Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# สัมประสิทธิ์จีนี

แผนที่แสดงสัมประสิทธิ์จีนีทั่วโลก
**สัมประสิทธิ์จีนี** (อังกฤษ: *Gini coefficient*) เป็นวิธีวัดการกระจายของข้อมูลทางสถิติอย่างหนึ่งที่นิยมใช้เป็นตัวบ่งชี้ความเหลื่อมล้ำของการกระจายรายได้หรือการกระจายความร่ำรวย ถูกพัฒนาขึ้นโดยนักสถิติชาวอิตาลีชื่อ คอร์ราโด จีนี สัมประสิทธิ์จีนีถูกนิยามให้เป็นอัตราส่วนซึ่งมีค่าระหว่าง 0 และ 1 สัมประสิทธิ์จีนีที่ต่ำจะแสดงถึงความเท่าเทียมกันในการกระจายรายได้ หากค่านี้สูงขึ้นจะบ่งชี้ถึงการกระจายรายได้ที่เหลื่อมล้ำกันมากขึ้น สัมประสิทธิ์จีนีที่เท่ากับ 0 หมายถึงความเท่าเทียมกันอย่างสมบูรณ์ (ทุกคนมีรายได้เท่ากัน) และ 1 หมายถึงความเหลื่อมล้ำอย่างสมบูรณ์ (มีคนที่มีรายได้เพียงคนเดียว ส่วนคนที่เหลือไม่มีรายได้เลย) การคำนวณสัมประสิทธิ์จีนีอยู่บนสมมติฐานว่าไม่มีใครมีรายได้ต่ำกว่าศูนย์ สัมประสิทธิ์จีนีของประเทศต่าง ๆ ทั่วโลกแตกต่างกันในช่วง 0.247 ในเดนมาร์ก และ 0.743 ในนามิเบีย

**ดัชนีจีนี** (Gini Index) คือสัมประสิทธิ์จีนีที่แสดงเป็นเปอร์เซนต์ ดังนั้นดัชนีจีนีของเดนมาร์กจะเท่ากับ 24.7

## ข้อดีของการใช้สัมประสิทธิ์จีนีเป็นมาตรวัดความไม่เท่าเทียมกัน

* ข้อดีหลักของสัมประสิทธิ์จีนีคือการวัดความไม่เท่าเทียมกันเป็นอัตราส่วน ซึ่งแสดงให้เห็นความเหลื่อมล้ำได้ดีกว่าค่าทางสถิติตัวอื่น เช่น จีดีพี
* สามารถใช้เปรียบเทียบการกระจายรายได้ในกลุ่มประชากรที่แตกต่างกันหรือในระดับประเทศ เช่น การกระจายรายได้ในเขตเมืองมักจะแตกต่างจากเขตชนบทในหลาย ๆ ประเทศ
* สัมประสิทธิ์จีนีไม่ซับซ้อนมาก จึงทำให้นำมาใช้เปรียบเทียบระหว่างประเทศต่าง ๆ และสามารถตีความได้ง่าย สัมประสิทธิ์จีนีแสดงให้เห็นว่ารายได้มีการเปลี่ยนแปลงในกลุ่มคนรวยและคนจนอย่างไร ต่างจากค่าจีดีพีซึ่งไม่สามารถแสดงให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงรายได้ของประชากรทั้งหมด การวิเคราะห์รายได้ของประชากรโดยใช้ดัชนีทั้งสองอย่างนี้จึงทำให้เห็นภาพได้ดีขึ้น เช่น หากค่าจีดีพีสูงขึ้น ในขณะที่สัมประสิทธิ์จีนีสูงขึ้นด้วย อาจแสดงให้เห็นว่าปัญหาความยากจนของประชากรส่วนใหญ่ยังไม่ดีขึ้น
* สัมประสิทธิ์จีนีสามารถแสดงการเปลี่ยนแปลงของการกระจายรายได้ภายในประเทศใดประเทศหนึ่งในช่วงเวลาที่แตกต่างกัน จึงสามารถแสดงให้เห็นว่าความไม่เท่าเทียมกันในประเทศนั้นเพิ่มขึ้นหรือลดลง

## อ้างอิง
# วาฬฟิน

| วาฬฟิน |
| --- |
|  |
|  |
|  |
| ขนาดเมื่อเทียบกับมนุษย์ |
| สถานะการอนุรักษ์ |
|  ใกล้สูญพันธุ์  (IUCN 3.1) |
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ |
| อาณาจักร: | Animalia |
| ไฟลัม: | Chordata |
| ชั้น: | Mammalia |
| ชั้นย่อย: | Eutheria |
| อันดับ: | Artiodactyla |
| Infraorder: | Cetacea |
| Parvorder: | Mysticeti |
| วงศ์: | Balaenopteridae |
| สกุล: | *Balaenoptera* |
| สปีชีส์: | B.  physalus |
| ชื่อทวินาม |
| Balaenoptera physalus (Linnaeus, 1758) |
| ชนิดย่อย |
| * *B. p. physalus* (Linnaeus, 1758) – วาฬฟินเหนือ
* *B. p. quoyi* (Fischer, 1829) – วาฬฟินใต้
 |
|  |
| แผนที่แสดงการกระจายพันธุ์ |
| ชื่อพ้อง |
| * *Balaena physalus* Linnaeus, 1758
 |

**วาฬฟิน** (อังกฤษ: *fin whale, finback whale*, *common rorqual*; ชื่อวิทยาศาสตร์: *Balaenoptera physalus*) เป็นวาฬขนาดใหญ่ชนิดหนึ่งในวงศ์วาฬอกร่อง (Balaenopteridae)

วาฬฟินจัดเป็นวาฬขนาดใหญ่เป็นอันดับ 2 รองมาจากวาฬสีน้ำเงิน (*B. musculus*) ที่อยู่ในสกุลและวงศ์เดียวกัน มีขนาดโตเต็มที่ยาวถึง 27 เมตร น้ำหนักมากกว่า 75 ตัน ขนาดลูกแรกเกิดยาว 6-6.5 เมตร มีลักษณะเด่น คือ สีด้านหลังสีดำ ด้านท้องสีขาวตัดกันชัดเจน มีซี่กรองอาหารจำนวน 240-480 แผง บนขากรรไกรบนแต่ละข้าง ร่องใต้คางมีจำนวน 50-100 ร่อง

