Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# คนยิงธนูเอ*

คนยิงธนูเอ\*|  ภาพถ่ายหลุมดำคนยิงธนูเอ\* ที่เครือข่ายกล้องโทรทรรศน์ขอบฟ้าเหตุการณ์เผยแพร่เมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม ค.ศ. 2022 |
| ข้อมูลสังเกตการณ์  ต้นยุคอ้างอิง J2000.0      วิษุวัต J2000.0 |
| กลุ่มดาว | กลุ่มดาวคนยิงธนู |
| ไรต์แอสเซนชัน | 17h 45m 40.0409s |
| เดคลิเนชัน | −29° 0′ 28.118″ |
| มาตรดาราศาสตร์ |
| **ระยะทาง** | 26,673 ± 42×106 ly |
| รายละเอียด |
|  |
| **มวล** | (4.154±0.014) ×106 *M*☉ |
|  |
| ฐานข้อมูลอ้างอิงอื่น |
| **SIMBAD** | data |

**คนยิงธนูเอ\ (อังกฤษ: *Sagittarius A\**) เป็นหลุมดำใจกลางดาราจักรทางช้างเผือก ในวันที่ 12 พฤษภาคม ค.ศ. 2022 ตามเวลาในประเทศไทย เครือข่ายกล้องโทรทรรศน์ขอบฟ้าเหตุการณ์ได้ประกาศความสำเร็จในการถ่ายภาพหลุมดำบริเวณใจกลางทางช้างเผือกที่มีชื่อว่า คนยิงธนูเอ\* ได้เป็นครั้งแรก เป็นการยืนยันการมีอยู่จริงของหลุมดำใจกลางดาราจักรทางช้างเผือก และยืนยันความถูกต้องของทฤษฎีสัมพัทธภาพทั่วไปของอัลเบิร์ต ไอน์สไตน์

คนยิงธนูเอ\* เป็นหลุมดำมวลยิ่งยวด อยู่ห่างจากโลกประมาณ 27,000 ปีแสง มีมวลมากกว่าดวงอาทิตย์ถึง 4 ล้านเท่า มีเส้นผ่านศูนย์กลาง 60 ล้านกิโลเมตร เล็กกว่าหลุมดำเอ็ม87\* ซึ่งอยู่ใจกลางดาราจักรเมซีเย 87 1,000 เท่า นักวิทยาศาสตร์กว่า 300 คน ต้องร่วมกันวิเคราะห์ข้อมูลกว่า 6 เทระไบต์ เป็นเวลาหลายปีกว่าจะได้ภาพถ่ายภาพแรกของหลุมดำคนยิงธนูเอ\*

## การศึกษาและการค้นพบ

ใน ค.ศ. 1933 นักดาราศาสตร์ได้ค้นพบแหล่งกำเนิดคลื่นวิทยุปริศนาจากทิศทางของกลุ่มดาวคนยิงธนูซึ่งอยู่บริเวณใจกลางดาราจักรทางช้างเผือก นักดาราศาสตร์จึงได้เรียกชื่อของแหล่งกำเนิดคลื่นวิทยุปริศนานี้ตามชื่อของกลุ่มดาวคนยิงธนูว่า คนยิงธนูเอ\* ต่อมานักดาราศาสตร์ได้ค้นพบว่า ดาวฤกษ์และกลุ่มแก๊สร้อนที่โคจรรอบวัตถุนี้มีการโคจรด้วยความเร็วที่สูงมาก จึงเป็นหลักฐานที่บ่งชี้ให้เห็นว่าวัตถุปริศนาที่มองไม่เห็นนี้จะต้องมีแรงโน้มถ่วงที่มหาศาลมาก ๆ ในปริมาตรที่น้อยมาก ๆ สอดคล้องกับคุณสมบัติของหลุมดำมวลยิ่งยวด การค้นพบหลักฐานที่บ่งชี้การมีอยู่ของหลุมดำใจกลางดาราจักรทางช้างเผือกนี้ทำให้นักดาราศาสตร์สองคนคือ ไรน์ฮาร์ท เก็นท์เซิล และแอนเดรีย เอ็ม. เกซ ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ใน ค.ศ. 2020 ร่วมกับรอเจอร์ เพ็นโรส นอกจากการค้นพบนี้เราก็ไม่เคยมีการค้นพบอื่นที่บ่งชี้ถึงการมีอยู่ของหลุมดำใจกลางทางช้างเผือกนี้อีกเลย จนกระทั่งวันที่ 12 พฤษภาคม ค.ศ. 2022 เครือข่ายกล้องโทรทรรศน์ขอบฟ้าเหตุการณ์ได้ประกาศความสำเร็จในการถ่ายภาพหลุมดำคนยิงธนูเอ\* สำเร็จเป็นครั้งแรก

การโคจรของดาวฤกษ์รอบหลุมดำคนยิงธนูเอ\*
ในการถ่ายภาพหลุมดำคนยิงธนูเอ\* นักวิทยาศาสตร์ต้องใช้เทคโนโลยีที่มีความซับซ้อนมากกว่าการถ่ายภาพหลุมดำเอ็ม87\* ที่ถ่ายได้ครั้งก่อน เนื่องจากกลุ่มแก๊สที่โคจรรอบหลุมดำคนยิงธนูเอ\* ใชเวลาในการโคจรเร็วกว่ากลุ่มแก๊สที่โคจรรอบหลุมดำเอ็ม87\* โดยใช้เวลาโคจรครบรอบไม่กี่วินาที ซึ่งหมายความว่าความสว่างและรูปแบบของแก๊สรอบ ๆ หลุมดำคนยิงธนูเอ\* เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วในขณะที่ทีมกล้องโทรทรรศน์ขอบฟ้าเหตุการณ์กำลังสังเกตอยู่ โดยนักวิทยาศาสตร์อธิบายว่าความยากในการถ่ายภาพหลุมดำคนยิงธนูเอ\* นั้นยากพอ ๆ กับการเอาโดนัทไปวางไว้บนดวงจันทร์แล้วสังเกตโดนัทจากพื้นโลก

