# ฟุตบอล

ฟุตบอล| ผู้เล่นฝ่ายรุก (หมายเลข 10) พยายามจะเตะลูกฟุตบอลให้ผ่านผู้รักษาประตู และ เข้าไประหว่างเสาประตูเพื่อทำคะแนน |
| องค์กรบริหารสูงสุด | ฟีฟ่า |
| การเล่นครั้งแรก | กลางศตวรรษที่ 19 ในประเทศอังกฤษ |
| ลักษณะเฉพาะ |
| การปะทะ | มี |
| จำนวนผู้เล่นต่อทีม | 11 คนต่อฝั่งประกอบด้วย ผู้รักษาประตู กองหลัง กองกลาง กองหน้า |
| ประเภททีมผสม | มีการแข่งขันแยกชาย-หญิง |
| ประเภท | กีฬาที่เล่นเป็นทีม, กีฬาที่ใช้ลูกบอล |
| อุปกรณ์ | ลูกฟุตบอล รองเท้าฟุตบอล สนับแข้ง ชุดกีฬา ถุงมือ (เฉพาะผู้รักษาประตู) |
| สถานที่แข่งขัน | สนามฟุตบอล |

ในกีฬาฟุตบอล วัตถุประสงค์พื้นฐานของแฟน ๆ คือการสนับสนุนทีมของพวกเขาในระหว่างการแข่งขัน
**ฟุตบอลสมาคม** (อังกฤษ: *association football*)หรือที่เรียกกันทั่วไปว่า **ฟุตบอล** (อังกฤษ: *football*) หรือ **ซอกเกอร์** (อังกฤษ: *soccer*) เป็นกีฬาประเภททีมที่เล่นระหว่างสองทีม โดยแต่ละทีมมีผู้เล่น 11 คน โดยใช้ลูกบอล เป็นที่ยอมรับอย่างแพร่หลายว่าเป็นกีฬาที่เป็นที่นิยมมากที่สุดในโลก ก่อตั้งที่ประเทศอังกฤษ

โดยจะเล่นในสนามหญ้าแนวยาว(สี่เหลี่ยมผืนผ้า) หรือ สนามหญ้าเทียม โดยมีประตูอยู่กึ่งกลางที่ปลายสนามทั้งสองฝั่ง เป้าหมายคือทำคะแนนโดยการใช้เท้าพาลูกฟุตบอลให้เข้าไปยังประตูของฝ่ายตรงข้าม ในการเล่นทั่วไป ผู้รักษาประตูจะเป็นผู้เล่นเพียงคนเดียวที่สามารถใช้มือหรือแขนกับลูกฟุตบอลได้โดยมีข้อแม้ว่าห้ามออกนอกเขตโทษ หรือกรอบ 25 หลาหน้าปากประตู ส่วนผู้เล่นอื่น ๆ จะใช้เท้าในการเตะลูกฟุตบอลไปยังตำแหน่งที่ต้องการ บางครั้งอาจใช้ลำตัว หรือ ศีรษะ เพื่อสกัดลูกฟุตบอลที่ลอยอยู่กลางอากาศ โดยทีมที่พาลูกฟุตบอลเข้าประตูฝ่ายตรงข้ามได้มากกว่าจะเป็นผู้ชนะ ถ้าคะแนนเท่ากันให้ถือว่าเสมอ แต่ในบางเกมที่เสมอกันในช่วงเวลาปกติแล้วต้องการหาผู้ชนะจึงต้องมีการต่อเวลาพิเศษ และ/หรือดวลลูกโทษขึ้นอยู่กับกฎระเบียบของรายการแข่งขันนั้น ๆ

โดยกฎกติกาการเล่นสมัยใหม่จะถูกรวบรวมขึ้นในประเทศอังกฤษ โดย สมาคมฟุตบอลอังกฤษ ในปี พ.ศ. 2406 ได้กำเนิดกติกาฟุตบอลขึ้นเพื่อเป็นแนวทางกติกาการเล่นในปัจจุบัน ฟุตบอลในระดับนานาชาติจะถูกวางระเบียบโดยฟีฟ่า ซึ่งรายการแข่งขันที่มีเกียรติสูงสุดในระดับนานาชาติคือการแข่งขันฟุตบอลโลกซึ่งจะจัดขึ้นทุก ๆ 4 ปี