วาฬฟินพบได้ในทะเลเปิดและมหาสมุทรเขตร้อนและเขตอบอุ่นทั่วโลก สำหรับในประเทศไทย จัดเป็นสัตว์ป่าคุ้มครอง และมีหลักฐานที่พบเพียงตัวอย่างเดียว เป็นซากโครงกระดูกขุดพบเมื่อวันที่ 11 สิงหาคม พ.ศ. 2538 ที่หมู่บ้านวิจิตราธานี กิโลเมตรที่ 36 จังหวัดฉะเชิงเทรา เป็นซากโครงกระดูกที่มีขนาดตัวยาวประมาณ 22 เมตร ถูกฝังอยู่ในโคลนนานมากจนบางส่วนเป็นฟอสซิลแล้ว ประมาณจากช่วงอายุที่สามารถเกิดเป็นฟอสซิลได้อยู่ในราวเกือบ 1,000 ปี ส่วนหัวยาว 5 เมตร ซากถูกฝังอยู่ในพื้นที่ของโครงการวิจิตราธานี ซึ่งอยู่ห่างจากปากแม่น้ำไม่น้อยกว่า 3 กิโลเมตร ในสภาพที่ค่อนข้างสมบูรณ์ จึงเชื่อแน่ว่าบริเวณนี้เคยเป็นแนวฝั่งทะเลมาก่อน และจะนำโครงกระดูกไปหาอายุโดยวิธีวิเคราะห์สารคาร์บอน 14 ต่อไป ปัจจุบันซากถูกเก็บรักษาไว้ที่โครงการวิจิตราธานี

และพบอีกครั้งเป็นกรณีที่ยังมีชีวิต เมื่อวันที่ 29 มกราคม พ.ศ. 2556 ที่เกาะลิบง อำเภอกันตัง จังหวัดตรัง วาฬฟินความยาว 10 เมตร ว่ายเข้ามาเกยตื้นบริเวณหน้าเขาบาตูปูเต๊ะ ในระดับน้ำที่มีความลึกเพียง 1 เมตรเท่านั้น ทำให้ต้องดิ้นรนนานกว่า 3 ชั่วโมง จนกระทั่งน้ำขึ้นในเวลาเที่ยงวันเดียวกัน จึงเป็นอิสระว่ายลงทะเลไปได้

## รูปภาพ

* ครีบหลัง
* ภาพถ่ายรูพ่นน้ำตรงบริเวณส่วนหัว
* โครงกระดูกยาว 18 เมตร ที่พิพิธภัณฑ์ที่โมนาโก

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

 ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Balaenoptera physalus ที่วิกิสปีชีส์
# ภาษีเงินได้

**ภาษีเงินได้** (อังกฤษ: income tax) คือ ภาษีที่เรียกเก็บจากบุคคลหรือนิติบุคคล (ผู้เสียภาษี) โดยพิจารณาจากรายได้ หรือกำไรที่ได้รับ (เรียกว่าเงินได้พึงประเมิน) โดยทั่วไปการคำนวณภาษีเงินได้จะได้มาจากผลคูณของอัตราภาษีกับเงินได้พึงประเมิน ทั้งนี้ อัตราภาษีอาจแตกต่างกันไปตามประเภทหรือคุณลักษณะของผู้เสียภาษี รวมถึงประเภทของรายได้

อัตราภาษีอาจเพิ่มสูงขึ้นตามจำนวนเงินได้พึงประเมินที่เพิ่มขึ้น (เรียกว่าอัตราภาษีก้าวหน้า) ภาษีที่เรียกเก็บจากบริษัทมักเรียกว่า ภาษีเงินได้นิติบุคคล และโดยทั่วไปจะเรียกเก็บในอัตราคงที่ ส่วนรายได้ของบุคคลธรรมดามักถูกจัดเก็บในอัตราก้าวหน้า ซึ่งอัตราภาษีที่ใช้กับรายได้แต่ละส่วนที่เพิ่มขึ้นจะสูงขึ้นตามลำดับ (เช่น รายได้ 10,000 เหรียญแรกเสียภาษี 0% และ 10,000 เหรียญถัดไปเสียภาษี 1% เป็นต้น) เขตอำนาจศาลส่วนใหญ่มักยกเว้นภาษีให้แก่องค์กรการกุศลในท้องถิ่น นอกจากนี้ รายได้จากการลงทุนอาจถูกจัดเก็บในอัตราที่แตกต่างกัน (ซึ่งโดยทั่วไปจะต่ำกว่า) รายได้ประเภทอื่น และอาจมีการอนุญาตให้ใช้เครดิตภาษีรูปแบบต่าง ๆ เพื่อช่วยลดภาระภาษีได้ ในบางเขตอำนาจศาลอาจมีการเรียกเก็บภาษีเงินได้หรือภาษีที่คำนวณจากฐานรายได้ทางเลือกอื่น โดยจะเลือกเก็บจากจำนวนที่สูงกว่า
# ดิอินดีเพนเดนต์

ดิอินดีเพนเดนต์| ประเภท | หนังสือพิมพ์ (1986–2016) ออนไลน์ (2016–ปัจจุบัน) |
| รูปแบบ | บรอดชีต (1986–2003) แท็บลอยด์ (2003–2016) เว็บไซต์ (2016–ปัจจุบัน) |
| เจ้าของ | Evgeny Lebedev (41%) Sultan Muhammad Abuljadayel (30%) Justin Byam Shaw (26%) ผู้ถือหุ้นรายย่อย (3%) |
| ผู้เผยแพร่ | Independent Digital News & Media Ltd |
| บรรณาธิการ | Christian Broughton |
| ก่อตั้งเมื่อ | 7 ตุลาคม 1986 (1986-10-07) |
| สำนักงานใหญ่ | Northcliffe House เคนซิงตัน ลอนดอน สหราชอาณาจักร |
| หนังสือพิมพ์ในเครือ | *The Independent on Sunday* (1990–2016) *i* (2010–2013) *indy100* (ออนไลน์เท่านั้น; 2013–ปัจจุบัน) |
| เลขมาตรฐานสากล (ISSN) | 1741-9743 |
| OCLC number | 185201487  |
| เว็บไซต์ | independent.co.uk |