## อ้างอิง
# แม่น้ำเซเวิร์น

| แม่น้ำเซเวิร์น เวลส์: *Afon Hafren* |
| --- |
| ทิวทัศน์ของแม่น้ำเมื่อมองจากปราสาทชรูว์สบรี |
| ลำน้ำสาขา (สีฟ้า) และเมืองหลักที่อยู่ใกล้กับแม่น้ำ (สีแดง) |
| ที่ตั้ง |
| ประเทศ | อังกฤษและเวลส์ |
| ภูมิภาค | มิดเวลส์, มิดแลนด์ตะวันตก, ตะวันตกเฉียงใต้ |
| เทศมณฑล | เพาวิส, ชร็อพเชอร์, วุร์สเตอร์เชอร์, กลอสเตอร์เชอร์ |
| เมือง | ชรูว์สบรี, วุร์สเตอร์, กลอสเตอร์, บริสตอล |
| ลักษณะทางกายภาพ |
|  |
| ต้นน้ำ |   |
|  • ตำแหน่ง | พลินลิมอน, เพาวิส, เวลส์ |
|  • พิกัด | ﻿ / ﻿ |
|  • ระดับความสูง | 610 m (2,000 ft) |
|  |
| ปากน้ำ | ปากแม่น้ำเซเวิร์น |
|  • ตำแหน่ง | ช่องแคบบริสตอล สหราชอาณาจักร |
|  • ระดับความสูง | 0 m (0 ft) |
| ความยาว | 354 km (220 mi) |
| พื้นที่ลุ่มน้ำ | 11,420 km2 (4,410 sq mi) |
|  |
| อัตราการไหล |   |
|  • ตำแหน่ง | Bewdley, วุร์สเตอร์เชอร์ SO 7815 7622 |
|  • เฉลี่ย | 61.17 m3/s (2,160 cu ft/s) |
|  • สูงสุด | 533.48 m3/s (18,840 cu ft/s)max recorded on 1947-03-21 |
|  |
|  |
| อัตราการไหล |   |
|  • ตำแหน่ง | Apperley, Glos. |
|  • เฉลี่ย | 107 m3/s (3,800 cu ft/s) |
|  |
|  |
| อัตราการไหล |   |
|  • ตำแหน่ง | Montford, Shrops. |
|  • เฉลี่ย | 43.46 m3/s (1,535 cu ft/s) |
|  |
| ลุ่มน้ำ |
| ลำน้ำสาขา |   |
|  • ซ้าย | Vyrnwy, Tern, Stour, Warwickshire Avon, Bristol Avon |
|  • ขวา | Teme, Leadon, Wye |

**แม่น้ำเซเวิร์น** (อังกฤษ: *River Severn*; เวลส์: *Afon Hafren*; ละติน: *Sabrina*) เป็นแม่น้ำสายที่ยาวที่สุดในสหราชอาณาจักรที่ยาว 354 ที่สูงที่สุดที่แม่น้ำไหลสูง 610 เมตรจากระดับน้ำทะเลที่พลินลิมอน (Plynlimon) ใกล้เพาวิส (Powys) ในเทือกเขาคัมเบรียในเวลส์ และไหลผ่านเทศมณฑลชรอปเชอร์ เทศมณฑลวุร์สเตอร์เชอร์ และเทศมณฑลกลอสเตอร์เชอร์ โดยผ่านเมืองชรูส์บรี, วุร์สเตอร์และกลอสเตอร์ แม่น้ำเซเวิร์นถือว่าเป็นหนึ่งในแม่น้ำสำคัญสิบสายของสหราชอาณาจักร

เซเวิร์นกลายเป็นปากน้ำระหว่างทางใต้ของมณฑลกลอสเตอร์เชอร์และมอนมอนมอธเชอร์ จากนั้นก็ไหลลงสู่ช่องแคบบริสตอล ไปยังทะเลเคลติก และในที่สุดมหาสมุทรแอตแลนติก บริเวณไหลผ่านของแม่น้ำเซเวิร์นครอบคลุมบริเวณ 11,420 ตารางกิโลเมตรที่ไม่รวมแม่น้ำวาย (River Wye) และแม่น้ำเอวอน สาขาสำคัญของแม่น้ำเซเวิร์นรวมทั้งแม่น้ำเวอร์นุย (River Vyrnwy), แม่น้ำทีม (River Teme), แม่น้ำอัปเพอร์เอวอน (Upper Avon) และแม่น้ำสเตาเวอร์ (River Stour)

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

 วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ แม่น้ำเซเวิร์น

* (ในภาษาอังกฤษ) ตำนานแม่น้ำเซเวิร์น
# สายนอร์ธเธิร์น

| นอร์ธเธิร์น |
| --- |
|  |
| 1995 Stock ออกจากอุโมงค์ทางเหนือของสถานีเฮนดอนเซ็นทรัล |
| ข้อมูลทั่วไป |
| จำนวนสถานี | 52 |
| สีบนแผนที่ | สีดำ |
| เว็บไซต์ | tfl.gov.uk |
| การดำเนินงาน |
| รูปแบบ | ระบบขนส่งมวลชนเร็ว |
| ระบบ | รถไฟใต้ดินลอนดอน |
| ขบวนรถ | 1995 Stock |
| ผู้โดยสาร | 252.310 ล้านคน (2011/12) |
| ประวัติ |
| เปิดเมื่อ | * 18 ธันวาคม 1890 (1890-12-18) (ในชื่อ ทางรถไฟซิตีและซาท์ลอนดอน)
* 28 สิงหาคม 1937 (1937-08-28) (ในชื่อ สายนอร์ธเธิร์น)
 |
| ส่วนต่อขยายล่าสุด | 20 กันยายน 2021 (2021-09-20) |
| ข้อมูลทางเทคนิค |
| ระยะทาง | 58 กิโลเมตร (36 ไมล์) |
| ลักษณะทางวิ่ง | ระดับลึก |
| รางกว้าง | 1,435 mm (4 ft 8 1⁄2 in) สแตนดาร์ดเกจ |
| ความเร็ว | 45 mph (72 km/h) |