## ประวัติและความเป็นมา

ฟุตบอลแบบในปัจจุบันมีที่มาจากช่วงกลางศตวรรษที่ 19 จากความพยายามสร้างมาตรฐานสำหรับการเล่นฟุตบอลของโรงเรียนรัฐหลาย ๆ แห่งทั่วอังกฤษ ในปี 1848 มีการเขียนกติกาสำหรับเกมที่คล้ายกับฟุตบอลในปัจจุบันเรียกว่ากฎฟุตบอลแบบเคมบริดจ์เขียนขึ้นอย่างเป็นทางการที่มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ซึ่งมีอิทธิพลมากที่สุดในการพัฒนากติกาและเกมอื่น ๆ ถัดมารวมถึงฟุตบอลในปัจจุบัน กฎฟุตบอลแบบเคมบริดจ์เริ่มร่างขึ้นที่ทรินิตีคอลลีจซึ่งเป็นสถานที่ที่มีการประชุมกันของตัวแทนจากวิทยาลัยอีตัน โรงเรียนแฮร์โรว์ โรงเรียนรักบี วิทยาลัยวินเชสเตอร์ และโรงเรียนชรูวบรี อย่างไรก็ตามกฎที่ตั้งขึ้นไม่ได้ถูกใช้อย่างแพร่หลาย ช่วงทศวรรษ 1850 ชมรมหลายแห่งที่ไม่เกี่ยวข้องกับโรงเรียนหรือมหาวิทยาลัยถูกตั้งขึ้นมาทั่วกลุ่มประเทศที่ใช้ภาษาอังกฤษเพื่อทำการแข่งขันเกมฟุตบอลแบบต่าง ๆ รวมถึงมีการตั้งกฎขึ้นมาเอง ตัวอย่างเช่นเชฟฟิลด์ฟุตบอลคลับก่อตั้งโดยศิษย์เก่าของโรงเรียนในปี 1857 นำไปสู่การก่อตั้งสมาคมฟุตบอลเชฟฟิลด์ ที่รวมสโมสรฟุตบอลสมัครเล่นรอบ ๆ บริเวณนั้นในปี 1867 จอห์น ชาร์ล ธริง จากโรงเรียนอัปปิงแฮมในปี 1862 ได้วางแบบแผนและแนะนำกฎที่ผลมาถึงปัจจุบัน

