Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# มัมมี่

La doncella มัมมี่ (หญิงสาว) เก่าแก่ที่ถูกพบในประเทศอาร์เจนตินา ปี 1999
**มัมมี่** (อังกฤษ: *Mummy*) คือศพที่ดองหรือแช่ในน้ำยาพิเศษในประเทศอียิปต์ พันทั่วทั้งร่างกายด้วยผ้าลินินสีขาว เพื่อเป็นการรักษาสภาพของศพเพื่อรอการกลับคืนร่างของวิญญาณผู้ตาย ตามความเชื่อของชาวอียิปต์โบราณ คำว่า "มัมมี่" มาจากคำว่า "มัมมียะ" *(Mummiya)* ซึ่งเป็นคำในภาษาเปอร์เซีย มีความหมายถึงร่างของซากศพที่ถูกดองจนกลายเป็นสีดำ โดยชาวอียิปต์โบราณจะทำมัมมี่ของฟาโรห์และเชื้อพระวงศ์ทุกพระองค์ และนำไปฝังในลักษณะแนวนอนภายใต้พื้นแผ่นทรายของอียิปต์ อาศัยแรงลมที่พัดผ่านในแถบทะเลทรายอาระเบียและทะเลทรายในพื้นที่รอบบริเวณของอียิปต์ เพื่อป้องกันการเน่าเปื่อยของซากศพที่อาบด้วยน้ำยาบอสตอกธัน

ในอียิปต์โบราณมีความเชื่อเกี่ยวกับเรื่องของชีวิตหลังความตาย เกี่ยวกับการหวนกลับคืนร่างของวิญญาณ โดยมีความเชื่อว่าเมื่อวิญญาณออกจากร่างไปชั่วระยะเวลาหนึ่งจะหวนกลับคืนสู่ร่างเดิมของผู้เป็นเจ้าของ จึงต้องมีการถนอมและรักษาสภาพของร่างเดิม โดยการแช่และดองด้วยน้ำยาบีทูมิน ซึ่งจะช่วยรักษาและป้องกันไม่ให้ซากศพเน่าเปื่อยผุผังไปตามกาลเวลา

## อ้างอิง

* กว่าจะได้เป็น “มัมมี่” เก็บถาวร 2005-05-05 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
*

## ดูเพิ่ม

* สุสานมัมมีแห่งพาเลอร์โม
# จุดดิ่ง

ภาพแสดงตำแหน่งของจุดดิ่ง
ในทางดาราศาสตร์ **จุดดิ่ง** (อังกฤษ: *nadir*, อาหรับ: ﻧـدﻳﺭ, nadeer; نظير, nathir) คือจุดที่อยู่ตรงข้ามกับจุดจอมฟ้า ซึ่งอยู่ในทิศทางลงตั้งฉากกับพื้นโลก มีค่ามุมเงย เป็น -90 องศา ในระบบพิกัดขอบฟ้า

คำว่าจุดดิ่งในภาษาอังกฤษ ใช้คำว่า *nadir* ซึ่งนำมาจากภาษาอาหรับ คำว่า *nadeer*, *nathir* (แปลว่า "ตรงข้าม") และคำว่า *nadir* ในภาษาอาหรับและฮีบรูยังสามารถแปลว่า "หายาก" หรือ "หนึ่งเดียว" ได้ด้วย

## ดูเพิ่ม

* จุดจอมฟ้า
# ไดแอนา (เทพปกรณัม)

“ไดแอนาสรง” (Diana leaving her Bath) โดย ฟรองซัวส์ บูแชร์ (François Boucher) ราว ค.ศ. 1742
**เทพีไดแอนา** (อังกฤษ: *Diana*) หรือ **ดีอานา** (ละตินเก่า: *Dīāna*) ตามศาสนาโรมันและกรีกโบราณเป็นเทพกัญญาโรมัน โดยมากนับว่าเป็นอุปถัมภกของชนบท พราน ทางแพร่ง และดวงเดือน ถือว่าเป็นเหมือนอาร์ทิมิสและเฮคาทีในเทพปกรณัมกรีก โดยในช่วงประวัติศาสตร์โรมันตอนต้น ตำนานของไดแอนาได้รับอิทธิพลเป็นอย่างมากจากตำนานของอาร์ทิมิส เช่นเรื่องการกำเนิดบนเกาะดีลอส โดยมีจูปิเตอร์และลาโทนาเป็นบิดามารดา และมีอะพอลโลเป็นพี่น้องฝาแฝด แม้ว่าเดิมทีไดแอนามีจุดกำเนิดในอิตาลี ไม่ใช่กรีซ ปัจจุบันก็เป็นที่นับถือของศาสนาของขบวนการโรมันใหม่ (Nova Roma) และกลุ่มเวทมนตร์สเตรเกเรีย (Stregheria)

นอกจากสัญลักษณ์ประจำตัว ป่าโอ้คก็มีความศักดิ์สิทธิ์ต่อไดแอนา และนางก็ยังเป็นสัญลักษณ์ของพรหมจารี (chastity) โดยเป็นเทพกัญญาพรหมจารีและผู้พิทักษ์การคลอดลูก ในอดีตประกอบด้วยไตรเทพ โดยมีเทพเจ้าโรมันอีกสององค์คือ พรายน้ำเอเกเรีย ซึ่งเป็นคนรับใช้และรองนางผดุงครรภ์ของนาง อีกองค์หนึ่งคือ เทพเจ้าแห่งป่าไม้วีรบิอุส

## อ้างอิง

## ดูเพิ่ม

* ตำนานเทพเจ้าโรมัน

## แหล่งข้อมูลอื่น

 วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ เทพีไดแอนา

## ระเบียงภาพ

* “เทพีไดแอนา”
* “อพอลโลและไดแอนา”
ค.ศ.1530
ลูคัส ครานาค
* “ไดแอนาและคาลลิสโต”
ราวปี ค.ศ. 1566
ทิเชียน
* “หลุยส์ เอลิสซาเบ็ธ เดอ บูร์บอง-คองเดแต่งตัวเป็นเทพีไดแอนา”
คริสต์ศตวรรษที่ 18
* “มาเรีย อมาเลียแห่งออสเตรียแต่งตัวเป็นเทพีไดแอนา”
คริสต์ศตวรรษที่ 18
คาร์โล อันเจโล ดาล เวร์เม
# คำสั่งของฝ่ายบริหาร

ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกาตรา**คำสั่งของฝ่ายบริหาร** (อังกฤษ: *executive order*) เพื่อช่วยเจ้าพนักงานและหน่วยงานของฝ่ายบริหารจัดการปฏิบัติการภายในรัฐบาลกลางเอง คำสั่งของฝ่ายบริหารมีผลทางกฎหมายสมบูรณ์เมื่อได้รับอนุญาตจากฝ่ายนิติบัญญัติซึ่งรัฐธรรมนูญมอบอำนาจโดยตรงแก่ฝ่ายบริหาร หรือทำตามที่รัฐบัญญัติซึ่งมอบอำนาจดุลยพินิจบางส่วนแก่ประธานาธิบดีอย่างชัดเจน (กฎหมายที่ออกตามอำนาจที่ได้รับมอบหมาย)

คำสั่งของฝ่ายบริหารอยู่ภายใต้บังคับแห่งการพิจารณาทบทวนโดยศาล เฉกเช่นบทกฎหมายและข้อบังคับของสภานิติบัญญัติซึ่งหน่วยงานรัฐบาลประกาศใช้ และอาจถูกตีตกได้หากศาลพิเคราะห์แล้วว่าบทกฎหมายหรือรัฐธรรมนูญไม่สนับสนุน การริเริ่มนโยบายสำคัญต้องอาศัยการเห็นชอบจากฝ่ายนิติบัญญํติ แต่คำสั่งของฝ่ายบริหารมีอิทธิพลสำคัญเหนือกิจการภายในของรัฐบาล โดยตัดสินใจว่าจะบังคับใช้กฎหมายอย่างไรและมากระดับใด การจัดการกับภาวะฉุกเฉิน การทำสงครามและโดยรวมเป็นการปรับตัวเลือกนโยบายในการนำบทกฎหมายกว้างไปปฏิบัติ

## อ้างอิง
# ดิสคัฟเวอรี (บริษัท)

Discovery, Inc.|  |
| Discovery Communications headquarters at Silver Spring, Maryland. The building's logo has since changed. |
| ประเภท | Public company |
| การซื้อขาย | * NASDAQ: DISCA, แม่แบบ:NasdaqSymbol, and แม่แบบ:NasdaqSymbol
* NASDAQ-100 Components (DISCA and DISCK)
* S&P 500 Components (DISCA and DISCK)
 |
| ISIN | US25470F1049 |
| อุตสาหกรรม | Mass media |
| ก่อนหน้า | Discovery Holding Company |
| ก่อตั้ง | * 17 มิถุนายน 1985 (1985-06-17) as The Discovery Channel
* 1994 (1994) as Discovery Communications
 |
| ผู้ก่อตั้ง | John S. Hendricks |
| สาเหตุ | รวมกันกับWarnerMedia |
| ถัดไป | Warner Bros. Discovery |
| สำนักงานใหญ่ | 230 Park Avenue South New York City, New York United States |
| พื้นที่ให้บริการ | Worldwide |
| บุคลากรหลัก | * Robert Miron (Chairman)
* David M. Zaslav
* (President and CEO)
 |
| รายได้ |  US$6.497 billion (2016) |
| รายได้จากการดำเนินงาน | * US$2.4 billion (2016)
 |
| รายได้สุทธิ | * US$1.19 billion (2016)
 |
| พนักงาน | 7,000 (2017) |
| บริษัทแม่ | Discovery Holding Company Scripps Networks Interactive  |
| แผนก | * Discovery Networks
* Discovery Networks International
* Discovery Education
* Discovery Digital Networks
* Discovery Studios
* Discovery Global Enterprises
 |
| บริษัทในเครือ | * Media Alliance (20%)
* All3Media (50%)
* Group Nine Media (35%)
 |
| เว็บไซต์ | corporate.discovery.com |

**ดิสคัฟเวอรี่** (อังกฤษ: *Discovery*) เป็นบริษัทสื่อมวลชนอเมริกันที่ตั้งอยู่ใน Silver Spring, Maryland เป็นบริษัทแรกที่ก่อตั้งขึ้นในปี 1985 โดยเป็นเจ้าของสถานีโทรทัศน์ในประเทศสหรัฐอเมริกาคือดิสคัฟเวอรีแชนแนล บริษัทที่ดำเนินธุรกิจอื่น ๆ ที่สำคัญเครือข่ายโทรทัศน์ในประเทศสหรัฐอเมริกาเป็นอย่างดีรวมทั้งแอนิมอลแพลนเน็ตและทีแอลซี

## ดูเพิ่ม

* Discovery Networks CEEMEA
* Discovery Networks EMEA
* Discovery Networks Northern Europe
* National Geographic Society

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* เว็บไซต์ทางการ
* ข้อมูลทางด้านธุรกิจของ Discovery Communications:
	+ กูเกิล
	+ การยื่นเอกสารต่อ ก.ล.ต. สหรัฐ
	+ ยาฮู!
# ภาษาแอราเมอิกใหม่ยิวบาร์ซาน

| ภาษาแอราเมอิกใหม่ยิวบาร์ซาน |
| --- |
| לשניד דינן *Lišānîd d-Jānān* |
| ประเทศที่มีการพูด | เคอร์ดิสถาน |
| ภูมิภาค | เยรูซาเลม เดิมมาจาก Bijil ในประเทศอิรัก |
| ผู้พูด | 20 คน (2004) |
| ตระกูลภาษา | แอโฟรเอชีแอติก
* เซมิติก
	+ เซมิติกกลาง
		- แอราเมอิก
			* แอราเมอิกตะวันออก
				+ ตะวันออกเฉียงเหนือ
					- **ภาษาแอราเมอิกใหม่ยิวบาร์ซาน**
 |
| รหัสภาษา |
| ISO 639-3 | `bjf` |
| *Glottolog* | `barz1241` |
| ELP | Central Jewish Neo-Aramaic |

**ภาษาแอราเมอิกใหม่ยิวบาร์ซาน** เป็นภาษาแอราเมอิกของชาวยิวสมัยใหม่ เริ่มแรกใช้พูดในหมู่บ้านสามแห่งใกล้อักเราะฮ์ในเคอร์ดิสถานอิรัก ชื่อเรียกในภาษาของตนคือ *ลิซานิด ญานัน* หมายถึง ภาษาของเรา และชื่อที่คล้ายกันยังพบในภาษาย่อยแอราเมอิกใหม่ยิวภาษาอื่นด้วย (ภาษาลิซาน ดิดัน, ภาษาลิซานิด โนซาน)