ดิอินดีเพนเดนต์ (อังกฤษ: *The Independent*) เป็นหนังสือพิมพ์ออนไลน์สัญชาติอังกฤษ เริ่มตีพิมพ์ใน ค.ศ. 1986 แรกเริ่มเป็นบรอดชีตแล้วเปลี่ยนไปเป็นแท็บลอยด์ใน ค.ศ. 2003 โดยมีการตีพิมพ์ฉบับหนังสือพิมพ์ครั้งสุดท้ายในวันเสาร์ที่ 26 มีนาคม ค.ศ. 2016 คงเหลือเพียงฉบับออนไลน์

หนังสือพิมพ์ฉบับนี้ได้รับรางวัลหนังสือพิมพ์ดีเด่นประจำปีจากรางวัลหนังสือพิมพ์บริติช (British Press Awards) ใน ค.ศ. 2004

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* เว็บไซต์ทางการ (อุปกรณ์เคลื่อนที่)
* ดิอินดีเพนเดนต์ ที่เอกซ์ (ทวิตเตอร์)
# อีสต์มิดแลนส์

| อีสต์มิดแลนส์ |
| --- |
| ภูมิภาคของประเทศอังกฤษ |
|  |
| แผนที่โต้ตอบของอีสต์มิดแลนส์ |
| รัฐเอกราช |  สหราชอาณาจักร |
| ประเทศ |  อังกฤษ |
| เมืองใหญ่ที่สุด | เลสเตอร์ |
| พื้นที่ |
|  • ทั้งหมด | 15,627 ตร.กม. (6,034 ตร.ไมล์) |
|  • อันดับ | 4 |
| ประชากร (2018) |
|  • ทั้งหมด | 4,804,149 คน |
|  • อันดับ | 8 |
|  • ความหนาแน่น | 310 คน/ตร.กม. (800 คน/ตร.ไมล์) |
| เว็บไซต์ | www.emcouncils.gov.uk/Home |

**ภาคมิดแลนส์ตะวันออกของอังกฤษ** หรือ **ภาคอีสต์มิดแลนส์ของอังกฤษ** (อังกฤษ: *East Midlands*) เป็นหนึ่งในเก้าภูมิภาคของประเทศอังกฤษที่ครอบคลุมอาณาบริเวณตอนกลางทางตะวันออกที่เรียกกันว่า “มิดแลนส์” ที่ประกอบด้วย 6 มณฑล ได้แก่ ดาร์บิเชอร์, เลสเตอร์เชอร์, รัทแลนด์, นอร์แทมป์ตันเชอร์, นอตทิงแฮมเชอร์ และส่วนใหญ่ของลิงคอล์นเชอร์ โดยเขตแดนของดาร์บิเชอร์, เลสเตอร์เชอร์ และนอตทิงแฮมเชอร์ มักจะรู้จักรวมกันว่า “เทรนต์ล็อก” (Trentlock) ภาคมิดแลนส์ตะวันออกมีเนื้อที่ 15,627 ตารางกิโลเมตร ในปี ค.ศ. 2001 มีประชากรทั้งหมดประมาณ 4,172,179 คนโดยมีความหนาแน่นของประชากรเป็นจำนวน 267 ต่อหนึ่งตารางกิโลเมตร
จุดที่สูงที่สุดคือ คินเดอร์ สเคาท์ (Kinder Scout]) ในดาร์บิเชอร์ในอุทยานแห่งชาติพีกดิสตริก ที่สูง 636 เมตร

## ดูเพิ่ม

* ภาคการปกครองของอังกฤษ
# พระมหากษัตริย์คาทอลิกแห่งสเปน

พระราชบัลลังก์และราชอาณาจักรภายใต้พระมหากษัตริย์คาทอลิกในยุโรป
ศัพท์ **พระมหากษัตริย์คาทอลิก** หมายถึงสมเด็จพระราชินีนาถอิซาเบลที่ 1 แห่งกัสติยาและพระเจ้าเฟร์นันโดที่ 2 แห่งอารากอน การอภิเสกสมรสของทั้งสองพระองค์นั้นถือเป็นการรวมชาติสเปนโดยพฤตินัย โดยทั้งสองพระองค์เป็นสมาชิกในราชวงศ์ตรัสตามาราและยังเป็นพระญาติกันผ่านทางพระเจ้าฆวนที่ 1 แห่งกัสติยา เนื่องจากถือเป็นการแต่งงานในหมู่พระญาติซึ่งผิดกฎหมายศาสนาในสมัยนั้น จึงได้รับพระราชานุญาตจากสมเด็จพระสันตะปาปาซิกตัสที่ 4 เป็นกรณีพิเศษ นักวิชาการส่วนใหญ่เห็นต้องกันว่าการอภิเษกสมรสนี้ถือเป็นการรวมสเปนเป็นหนึ่งอาณาจักร

เนื่องจากการกำเนิดสเปนนั้นมีลักษณะเป็นการรวมสองราชวงศ์เข้าด้วยกันมากกว่าจะมีลักษณะเป็นรัฐเดี่ยว โดยกัสติยาและอารากอนยังคงแยกเป็นอาณาจักรของตนมาโดยตลอดจนกระทั่งมีพระราชกฤษฎีกานูเอบาปลันตาใน ค.ศ. 1707–1716 ราชสำนักของทั้งสองพระองค์ในสมัยนั้นย้ายเมืองอยู่บ่อยครั้งเนื่องจากมีความจำเป็นในการเรียกแรงสนับสนุนจากเหล่าขุนนางศักดินาทั้งหลาย พระราชอิสริยยศ "พระมหากษัตริย์และพระราชินีคาทอลิก" (ละติน: *Rex Catholicissimus*) เป็นพระราชสมัญญาที่ได้รับถวายจากสมเด็จพระสันตะปาปาอเล็กซานเดอร์ที่ 6 ใน ค.ศ. 1494 ในฐานะของกษัตริย์ผู้พิทักษ์ความเชื่อในนิกายโรมันคาทอลิก