ภาพรถไฟฟ้าสายนอร์ธเธิร์น
**สายนอร์ธเธิร์น** เป็นเส้นทางของรถไฟใต้ดินลอนดอน สีประจำเส้นทางคือสีดำ มีผู้โดยสาร 252,310,000 คนในปี 2011/12 (อันดับที่ 2 ในระบบ) โดยมีจำนวนทั้งหมด 50 สถานี มี 36 สถานีเป็นสถานีใต้ดิน ถึงแม้ว่าสายนี้จะมีชื่อว่า **สายนอร์ธเธิร์น** แต่สายนี้มิได้เป็นสายที่มีสถานีปลายทางอยู่เหนือสุดของระบบ

## แผนที่

Geographical path of the Northern line
## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ สายนอร์ธเธิร์น
* "Northern Line". Clive's Underground Line Guides. 7 February 2008. สืบค้นเมื่อ 11 July 2008.
* Muswell Hill Metro Group
* Northern line Route for the freeware train simulator BVE Trainsim
* "Northern Heights". Underground History. 23 February 2005. สืบค้นเมื่อ 11 July 2008.
* Above-ground route of line from Morden to Edgware, constructed from Google StreetView
* Architectural history of London Underground during 1920-30s เก็บถาวร 2011-07-07 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน from the Royal Institute of British Architects
	+ Old Street, Angel and Stockwell stations เก็บถาวร 2011-07-07 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
	+ South Clapham, Tooting Bec and South Wimbledon เก็บถาวร 2011-05-04 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
# สแตนดาร์ดเกจ

**สแตนดาร์ดเกจ** หรือ **รางขนาดมาตรฐานยุโรป** (อังกฤษ: *European standard gauge*) เป็นขนาดความกว้างรางรถไฟที่มีการใช้กันมากที่สุด โดยคิดเป็นประมาณ 60% ของรางรถไฟทั่วโลก ระยะห่างภายในของรางรถไฟมีขนาด 1.435 เมตร (4 ฟุต 8 1/2 นิ้ว) สแตนดาร์ดเกจยังมีชื่อเรียกว่า **สตีเฟนซันเกจ** ตั้งชื่อตาม จอร์จ สตีเฟนสัน

ความกว้าง 1.435 นี้เป็นระยะห่างของล้อรถม้าและเกวียนในสมัยโรมันโบราณ ซึ่งเป็นระยะที่กว้างพอที่จะทำให้ม้า 2 ตัวแบบเรียงหน้ากระดาน สามารถลากจูงรถได้โดยที่ลำตัวไม่เบียดกันเวลาม้าวิ่ง

## การเปลี่ยนมาใช้รางรถไฟขนาดสแตนดาร์ดเกจในสหรัฐอเมริกา และแคนาดา

ในอดีตสหรัฐอเมริกาและแคนาดาได้มีการใช้รางรถไฟหลากหลายขนาด 4 ฟุต ถึง 6 ฟุต โดยเฉพาะในตอนใต้ของอเมริกาจะนิยมใช้ขนาด 5 ฟุต ที่เหมาะสมสำหรับขนส่งฝ้ายซึ่งเป็นอุตสาหกรรมหลักทางตอนใต้ ขนาดของรางที่ไม่เท่ากันส่งผลให้เกิดปัญหาในการต้องถ่ายรถจากขบวนหนึ่งไปอีกขบวนหนึ่งในบริเวณเชื่อมต่อรถไฟที่มีขนาดรางไม่เท่ากัน ซึ่งเกิดจากปัญหา break-of-gauge ทำให้เสียค่าใช้จ่าย และเวลาที่ไม่จำเป็นเกิดขึ้น ทำให้ทางรถไฟในแคนาดาได้เปลี่ยนมาใช้รางสแตนดาร์ดเกจทั้งหมดในปี ค.ศ. 1880 และบริษัทรถไฟอิลลินอยส์เซนทรัลได้เปลี่ยนมาใช้รางสแตนดาร์ดเกจสำหรับเส้นทางสายใต้วิ่งไปนิวออร์ลีนส์ในปี ค.ศ. 1881 ทำให้เกิดแรงกดดันต่อผู้ให้บริการรถไฟในตอนใต้

บริษัทรถไฟอีรีเรลโรด (Erie Railroad) แต่เดิมใช้เกจขนาด 6 ฟุต โดยได้มีการเชื่อมตัวกับโอไฮโอเกจที่มีขนาด 4 ฟุต 10 นิ้ว และทางบริษัทอีรีไม่ต้องการเปลี่ยนมาใช้รางสแตนดาร์ดเกจ ซึ่งเกรงว่าจะทำให้ไม่มีการพักรถในบริเวณจุดเชื่อมตัว ส่งผลให้ธุรกิจขาดรายได้

ในวันที่ 31 พฤษภาคม ค.ศ. 1886 บริษัทรถไฟทางตอนใต้ได้มีข้อตกลงว่าจะเปลี่ยนขนาดรางทั้งหมดจากขนาดเดิม 5 ฟุต เป็น 4 ฟุต 9 นิ้ว โดยในช่วงเวลา 36 ชั่วโมงจากวันจันทร์ที่ 31 พฤษภาคม คนงานกว่าหลายหมื่นคนได้ขยับรางรถไฟให้แคบลง 3 นิ้ว ซึ่งทำให้มีขนาดใกล้เคียงกับรางสแตนดาร์ดเกจ และรถสามารถวิ่งได้โดยไม่มีปัญหา โดยในเดือนมิถุนายน ในปีเดียวกัน ทางรถไฟสายหลักทั้งหมดในอเมริกาเหนือได้ใช้ขนาดรางเดียวกันทั้งหมด โดยปัจจุบันขนาดรางทั้งหมดในอเมริกาได้ปรับขนาดมาเป็นรางสแตนดาร์ดเกจที่ 4 ฟุต 8 1/2 นิ้ว ในระหว่างที่มีการซ่อมแซมบำรุงรักษารางนั้น ๆ