ภาษานี้เกือบสูญหายแล้ว โดยมีผู้พูดอยู่ในวัยชราประมาณ 20 คนใน ค.ศ. 2004

## จุดกำเนิดและการใช้ในปัจจุบัน

ภาษาของชาวยิวในภาคเหนือของอิรัก ตุรกีตะวันออกและตะวันตกเฉียงเหนือของอิหร่านเป็นภาษาแอราเมอิกใหม่หลากหลายสำเนียง ควายุ่งยากในบริเวณนี้ช่วงสงครามโลกครั้งที่ 1 และการจัดตั้งรัฐอิสราเอลเมื่อ พ.ศ. 2494 ทำให้ชาวยิวในบริเวณนี้ลดลง

ผู้พูดภาษานี้เป็นภาษาแม่คนสุดท้ายตายเมื่อ พ.ศ. 2541 ผู้พูดเป็นภาษาที่สองที่เหลืออยู่มีอายุมากกว่า 70 ปี โดยเขาเหล่านั้นพูดภาษาฮีบรูหรือภาษาเคิร์ดเป็นภาษาแม่ บางส่วนพูดภาษาอาหรับหรือภาษาแอราเมอิกสำเนียงอื่น จึงถือว่าภาษานี้เป็นภาษาตายโดยสมบูรณ์ ไม่มีหลักฐานที่เชื่อมโยงภาษาแอราเมอิกใหม่ยิวบาร์ซานเข้ากับภาษาแอราเมอิกใหม่สำเนียงอื่น มีความใกล้เคียงกับภาษาลิซานิด โนซาน ที่ใช้พูดทางตะวันออกเฉียงใต้ของบาร์ซาน ไม่มีข้อมูลหรือเอกสารที่เขียนด้วยภาษานี้

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* "Kurdish Women | Jewish Women's Archive". *Jwa.org*. 2009-03-01. สืบค้นเมื่อ 2016-11-17.
* "Endangered Languages Project - Barzani Jewish Neo-Aramaic". *Endangeredlanguages.com*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-10-05. สืบค้นเมื่อ 2016-11-17.
* "Kerdistan iran Jews, language, Nash Didan Lisana nosan.לישנא נושן נאשה דידן". YouTube. 2012-01-10. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2021-12-12. สืบค้นเมื่อ 2016-11-17.
# อะแดปทิฟออปติก

การสะท้อนของกระจกธรรมดา การกระเพื่อมที่เกิดจากอากาศจะถูกสะท้อนไปตามที่เป็นอยู่
 การแก้ไขหน้าคลื่นโดยกระจกที่เปลี่ยนรูปด้วยอะแดปทิฟออปติก การกระเพื่อมเนื่องจากอากาศได้รับการปรับแก้
**อะแดปทิฟออปติก** (adaptive optics) เป็นเทคโนโลยีทางทัศนศาสตร์ที่ถูกพัฒนาขึ้นมาเพื่อแก้ปัญหาการที่ภาพจากกล้องโทรทรรศน์เกิดการกระเพื่อมของชั้นบรรยากาศโลก เมื่อถ่ายภาพโลกจากอวกาศหรืออวกาศจากโลก นอกจากนี้ยังมีการใช้ในกล้องจุลทรรศน์ หรือระบบสร้างภาพจอตาอีกด้วย

ระบบนี้ได้ถูกนำมาใช้ในการสังเกตการณ์ดาวเคราะห์ หรือ ดาวเคราะห์น้อย เพื่อให้สามารถทำการสังเกตการณ์ด้วยกล้องโทรทรรศน์ภาคพื้นดินโดยมีความแม่นยำสูงถึงขีดจำกัดการเลี้ยวเบนโดยไม่ต้องพึ่งกล้องโทรทรรศน์อวกาศ

## ภาพรวม

ระบบอะแดปทิฟออปติกใช้เซนเซอร์หน้าคลื่นเพื่อจับภาพความปั่นป่วนภายในภาพดาวที่เกิดการบิดเบี้ยวอันเนื่องจากการกระเพื่อมในชั้นบรรยากาศโลก และเปลี่ยนรูปทรงของกระจกโดยอาศัยวงจรควบคุมอิเล็กทรอนิกส์เพื่อแปลงภาพวัตถุท้องฟ้าหรือวัตถุท้องฟ้าเป้าหมาย ทำให้ได้ภาพวัตถุท้องฟ้าที่ชัดเจนขึ้น

ในปัจจุบัน ส่วนใหญ่ใช้สำหรับการสังเกตการณ์ที่ย่านคลื่นอินฟราเรด เนื่องจากปัญหาความยาวคลื่น แต่ในปี 2012 ทีมวิจัยจากสถาบันต่าง ๆ เช่นหอดูดาวแห่งชาติญี่ปุ่นได้ประสบความสำเร็จในการสังเกตที่ย่านแสงที่มองเห็นได้ โดยใช้ระบบอะแดปทิฟออปติกประสิทธิภาพสูงของกล้องโทรทรรศน์ซูบารุ และยังคาดหวังว่าจะสามารถปรับปรุงให้เที่ยงตรงได้ยิ่งขึ้นไปอีก

ระบบนี้เดิมพัฒนาโดยสหรัฐอเมริกา เพื่อสังเกตรูปร่างของดาวเทียมสอดแนมทางทหารของประเทศอื่น ๆ ซึ่งเสร็จสมบูรณ์ในเดือนกุมภาพันธ์ 1989 หลังจากนั้นจึงได้รับการศึกษาและนำไปใช้อย่างกว้างขวาง