## หมายเหตุ

## อ้างอิง
# สมัยใหม่

กาลิเลโอ กาลิเลอี บิดาแห่งวิทยาศาสตร์สมัยใหม่
**สมัยใหม่** เป็นช่วงเวลาหนึ่งของอารยธรรมต่าง ๆ ซึ่งในช่วงนี้ อารยธรรมนั้น ๆ จะเริ่มมีการนำเทคโนโลยีเข้ามาใช้ เริ่มมีแนวคิดที่ยึดหลักความจริง หลุดพ้นจากความเชื่องมงายหลายอย่างในอดีต

นักวิชาการได้กำหนดช่วงเวลาที่เป็น "สมัยใหม่" ของสากลโลกไว้ให้เป็นช่วง ค.ศ. 1453-ค.ศ. 1945 โดยเริ่มนับจากการล่มสลายของจักรวรรดิไบแซนไทน์และสิ้นสุดลงหลังสงครามโลกครั้งที่สองยุติ

นับตั้งแต่สมัยกลางตอนปลายเป็นต้นมา ผู้คนเริ่มสงสัยในความเชื่อและเนื้อหาตำราเรียนแบบเก่า ๆ ที่เชื่อกันมายาวนาน และไม่นาน ความเชื่อเก่า ๆ และอำนาจการปกครองที่เด็ดขาดของศาสนจักรเริ่มเสื่อมถอยลง ผู้คนเริ่มเชื่อว่ามนุษย์สามารถลิขิตชีวิตของตนได้ด้วยการกระทำของตนเอง จึงเริ่มดิ้นรนเพื่อชีวิตที่ดีกว่า และมีการคิดค้นทฤษฎี สิ่งประดิษฐ์ รวมไปถึงศิลปะขึ้นมากมาย ทำให้เข้าสู่สมัยใหม่ในที่สุด

ยุคฟื้นฟูศิลปวิทยา เป็นช่วงเวลาหนึ่งที่อยู่ในช่วงปลายสมัยกลางถึงต้นสมัยใหม่ ซึ่งการเริ่มต้นของยุคฟื้นฟูศิลปวิทยาในช่วงปลายสมัยกลาง เป็นปัจจัยสำคัญที่ชักนำโลกเข้าสู่สมัยใหม่ คือ วิทยาการต่าง ๆ จากโรมัน เริ่มถูกฟื้นฟูขึ้นมาและแผ่กระจายไปในแถบยุโรป

เทคโนโลยีถูกพัฒนาขึ้นเรื่อย ๆ จนในช่วงปลายของสมัยใหม่ วิทยาการถูกใช้ไปในทางการเข่นฆ่ากันเองของมนุษย์ เกิดสงครามโลก สังหารผู้คนไปหลายสิบล้านคน จนในที่สุดก็มีการตระหนักถึงการใช้วิทยาการอย่างถูกทาง และมีการควบคุมเทคโนโลยีที่อาจก่ออันตราย แต่ในขณะเดียวกันก็มีการพัฒนาเทคโนโลยีขึ้นอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้สมัยใหม่สิ้นสุดลง และเข้าสู่ สมัยปัจจุบัน ตั้งแต่ ค.ศ. 1945 เป็นต้นมา
# ตริสตันดากูนยา

| ตริสตันดากูนยา*Tristan da Cunha* (อังกฤษ) |
| --- |
| ส่วนประกอบของเกาะเซนต์เฮเลนา อัสเซนชัน และตริสตันดากูนยา |
|  ธงชาติ ตราอาร์ม |
| **คำขวัญ**: Our faith is our strength |
| **เพลงชาติ**: ก็อดเซฟเดอะคิง  *คัทตี้ เวนร์* *Cutty Wren" (ไม่เป็นทางการ)* |
|  |
| รัฐเอกราช |  สหราชอาณาจักร |
| ผู้ตั้งถิ่นฐานรายแรก | 1810 |
| ดินแดนในปกครองของอาณานิคมแหลม | 14 สิงหาคม 1816 |
| ดินแดนในปกครองของเซนต์เฮเลนา | 12 มกราคม 1938 |
| รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน | 1 กันยายน 2009 |
| เมืองหลวง | เอดินเบิร์กออฟเดอะเซเวนซีส์ ﻿ / ﻿ |
| ภาษาราชการ | ภาษาอังกฤษ |
| การปกครอง | อาณานิคมโพ้นทะเลของสหราชอาณาจักร |
|  |
| • กษัตริย์แห่งสหราชอาณาจักร  | สมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3 แห่งสหราชอาณาจักร |
| • ข้าหลวง  | ไนเจล ฟิลลิปส์ |
| • ผู้ว่า  | ฟิลิป เคนดัลล์ |
|  |
| พื้นที่ |
| • รวม | 207 ตารางกิโลเมตร (80 ตารางไมล์) |
| • เกาะหลัก | 98 ตารางกิโลเมตร (38 ตารางไมล์) |
| ความสูง | 2,062 เมตร (6,765 ฟุต) |
| ประชากร |
| • ประมาณปี 2023 | 238 |
| • สำมะโนประชากรปี 2016 | 293 |
| • ความหนาแน่น | 1.4 ต่อตารางกิโลเมตร (3.6 ต่อตารางไมล์) |
| สกุลเงิน | ปอนด์สเตอร์ลิง (£) (GBP) |
| เขตเวลา | UTC±00:00 (GMT) |
| ฝั่งคนขับ | ซ้าย |
| รหัสโทรศัพท์ | +44 20 (*assigned +290*) |
| โดเมนบนสุด | * .sh
* .uk
 |