## รางขนาดมาตรฐานยุโรปในประเทศไทย

ในสมัยรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งมีการสร้างทางรถไฟสายแรก สยามเลือกใช้ความกว้างทางรถไฟขนาดรางมาตรฐานยุโรปทั้งหมด เนื่องจากอาณานิคมเพื่อนบ้านทั้งพม่าของอังกฤษและอินโดจีนของฝรั่งเศสต่างใช้ทางรถไฟกว้างหนึ่งเมตร ความกว้างทางรถไฟที่แตกต่างกันนี้เองเชื่อว่าจะทำให้การรุกรานสยามจากอาณานิคมรอบข้างลำบากมากขึ้น อย่างไรก็ตามเมื่อสยามสร้างเส้นทางรถไฟลงภาคใต้ สยามเลือกใช้เส้นทางรถไฟขนาดเมตรเดียวเพื่อเชื่อมต่อกับอาณานิคมมลายูของอังกฤษ ทำให้ทางรถไฟสยามมีสองขนาดความกว้างในเวลานั้น คือรางมาตรฐานยุโรปตั้งแต่ฝั่งพระนคร ถึงภาคเหนือและภาคอีสาน และขนาดความกว้าง 1 เมตรจากฝั่งธนถึงภาคใต้
ในปี พ.ศ. 2462 เมื่อยุคล่าอาณานิคมสิ้นสุดลงและเศรษฐกิจโลกซบเซา สยามจึงเปลี่ยนเส้นทางรถไฟรางขนาดมาตรฐานยุโรปเป็นขนาดความกว้างเมตรเดียว และเชื่อมเส้นทางรถไฟฝั่งธนบุรีและฝั่งพระนครเข้าด้วยกัน

ในปัจจุบัน ประเทศไทยใช้รางสแตนดาร์ดเกจในการขนส่งระบบรางอยู่สี่ระบบ ได้แก่ รถไฟฟ้าบีทีเอส, รถไฟฟ้ามหานคร สายเฉลิมรัชมงคล, รถไฟฟ้ามหานคร สายฉลองรัชธรรมและรถไฟฟ้าเชื่อมท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ นอกจากนี้ยังใช้ในระบบรถไฟความเร็วสูงที่อยู่ในแผนปรับปรุงระบบขนส่งทางรางของไทยด้วย

## อ้างอิง
# ชิคาโก แอล

| ชิคาโก 'แอล' |
| --- |
|  |
| ข้อมูลทั่วไป |
| ที่ตั้ง | ชิคาโก, รัฐอิลลินอย, สหรัฐอเมริกา |
| ประเภท | รถไฟใต้ดิน |
| จำนวนสาย | 8 |
| จำนวนสถานี | 145 |
| ผู้โดยสารต่อวัน | 788,415 คน (กันยายน 2012) |
| ผู้โดยสารต่อปี | 231.15 ล้านคน (2012) |
| ผู้อำนวยการ | Forrest Claypool |
| สำนักงานใหญ่ | 567 West Lake St. |
| เว็บไซต์ | Chicago Transit Authority |
| การให้บริการ |
| เริ่มดำเนินงาน | 6 มิถุนายน ค.ศ. 1892 |
| ผู้ดำเนินงาน | Chicago Transit Authority |
| ข้อมูลทางเทคนิค |
| ระยะทาง | 224.1 mi (360.7 km) |
| รางกว้าง | 4 ft 8 1⁄2 in (1,435 mm) สแตนดาร์ดเกจ |
| รัศมีความโค้ง | 90 ฟุต (27,432 มิลลิเมตร) |
| การจ่ายไฟฟ้า | รางที่สาม, 600 V DC |
| ความเร็วสูงสุด | 55 mph (89 km/h) |
|

| ผังเส้นทาง |
| --- |
|  |

 |

**ชิคาโก 'แอล'** เป็นตัวย่อที่แปลว่า "ยกระดับ" หรือ "วงแหวน" เป็นระบบขนส่งมวลชนในเมืองชิคาโก รัฐอิลลินอย สหรัฐอเมริกา ดำเนินการโดย Chicago Transit Authority (CTA) เป็นเส้นทางรถไฟใต้ดินที่มีผู้โดยสารมากที่สุดรองจาก รถไฟใต้ดินนครนิวยอร์ก และรถไฟใต้ดินวอชิงตัน

สถิติผู้โดยสาร วันธรรมดา 788,415 คน วันเสาร์ 519,959 คน วันอาทิตย์ 377,308 คน จำนวนผู้โดยสารต่อปีในปี ค.ศ. 2012 คือ 231.15 ล้านคน ในปี ค.ศ. 2005 ได้รับการโหวตให้เป็นหนึ่งใน "เจ็ดสิ่งมหัศจรรย์ของชิคาโก"