กฎฟุตบอลร่างด้วยลายมือโดยตัวแทนของเอฟเอ เอเบเนเซอร์ คอบบ์ มอร์ลีย์ ในปี 1863
ความพยายามสร้างเกมฟุตบอลจากหลาย ๆ แห่งทำให้เกิดสมาคมฟุตบอลอังกฤษ (เอฟเอ) ในปี 1863 ซึ่งมีการประชุมครั้งแรกในเช้าวันที่ 26 ตุลาคม 1863 ที่ร้านเหล้าฟรีมาซัน ในลอนดอน ตัวแทนส่วนใหญ่เป็นสโมสรของหมู่บ้านและมีโรงเรียนเดียวที่เป็นตัวแทนในการประชุมวาระนี้คือโรงเรียนชาร์เตอร์เฮาส์ ร้านเหล้าฟรีมาซันถูกใช้เป็นที่ประชุมของเอฟเออีกห้าครั้งตั้งแต่ ตุลาคม ปี 1863 ถึงธันวาคมในปีเดียวกัน จนในที่สุดเอฟเอได้ออกกฎที่ครอบคลุมเนื้อหาทั้งหมดที่เกี่ยวกับฟุตบอลชื่อว่าลอว์ออฟเดอะเกมและกลายมาเป็นกีฬาฟุตบอลในปัจจุบัน ตัวอย่างของกฎที่ต่างจากกฎยุคแรกเช่น ห้ามใช้มือถือลูกวิ่งในการแข่งขัน ห้ามเตะหน้าแข้งคู่แข่ง ห้ามขัดขาคู่แข่งให้หกล้ม ห้ามจับไม่ให้คู่แข่งขยับตัว มีสโมสรทั้งหมดสิบเอ็ดสโมสรภายใต้การดูแลของเลขาธิการเอฟเอ เอเบเนเซอร์ คอบบ์ มอร์ลีย์ อนุมัติกฎสิบสามข้อเดิมไว้ กฎที่เป็นปัญหาในการประชุมคือกฏเตะหน้าแข้งซึ่งสโมสรที่สิบสองที่เข้าร่วมประชุมอย่างแบล็คฮีธเอฟซี อย่างให้มีการรักษากฎนี้ไว้ท้ายที่สุดพวกเข้าได้ถอนตัวจากการเป็นสมาชิกของเอฟเอ สโมสรอื่น ๆ ที่มีความเห็นคล้ายกันได้ตั้งสินใจไม่เข้าร่วมเอฟเอและในปี 1871 แบล็คฮีธร่วมกับสโมสรรักบี้อื่น ๆ ได้ร่วมตัวกันตั้งสหภาพรักบี้ฟุตบอล กฎฟุตบอลของเอฟเอฉบับปี 1863 ประกอบด้วยการรับลูกจากการยืนตำแหน่ง ประตูส่วนใหญ่ไม่มีคานคล้ายกับประตูแบบออสเตรเลียนฟุตบอลซึ่งมีการร่างกฎในช่วงเดียวกัน สมาคมฟุตบอลเชฟฟิลด์ใช้กฎของตัวเองจนถึงทศวรรษ 1870 และเอฟเอได้เอากฎบางอย่างของเชฟฟิลด์มาใช้จนทำกฎทั้งสองแบบต่างกันน้อยลง

ทีมแอสตัน วิลลาในปี 1897 หลังจากที่่ชนะทั้งเอฟเอคัพ และลีกอังกฤษ
การแข่งขันฟุตบอลที่เก่าแก่ที่สุดในโลกอย่างเอฟเอคัพ เกิดขึ้นจากแนวคิดของ ชาร์ล ดัวบลิว. อัลค็อค และมีการแข่งขันกันของทีมจากอังกฤษตั้งแต่ปี 1872 และในปีเดียวกันก็ได้เกิดการแข่งขันฟุตบอลระหว่างประเทศการแข่งขันแรกระหว่างสกอตแลนด์และอังกฤษที่แฮมมิลตันเครสเซนท์ กลาสโกว์ จัดขึ้นโดยอัลค็อค ประเทศอังกฤษเป็นต้นกำเนิดของลีกฟุตบอลลีกแรกของโลก จัดตั้งขึ้นในปี 1888 ที่เบอร์มิงแฮม โดย วิลเลียม แม็คเกรเกอร์ ผู้บริหารทีมแอสตันวิลลาในขณะนั้น รูปแบบลีกในตอนนั้นมีสโมสรทั้งหมด 12 สโมสรจากภูมิภาคมิดแลนด์ และภาคเหนือของอังกฤษ

การรวมกันปรังปรุงลอว์ออฟเดอะเกมทำให้เกิดคณะกรรมการสมาคมฟุตบอลระหว่างประเทศ (ไอเอฟเอบี) สมาคมดังกล่าวตั้งขึ้นในปี 1886 จากการประชุมที่แมนเชสเตอร์ของสี่สมาคมคือ เอฟเออังกฤษ เอฟเอสกอตแลนด์ เอฟเอเวลส์ และเอฟเอไอริช องค์กรระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้องกับฟุตบอลอย่างสหพันธ์ฟุตบอลนานาชาติ (FIFA) ก่อตั้งขึ้นในปารีสปี 1904 เพื่อควบคุมดูแลสมาคมต่างและได้ประกาศว่าจะปฏิบัติตามกฎฟุตบอลของอังกฤษ การแข่งขันฟุตบอลระหว่างประเทศเป็นที่นิยมมากขึ้นทำให้ ไอเอฟเอบี เข้าร่วมกับ FIFA ในปี 1913 โดยคณะกรรมการของ FIFA ตัวแทนสมาคมใน FIFA สี่สมาคมและตัวแทนของสี่สมาคมของอังกฤษหนึ่งสมาคม