**ตริสตันดากูนยา** (Tristan da Cunha) เป็นเกาะภูเขาไฟที่ห่างไกลจากแผ่นดินใหญ่ในมหาสมุทรแอตแลนติกใต้ แผ่นดินใหญ่ที่ใกล้ที่สุดคือประเทศแอฟริกาใต้ซึ่งอยู่ห่างออกไป 2,816 กิโลเมตร และห่างจากทวีปอเมริกาใต้ถึง 3,360 กิโลเมตร

## ประวัติ

เกาะถูกค้นพบครั้งแรกโดยนักสำรวจชาวโปรตุเกสชื่อ ตริสเตา ดา กูนยาในปี ค.ศ. 1506

## อ้างอิง
# แลนด์แซท 7

**ดาวเทียม Landsat-7** เป็นดาวเทียมสำรวจทรัพยากรของสหรัฐอเมริกา โดยมีหน่วยงานรับผิดชอบ 3 หน่วยงานคือองค์การบริหารการบินและอวกาศแห่งชาติสหรัฐอเมริกา (National Aeronautics and Space Administration : NASA) องค์การบริหารสมุทรศาสตร์และบรรยากาศแห่งชาติสหรัฐอเมริกา (National Oceanic and Atmospheric Administration : NOAA) และกรมสำรวจธรณีวิทยาแห่งสหรัฐอเมริกา (United States Geological Survey : USGS) ส่งขึ้นสู่วงโคจรเมื่อวันที่ 15 เมษายน 2542 สูงจากพื้นโลก 705 ก.ม. โคจรสัมพันธ์กับดวงอาทิตย์ในแนวเหนือใต้และโคจรซ้ำบริเวณเดิมทุก 16 วัน อุปกรณ์บันทึกข้อมูลระบบ Enhanced Thematic Mapper Plus (ETM+) ซึ่งประกอบด้วยระบบบันทึกข้อมูลหลายช่วงคลื่น (Multispectral) รายละเอียดภาพ 30 เมตร และระบบบันทึกข้อมูลช่วงคลื่อนเดียว (Panchromatic) รายละเอียดภาพ 15 เมตร

### ดาวเทียม Landsat-7 พัฒนาโดย 3 หน่วยงาน คือ

1. NASA: รับผิดชอบด้านการพัฒนาตัวดาวเทียม, อุปกรณ์, จรวดส่งดาวเทียมและระบบควบคุมภาคพื้นดิน ตลอดจนการส่งดาวเทียมขึ้นสู่วงโคจร, การตรวจสอบการโคจรและการปรับเทียบอุปกรณ์
2. NOAA: รับผิดชอบด้านระบบปฏิบัติการของดาวเทียมทั้งหมด ตลอดอายุการโคจร
3. USGS: รับผิดชอบด้านการรับสัญญาณข้อมูล, การผลิตข้อมูล, การเก็บรักษาข้อมูล และการแจกจ่ายข้อมูลถูกส่งขึ้นสู่วงโคจรโดยจรวด McDonald Douglas Delta II จากฐานทัพอากาศ Vandenberg, California เมื่อวันที่ 15 เมษายน พ.ศ. 2542

## คุณลักษณะดาวเทียม

|  |  |
| --- | --- |
| เส้นผ่าศูนย์กลาง | 1.8 เมตร |
| น้ำหนัก | 2,150 กิโลกรัม |
| ความสูงของการโคจร | 705 กิโลเมตร |
| ลักษณะการโคจร | สัมพันธ์กับดวงอาทิตย์โดยผ่านขั้วโลก |
| เอียงทำมุมกับแกนโลก | 98.2 องศา |
| เวลาท้องถิ่นในการบันทึกข้อมูล | 10:00 น. |
| เวลาในการโคจรรอบโลก 1 รอบ | 98.9 นาที |
| จำนวนรอบของการโคจรใน 1 วัน | 14.5 รอบ |
| ระบบบันทึกข้อมูล | ETM+ (Enhanced Thermatic Mapper Plus) |
| รายละเอียดภาพ | 30, 60 (อินฟราเรดความร้อน) และ 15 (PAN) เมตร |
| ความกว้างของภาพ | 185 กิโลเมตร |
| เส้นผ่าศูนย์กลาง | 1.8 เมตร |
| อายุการทำงานที่ค่ดหมาย | 5 ปี |

## อุปกรณ์บันทึกข้อมูล

|  |  |
| --- | --- |
| **ความยาวคลื่น (ไมโครเมตร)** | **ประเภทข้อมูลที่ได้** |
| ระบบ Enhanced Thermatic Mapper Plus (ETM+) |  |
| แบนด์ 1 : แบนด์ 1 : 0.450-0.515 (น้ำเงิน-เขียว) | ตรวจสอบลักษณะน้ำชายฝั่ง, แยกพืชและสภาพความเขียว |
| แบนด์ 2 : 0.525-0.605 (เขียว) | แยกชนิดพืช |
| แบนด์ 3 : 0.630-0.690 (แดง) | ความแตกต่างของการดูดกลืนคลอโรฟีลล์ในพืชพรรณต่าง ๆ |
| แบนด์ 4 : 0.775-0.900 (อินฟราเรดใกล้) | ความแตกต่างของน้ำและส่วนที่ไม่ใช่น้ำ, ปริมาณ มวลชีวะ |
| แบนด์ 5 : 1.550 - 1.750 (อินฟราเรดคลื่นสั้น) | พืช, ความชื้นในดิน, แยกความแตกต่างเมฆและหิมะ |
| แบนด์ 6 : 10.40 - 12.50 (อินฟราเรดความร้อน) | ความร้อนผิวหน้า, ความชื้นของดิน, ความเครียดของพืช |
| แบนด์ 7 : 2.090 - 2.350 (อินฟราเรดสะท้อน) | แยกชนิดหิน |
| PAN : 0.520-0.900 (สีเขียว-อินฟราเรดใกล้) | แหล่งชุมชน, สิ่งก่อสร้าง, เส้นทางคมนาคม |