## เส้นทาง

     **สายสีแดง**
เป็นสายที่มีผู้โดยสารหนาแน่นที่สุด เฉลี่ยวันละ 268,580 คน ทั้งหมด 33 สถานี ระยะทาง 21.8-ไมล์ (35-กิโลเมตร)
     **สายสีน้ำเงิน**
ระยะทาง 26.93 ไมล์ (43 กิโลเมตร) จำนวน 33 สถานี
     **สายสีน้ำตาล**
ระยะทาง 11.4-ไมล์ (18-กิโลเมตร) จำนวน 19 สถานี ผู้โดยสารรายวัน 113,611 คน
     **สายสีเขียว**
ระยะทาง 20.8 ไมล์ (33.5 กิโลเมตร) จำนวน 29 สถานี ผู้โดยสารรายวัน 70,554 คน
     **สายสีส้ม**
ระยะทาง 13-ไมล์ (21-กิโลเมตร) ผู้โดยสารรายวัน 63,037 คน
     **สายสีม่วง**
ระยะทาง 3.9-ไมล์ (6-กิโลเมตร) ผู้โดยสารรายวัน 10,377 คน
     **สายสีชมพู**
ระยะทาง 11.2-ไมล์ (18-กิโลเมตร) ผู้โดยสารรายวัน 33,737 คน
     **สายสีเหลือง**
ระยะทาง 4.7-ไมล์ (8-กิโลเมตร) ผู้โดยสารรายวัน 7,063 คน
## ดูเพิ่ม

* รายชื่อระบบขนส่งมวลชนความเร็วสูง

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม

* Cudahy, Brian J. (1982). *Destination Loop: The Story of Rapid Transit Railroading in and around Chicago*. Brattleboro, VT: S. Greene Press. ISBN 978-0-8289-0480-3.
* Franch, John (2006). *Robber Baron: The Life of Charles Tyson Yerkes*. Urbana: University of Illinois Press. ISBN 978-0-252-03099-4.

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Chicago Transit Authority - operates CTA buses and 'L' trains
* Chicago-L.org - an unofficial, extensive fan site
* CTA Tattler เก็บถาวร 2014-08-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน - Daily blog of "L" stories
* ForgottenChicago.com - Forgotten Chicago, "Our Historic Subway Stations".
* Network map (real-distance)
# ชานชาลายื่น

| ชานชาลายื่น |
| --- |
| สัญลักษณ์ |
|

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |

 |
| สถานีที่มีรางเดียวและชานชาลาหนึ่งช่อง |

ชานชาลายื่นที่สถานีรถไฟนอตทิงแฮม
สถานีรถไฟกรุงเทพ (หัวลำโพง)
**ชานชาลายื่น** เป็นชานชาลารูปแบบหนึ่ง นิยมใช้ในสหราชอาณาจักรและประเทศออสเตรเลีย เพื่อเป็นจุดสิ้นสุดของชานชาลาของสถานีรถไฟ ชานชาลายื่น จะมีขนาดสั้นกว่าชานชาลาแบบอื่น ๆ ตัวอย่างของชานชาลารูปแบบนี้ในประเทศไทย ได้แก่ สถานีรถไฟกรุงเทพ (หัวลำโพง)

## ดูเพิ่ม

* ชานชาลาเกาะกลาง
* ชานชาลาด้านข้าง
* ชานชาลาต่างระดับ

## อ้างอิง
# การตั้งชื่อดาวเคราะห์น้อย

**การตั้งชื่อดาวเคราะห์น้อย**อย่างเป็นทางการ เป็นการประกอบขึ้นระหว่างตัวเลขและชื่อโดยศูนย์ดาวเคราะห์น้อย ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสหพันธ์ดาราศาสตร์สากล โดยพวกมันจะถูกนำไปใช้กับดาวเคราะห์แคระ และวัตถุขนาดเล็กในระบบสุริยะ เช่น ดาวเคราะห์น้อย แต่ไม่รวมดาวหาง ชื่อจะถูกตั้งให้กับวัตถุชิ้นนั้นเมื่อทราบวงโคจรที่แน่นอนแล้ว โดยจะมีการกำหนดให้อัตโนมัติเมื่อวัตถุถูกค้นพบ

ชื่อดาวเคราะห์น้อย จะแบ่งเป็นสองส่วน คือ

* ตัวเลข ในอดีต จะจัดเรียงตามลำดับการค้นพบ แต่ในปัจจุบันจะจัดขึ้นเมื่อวงโคจรได้รับการยืนยันแล้วว่าคงที่ โดยตำแหน่งตรงข้ามทั้งสี่ทิศ
* ชื่อ อาจจะเป็นชื่อที่ตั้งขึ้นโดยผู้ค้นพบหรือเป็นชื่อชั่วคราว

ชื่อดาวเคราะห์น้อยจะมีโครงสร้าง `(ตัวเลข) ชื่อ` ตัวอย่างเช่น (90377) เซดนา หรือ (134340) พลูโต วงเล็บที่อยู่ในชื่อ บ่อยครั้งจะไม่เขียนไว้ เช่น 90377 เซดนา

สำหรับวัตถุที่ไม่จำเป็น เช่นดาวเคราะห์น้อยใกล้โลก หลักของตัวเลขอาจจะมีแค่สองหรือสามหลักก็ได้ สำหรับดางหางนั้น ศูนย์ดาวเคราะห์น้อยเป็นผู้จัดการเช่นเดียวกันแต่มีวิธีตั้งชื่อแตกต่างออกไป

## ดูเพิ่ม

* รายชื่อดาวเคราะห์น้อย
* การตั้งชื่อวัตถุในดาราศาสตร์
* ความหมายของชื่อดาวเคราะห์น้อย
* ชื่อที่ขัดแย้งกับดาวเคราะห์น้อย

## อ้างอิง
# ออกไซด์

**ออกไซด์** หมายถึง สารประกอบ ที่เกิดจาก ธาตุออกซิเจน รวมกับธาตุอื่นๆ

ออกไซด์ของโลหะ
ออกไซด์ของโลหะส่วนใหญ่เป็น สารประกอบไอออนิก และเป็นเบส เช่น แคลเซียมออกไซด์ ( CaO ) ออกไซด์ของโลหะทรานซิชั่น อาจเรียกว่า สนิม