## อ้างอิง
# ระบบเซนติเมตร–กรัม–วินาที

**ระบบเซนติเมตร–กรัม–วินาที** (อังกฤษ: *centimetre–gram–second system*; ย่อว่า CGS) คือระบบการวัดทางกายภาพในมาตราเมตริก โดยใช้ เซนติเมตรเป็นหน่วยวัดความยาว, กรัมเป็นหน่วยวัดมวล, และ วินาที เป็นหน่วยวัดเวลา หน่วยการวัดทั้งหมดในระบบนี้จะมีพื้นฐานจากหน่วยทั้งสามนี้ แต่ก็มีการขยายการใช้มาตราซีจีเอสนี้กับการวัดค่าแม่เหล็กไฟฟ้าได้หลายวิธี
# อักษรซีริลลิก

|  |
| --- |
|  |
| อักษรซีริลลิก |
| А | Б | В | Г | Ґ | Ѓ | Д |
| Ђ | Е | Ѐ | Ё | Є | Ж | З |
| Ѕ | И | Ѝ | І | Ї | Й | Ј |
| К | Л | Љ | М | Н | Њ | О |
| П | Р | С | Т | Ћ | Ќ | У |
| Ў | Ф | Х | Ц | Ч | Џ | Ш |
| Щ | Ъ | Ы | Ь | Э | Ю | Я |
| ไม่ใช่กลุ่มภาษาสลาฟ |
| Ӑ | Ӓ | Ә | Ӛ | Ӕ | Ғ | Ҕ |
| Ӻ | Ӷ | Ԁ | Ԃ | Ӗ | Ӂ | Җ |
| Ӝ | Ԅ | Ҙ | Ӟ | Ԑ | Ӡ | Ԇ |
| Ӣ | Ҋ | Ӥ | Қ | Ӄ | Ҡ | Ҟ |
| Ҝ | Ԟ | Ԛ | Ӆ | Ԓ | Ԡ | Ԉ |
| Ԕ | Ӎ | Ӊ | Ң | Ӈ | Ҥ | Ԣ |
| Ԋ | Ӧ | Ө | Ӫ | Ҩ | Ҧ | Ҏ |
| Ԗ | Ҫ | Ԍ | Ҭ | Ԏ | Ӯ | Ӱ |
| Ӳ | Ү | Ұ | Ҳ | Ӽ | Ӿ | Һ |
| Ҵ | Ҷ | Ӵ | Ӌ | Ҹ | Ҽ | Ҿ |
| Ӹ | Ҍ | Ӭ | Ԙ | Ԝ | Ӏ |   |
| อักษรซีริลลิกโบราณ |
| Ҁ | Ѻ | Ѹ | Ѡ | Ѿ | Ѣ | Ꙓ |
| Ꙗ | Ѥ | Ѧ | Ѫ | Ѩ | Ѭ | Ѯ |
| Ѱ | Ѳ | Ѵ | Ѷ | Ꙟ |   |   |

ประเทศที่ใช้อักษรซีริลลิก
**อักษรซีริลลิก** หรือ **อักษรซิริลลิก** (อังกฤษ: *Cyrillic script*) เป็นตัวอักษรที่ใช้เป็นตัวเขียนสำหรับภาษาในกลุ่มภาษาสลาวิกนอกจากนี้ยังใช้เป็นตัวเขียนสำหรับภาษาในอีกหลายประเทศ แต่ไม่มีอักษรซีริลลิกทุกตัวกับภาษาใด ขึ้นอยู่กับการเขียนในภาษานั้น

ในกลุ่มประเทศที่ใช้อักษรซีริลลิกด้วยกันเอง จะไม่เรียก **ซีริล** แต่จะออกเสียงว่า **คีริล** แทน เช่น ในภาษารัสเซียเรียกอักษรซีริลลิกว่า Кириллица คีริลลิซา

## ประวัติ

พัฒนามาจากอักษรกลาโกลิติกโดยนักบุญซีริลและเมโธเดียส (ในภาษารัสเซียออกเสียง ซีริล ว่า คีริล จึงเป็นที่มาของการอ่านชื่ออักษรไม่เหมือนกับในภาษาอังกฤษ) นำมาใช้แทนที่อักษรกลาโกลิติกเกือบจะสมบูรณ์เมื่อราว พ.ศ. 1500

## ใช้เขียน

* กลุ่มภาษาสลาวิก ได้แก่
	+ ภาษาเบลารุส หรือ ภาษาไบโลรัสเซีย
	+ ภาษาบัลแกเรีย
	+ ภาษาสลาโวนิกคริสตจักรโบราณ เมื่อราว พ.ศ. 1400
	+ ภาษามาซิโดเนีย
	+ ภาษารัสเซีย
	+ ภาษาเซอร์เบีย ตั้งแต่ พ.ศ. 2400
	+ ภาษายูเครน
	+ ภาษาบอสเนีย/ภาษายูโกสลาฟ
* ภาษาที่ไม่ใช่กลุ่มภาษาสลาวิก การแพร่กระจายของอักษรซีริลลิกเป็นผลมาจากการเผยแพร่ศาสนาคริสต์นิกายกรีกออร์ธอดอกซ์ รวมทั้งอิทธิพลของสหภาพโซเวียตที่ให้ประชาชนในบังคับใช้อักษรซีริลลิกแทนอักษรอาหรับและอักษรละติน ภาษาในกลุ่มนี้ได้แก่
	+ ภาษาอับฮาเซีย
	+ ภาษาอาเซอร์ไบจาน ใช้ระหว่าง พ.ศ. 2482 – 2534
	+ ภาษาคูวาซ เมื่อราว พ.ศ. 2481
	+ ภาษาคาซัค
	+ ภาษาคีร์กิซ
	+ ภาษาอุซเบก ในช่วง พ.ศ. 2483 – 2535
	+ ภาษามอลโดวา ในช่วง พ.ศ. 2489 – 2532
	+ ภาษามองโกเลีย
	+ ภาษาเบอร์บัต
	+ ภาษานาไน
	+ ภาษาโอโรค
	+ ภาษาโอรช
	+ ภาษาอิเวนกิ (เฉพาะชาวอิเวนกิในรัสเซีย)
	+ ภาษาคัลมึค (แต่เดิมใช้อักษรของตนเอง แต่เปลี่ยนมาใช้อักษรซิริลลิคเมื่อ พ.ศ. 2467)

## ยูนิโคด

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* อักษรซีริลลิก (ในภาษาอังกฤษ)
# ฮาร์ดแวร์คอมพิวเตอร์