## แหล่งข้อมูลอื่น

1. สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) : สทอภ. เก็บถาวร 2010-02-16 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
2. บริการข้อมูลจากดาวเทียม สทอภ. เก็บถาวร 2010-07-17 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
3.  เก็บถาวร 2010-07-19 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
# มากี้เบอร์รี่

| มากี้เบอร์รี่ |
| --- |
|  |
| ต้นมากี้และผล |
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ |
| อาณาจักร: | Plantae |
| (unranked): | Angiosperms |
| (unranked): | Eudicots |
| (unranked): | Rosids |
| อันดับ: | Oxalidales |
| วงศ์: | Elaeocarpaceae |
| สกุล: | *Aristotelia* |
| สปีชีส์: | A.  chilensis |
| ชื่อทวินาม |
| Aristotelia chilensis (Molina) Stuntz |
| ชื่อพ้อง |
| * *Cornus chilensis* Molina
* *Aristotelia macqui* L'Hér.
 |

มากิเบอร์รี (อังกฤษ: Maqui หรือ Chilean Wineberry, ชื่อวิทยาศาสตร์: *Aristotelia chilensis*) เป็นพืชดอกในสกุล *Aristotelia* กลุ่มเดียวกับ บลูเบอร์รี่,แบล็กเบอร์รี currants, acai, ราสเบอร์รี่ และ elderberries เป็นพืชหลายปี มีผลเล็กๆสีม่วงเข้มข้น ผลสามารถรับประทานได้ รสชาติอร่อย อมเปรี้ยวถึงหวาน ขึ้นอยู่กับผลที่สุก พบในป่าของชิลี

ผลของมากี้มีแอนโทไซยานิน รับประทานได้ นำไปอบแห้ง ทำแยม น้ำผลไม้ หรือเครื่องดื่ม

## อ้างอิง
# ชาวพอลินีเชีย

*ชาวพอลินีเชีย*|

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Samoans | Tahitians | Hawaiians | Maori |
| Rapa nui | Tongans | Niueans | Tuvaluan |

 |
| ประชากรทั้งหมด |
| 2,000,000 |
| ภูมิภาคที่มีประชากรอย่างมีนัยสำคัญ |
|  นิวซีแลนด์ | 350,000 |
|  สหรัฐ | 300,000 |
|  ออสเตรเลีย | 140,000-170,000 |
| ภาษา |
| English and Polynesian languages (Tahitian, Samoan, Tongan, Māori, Hawaiian and others) |
| ศาสนา |
| Christianity and Polynesian mythology |

**ชาวพอลินีเชีย** (อังกฤษ: *Polynesians*) เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่พูดภาษาพอลินีเชียและอาศัยอยู่ในพอลินีเชีย (ฮาวาย ตาฮิตี ซามัว รวมไปถึงชาวมาวรีในนิวซีแลนด์)

## ดูเพิ่ม

* พอลินีเชีย
# การดูดซึม

**การดูดซึม** (อังกฤษ: *absorption*) ในทางเคมี คือปรากฏการณ์หรือกระบวนการทางเคมีหรือฟิสิกส์ ที่อะตอม, โมเลกุลหรือไอออนเข้าไปในส่วนที่เป็นเนื้อในของวัสดุที่เป็นแก๊ส, ของเหลวหรือของแข็ง การดูดซึมนั้นเป็นกระบวนการที่แตกต่างจากการดูดซับ (adsorption) เพราะในการดูดซึม โมเลกุลที่ถูกดูดซึมจะไปอยู่ในปริมาตรของวัสดุ ส่วนการดูดซับ โมเลกุลที่ถูกดูดซับจะไปอยู่ที่ผิวของวัสดุ

## อ้างอิง
# ไซลิทอล

ไซลิทอล
Xylitol|  |
|  ผลึกไซลิทอล |
| ชื่อ |
| Pronunciation | /ˈzaɪlɪtɒl/ |
| IUPAC name
*meso*-Xylitol |
| Preferred IUPAC name
(2*R*,3*R*,4*S*)-Pentane-1,2,3,4,5-pentol |
| ชื่ออื่น
(2*R*,3*R*,4*S*)-Pentane-1,2,3,4,5-pentaol (ไม่แนะนำ) 1,2,3,4,5-Pentahydroxypentane Xylite |
| เลขทะเบียน |
| เลขทะเบียน CAS | * 87-99-0Y
 |
| 3D model (JSmol) | * รูปภาพแบบโต้ตอบ
 |
| ChEMBL | * ChEMBL96783Y
 |
| เคมสไปเดอร์ | * 6646
 |
| ECHA InfoCard | 100.001.626  |
| เลขอี | E967 (glazing agents, ...) |
| KEGG | * C00379
 |
| ผับเคม CID | * 6912
 |
| UNII | * VCQ006KQ1EY
 |
| CompTox Dashboard (EPA) | * DTXSID7042514
 |
|
InChI
* InChI=1S/C5H12O5/c6-1-3(8)5(10)4(9)2-7/h3-10H,1-2H2/t3-,4+,5+YKey: HEBKCHPVOIAQTA-SCDXWVJYSA-NY
 |
|
SMILES
* OC[C@@H](O)[C@H](O)[C@@H](O)CO
 |
| คุณสมบัติ |
| สูตรเคมี | C5H12O5 |
| มวลโมเลกุล | 152.146 g·mol−1   |
| ความหนาแน่น | 1.52 g/cm3 |
| จุดหลอมเหลว | 92–96 องศาเซลเซียส (198–205 องศาฟาเรนไฮต์; 365–369 เคลวิน) |
| จุดเดือด | 345.39 องศาเซลเซียส (653.70 องศาฟาเรนไฮต์; 618.54 เคลวิน) Predicted value using Adapted Stein & Brown method |
| ละลายในน้ำ | ~100 g/L |
| ความอันตราย |
| **NFPA 704** (fire diamond) |
1
1
0 |
| สารประกอบอื่นที่เกี่ยวข้องกัน |
| อัลเคนที่เกี่ยวข้อง | เพนเทน |
| หากมิได้ระบุเป็นอื่น ข้อมูลข้างต้นนี้คือข้อมูลสาร ณ ภาวะมาตรฐานที่ 25 °C [77 °F], 100 kPa
N verify (what is YN ?)