ออกไซด์ของกึ่งโลหะ
รวมถึง ออกไซด์ของโลหะบางชนิด เป็นได้ทั้งกรดและเบส เช่น อะลูมิเนียมออกไซด์ ( Al2O3 ) ฯลฯ

ออกไซด์ของอโลหะ
เป็นสารประกอบโควาเลนต์ และเกือบทั้งหมดเป็นกรด เช่น คาร์บอนไดออกไซด์ ( CO2 )

## อ้างอิง

* แอนน์ ชาร์เฟิลส์ และคณะ,เขียน. สมาคมครูวิทยาศาสตร์แห่งประเทศไทย,แปล . **พจนานุกรมวิทยาศาสตร์ ฉบับภาพประกอบ เคมี**. โปรดัคทีฟบุ๊ค, 2541

## ดูเพิ่ม
# แถบรังสีแวนอัลเลน

ระยะเวลา: 1 minute and 17 seconds1:17Subtitles available.CCThis video illustrates changes in the shape and intensity of a cross section of the Van Allen belts.
A cross section of Van Allen radiation belts
**เข็มขัดกัมมันตรังสีแวนอัลเลน** (อังกฤษ: *Van Allen radiation belt*) เป็นโซนของอนุภาคที่มีพลังซึ่งส่วนใหญ่มาจากลมสุริยะซึ่งถูกจับโดยและยึดรอบดาวเคราะห์ด้วยสนามแม่เหล็กของดาวเคราะห์นั้น โลกมีเข็มขัดสองเส้นและบางครั้งเข็มขัดอื่น ๆ อาจถูกสร้างขึ้นชั่วคราว การค้นพบเข็มขัดนั้นให้เครดิตกับ James Van Allen และด้วยเหตุนี้สายพานของโลกจึงเป็นที่รู้จักในนามสายพาน Van Allen เข็มขัดหลักสองเส้นของโลกขยายจากระดับความสูงประมาณ 640 ถึง 58,000 กม. (400 ถึง 36,040 ไมล์)} เหนือพื้นผิวซึ่งระดับรังสีในภูมิภาคแตกต่างกันไป อนุภาคส่วนใหญ่ที่เกิดขึ้นกับเข็มขัดคาดว่ามาจากลมสุริยะและอนุภาคอื่น ๆ โดยรังสีคอสมิก โดยการดักลมสุริยะสนามแม่เหล็กจะเบี่ยงเบนอนุภาคที่มีพลังเหล่านั้นและปกป้องชั้นบรรยากาศจากการถูกทำลาย

'เข็มขัดกัมมันตรังสีแวนอัลเลนตั้งอยู่ในภูมิภาคด้านในของสนามแม่เหล็กโลก เข็มขัดนี้ดักจับอิเล็กตรอนและโปรตอนที่มีพลัง ส่วนนิวเคลียสอื่น ๆ เช่นอนุภาคอัลฟาจะแพร่หลายน้อยกว่า ภายในโซนของเข็มขัดจึงเป็นอันตรายต่อดาวเทียมซึ่งจะต้องมีส่วนประกอบที่ให้การป้องกันที่เพียงพอหากพวกมันจะใช้เวลาอยู่ใกล้กับโซนนั้นนานพอสมควร ในปี 2013 องค์การนาซ่ารายงานว่า Van Allen Probes ได้ค้นพบเข็มขัดรังสีชนิดที่สามซึ่งตรวจพบเป็นเวลาสี่สัปดาห์จนกระทั่งมันถูกทำลายโดยคลื่นกระแทกอันทรงพลังจากดวงอาทิตย์

## อ้างอิง
# อิเบร์โดรลา

อิเบร์โดรลา|  |
| สำนักงานใหญ่ ตอร์เรอิเบร์โดรลา บิลบาโอ |
| ประเภท | บริษัทมหาชนจำกัด |
| การซื้อขาย | BMAD: IBE องค์ประกอบของดัชนี IBEX 35 |
| ISIN | ES0144580Y14  |
| อุตสาหกรรม | พลังงานไฟฟ้า |
| ก่อตั้ง | 1 พฤศจิกายน 1992 (1992-11-01) |
| สำนักงานใหญ่ | บิลบาโอ สเปน |
| บุคลากรหลัก | โฆเซ อิกนาซิโอ ซันเชซ กาลัน (ประธานและประธานเจ้าหน้าที่บริหาร) |
| ผลิตภัณฑ์ | ผลิตและจำหน่ายพลังงานไฟฟ้า พลังงานหมุนเวียน แก๊สธรรมชาติ และโทรคมนาคม |
| รายได้ |  53.949 พันล้านยูโร (2022) |
| รายได้จากการดำเนินงาน | 7,984,000,000 ยูโร (พ.ศ. 2565)  |
| รายได้สุทธิ |  4.339 พันล้านยูโร (2022) |
| สินทรัพย์ |  154 พันล้านยูโร (2022) |
| พนักงาน |  40,090 คน (2022) |
| บริษัทในเครือ | Elektro Holding, Avangrid, Scottish Power |
| เว็บไซต์ | www.iberdrola.es |

**อิเบร์โดรลา** (สเปน: *Iberdrola*) เป็นบริษัทข้ามชาติสัญชาติสเปนผู้ผลิตและจำหน่ายพลังงานไฟฟ้า มีสำนักงานใหญ่อยู่ที่เมืองบิลบาโอ ประเทศสเปน มีพนักงานกว่า 40,000 คนทำงานอยู่ใน 4 ทวีปทั่วโลก มีลูกค้าราวกว่า 30 ล้านคน โดยมีบริษัทลูกค้ารายใหญ่ได้แก่ สก็อตติชพาวเวอร์ในสหราชอาณาจักร และแอวานกริดในสหรัฐอเมริกา

