# อักษรบาตัก

| ซูรัตบาตัก ᯘᯮᯒᯖ᯲ ᯅᯖᯂ᯲ |
| --- |
| "ซูรัตบาตัก" ในแบบโตบา |
| ชนิด |  อักษรสระประกอบ
 |
| ช่วงยุค | ประมาณ ค.ศ. 1300-ปัจจุบัน |
| ทิศทาง | ซ้ายไปขวา  |
| ภาษาพูด | กลุ่มภาษาบาตัก |
| อักษรที่เกี่ยวข้อง |
| ระบบแม่ | ต้นกำเนิดอักษรพราหมียังไม่เป็นที่กระจ่าง ตามสันนิษฐานต้นกำเนิดแอราเมอิก:
ชุดตัวอักษรไซนายดั้งเดิม* ชุดตัวอักษรฟินิเชีย
	+ ชุดตัวอักษรแอราเมอิก
		- พราหมี
		รายละเอียดภาษาสืบต่อจากพราหมีไปยังบาตักยังไม่ชัดเจน มีสันนิษฐานต้นกำเนิดอักษรกวิหรือสืบภาษาโดยตรงจากปัลลวะ:
			* ปัลลวะ
				+ กวิเก่า
					- ซูรัตบาตัก
 |
| ระบบพี่น้อง | ความสัมพันธ์ทางภาษาโดยตรงยังไม่ชัด ใช้สันนิษฐานจากต้นกำเนิดอักษรกวิทั่วไป:
บาหลี ไบบายิน ชวา ลนตารา มากาซาร์ ซุนดาเก่า เรินจง เรอจัง |
| ISO 15924 |
| ISO 15924 | Batk (365), ​Batak |
| ยูนิโคด |
| ยูนิโคดแฝง | Batak |
| ช่วงยูนิโคด | U+1BC0-U+1BFF |
|

**อักษรบาตัก** (อังกฤษ: *Batak script*; มีชื่อในภาษาแม่ว่า *ซูรัตบาตัก* (surat Batak), *surat na sampulu sia* ("ตัวอักษร 19 ตัว") หรือ *si-sia-sia*) เป็นระบบการเขียนในอดีตของกลุ่มภาษาบาตักที่มีผู้พูดหลายล้านคนที่เกาะสุมาตรา ประเทศอินโดนีเซีย ตัวอักษรอาจพัฒนามาจากอักษรกวิและอักษรปัลลวะ ซึ่งมีที่มาจากอักษรพราหมีในอินเดีย หรือจากข้อสันนิษฐานอักษรสุมาตราดั้งเดิมที่ได้รับอิทธิพลจากอักษรปัลลวะ

## การใช้

อักษรบาตักถูกนำมาใช้ในภาษาต่าง ๆ ดังนี้

* ภาษากาโร บาตัก เป็นภาษาตระกูลออสตีนีเซียน มีผู้พูด 600,000 คน ในภาคกลางและภาคเหนือของเกาะสุมาตรา
* ภาษาโตบา บาตัก (Toba Batak syllabic alphabet) เป็นภาษาตระกูลออสโตรนีเซียน มีผู้พูด 2 ล้านคนทางเหนือของเกาะสุมาตรา
* ภาษาไดรี บาตัก (Dairi Batak syllabic alphabet) เป็นภาษาตระกูลออสโตรนีเซียน มีผู้พูด 1.2 ล้านคน ทางเหนือของเกาะสุมาตรา
* ภาษาซิมาลูงัน/ตีมูร์ (Simalungun/Timur syllabic alphabet) เป็นภาษาตระกูลออสโตรนีเซีย มีผู้พูด 800,000 คน ทางเหนือของสุมาตรา
* ภาษามันดาลิง บาตัก (Mandaling Batak syllabic alphabet) เป็นภาษาตระกูลออสโตรนีเซียน มีผุ้พูด 400,000 คน ทางเหนือของเกาะสุมาตรา
* บางโอกาสใช้เขียนภาษามลายูด้วย

## ประวัติ

ชาวบาตัดส่วนใหญ่ โดยเฉพาะชนชั้นปกครองสามารถใช้อักษรบาตักได้ ส่วนใหญ่ใช้เขียนคาถาอาคมและปฏิทิน หลังจากที่ชาวยุโรปมาถึงบาตัก เริ่มจากมิชชันนารีชาวเยอรมัน และชาวดัทช์ใน พ.ศ. 2421 ได้นำอักษรละตินมาใช้คู่กับอักษรบาตัก โดยใช้สอนในโรงเรียน และใช้ในเอกสารทางศาสนาคริสต์

## จุดกำเนิด

คาดว่าอักษรบาตักพัฒนามาจากอักษรปัลลวะและอักษรกวิโบราณ ที่เป็นลูกหลานของอักษรพราหมี