แผงวงจรในหน่วยประมวลผลกลางรุ่น PDP-11
**ส่วนอุปกรณ์**, **คอมพิวเตอร์ฮาร์ดแวร์** หรือ **ฮาร์ดแวร์คอมพิวเตอร์** (อังกฤษ: *computer hardware*) หรือเรียกย่อว่า **ฮาร์ดแวร์** (อังกฤษ: *hardware*) เป็นชุดขององค์ประกอบต่าง ๆ ที่ประกอบรวมกันเป็นระบบคอมพิวเตอร์ ฮาร์ดแวร์คอมพิวเตอร์เป็นส่วนประกอบกายภาพ เช่น จอภาพ เมาส์ คีย์บอร์ด แหล่งเก็บข้อมูลคอมพิวเตอร์ ฮาร์ดดิสก์ การ์ดจอ การ์ดเสียง หน่วยความจำ (RAM) แผงวงจรหลัก เป็นต้น ทั้งหมดเป็นวัตถุที่จับต้องได้ ในทางกลับกัน ซอฟต์แวร์ คือชุดคำสั่งที่สามารถจัดเก็บและทำงานด้วยฮาร์ดแวร์

ซอฟต์แวร์เป็นชุดของคำสั่งที่เครื่องอ่านได้ใด ๆ ที่กำหนดการทำงานคำสั่งต่าง ๆ ของหน่วยประมวลผล ฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ รวมกันได้เป็นระบบคอมพิวเตอร์พร้อมใช้งาน

ความจริง ขอบเขตที่แบ่งระหว่างฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ ไม่ได้ชัดเจน เพราะระหว่างกลางอาจจะมีเฟิร์มแวร์ ซึ่งเป็นซอฟต์แวร์ที่สร้างมาโดยเฉพาะ เพื่อฝังไว้ในฮาร์ดแวร์อยู่ด้วย โดยที่ผู้ใช้ทั่วไป ไม่จำเป็นต้องกังวลกับเฟิร์มแวร์เหล่านี้ เพราะเป็นส่วนที่โปรแกรมเมอร์ และวิศวกรคอมพิวเตอร์ เป็นผู้ดูแล

## ประวัติ

อุปกรณ์คอมพิวเตอร์ยุคแรก ๆ ที่มีความซับซ้อนมากกว่าลูกคิดโบราณ มีมาตั้งแต่ศตวรรษที่สิบเจ็ด นักคณิตศาสตร์ชาวฝรั่งเศส แบลซ ปัสกาล ได้ออกแบบอุปกรณ์ที่ใช้เฟืองซึ่งสามารถบวกและลบได้ โดยขายได้ประมาณ 50 รุ่น Stepped reckoner ถูกประดิษฐ์ขึ้นโดย Gottfried Leibniz ในปี 1676 ซึ่งสามารถหารและคูณได้เช่นกัน เนื่องจากข้อจำกัดของการประดิษฐ์ร่วมสมัยและข้อบกพร่องในการออกแบบ reckoner ของ Leibniz จึงไม่ค่อยใช้งานได้จริง แต่อุปกรณ์ที่คล้ายคลึงกัน (Leibniz wheel) ยังคงใช้งานต่อไปจนถึงทศวรรษ 1970 ในศตวรรษที่ 19 ชาวอังกฤษ ชาลส์ แบบบิจ ได้ประดิษฐ์เครื่องจักรที่แตกต่างกัน ซึ่งเป็นอุปกรณ์เชิงกลในการคำนวณพหุนามสำหรับวัตถุประสงค์ทางดาราศาสตร์ แบบบิจ ยังออกแบบคอมพิวเตอร์เอนกประสงค์ที่ไม่เคยสร้างขึ้น การออกแบบส่วนใหญ่ถูกรวมเข้ากับคอมพิวเตอร์รุ่นแรก ๆ บัตรเจาะรูสำหรับอินพุตและเอาต์พุต หน่วยความจำ หน่วยคำนวณที่คล้ายคลึงกับหน่วยประมวลผลกลาง และแม้แต่ภาษาโปรแกรมดั้งเดิมที่คล้ายกับภาษาแอสเซมบลี

## อ้างอิง
# ไมโครคอนโทรลเลอร์

วงจรรวมของอินเทล 8742 ไมโครคอนโทรลเลอร์ขนาด 8 บิตในซีพียู ความเร็ว 12 MHz แรมขนาด 128 ไบต์, EPROM ขนาด 2048 ไบต์ และ I/O ในชิปเดียวกัน
**ไมโครคอนโทรลเลอร์** (อังกฤษ: *microcontroller* มักย่อว่า µC, uC หรือ MCU) คือ อุปกรณ์ควบคุมขนาดเล็ก ซึ่งบรรจุความสามารถที่คล้ายคลึงกับระบบคอมพิวเตอร์ โดยในไมโครคอนโทรลเลอร์ได้รวมเอาซีพียู, หน่วยความจำ และพอร์ต ซึ่งเป็นส่วนประกอบหลักสำคัญของระบบคอมพิวเตอร์เข้าไว้ด้วยกัน โดยทำการบรรจุเข้าไว้ในตัวถังเดียวกัน