อิเบร์โดลาเป็นบริษัทพลังงานระดับโลกซึ่งผลิตพลังงานจากลมมากที่สุดในโลก ธุรกิจของอิเบร์โดรลาแบ่งออกเป็น 3 สาขาใหญ่ ได้แก่ พลังงานหมุนเวียน เครือข่ายกระแสไฟฟ้า และธุรกิจขายส่งและขายปลีกพลังงานไฟฟ้า

## อ้างอิง
# ผลิกศาสตร์

**ผลิกศาสตร์** (อังกฤษ: *Crystallography*) คือศาสตร์ที่ศึกษาการเรียงตัวของอะตอมในของแข็ง คำนี้ในการใช้งานเดิมจะหมายถึงศาสตร์ที่ศึกษาเกี่ยวกับผลึก คำว่า *ผลิก* มีความหมายเช่นเดียวกับคำว่า *ผลึก*

ก่อนที่จะมีพัฒนาการของผลิกศาสตร์ที่ใช้การเลี้ยวเบนของรังสีเอ็กซ์ การศึกษาผลึกกระทำโดยใช้เรขาคณิตของผลึก โดยจะมีการวัดมุมของผลึกเทียบกับมุมอ้างอิงทางทฤษฎี และหาสมมาตรของผลึกนั้น ๆ ในปัจจุบันผลิกศาสตร์ใช้การวิเคราะห์รูปแบบของการเลี้ยวเบนที่เกิดจากการยิงลำแสงบางอย่างให้กับผลึกนั้น แม้ว่าลำแสงที่ใช้ไม่จำเป็นต้องเป็นรังสีแม่เหล็กไฟฟ้า แต่ตัวเลือกหลักมักเป็นรังสีเอ็กซ์

## อ้างอิง

* Introductions to Crystallography เก็บถาวร 2009-01-24 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Learning Crystallography(ในภาษาอังกฤษ)
* Crystal Lattice Structures เก็บถาวร 2008-03-24 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน(ในภาษาอังกฤษ)
# วิลเลียม เวิร์ดสเวิร์ธ

| วิลเลียม เวิร์ดสเวิร์ธ |
| --- |
| ภาพเหมือนของวิลเลียม เวิร์ดสเวิร์ธ โดย เบนจามิน โรเบิร์ต เฮย์ดอน (NPG) |
| เกิด | (1770-04-07)7 เมษายน ค.ศ. 1770 คอคเคอร์มัธ, อังกฤษ |
| เสียชีวิต | 23 เมษายน ค.ศ. 1850(1850-04-23) (80 ปี) เวสต์มอร์แลนด์, อังกฤษ |
| อาชีพ | กวี |
| แนว | กวีนิพนธ์ |
| แนวร่วมในทางวรรณคดี | ยุคจินตนิยม |
| ผลงานที่สำคัญ | *Lyrical Ballads*, *Poems in Two Volumes*, *The Excursion* |

**วิลเลียม เวิร์ดสเวิร์ธ** (อังกฤษ: *William Wordsworth*; 7 เมษายน ค.ศ. 1770 - 23 เมษายน ค.ศ. 1850) เป็นกวีจินตนิยมชาวอังกฤษ ผู้เริ่มยุคจินตนิยมของวรรณกรรมอังกฤษร่วมกับแซมมวล เทย์เลอร์ คอเลริดจ์ ในปี ค.ศ. 1798 ด้วยงานตีพิมพ์ร่วมชื่อ *Lyrical Ballads*

งานที่ได้รับยกย่องว่าเป็นผลงานชิ้นเอกของเวิร์ดสเวิร์ธ คือ *The Prelude* บทกวีกึ่งอัตชีวประวัติในช่วงแรกในชีวิตของเขาซึ่งได้ผ่านการปรับปรุงแก้ไขและต่อเติมมาเป็นจำนวนหลายครั้ง ชื่อผลงานนี้ตั้งขึ้นในโอกาสที่ตีพิมพ์หลังจากเขาเสียชีวิตแล้ว ก่อนหน้านั้นมันเป็นที่รู้จักกันว่าเป็นบทกวี "แด่คอเลริดจ์" เวิร์ดสเวิร์ธได้รับตำแหน่ง Poet Laureate (กวีของรัฐ) ของบริเตนตั้งแต่ปี ค.ศ. 1843 จนกระทั่งเขาเสียชีวิตในปี ค.ศ. 1850

## ผลงานที่สำคัญ

* *Lyrical Ballads, และบทกวีอื่นๆ* (1798)
	+ "Simon Lee"
	+ "We are Seven"
	+ "Lines Written in Early Spring"
	+ "Expostulation and Reply"
	+ "The Tables Turned"
	+ "The Thorn"
	+ "Lines Composed A Few Miles above Tintern Abbey"
* *Lyrical Ballads, และบทกวีอื่นๆ* (1800)
	+ Preface to the Lyrical Ballads
	+ "Strange fits of passion have I known"
	+ "She Dwelt among the Untrodden Ways"
	+ "Three years she grew"
	+ "A Slumber Did my Spirit Seal"
	+ "I travelled among unknown men"
	+ "Lucy Gray"
	+ "The Two April Mornings"
	+ "Nutting"
	+ "The Ruined Cottage"
	+ "Michael"
	+ "The Kitten At Play"
* *Poems, in Two Volumes* (1807)
	+ "Resolution and Independence"
	+ "I Wandered Lonely as a Cloud" หรือรู้จักในชื่อ "Daffodils"
	+ "My Heart Leaps Up"
	+ "Ode: Intimations of Immortality"
	+ "Ode to Duty"
	+ "The Solitary Reaper"
	+ "Elegiac Stanzas"
	+ "Composed upon Westminster Bridge, September 3, 1802"
	+ "London, 1802"
	+ "The World Is Too Much with Us"

* *The Excursion* (1814)

* *Laodamia* (1815, 1845)

* *The Prelude* (1850)

* *Guide to the Lakes* (1810)