ตลอดศตวรรษที่ 20 ฟุตบอลของยุโรปและของอเมริกาใต้ถือว่าเป็นผู้นำด้่านกีฬาฟุตบอลของโลก ฟุตบอลโลกที่เกิดขึ้นครั้งแรกในปี 1930 ได้กลายเวทีสำคัญให้ผู้เล่นทั้งสองทวีปแสดงศักยภาพและความแข็งแกร่งกับทีมชาติของพวกเขา ครึ่งหลังของศตวรรษที่ 20 ได้เกิดการแข่งขันยูโรเปียนคัพ และโกปาลิเบร์ตาโดเรส ทีมผู้ชนะจากทั้งสองถ้วยจะเข้าไปแข่งในฟุตบอลชิงแชมป์สโมสรยุโรปและอเมริกาใต้เพื่อหาทีมที่ดีที่สุดของโลก

ทีมชาติเยอรมนีในฟุตบอลโลก 2014 รอบชิงชนะเลิศทำประตูตัดสินแชมป์โลก
ในศตวรรษที่ 21 อเมริกาใต้คือทวีปที่มีนักฟุตบอลระดับโลกหลายคน แต่สโมสรในอเมริกาใต้ยังไม่ใช้ผู้นำหลักแบบสโมสรในยุโรปซึ่งเป็นเพราะสโมสรจากยุโรปเซ็นสัญญานักเตะดี ๆ จากลาตินอเมริกา และที่อื่น ๆ ในขณะเดียวกันฟุตบอลใน แอฟริกา เอเชีย อเมริกาเหนือ ได้พัฒนาไปมาก ณ ปัจจุบันสโมสรจากทวีปดังกล่าวมีคุณภาพพอ ๆ กับสโมสรจากอเมริกาใต้ ในเรื่องของทีมชาติประเทศจากแคริบเบียน และโอเชียเนีย (ยกเว้นออสเตรเลีย) ยังไม่สามารถไปเล่นในระดับโลกได้ ในขณะที่ทีมชาติจากยุโรปและอเมริกาใต้ยังคงความเป็นผู้นำในฟุตบอลโลกเพราะยังไม่มีทีมชาติใดที่อยู่นอกสองทวีปนี้ที่ได้เข้าไปเล่นฟุตบอลโลกรอบชิงชนะเลิศ

กีฬาฟุตบอลเป็นกีฬาที่มีผู้เล่นในระดับอาชีพอยู่ทั่วโลก มีคนอีกกว่าล้านคนเข้าชมการแข่งขันในสนามของทีมที่ตนเองชื่นชอบ มีคนกว่าอีกพันล้านคนรับชมการแข่งขันผ่านโทรทัศน์หรือบนอินเตอร์เน็ต โดยฟุตบอลเป็นกีฬาที่มีผู้ชมมากที่สุดในบรรดากีฬาทั้งหมด และยังมีคนเล่นในระดับทั่วไปหรือระดับสมัครเล่นตามการสำรวจในปี 2001 โดย FIFA พบว่ากว่า 240 ล้านคน จาก 200 ประเทศเล่นฟุตบอลเป็นประจำ