## ลักษณะอักษร

อักษรบาตักเขียนจากบนลงล่างและจากซ้ายไปขวา พยัญชนะมีพื้นเสียงเป็น /a/ และมีเครื่องหมายกำกับถ้าไม่มีเสียงสระ เสียงสระอื่น เสียงตัวสะกด เสียงตัวสะกด ŋ และ[x] แสดงด้วยเครื่องหมายบน ล่าง หรือหลังพยัญชนะ เช่น ba เขียนด้วยอักษร ba ตัวเดียว bi เขียนเป็น ba.i bang เขียนเป็น baŋ bing เขียนเป็น baŋ.i อักษรที่เป็นตัวสะกดจะมีเครื่องหมายต่อท้าย เช่น bam เขียนเป็น ba.ma.# bim เขียนเป็น ba.ma.i.# อักษรบาตักต่างจากอักษรในตระกูลอักษรพราหมีคือไม่มีการเชื่อมพยัญชนะเมื่อเขียนเป็นกลุ่ม

## อักษร

ตัวอักษรพื้นฐานมีชื่อว่า *ซูรัต* แต่ละพยัญชนะจะมีเสียงสระโดยธรรมชาติเป็น /a/ ตัวอักษรมีหลายแบบตามภูมิภาคและภาษา โดยรูปแบบหลัก ๆ คือ
กาโร,
มันไดลิง,
ปักปัก/ไดรี,
ซีมาลูงุน/ตีมูร์ และ
โตบา:

|  |
| --- |
| **ซูรัต (อักษรพื้นฐาน)** |
| **สัทอักษรสากล** | a | ha | ka | ba | pa | na | wa | ga | dʒa | da | ra | ma | ta | sa | ja | ŋa | la | ɲa | tʃa | nda | mba | i | u |
| **ถอดเป็นอักษรละติน** | a | ha | ka | ba | pa | na | wa | ga | ja | da | ra | ma | ta | sa | ya | nga | la | nya | ca | nda | mba | i | u |
| **กาโร** |  |  |  |  |  | 1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | 5 |  |  |  |  |
| **มันไดลิง** |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | 4 |  |  |  |  |
| **ปักปัก** |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| **โตบา** |  |  |  |  |  | 2 |  |  |  | 3 |  |  |  |  |  |
| **ซีมาลูงุน** |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | 6 |

รูปอื่น:

**^1**   (ใช้ในแบบมันไดลิง)
**^2^3^4^5^6**

### เครื่องหมายสระ

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ถอดเป็นอักษรละติน | เครื่องหมายอักษรบาตัก |      | ถอดเป็นอักษรละติน | เกาะอักษร/ka/ |
| กาโร | มันไดฯ | ไดรี | ซิมาฯ | โตบา | กาโร | มันไดฯ | ไดรี | ซิมาฯ | โตบา |
| -a |  |  |  |  |  | ka |  |  |  |  |  |
| -e |

---

 |  |

---

 |  |  | ke |

---

 |  |

---

 |  |  |
| -i |

---

 |  |  |  |  | ki |

---

 |  |  |  |  |
| -o |

---

 |  |  |  |  | ko |

---

 |  |  |  |  |
| -ou |  |  |  |  |  | kou |  |  |  |  |  |
| -u |  |  |  |  |  | ku |  |  |  |  |  |
| -ng |  |  |  |  |  | kang |  |  |  |  |  |
| -h |  |  |  |  |  | kah |  |  |  |  |  |
| – |  |  |  |  |  | k |  |  |  |  |  |

### การเชื่อมต่อกับเครื่องหมายเสียงสระอู

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| อักษรบาตัก | อธิบาย |
| --- | --- |
|  |  + |  | =  |   | a + -u = u |
|  |  + |  | =  |  | a + -u = u (ซีมาลูงุน) |
|  |  + |  | =  |   | ha + -u = hu (มันไดลิง) |
|  |  + |  | =  |   | ha + -u = hu (ซีมาลูงุน) |
|  |  + |  | =  |   | ha + -u = hu |
|  |  + |  | =  |   | ka + -u = ku (มันไดลิง) |
|  |  + |  | =  |   | ba + -u = bu |
|  |  + |  | =  |   | pa + -u = pu (มันไดลิง) |
|  |  + |  | =  |   | pa + -u = pu (ปักปัก, โตบา) |
|  |  + |  | =  |   | pa + -u = pu (ซีมาลูงุน) |
|  |  + |  | =  |   | na + -u = nu |
|  |  + |  | =  |   | na + -u = nu (มันไดลิง) |
|  |  + |  | =  |   | wa + -u = wu (มันไดลิง, โตบา) |
|  |  + |  | =  |   | wa + -u = wu (ปักปัก, โตบา) |
|  |  + |  | =  |   | wa + -u = wu (ซีมาลูงุน) |
|  |  + |  | =  |   | ga + -u = gu |
|  |  + |  | =  |   | ga + -u = gu (ซีมาลูงุน) |
|  |  + |  | =  |   | ja + -u = ju |