## โครงสร้างทั่วไป

โครงสร้างโดยทั่วไป ของไมโครคอนโทรลเลอร์นั้น สามารถแบ่งออกมาได้เป็น

1. หน่วยประมวลผลกลางหรือซีพียู (CPU : Central Processing Unit)
2. หน่วยความจำ (Memory) สามารถแบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือ หน่วยความจำที่มีไว้สำหรับเก็บโปรแกรมหลัก (Program Memory) เปรียบเสมือนฮาร์ดดิสก์ของเครื่องคอมพิวเตอร์ตั้งโต๊ะ คือข้อมูลใด ๆ ที่ถูกเก็บไว้ในนี้จะไม่สูญหายไปแม้ไม่มีไฟเลี้ยง อีกส่วนหนึ่งคือหน่วยความจำข้อมูล (Data Memory) ใช้เป็นเหมือนกับกระดาษทดในการคำนวณของซีพียู และเป็นที่พักข้อมูลชั่วคราวขณะทำงาน แต่หากไม่มีไฟเลี้ยง ข้อมูลก็จะหายไปคล้ายกับหน่วยความจำแรม (RAM) ในเครื่องคอมพิวเตอร์ทั่ว ๆ ไป แต่สำหรับไมโครคอนโทรลเลอร์สมัยใหม่ หน่วยความจำข้อมูลจะมีทั้งที่เป็นหน่วยความจำแรม ซึ่งข้อมูลจะหายไปเมื่อไม่มีไฟเลี้ยง และเป็นอีอีพรอม (EEPROM : Electrically Erasable Programmable Read-Only Memory) ซึ่งสามารถเก็บข้อมูลได้แม้ไม่มีไฟเลี้ยงก็ตาม
3. ส่วนติดต่อกับอุปกรณ์ภายนอก หรือพอร์ต (Port) มี 2 ลักษณะคือ พอร์ตอินพุต (Input Port) และพอร์ตส่งสัญญาณหรือพอร์ตเอาต์พุต (Output Port) ส่วนนี้จะใช้ในการเชื่อมต่อกับอุปกรณ์ภายนอก ถือว่าเป็นส่วนที่สำคัญมาก ใช้ร่วมกันระหว่างพอร์ตอินพุต เพื่อรับสัญญาณ อาจจะด้วยการกดสวิตช์ เพื่อนำไปประมวลผลและส่งไปพอร์ตเอาต์พุต เพื่อแสดงผลเช่น การติดสว่างของหลอดไฟ เป็นต้น
4. ช่องทางเดินของสัญญาณ หรือบัส (BUS) คือเส้นทางการแลกเปลี่ยนสัญญาณข้อมูลระหว่าง ซีพียู หน่วยความจำและพอร์ต เป็นลักษณะของสายสัญญาณ จำนวนมากอยู่ภายในตัวไมโครคอนโทรลเลอร์ โดยแบ่งเป็นบัสข้อมูล (Data Bus), บัสแอดเดรส (Address Bus) และบัสควบคุม (Control Bus)
5. วงจรกำเนิดสัญญาณนาฬิกา เป็นองค์ประกอบที่สำคัญมากอีกส่วนหนึ่ง เนื่องจากการทำงานที่เกิดขึ้นในตัวไมโครคอนโทรลเลอร์ จะขึ้นอยู่กับการกำหนดจังหวะ หากสัญญาณนาฬิกามีความถี่สูง จังหวะการทำงานก็จะสามารถทำได้ถี่ขึ้นส่งผลให้ไมโครคอนโทรลเลอร์ตัวนั้น มีความเร็วในการประมวลผลสูงตามไปด้วย
6. ไมโครคอนโทรลเลอร์คือไมโครคอมพิวเตอร์ชิปตัวเดียวที่รวมส่วนหลักของไมโครคอมพิวเตอร์ไว้บนชิปตัวเดียว ไมโครคอนโทรลเลอร์ถือกำเนิดขึ้นในช่วงกลางทศวรรษ 1970 หลังจากกว่า 20 ปีของการพัฒนา ต้นทุนก็ต่ำลงเรื่อย ๆ และประสิทธิภาพของมันก็เพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ ซึ่งทำให้แอปพลิเคชันแพร่หลายและในด้านต่าง ๆ ตัวอย่าง ได้แก่ การควบคุมมอเตอร์ เครื่องอ่าน/สแกนเนอร์บาร์โค้ด อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์สำหรับผู้บริโภค อุปกรณ์เล่นเกม โทรศัพท์ HVAC ความปลอดภัยในอาคารและการควบคุมการเข้าออก การควบคุมอุตสาหกรรมและระบบอัตโนมัติ และสินค้าสีขาว (เครื่องซักผ้า เตาอบไมโครเวฟ) และอื่น ๆ

## อ้างอิง

* เรียนรู้ไมโครคอนโทรลเลอร์ เก็บถาวร 2011-11-26 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน เริ่มต้นเรียนรู้ไมโครคอนโทรลเลอร์กับ 123Microcontroller dot com
# อินเทล 8051

Intel P8051
SAB-C515-LN by Infineon is based on the 8051
**อินเทล 8051** เป็นชื่อของตระกูลไมโครคอนโทรลเลอร์ สถาปัตยกรรมฮาร์วาร์ด ที่พัฒนาโดยบริษัทอินเทลเมื่อปี ค.ศ.1980 เพื่อใช้ในอุปกรณ์แบบฝังตัว ชิปตระกูล 8051 นี้ ได้รับความนิยมอย่างสูง ในคริสต์ทศวรรษที่ 1980 และต้นคริสต์ทศวรรษที่ 1990 แต่ในปัจจุบัน ถูกแทนที่ด้วยชิปตัวอื่น ซึ่งรวดเร็วกว่า มีฟังก์ชันมากกว่า และยังคงเข้ากันได้กับสถาปัตยกรรมของ8051 (8051-compatible) โดยมีผู้ผลิตอุปกรณ์เหล่านี้มากกว่า 20 บริษัท อาทิ อินเทล แอทเมล (Atmel) ฟิลิปส์ (NXP) และซีเมนส์ รหัสดั้งเดิมที่อินเทลใช้เรียกไมโครคอนโทรลเลอร์ตัวนี้คือ MCS 51

ชิป 8051 ดั้งเดิมของอินเทลนั้นใช้เทคโนโลยีแบบ NMOS แต่ในรุ่นถัดๆมาใช้เทคโนโลยีแบบ CMOS ซึ่งใช้พลังงานน้อยกว่า (ทำให้สามารถนำไปใช้ในอุปกรณ์ ที่ใช้พลังงานจากแบตเตอรี) สังเกตว่าจะมีการ เพิ่มอักษร C เข้ามาในชื่อรุ่น เป็น C51 เช่น 80C51 หรือ AT89C51 (Atmel)

ไมโครคอนโทรลเลอร์เบอร์นี้ สามารถติดต่อกับหน่วยข้อมูล และหน่วยความจำโปรแกรม พร้อมกันนั้นเครื่องมือในการพัฒนาระบบก็มีราคาถูกและ ครบถ้วนไม่ว่าจะเป็นแอสเซมเบลอร์, คอมไพเลอร์ภาษา C, ซิมูเลเตอร์, โปรแกรมมอนิเตอร์ และบอร์ดพัฒนา (Development Circuit Board)