## กติกาการเล่นฟุตบอล

ในกีฬาฟุตบอลมีกติกาสากลทั้งหมด 17 ข้อหลักที่มีการใช้ในฟุตบอลทั่วโลก โดยกติกาอาจมีการดัดแปลงบ้างสำหรับฟุตบอลเด็กและฟุตบอลหญิง ยาว 90-120 เมตร และความกว้างระหว่าง 70-90 เมตร โดยเส้นขอบสนามของด้านยาวจะเรียกว่า "เส้นข้าง" ขณะที่ขอบสนามของด้านกว้างจะเรียกว่า "เส้นประตู" โดยคานประตูจะตั้งอยู่กึ่งกลางบนเส้นประตู โดยมีความสูง 2.44 เมตร (8 ฟุต) เหนือจากพื้นดิน และเสาประตูจะห่างกัน 7.4 เมตร (8 หลา) เสาและคานประตูจะต้องมีสีขาว ตาข่ายจะมีการขึงด้านหลังประตู แต่อย่างไรก็ตามตาข่ายประตูไม่ได้มีกำหนดไว้ในกติกาสากล

ด้านหน้าประตูจะเป็นบริเวณเขตโทษ ซึ่งแสดงถึงบริเวณที่ผู้รักษาประตูสามารถถือบอลได้ และยังคงใช้ในการเตะลูกโทษ

### ระยะเวลาการแข่งขัน

การแข่งขันจะแบ่งออกเป็นสองครึ่ง โดยครึ่งละ 45 นาที โดยเวลาการแข่งขันจะมีการนับตลอดเวลา แม้ว่าฟุตบอลจะถูกเตะออกนอกสนามและกรรมการสั่งให้หยุดเล่นก็ตาม ระหว่างครึ่งจะมีเวลาพักให้ 15 นาที กรรมการจะเป็นคนควบคุมเวลา และจะทำการทดเวลาบาดเจ็บในช่วงท้ายของแต่ละครึ่งเพื่อทดแทนเวลาที่เสียไป ระหว่างการเล่น โดยเมื่อจบการแข่งขันกรรมการจะทำการเป่านกหวีดเพื่อหยุดการแข่งขัน

ในการแข่งขันแบบลีก จะมีการจบการแข่งขันสำหรับผลเสมอ แต่สำหรับการแข่งขันที่ต้องรู้ผลแพ้ชนะจะมีการต่อเวลาพิเศษ ซึ่งจะประกอบไปด้วย 2 ครึ่ง ครึ่งละ 15 นาที โดยถ้าคะแนนยังคงเสมอกันจะมีการให้เตะลูกโทษ (ด้านการเตะลูกโทษมีคนวิจัยมาว่าทีมไหนเตะก่อนจะมีเปอร์เซนต์การชนะมากกว่าทีมที่เตะทีหลัง)

คณะกรรมการสมาคมฟุตบอลระหว่างประเทศได้ทดลองการกำหนดรูปแบบการทำคะแนนในช่วงต่อเวลาที่เรียกว่า โกลเดนโกล โดยทีมที่ทำประตูได้ก่อนในช่วงต่อเวลาจะเป็นผู้ชนะการแข่งขัน และ ซิลเวอร์โกล โดยทีมที่ทำประตูนำเมื่อจบครึ่งเวลาแรกจะเป็นผู้ชนะการแข่งขัน โดยโกลเดนโกลได้ถูกนำมาใช้ใน ฟุตบอลโลก 1998 และ ฟุตบอลโลก 2002 โดยมีการใช้ครั้งแรกในการแข่งขันทีมชาติฝรั่งเศส ชนะ ปารากวัย ในปี 1998 ขณะที่ซิลเวอร์โกลได้มีการใช้ครั้งแรกในฟุตบอลยูโร 2004 ซึ่งปัจจุบันโกลเดนโกล และซิลเวอร์โกลยกเลิกการใช้แล้ว