อ้างอิงกล่องข้อมูล |

**ไซลิทอล** (อังกฤษ: *xylitol*) เป็นน้ำตาลแอลกอฮอล์ที่มีคาร์บอน 5 อะตอมใช้ให้ความหวานเพื่อใช้ทดแทนน้ำตาล โดยมีอยู่ตามธรรมชาติ สามารถพบได้ทั่วไปในผักผลไม้หลายชนิด ในทางการแพทย์ มีการใช้ไซลิทอลเป็นอาหารทางสายของผู้ป่วย และยังมีการใช้เพื่อป้องกันฟันผุ เพราะไซลิทอลทำให้ความเป็นกรดในน้ำลายลดลง การเกิดการสะสมกลับของแร่ธาตุบนผิวฟันจะเกิดได้มากขึ้น บริษัทผลิตหมากฝรั่งบางแห่งนำเอาสารไซลิทอลมาเป็นส่วนผสม ยังพบได้ในยาสีฟัน น้ำยาบ้วนปาก และลูกอมบางยี่ห้อ

## อ้างอิง
# พิมเสน

พิมเสน|

|  |  |
| --- | --- |
| Borneol |  |

 |
| ชื่อ |
| IUPAC name
*endo*-1,7,7-Trimethyl- bicyclo[2.2.1]heptan-2-ol |
| เลขทะเบียน |
| เลขทะเบียน CAS | * 507-70-0Y
 |
| 3D model (JSmol) | * รูปภาพแบบโต้ตอบ
 |
| ChEBI | * CHEBI:15393Y
 |
| ChEMBL | * ChEMBL486208Y
 |
| เคมสไปเดอร์ | * 5026296Y
 |
| ECHA InfoCard | 100.007.346  |
| IUPHAR/BPS | * 6413
 |
| KEGG | * C01411Y
 |
| ผับเคม CID | * 6552009
 |
| UNII | * M89NIB437XY
 |
|
InChI
* InChI=1S/C10H18O/c1-9(2)7-4-5-10(9,3)8(11)6-7/h7-8,11H,4-6H2,1-3H3/t7-,8+,10+/m1/s1YKey: DTGKSKDOIYIVQL-WEDXCCLWSA-NY
* InChI=1/C10H18O/c1-9(2)7-4-5-10(9,3)8(11)6-7/h7-8,11H,4-6H2,1-3H3/t7-,8+,10+/m1/s1Key: DTGKSKDOIYIVQL-WEDXCCLWBQ
 |
|
SMILES
* O[C@H]1C[C@H]2CC[C@]1(C)C2(C)C
 |
| คุณสมบัติ |
| สูตรเคมี | C10H18O |
| มวลโมเลกุล | 154.253 g·mol−1   |
| ลักษณะทางกายภาพ | เกล็ดสีขาวถึงไม่มีสี |
| กลิ่น | ฉุนคล้ายการบูร |
| ความหนาแน่น | 1.011 g/cm3 (20 °C) |
| จุดหลอมเหลว | 208 องศาเซลเซียส (406 องศาฟาเรนไฮต์; 481 เคลวิน) |
| จุดเดือด | 213 องศาเซลเซียส (415 องศาฟาเรนไฮต์; 486 เคลวิน) |
| ละลายในน้ำ | ละลายได้บ้าง (D-form) |
| ความสามารถละลายได้ ใน ตัวทำละลายอื่น | ละลายในคลอโรฟอร์ม เอทานอล แอซีโทน อีเทอร์ เบนซีน โทลูอีน เดคาลิน เททราลิน |
| ความอันตราย |
| **NFPA 704** (fire diamond) |
2
2
0 |
| จุดวาบไฟ | 65 องศาเซลเซียส (149 องศาฟาเรนไฮต์; 338 เคลวิน) |
| เอกสารข้อมูลความปลอดภัย (SDS) | External MSDS |
| สารประกอบอื่นที่เกี่ยวข้องกัน |
| สารประกอบที่เกี่ยวข้อง | Bornane (hydrocarbon) |
| หากมิได้ระบุเป็นอื่น ข้อมูลข้างต้นนี้คือข้อมูลสาร ณ ภาวะมาตรฐานที่ 25 °C [77 °F], 100 kPa
Y verify (what is YN ?)

อ้างอิงกล่องข้อมูล |

การสังเคราะห์พิมเสนจากปฏิกิริยารีดักชันของการบูร
**พิมเสน** (อังกฤษ: *borneol*) เป็นสารประกอบอินทรีย์ชนิดไบไซคิก (มีสองวงแหวนในโครงสร้าง) และเป็นสารกลุ่มเทอร์พีน มีสูตรเคมีคือ C10H18O มีลักษณะเป็นเกล็ดสีขาวถึงไม่มีสี มีกลิ่นหอมฉุนคล้ายการบูร ติดไฟให้แสงจ้าและมีควันมาก ไม่มีเถ้า มีความถ่วงจำเพาะเท่ากับ 1.011

พิมเสนพบในพืชหลายชนิดเช่น หนาด (*Blumea balsamifera*), เปราะหอม (*Kaempferia galanga*), พืชวงศ์ยางนา (Dipterocarpaceae) และพืชสกุล *Artemisia* พิมเสนเป็นสารที่ถูกออกซิไดซ์กลายเป็นสารกลุ่มคีโตน (การบูร) ได้ง่ายมาก จึงมีชื่อเรียกในอดีตว่า Borneo camphor พิมเสนสามารถสังเคราะห์ได้จากปฏิกิริยารีดักชันระหว่างการบูรกับโซเดียมบอโรไฮไดรด์ (NaBH4) ซึ่งจะได้พิมเสนในรูปไอโซบอร์เนออล (isoborneol)