## รายละเอียดทางเทคนิค

* ติดต่อกับหน่วยความจำรอมได้สูงถึง 32 กิโลไบต์
* มีหน่วยความจำแรมภายในขนาด 128 ไบต์และ 256 ไบต์สำหรับ 8052
* มีเรจิสเตอร์แบบ 8 บิต 19 ตัว และแบบ 16 บิต 5 ตัว
* มีพอร์ตอนุกรมในตัว
* สามารถติดต่อกับแหล่งกำเนิดอินเตอร์รัปต์ได้ 5 ชุดและ 9 ชุดสำหรับเบอร์ 8032 และ 8052
* มีพอร์ตอินพุตเอาต์พุต 32 บิต
* มีตัวตั้งเวลา (ไทเมอร์) ขนาด 16 บิต 2 ตัว และ 3 ตัว ในเบอร์ 8032 และ 8052
* มีคำสั่ง 111 คำสั่งสามารถอ้างแอดเดรสได้ 2 โหมด

คุณสมบัติอีกอย่างซึ่งใช้ประโยชน์ได้มากจากชิปตัวนี้ คือ มันสามารถประมวลผลทางตรรกศาสตร์ ได้ในระดับบิท ได้โดยตรง ทั้งในเรจิสเตอร์(Register) และหน่วยความจำ(RAM)และด้วยคุณสมบัตินี้เอง ทำให้ 8051 เริ่มเป็นที่นิยม นำมาใช้ในการควบคุมอุปกรณ์ทางอุตสาหกรรมในสมัยนั้น นอกจากนี้ 8051 ยังมีกลุ่มเรจิสเตอร์ให้เลือกใช้ถึง 4 กลุ่ม ซึ่งช่วยอำนวยความสะดวกมากในการใช้อินเตอร์รัพท ์และ UART บน 8051 ก็ใช้งานง่าย ทำให้เหมาะสำหรับนำชิปนี้ ไปใช้ในการสื่อสารแบบอนุกรม (serial communications interface)

ชิป 8051 โดยทั่วไป มักจะมี 1 ถึง 2 UART มี 2 ถึง 3 ไทเมอร์ (Timer) มีหน่วยความจำภายในสำหรับเก็บข้อมูล (Internal Data RAM)ประมาณ 128 ถึง 256 ไบต์ มี I/O อาจจะมากถึง 128 ไบต์ และมีหน่วยความจำภายในสำหรับโปรแกรม(ไว้แฟลช)จำนวน 512 ไบต์ ถึง 64 กิโลไบต์ (โดยทั่วไป 8051 เรียกใช้หน่วยความจำสำหรับโปรแกรมได้ไม่เกิน 64 กิโลไบต์ ยกเว้นในชิปรุ่นใหม่ๆ อาจมีฟังก์ชันพิเศษช่วย ให้สามารถเรียกใช ้หน่วยความจำสำหรับโปรแกรมได้เกิน 64 กิโลไบต์)

นอกจากนี้ ในปัจจุบัน สามารถดาวน์โหลดสถาปัตยกรรมแบบ 8051 ซึ่งอยู่ในรูปภาษาVHDL จากอินเทอร์เน็ต เพื่อนำมาใช้ใน Programmmable Logic Device ประเภท FPGA ได้อีกด้วย

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Intel MCS 51 series microcontrollers
* Atmel 8051 เก็บถาวร 2007-02-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* NXP (Philips) เก็บถาวร 2009-04-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Maxim Integrated Products เก็บถาวร 2007-03-07 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Keil Compiler for 8051, free version available
* Small Device C Compiler (SDCC) open-source C compiler for 8051
* ASEM-51 Assembler (ฟรี) สำหรับ 8051
# วินโดวส์ 98

วินโดวส์ 98|  |
| ไฟล์:Windows 98 SE.pngภาพหน้าจอ วินโดวส์ 98 เซคันด์เอดิชัน |
| ผู้พัฒนา | ไมโครซอฟท์ |
| ตระกูลระบบปฏิบัติการ | ไมโครซอฟท์ วินโดวส์ |
| รหัสต้นฉบับ | Closed source |
| เผยแพร่สู่ กระบวนการผลิต | 25 มิถุนายน พ.ศ. 2541 |
| รุ่นล่าสุด | 4.10.1998 ("Gold") 25 มิถุนายน พ.ศ. 2541, 4.10.2222A ("SE") 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2542 |
| ชนิดเคอร์เนล | Monolithic kernel |
| สัญญาอนุญาต | Microsoft EULA |
| รุ่นก่อนหน้า | วินโดวส์ 95 (1995) |
| รุ่นถัดไป | วินโดวส์มี (2000) |
| สถานะการสนับสนุน |
| ยุติการสนับสนุนตั้งแต่ 11 กรกฎาคม พ.ศ. 2549 |
| บทความในชุด |
| Development of Windows 98 |

**วินโดวส์ 98** (อังกฤษ: *Windows 98*, ชื่อรหัส: Memphis) เป็นระบบปฏิบัติการ GUI ออกแบบสำหรับผู้ใช้ทั่วไปซึ่งเป็นรุ่นต่อจากวินโดวส์ 95 พัฒนาโดยไมโครซอฟท์ และวางจำหน่ายวันที่ 25 มิถุนายน พ.ศ. 2541 (ค.ศ. 1998) และรุ่นอัปเดตวินโดวส์ 98 Second Edition ได้ออกวางจำหน่ายวันที่ 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2542 (ค.ศ. 1999) รุ่นต่อจากวินโดวส์ 98 คือวินโดวส์ Me

## ความสามารถใหม่

วินโดวส์ 98 รองรับ AGP และ USB ยูเอสบีดีขึ้นกว่าเดิม และได้เพิ่มการรองรับการใช้งานหลายหน้าจอ รองรับดีวีดีไดรฟ์ในตัว สนับสนุนระบบไฟล์ FAT32 ซึ่งทำให้สามารถรองรับฮาร์ดดิสก์ขนาดใหญ่กว่า 2 จิกะไบต์ได้ นอกจากนั้นยังเป็นรุ่นแรกที่รองรับ ACPI
ในส่วนอินเทอร์เน็ตที่เพิ่มขึ้นมานั้น ได้แก่ Internet Connection Sharing (ICS) ซึ่งทำให้หลายเครื่องคอมพิวเตอร์นั้นสามารถแชร์อินเทอร์เน็ตผ่านแลนได้ด้วย Network address translation (NAT) และยังมาพร้อมกับ NetMeeting 3.0 และอินเทอร์เน็ตเอกซ์พลอเรอร์ 5.0