## อ้างอิง
# กาลิเลโอ (ยานอวกาศ)

ยานกาลิเลโอ
**ยานกาลิเลโอ** เป็นยานสำรวจดาวพฤหัสบดี ถูกส่งออกจากโลกเมื่อวันที่ 18 ตุลาคม ค.ศ. 1989 (พ.ศ. 2532) ใช้เวลา 6 ปีในการเดินทางไปยังดาวพฤหัสบดี ในระหว่างทางยานกาลิเลโอได้เข้าใกล้ดาวเคราะห์น้อยเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ ดาวเคราะห์น้อยดวงนี้มีชื่อว่า แกสปรา และต่อมาได้ผ่านใกล้ดาวเคราะห์น้อยอีกดวงหนึ่งชื่อ ไอดา ในเดือนธันวาคม ค.ศ. 1995 (พ.ศ. 2538) ยานกาลิเลโอก็ปล่อยหัวสำรวจลงไปในบรรยากาศของดาวพฤหัสบดี ยานโคจรของยานกาลิเลโอให้รายละเอียดในระยะใกล้ของดาวพฤหัสบดีและดาวบริวารที่ไม่เคยมีมาก่อน

## หัวสำรวจกาลิเลโอ

หัวสำรวจซึ่งเดินทางไปในอวกาศเพื่อสำรวจดาวพฤหัสบดีพร้อมกับยานอวกาศกาลิเลโอ เมื่อเดือนธันวาคม ค.ศ. 1995 ได้เคลื่อนลงไปในบรรยากาศลึกด้วยความเร็วสูงถึง 170,000 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ร่มชูชีพช่วยชะลอความเร็วลง จากนั้นเครื่องมือ 6 อย่างก็ส่งข้อมูลกลับมานาน 57 นาที ขณะลดระดับลงในบรรยากาศดาวพฤหัสบดี โดยกาลิเลโอได้สรุปว่า เป็นดาวพฤหัสบดีเป็นดาวเคราะห์ที่มีความสวยงาม

## แหล่งข้อมูลอื่น

* เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ เก็บถาวร 2008-09-20 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (ในภาษาอังกฤษ)
* ยานกาลิเลโอ - 100 ปี ดาราศาสตร์โลก
# มาร์สรีคอนเนสเซนซ์ออร์บิเตอร์

| มาร์สรีคอนเนสเซนซ์ออร์บิเตอร์ |
| --- |
| ภาพวาดยานในวงโคจรรอบดาวอังคาร |
|  |
| ประเภทภารกิจ | ยานโคจรรอบดาวอังคาร |
| ผู้ดำเนินการ | NASA / JPL |
| COSPAR ID | 2005-029A |
| SATCAT no. | 28788 |
| เว็บไซต์ | marsprogram.jpl.nasa.gov/mro/ www.nasa.gov/mission\_pages/MRO/main/index.html |
| ระยะภารกิจ | ภารกิจแรก: 2 ปี รวม: 20 ปี 10 เดือน 1 วัน ตั้งแต่ปล่อยยาน 20 ปี 3 เดือน 3 วัน (7202 sols) ที่ดาวอังคาร |
|  |
|  |
| ข้อมูลยานอวกาศ |
| ผู้ผลิต | Lockheed Martin / University of Arizona / APL / ASI / Malin Space Science Systems |
| มวลขณะส่งยาน | 2,180 kg (4,810 lb) |
| มวลแห้ง | 1,031 kg (2,273 lb) |
| มวลบรรทุก | 139 kg (306 lb) |
| กำลังไฟฟ้า | 2,000.0 วัตต์ |
|  |
|  |
| เริ่มต้นภารกิจ |
| วันที่ส่งขึ้น | August 12, 2005, 11:43:00 (2005-08-12UTC11:43Z) UTC |
| จรวดนำส่ง | Atlas V 401 |
| ฐานส่ง | Cape Canaveral SLC-41 |
| ผู้ดำเนินงาน | ILS |
|  |
|  |
| ลักษณะวงโคจร |
| ระบบอ้างอิง | เอริโอเซนทริก |
| ระบบวงโคจร | โคจรรอบดวงอาทิตย์ |
| ความเอียง | 93 องศา |
|  |
|  |
| ยานอวกาศโคจรรอบดาวอังคาร |
| แทรกวงโคจร | 10 มีนาคม ค.ศ.2006, 21:24:00 UTC MSD 46990 12:48 AMT 20 ดานุส 211 ปฏิทินดาเรียน |
|  |
|  ตราทางการของ *มาร์สรีคอนเนสเซนซ์ออร์บิเตอร์*
  |

**มาร์สรีคอนเนสเซนซ์ออร์บิเตอร์** (อังกฤษ: *Mars Reconnaissance Orbiter*) หรือ**เอ็มอาร์โอ** (MRO) เป็นยานอวกาศขององค์การนาซาที่ส่งขึ้นจากพื้นโลกเมื่อวันที่ 12 สิงหาคม พ.ศ. 2548 มีเป้าหมายศึกษาทำความเข้าใจเกี่ยวกับดาวอังคารอย่างละเอียด ค้นหาจุดลงจอดที่เหมาะสมสำหรับยานอวกาศในอนาคต และทำหน้าที่รับ-ส่งสัญญาณวิทยุระหว่างยานกับโลกด้วยอัตราส่งข้อมูลที่สูงกว่ายานลำอื่น ๆ ภารกิจหลักของยานมีกำหนด 4 ปี โดยได้เริ่มเข้าสู่วงโคจรรอบดาวอังคารเมื่อวันที่ 10 มีนาคม พ.ศ. 2549 ตามเวลาในสหรัฐอเมริกา หรือตรงกับเช้ามืดวันที่ 11 มีนาคม ตามเวลาในประเทศไทย

## แหล่งข้อมูลอื่น

* เว็บไซต์ทางการที่นาซา
* เว็บไซต์ทางการที่เจพีแอล

## อ้างอิง