## การแข่งขันระหว่างประเทศ

### ทีมชาติ

การแข่งขันฟุตบอลในระดับโลกนั้น มีการแข่งขันสูงสุดคือ ฟุตบอลโลก ที่จัดขึ้นทุก 4 ปี ซึ่งทีมที่ร่วมเล่นจะเป็นทีมชาติจากแต่ละประเทศที่เป็นสมาชิกของฟีฟ่า โดยแต่ละทีมจำเป็นต้องผ่านรอบคัดเลือก ของทางสมาพันธ์ เพื่อมีสิทธิเข้าร่วมเล่น โดยในแต่ละสมาพันธ์จะมีจำกัดจำนวนทีมที่ร่วมเล่นแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับผลงานของแต่ละทีมในอดีต โดยทางฟีฟ่าจะเป็นทางกำหนด และนอกจากฟุตบอลโลกแล้ว ในแต่ละสมาพันธ์จะมีการแข่งขันสูงสุดของแต่ละสมาพันธ์เอง ซึ่งจัดขึ้นทุก 4 ปี โดยผู้ชนะจากแต่ละสมาพันธ์จะทำการแข่งขันกันในคอนเฟเดอเรชันส์คัพพร้อมกับทีมที่ชนะเลิศในฟุตบอลโลกครั้งล่าสุด

นอกเหนือจากการแข่งขันที่จัดโดยฟีฟ่า การแข่งขันฟุตบอลทีมชาติที่เป็นที่จับตามองได้แก่การแข่งขันฟุตบอลในกีฬาระหว่างประเทศ เช่น โอลิมปิก (ทั่วโลก) เอเชียนเกมส์ (ทวีปเอเชีย) หรือ ซีเกมส์ (เฉพาะเอเชียตะวันออกเฉียงใต้)

| ภูมิภาค | เอเชีย | แอฟริกา | อเมริกาเหนือและกลาง | อเมริกาใต้ | ออสเตรเลีย | ยุโรป |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| สมาพันธ์ | เอเอฟซี | ซีเอเอฟ | คอนแคแคฟ | คอนเมบอล | โอเอฟซี | ยูฟ่า |
| AFC | CAF | CONCACAF | CONMEBOL | OFC | UEFA |
| การแข่งขันสูงสุด | เอเชียนคัพ | แอฟริกาคัพออฟเนชันส์ | คอนคาแคฟโกลด์คัพ | โกปาอาเมริกา | โอเอฟซีเนชันส์คัพ | ยูโร |
| ระดับโลก | ฟุตบอลโลก |

### ทีมสโมสร

สำหรับทีมสโมสรนั้น ทีมที่ชนะเลิศการแข่งขันในประเทศ มีสิทธิเข้าร่วมการแข่งขันในระดับสมาพันธ์ที่มีการจัดขึ้นทุกปี (บางสมาพันธ์จะให้ทีมรองชนะเลิศร่วมด้วย) โดยทีมที่ชนะเลิศในแต่ละสมาพันธ์ จะมาแข่งขันกันในระดับโลก ในการแข่งขัน ฟุตบอลชิงแชมป์สโมสรโลก (ฟีฟ่าคลับเวิลด์คัพ) ซึ่งจัดขึ้นทุกปี

| ภูมิภาค | เอเชีย | แอฟริกา | อเมริกาเหนือและกลาง | อเมริกาใต้ | ออสเตรเลีย | ยุโรป |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| สมาพันธ์ | เอเอฟซี | ซีเอเอฟ | คอนแคแคฟ | คอนเมบอล | โอเอฟซี | ยูฟ่า |
| AFC | CAF | CONCACAF | CONMEBOL | OFC | UEFA |
| การแข่งขัน ระดับสมาพันธ์ | เอเอฟซีแชมเปียนส์ลีก | ซีเอเอฟแชมเปียนส์ลีก | คอนคาแคฟแชมเปียนส์ลีก | โกปาลิเบร์ตาโดเรส | โอเอฟซีแชมเปียนส์ลีก | ยูฟ่าแชมเปียนส์ลีก |
| ระดับโลก | ฟุตบอลชิงแชมป์สโมสรโลก |

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Fédération Internationale de Football Association (FIFA) (ในภาษาอังกฤษ อาหรับ ฝรั่งเศส เยอรมัน และสเปน)
* International Football Association Board (IFAB) (ในภาษาอังกฤษ ฝรั่งเศส เยอรมัน และสเปน)
* ฟุตบอล ที่*สารานุกรมบริตานิกา*
* ฟุตบอล ที่เว็บไซต์ Curlie