 |

| อักษรบาตัก | อธิบาย |
| --- | --- |
|  |  + |  | =  |   | da + -u = du |
|  |  + |  | =  |   | ra + -u = ru |
|  |  + |  | =  |   | ra + -u = ru (ซีมาลูงุน) |
|  |  + |  | =  |   | ma + -u = mu |
|  |  + |  | =  |   | ma + -u = mu (ซีมาลูงุน) |
|  |  + |  | =  |   | ta + -u = tu |
|  |  + |  | =  |   | ta + -u = tu |
|  |  + |  | =  |   | sa + -u = su (Pakpak) |
|  |  + |  | =  |   | sa + -u = su (มันไดลิง) |
|  |  + |  | =  |   | sa + -u = su (มันไดลิง) |
|  |  + |  | =  |   | sa + -u = su (ซีมาลูงุน) |
|  |  + |  | =  |   | ya + -u = yu |
|  |  + |  | =  |   | ya + -u = yu (ซีมาลูงุน) |
|  |  + |  | =  |   | nga + -u = ngu |
|  |  + |  | =  |   | la + -u = lu |
|  |  + |  | =  |   | la + -u = lu (ซีมาลูงุน) |
|  |  + |  | =  |   | nya + -u = nyu |
|  |  + |  | =  |   | ca + -u = cu (มันไดลิง) |

 |

### ตมปี

เครื่องหมายตมปีใช้เปลี่ยนเสียงของอักษรบางตัว

| ha |  + | tompi | =  | ka | sa |  + | tompi | =  | ca |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  + |  | =  |   |  |  + |  | =  |   |
|  |  + |  | =  |   |  |  + |  | =  |   |
|  |  + |  | =  |   |  |  + |  | =  |   |

### เครื่องหมายสำหรับ Ng และ H

เครื่องหมายสำหรับ Ng () และ H () ใช้เขียนเหนือเครื่องหมายแทนที่จะเขียนบนอักษรหลัก

ตัวอย่าง:  ping,  pong,  peh, และ  pih.

### เครื่องหมายสำหรับพยางค์ปิด

ในพยางค์ปิดเครื่องหมายสระเขียนไว้ท้ายสุด

| ta |  +  | vowel |  +  | pa |  +  | pangolat |  =  | syllable |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  | + |  | + |  | = |  |
| ta |  |  | + | pa | + | pangolat | = | tap |
|  | + |  | + |  | + |  | = |  |
| ta | + | e | + | pa | + | pangolat | = | tep |
|  | + |  | + |  | + |  | = |  |
| ta | + | e | + | pa | + | pangolat | = | tep |
|  | + |  | + |  | + |  | = |  |
| ta | + | i | + | pa | + | pangolat | = | tip |
|  | + |  | + |  | + |  | = |  |
| ta | + | o | + | pa | + | pangolat | = | top |
|  | + |  | + |  | + |  | = |  |
| ta | + | u | + | pa | + | pangolat | = | tup |

## ยูนิโคด

|  |
| --- |
| **บาตัก** Unicode.org chart (PDF) |
|   | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | A | B | C | D | E | F |
| U+1BCx | ᯀ | ᯁ | ᯂ | ᯃ | ᯄ | ᯅ | ᯆ | ᯇ | ᯈ | ᯉ | ᯊ | ᯋ | ᯌ | ᯍ | ᯎ | ᯏ |
| U+1BDx | ᯐ | ᯑ | ᯒ | ᯓ | ᯔ | ᯕ | ᯖ | ᯗ | ᯘ | ᯙ | ᯚ | ᯛ | ᯜ | ᯝ | ᯞ | ᯟ |
| U+1BEx | ᯠ | ᯡ | ᯢ | ᯣ | ᯤ | ᯥ | ᯦ | ᯧ | ᯨ | ᯩ | ᯪ | ᯫ | ᯬ | ᯭ | ᯮ | ᯯ |
| U+1BFx | ᯰ | ᯱ | ᯲ | ᯳ |   |   |   |   |   |   |   |   | ᯼ | ᯽ | ᯾ | ᯿ |

## อ้างอิง

## ข้อมูล

* Kozok, Uli (January 2009). *Surat Batak: Sejarah Perkembangan Tulisan Batak : Berikut Pedoman Menulis Aksara Batak Dan Cap Si Singamangaraja XII* (ภาษาอินโดนีเซีย). Jakarta: Gramedia. ISBN 978-979-9101-53-2.

* Everson, Michael; Kozok, Uli (7 October 2008), *N3320R: Proposal for encoding the Batak script in the UCS* (PDF)

* Kozok, Uli. "Kursus Kilat Aksara Batak (Quick Course in Batak Script)" (ภาษาอินโดนีเซีย). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 31 October 2002. สืบค้นเมื่อ 20 April 2011.

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Entry on Batak at Omniglot.com – A guide to writing systems
* Transtoba2 – Roman to Toba Batak script transliteration software by Uli Kozok and Leander Seige (GNU GPL)
* Uli Kozok's Batak Script website with free Batak fonts.
*
* Full Batak manuscript เก็บถาวร 2022-01-19 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน at SOAS University of London.