# อักษรสันถาลี

| อักษรอ็อลจิกิ ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ  |
| --- |
|  |
| ชนิด |  Alphabet
  |
| ผู้ประดิษฐ์ | Raghunath Murmu |
| ทิศทาง | ซ้ายไปขวา  |
| ภาษาพูด | ภาษาสันถาลี |
| ISO 15924 |
| ISO 15924 | Olck (261), ​Ol Chiki (Ol Cemet’, Ol, Santali) |
| ยูนิโคด |
| ยูนิโคดแฝง | Ol Chiki |
| ช่วงยูนิโคด | U+1C50–U+1C7F |
|

**อักษรสันถาลี** (Santali) หรือ **อักษรอ็อลจิกิ** (ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ; Ol Chiki) หรือ **อักษรอ็อลเจะเม็ท** (ᱚᱞ ᱪᱮᱢᱮᱫ; Ol Chemetʼ) หรือเพียงแค่ **อักษรอ็อล** (ᱚᱞ; Ol) ประดิษฐ์เมื่อ พ.ศ. 2463 โดย บัณฑิต รฆุนาถ มุร์มู ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการส่งเสริมวัฒนธรรมสันถาลี เพื่อให้ภาษาสันถาลีมีอักษรเป็นของตนเองเช่นเดียวกับภาษาสำคัญอื่น ๆ ในอินเดีย ก่อนหน้านี้ภาษาสันถาลีเขียนด้วยอักษรเบงกอล อักษรโอริยา อักษรเทวนาครี หรืออักษรละติน อักษรนี้ได้รับการออกแบบเพื่อใช้กับภาษาสันถาลีที่ใช้พูดทางภาคใต้ของรัฐโอริศา

## ใช้เขียน

* ภาษาสันถาลี ซึ่งอยู่ในกลุ่มภาษามุนดา มีผู้พูดราว 6.2 ล้านคน (พ.ศ. 2540) ในอินเดีย บังกลาเทศ เนปาล และภูฏาน

## ตัวอักษร

ค่าของตัวอักษรสันถาลีมีดังนี้:

| ตัวอักษร | ชื่อ | IPA | Transliteration | Shape |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ALA-LC | Zide | เทว. | เบง. | โอริยา |
| ᱚ | la | /ɔ/ | a | ọ | अ | অ | ଅ | ไฟกำลังเผา |
| ᱟ | laa | /a/ | ā | a | आ | আ | ଆ | ทำงานในทุ่งนาโดยใช้จอบ |
| ᱤ | li | /i/ | i | i | इ | ই | ଇ | ต้นไม้โค้งงอ |
| ᱩ | lu | /u/ | u | u | उ | উ | ଉ | ภาชนะใช้เตรียมอาหาร |
| ᱮ | le | /e/ | e | e | ए | এ | ଏ | แม่น้ำที่ล้นตลิ่งเปลี่ยนเส้นทาง |
| ᱳ | lo | /o/ | o | o | ओ | ও | ଓ | ปากขณะออกเสียงตัวอักษรนี้ |
| ᱶ | ov | /w̃/ | ṅ | w̃ | ङ | ঙ | ଙ୍ | จมูก |
| ᱠ | aak | /k/ | k | k | क | ক | କ୍ | นก (เสียงหงส์) |
| ᱜ | ag | /g/ | g | kʼ | ग | গ | ଗ୍ | ปากที่อาเจียน ซึ่งให้เสียงเหมือนกับชื่อตัวอักษร |
| ᱝ | ang | /ŋ/ | ṃ | ṅ | ं | ং | ଂ | เป่าลม |
| ᱪ | uch | /c/ | c | c | च | চ | ଚ୍ | ยอดเขาซึ่งโดยปกติจะสูง |
| ᱡ | aaj | /ɟ/ | j | cʼ | ज | জ | ଜ୍ | บุคคลหนึ่งชี้มือขวาไปยังบุคคลที่สาม (พร้อมกล่าวว่า "เขา") |
| ᱧ | iny | /ɲ/ | ñ | ñ | ञ | ঞ | ଞ୍ | บุคคลที่ชี้มือซ้ายไปที่ตัวเอง |
| ᱴ | ott | /ʈ/ | ṭ | ṭ | ट | ট | ଟ୍ | โหนกอูฐ |
| ᱰ | edd | /ɖ/ | ḍ | ḍ | ड | ড | ଡ୍ | ชายที่มีสองขาเหยียดเข้าหาหน้าอกและปากของเขา |
| ᱬ | unn | /ɳ/ | ṇ | ṇ | ण | ণ | ଣ୍ | ภาพของผึ้งกำลังบิน (ซึ่งผู้พูดภาษาสันถาลีอธิบายว่าส่งเสียงแบบนี้) |
| ᱛ | at | /t/ | t | t | त | ত | ତ୍ | โลก |
| ᱫ | ud | /d/ | d | tʼ | द | দ | ଦ୍ | เห็ดหรือร่ม |
| ᱱ | en | /n/ | n | n | न | ন | ନ୍ | การนวดเมล็ดข้าวด้วยสองขา |
| ᱯ | ep | /p/ | p | p | प | প | ପ୍ | ผู้รับด้วยมือทั้งสองข้าง |
| ᱵ | ob | /b/ | b | pʼ | ब | ব | ବ୍ | ผมหยิก |
| ᱢ | aam | /m/ | m | m | म | ম | ମ୍ | บุคคลหนึ่งชี้ไปยังบุคคลที่สองด้วยมือซ้าย (โดยพูดว่า "คุณ") |
| ᱭ | uy | /j/ | y | y | य | য় | ୟ୍ | ชายก้มตัวลงไปที่พื้นเพื่อตัดบางสิ่งบางอย่าง |
| ᱞ | al | /l/ | l | l | ल | ল | ଲ୍ | การเขียน |
| ᱨ | ir | /r/ | r | r | र | র | ର୍ | เคียวใช้ตัดหรือเก็บเกี่ยว |
| ᱣ | aaw | /w/, /v/ | w | w | व | ওয় | ୱ୍ | ริมฝีปากที่เปิดออก |
| ᱥ | is | /s/ | s | s | स | স | ସ୍ | คันไถ |
| ᱦ | ih | /ʔ/, /h/ | ẖ | h | ह | হ | ହ୍ | ยกมือขึ้น |
| ᱲ | err | /ɽ/ | ṛ | ṛ | ड़ | ড় | ଡ଼୍ | เส้นทางเบี่ยงไปเพื่อเลี่ยงสิ่งกีดขวางหรืออันตราย |
| ᱷ | oh | /ʰ/ | h | (C)h | ह | হ | ହ୍ | ชายขว้างสิ่งของด้วยมือข้างเดียว |

พยัญชนะพ่นลมเขียนเป็นทวิอักษรโดยเติมตัวอักษร ᱷ: ᱛᱷ /tʰ/, ᱜᱷ /gʱ/, ᱠᱷ /kʰ/, ᱡᱷ /jʱ/, ᱪᱷ /cʰ/, ᱫᱷ /dʱ/, ᱯᱷ /pʰ/, ᱰᱷ /ɖʱ/, ᱲᱷ /ɽʱ/, ᱴᱷ /ʈʰ/ และ ᱵᱷ /bʱ/

## ตัวเลข

อักษรสันถาลีมีตัวเลขเป็นของตัวเอง:

| ฮินดู-อารบิก | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **สันถาลี** | ᱐ | ᱑ | ᱒ | ᱓ | ᱔ | ᱕ | ᱖ | ᱗ | ᱘ | ᱙ |

## อ้างอิง

* (ในภาษาอังกฤษ) อักษรสันถาลี