## มาตรฐานไดรเวอร์ใหม่

วินโดวส์ 98 รองรับ AGP และ USB ยูเอสบีดีขึ้นกว่าเดิม และได้เพิ่มการรองรับการใช้งานหลายหน้าจอ รองรับดีวีดีไดรฟ์ในตัว สนับสนุนระบบไฟล์ FAT32 ซึ่งทำให้สามารถรองรับฮาร์ดดิสก์ขนาดใหญ่กว่า 2 จิกะไบต์ได้ นอกจากนั้นยังเป็นรุ่นแรกที่รองรับ ACPI ในส่วนอินเทอร์เน็ตที่เพิ่มขึ้นมานั้น ได้แก่ Internet Connection Sharing (ICS) ซึ่งทำให้หลายเครื่องคอมพิวเตอร์นั้นสามารถแชร์อินเทอร์เน็ตผ่านแลนได้ด้วย Network address translation (NAT) และยังมาพร้อมกับ NetMeeting 3.0 และอินเทอร์เน็ตเอกซ์พลอเรอร์ 5.0

## ความต้องการของระบบ

วินโดวส์ 98 ต้องการความต้องการระบบดังนี้

* ซีพียู 486 DX2, 66 MHz หรือสูงกว่า (แนะนําให้ใช้ เพนเทียม)
* แรม 16MB of RAM (แนะนำ 24MB)
* มีเนื้อที่ว่างในฮาร์ดดิสก์เพียงพอ ซึ่งขึ้นอยู่รับวิธีการติดตั้งและส่วนประกอบที่เลือก

* ในกรณีที่อัปเกรดจากวินโดวส์ 95 ต้องการเนื้อที่ 140-315 MB (โดยปกติใช้ 205 MB)

* หากติดตั้งใหม่บนระบบไฟล์ FAT16 ต้องการเนื้อที่ 210-400 MB (โดยปกติใช้ 260 MB)
* หากติดตั้งใหม่บนระบบไฟล์ FAT32 ต้องการเนื้อที่ 190-305 MB (โดยปกติใช้ 210 MB)

* หน้าจอ VGA หรือสูงกว่า
* ซีดีรอม หรือ ดีวีดีไดรฟ์
* เมาส์ที่รองรับวินโดวส์

## เกร็ด

* ตั้งแต่วินโดวส์เอกซ์พีได้ออกวางจำหน่ายในปี พ.ศ. 2545 เป็นต้นมา ผู้พัฒนามักจะนิยมกำหนดให้วินโดวส์ 98 เป็นระบบปฏิบัติการขั้นต่ำสุด ที่ยังคงสามารถใช้งานโปรแกรมนั้น ๆ ได้

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* หน้าหลักวินโดวส์ 98 (ในภาษาอังกฤษ)
* ความต้องการขั้นต่ำของวินโดวส์ 98 (ในภาษาอังกฤษ)
# เกมอาร์เคด

อาร์เคดสันทนาการที่มีเกมอาร์เคดหลายประเภทตั้งอยู่ในจังหวัดชิบะ ประเทศญี่ปุ่น
**เกมอาร์เคด** (อังกฤษ: *arcade game*) หรือ **เกมหยอดเหรียญ** (อังกฤษ: *coin-op game*) เป็นเครื่องความบันเทิงแบบหยอดเหรียญที่ปกติติดตั้งในธุรกิจสาธารณะ เช่น ร้านอาหาร, บาร์ และอาร์เคดสันทนาการ เกมอาร์เคดส่วนใหญ่จะนำเสนอเป็นเกมแห่งทักษะเป็นหลัก และรวมถึงวิดีโอเกมอาร์เคด, เครื่องพินบอล, เกมในทางกลไกไฟฟ้า, เกมอาร์เคดลุ้นแลกรางวัล และเกมอาร์เคดเมอร์แชนไดเซอร์

## ประเภท

โดยทั่วไปแล้ว เกมอาร์เคดมักถูกมองว่าเป็นเกมแห่งทักษะ โดยมีเพียงบางองค์ประกอบของเกมแห่งโอกาสเท่านั้น ส่วนเกมที่เป็นเพียงเกมเสี่ยงโชค เช่น สล็อตแมชชีนและปาจิงโกะ มักจัดอยู่ในประเภทอุปกรณ์การพนันอย่างถูกกฎหมาย และเนื่องจากข้อจำกัด อาจไม่เปิดให้ผู้เยาว์หรือไม่มีการกำกับดูแลที่เหมาะสมในเขตอำนาจศาลหลายแห่ง

### วิดีโอเกมอาร์เคด

เกมตู้ที่แซดเบสเอนเตอร์เทนเมนต์เซนเตอร์ ในตัมเปเร ประเทศฟินแลนด์
วิดีโอเกมอาร์เคดได้รับการเปิดตัวครั้งแรกในช่วงต้นคริสต์ทศวรรษ 1970 โดย*ป็อง*เป็นเกมแรกที่ประสบความสำเร็จในเชิงพาณิชย์ วิดีโอเกมอาร์เคดใช้วงจรอิเล็กทรอนิกส์หรือวงจรคอมพิวเตอร์เพื่อรับอินพุตจากเครื่องเล่น และแปลสิ่งนั้นเป็นจอแสดงผลอิเล็กทรอนิกส์ เช่น จอภาพ หรือจอโทรทัศน์

## อ้างอิง
# ซับรูทีน

ในด้านการเขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์ **ซับรูทีน** (อังกฤษ: *subroutine*) เป็นลำดับของคำสั่งโปรแกรมที่กระทำงานอย่างใดอย่างหนึ่ง และถูกรวมกันเป็นหนึ่งหน่วย หน่วยนี้สามารถใช้ในโปรแกรม ณ ตำแหน่งใดตำแหน่งหนึ่งที่งานนั้น ๆ จะเข้าไปกระทำ โปรแกรมย่อยอาจถูกกำหนดขึ้นภายในโปรแกรมต่าง ๆ หรือถูกกำหนดแยกอยู่ในคลัง (library) ที่โปรแกรมหลายโปรแกรมสามารถเรียกใช้ ในแต่ละภาษาโปรแกรม ซับรูทีนชุดหนึ่งอาจเรียกว่า **กระบวนงาน** (procedure) **ฟังก์ชัน** (function) รูทีน (routine) เมท็อด (method) หรือ**โปรแกรมย่อย** บางครั้งใช่คำเรียกทั่วไปว่า **หน่วยที่เรียกใช้ได้** (callable unit)

## อ้างอิง