日本文法便覧 [*Kōgo Nihon bumpō*]. Tokyo: Hokuseido Press. ISBN 4-590-00570-0, 0-89346-149-0.
* Miller, Roy (1967). *The Japanese language*. Chicago: University of Chicago Press.
* Miller, Roy (1980). *Origins of the Japanese language: Lectures in Japan during the academic year, 1977–78*. Seattle: University of Washington Press. ISBN 0-295-95766-2.
* Mizutani, Osamu; & Mizutani, Nobuko (1987). *How to be polite in Japanese:* 日本語の敬語 [*Nihongo no keigo*]. Tokyo: The Japan Times. ISBN 4-7890-0338-8.
* Robbeets, Martine Irma (2005). *Is Japanese Related to Korean, Tungusic, Mongolic and Turkic?*. Otto Harrassowitz Verlag. ISBN 978-3-447-05247-4.
* Okada, Hideo (1999). "Japanese". *Handbook of the International Phonetic Association*. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 117–119.
* Shibamoto, Janet S. (1985). *Japanese women's language*. New York: Academic Press. ISBN 0-12-640030-X. Graduate Level
* Shibatani, Masayoshi (1990). *The languages of Japan*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-36070-6. ISBN 0-521-36918-5 (pbk).
* Tsujimura, Natsuko (1996). *An introduction to Japanese linguistics*. Cambridge, MA: Blackwell Publishers. ISBN 0-631-19855-5 (hbk); ISBN 0-631-19856-3 (pbk). Upper Level Textbooks
* Tsujimura, Natsuko (Ed.) (1999). *The handbook of Japanese linguistics*. Malden, MA: Blackwell Publishers. ISBN 0-631-20504-7. Readings/Anthologies
* Vovin, Alexander (2010). *Korea-Japonica: A Re-Evaluation of a Common Genetic Origin*. University of Hawaii Press. ISBN 978-0-8248-3278-0. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-08-23. สืบค้นเมื่อ 2015-10-18.

## อ่านเพิ่ม

* Rudolf Lange, Christopher Noss (1903). *A Text-book of Colloquial Japanese* (English ed.). The Kaneko Press, North Japan College, Sendai: Methodist Publishing House. สืบค้นเมื่อ 1 March 2012.
* Rudolf Lange (1903). Christopher Noss (บ.ก.). *A text-book of colloquial Japanese: based on the Lehrbuch der japanischen umgangssprache by Dr. Rudolf Lange* (revised English ed.). Tokyo: Methodist publishing house. สืบค้นเมื่อ 1 March 2012.
* Rudolf Lange (1907). Christopher Noss (บ.ก.). *A text-book of colloquial Japanese* (revised English ed.). Tokyo: Methodist publishing house. สืบค้นเมื่อ 1 March 2012.
* Martin, Samuel E. (1975). *A reference grammar of Japanese*. New Haven: Yale University Press. ISBN 0-300-01813-4.
* Vovin, Alexander (2017). "Origins of the Japanese Language". *Oxford Research Encyclopedia of Linguistics*. Oxford University Press. doi:10.1093/acrefore/9780199384655.013.277. ISBN 9780199384655.
* "Japanese Language". MIT. สืบค้นเมื่อ 2009-05-13.

## แหล่งข้อมูลอื่น

* National Institute for Japanese Language and Linguistics
* Japanese Language Student's Handbook
* ภาษาญี่ปุ่น จาก Omniglot
* ภาษาญี่ปุ่น ที่เว็บไซต์ Curlie