พิมเสนมีสรรพคุณขับเหงื่อ ขับลม บำรุงหัวใจ แก้ลมวิงเวียนหน้ามืด ใช้ผสมในน้ำมันหอมระเหย และเป็นสารไล่แมลง อย่างไรก็ตามพิมเสนทำให้ระคายเคืองต่อดวงตา ผิวหนัง ระบบทางเดินหายใจและระบบทางเดินอาหาร

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ พิมเสน
* "Borneol - MSDS" (PDF). *USC Upstate*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2015-09-12. สืบค้นเมื่อ 2016-10-22.
# ภาวะแอลกอฮอล์เป็นพิษ

| ภาวะแอลกอฮอล์เป็นพิษ |
| --- |
| *The Drunkenness of Noah* โดย มิเกอันเจโล |
| บัญชีจำแนกและลิงก์ไปภายนอก |
| ICD-10 | F10.0, T51 |
| ICD-9 | 305.0, 980 |
| MedlinePlus | 002644 |
| MeSH | D000435 |

**ภาวะแอลกอฮอล์เป็นพิษ**, **ภาวะเป็นพิษเหตุสุรา**, **การเป็นพิษจากแอลกอฮอล์** (อังกฤษ: *alcohol intoxication*) หรือ**ความเมา** (อังกฤษ: *drunkenness, inebriation*) เป็นภาวะทางสรีรวิทยา (ซึ่งยังอาจรวมการเปลี่ยนแปลงทางสรีรวิทยาของการรับรู้) อันเกิดจากการกินเอทานอล (แอลกอฮอล์)

ภาวะแอลกอฮอล์เป็นพิษเป็นผลจากที่แอลกอฮอล์เข้ากระแสเลือดเร็วกว่าสามารถเกิดเมแทบอลิซึมที่ตับ ซึ่งสลายเอทานอลเป็นผลพลอยได้ซึ่งไม่เป็นพิษ ฤทธิ์บางอย่างของภาวะแอลกอฮอล์เป็นพิษ (เช่น ภาวะครึ้มใจและการยับยั้งทางสังคมลดลง) เป็นหัวใจของความปรารถนาใช้แอลกอฮอล์เป็นเครื่องดื่ม และประวัติศาสตร์ของมันในฐานะยาที่ใช้เพื่อความสนุกสนาน (recreational drug) ที่แพร่หลายที่สุดอย่างหนึ่งของโลก แม้การใช้อย่างแพร่หลายนี้และความชอบด้วยกฎหมายของแอลกอฮอล์ในประเทศส่วนใหญ่ แหล่งข้อมูลการแพทย์จำนวนมากมักอธิบายภาวะแอลกอฮอล์เป็นพิษทุกระดับว่าเป็นภาวะถูกพิษรูปหนึ่งเพราะฤทธิ์ทำอันตรายต่อร่างกายในขนาดสูง บางศาสนามองว่าภาวะแอลกอฮอล์เป็นพิษเป็นบาป

อาการของภาวะแอลกอฮอล์เป็นพิษรวมภาวะครึ้มใจ ผิวหนังแดงและการยับยั้งทางสังคมลดลงในขนาดต่ำ โดยขนาดที่สูงขึ้นทำให้เกิดความเสื่อมรุนแรงของการรักษาสมดุล การประสานงานของกล้ามเนื้อ (ภาวะกล้ามเนื้อเสียสหการ) และความสามารถตัดสินใจ (อาจนำไปสู่พฤติกรรมรุนแรงหรือไม่คงเส้นคงวาได้) มากขึ้น ๆ ตลอดจนคลื่นไส้หรืออาเจียนจากฤทธิ์รบกวนของแอลกอฮอล์ต่อหลอดกึ่งวงกลมของหูชั้นในและการระคายเคืองทางเคมีของเยื่อเมือกกระเพาะอาหาร ระดับแอลกอฮอล์ในเลือดที่สูงเพียงพอจะทำให้เกิดโคม่าและเสียชีวิตจากฤทธิ์กดระบบประสาทส่วนกลางของแอลกอฮอล์

"ภาวะเป็นพิษแอลกอฮอล์เฉียบพลัน" เป็นศัพท์การแพทย์ที่เกี่ยวข้องซึ่งใช้บ่งชี้ความเข้มข้นของแอลกอฮอล์ที่สูงอย่างเป็นอันตรายในเลือด ที่สูงพอชักนำให้โคม่า การหายใจลดลงหรือกระทั่งเสียชีวิต ภาวะดังกล่าวถือเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์
# ภาวะอาหารเป็นพิษ

**ภาวะอาหารเป็นพิษ** (อังกฤษ: foodborne illness, foodborne disease, ภาษาปาก food poisoning) เป็นความเจ็บป่วยใด ๆ อันเป็นผลมาจากการบริโภคอาหารปนเปื้อน แบคทีเรีย ไวรัส ปรสิต หรือพรีออน (ตัวก่อโรควัวบ้า) และสารพิษเช่นอะฟลาทอกซินในถั่วลิสง เห็ดพิษและถั่วชนิดต่าง ๆ ที่ไม่ได้ต้มอย่างน้อย 10 นาที

## สาเหตุ

อาหารเป็นพิษมักเกิดจากการจัดการ การเตรียม หรือการเก็บรักษาอาหารที่ไม่เหมาะสม การปฏิบัติที่ถูกสุขลักษณะทั้งก่อน ระหว่างและหลังการเตรียมอาหารสามารถลดโอกาสการติดต่อกับโรคได้ มีการเห็นพ้องต้องกันในชุมชนสาธารณสุขว่า การล้างมือเป็นประจำเป็นหนึ่งในการป้องกันที่ทรงประสิทธิภาพที่สุดต่อการระบาดของภาวะอาหารเป็นพิษ ภาวะอาหารเป็นพิษยังสามารถเกิดขึ้นจากชีวพิษหลากหลายชนิดที่กระทบต่อสิ่งแวดล้อม ยาฆ่าแมลง หรือยาในอาหารและสสารชีวพิษตามธรรมชาติ เช่น เห็ดพิษหรือปลาตามแนวปะการัง