# ดาวพฤหัสบดี

ดาวพฤหัสบดี| ดาวพฤหัสบดีในสีจริง ถ่ายโดยกล้องโทรทรรศน์อวกาศฮับเบิลในเดือนมกราคม ค.ศ. 2024 |
| การกำหนดชื่อ |
| การออกเสียง | /ˈdʒuːpɪtər/  |
| ตั้งชื่อตาม | เทพจูปิเตอร์ |
| คำคุณศัพท์ | Jovian |
| สัญลักษณ์ |  |
| ลักษณะของวงโคจร |
| ต้นยุคอ้างอิง J2000 |
| ระยะจุดไกลดวงอาทิตย์ที่สุด | 5.4570 AU (816.363×10~~^~~6 km) |
| ระยะจุดใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุด | 4.9506 AU (740.595×10~~^~~6 km) |
| กึ่งแกนเอก | 5.2038 AU (778.479×10~~^~~6 km) |
| ความเยื้องศูนย์กลาง | 0.0489 |
| คาบการโคจร (ดาราคติ) | * 11.862 ปี
* 4,332.59 วัน
* 10,476.8 วันสุริยะของดาวพฤหัสบดี
 |
| คาบซินอดิก | 398.88 วัน |
| อัตราเร็วเฉลี่ยในวงโคจร | 13.06 กม./วินาที |
| มุมกวาดเฉลี่ย | 20.020° |
| ความเอียง | * 1.303° เทียบกับระนาบสุริยวิถี
* 6.09° เทียบกับเส้นศูนย์สูตรของดวงอาทิตย์
* 0.32° เทียบกับระนาบคงที่
 |
| ลองจิจูดของจุดโหนดขึ้น | 100.464° |
| เวลาที่ผ่านจุดใกล้ที่สุด | 21 มกราคม 2023 |
| มุมของจุดใกล้ที่สุด | 273.867° |
| จำนวนดาวบริวาร | 115 (ณ ค.ศ. 2026) |
| ลักษณะทางกายภาพ |
| รัศมีเฉลี่ย | 69886±0.4 กม.
10.969 เท่าของโลก |
| รัศมีตามแนวศูนย์สูตร | 71488±0.4 กม.* 11.208 เท่าของโลก
* 0.10275 เท่าของดวงอาทิตย์
 |
| รัศมีตามแนวขั้ว | 66842±0.4 กม.
10.516 เท่าของโลก |
| ความแป้น | 0.06499 |
| พื้นที่ผิว | 6.1457×1010 กม.2 120.5 เท่าของโลก |
| ปริมาตร | 1.4309×1015 กม.3 1,321 เท่าของโลก |
| มวล | (1.898125±0.000088)×1027 กก.* 317.8 เท่าของโลก
* 0.00095 เท่าของดวงอาทิตย์
 |
| ความหนาแน่นเฉลี่ย | 1.326 กรัม/ซม.3 |
| ความโน้มถ่วงที่ผิว | 24.79 m/s2 24.79 m/s2 |
| โมเมนต์ความเฉื่อย | 0.2756±0.0006 |
| ความเร็วหลุดพ้น | 59.5 กม./วินาที |
| คาบการหมุนซินอดิก | 9.9258 ชั่วโมง (9 ชม. 55 นาที 33 วินาที) |
| คาบการหมุนดาราคติ | 9.9250 ชั่วโมง (9 ชม. 55 นาที 30 วินาที) |
| ความเร็วการหมุนบริเวณศูนย์สูตร | 12.6 กม./วินาที |
| ความเอียงของแกน | 3.13° (ต่อวงโคจร) |
| ไรต์แอสเซนชันของขั้วเหนือ | 268.057°; 17h 52m 14s |
| เดคลิเนชันของขั้วเหนือ | 64.495° |
| อัลบีโด | * 0.503 (บอนด์)
* 0.538 (เรขาคณิต)
 |
| อุณหภูมิ | 88 K (−185 °C) (อุณหภูมิแบล็กบอดี) |
|

| อุณหภูมิพื้นผิว | ต่ำสุด | เฉลี่ย | สูงสุด |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 บาร์ |  | 165 K |  |
| 0.1 บาร์ | 78 K | 128 K |  |

 |
| โชติมาตรปรากฏ | −2.94 ถึง −1.66 |
| โชติมาตรสัมบูรณ์ | −9.4 |
| ขนาดเชิงมุม | 29.8" ถึง 50.1" |
| ลักษณะของบรรยากาศ |
| ความดันที่พื้นผิว | 200–600 kPa (30–90 psi) (ฐานเมฆทึบแสง) |
| ระดับความสูง | 27 km (17 mi) |
| องค์ประกอบตามปริมาตร | * ไฮโดรเจน 89%±2.0%
* ฮีเลียม 10%±2.0%
* มีเทน 0.3%±0.1%
* แอมโมเนีย 0.026%±0.004%
* ไฮโดรเจนดิวเทอไรด์ 0.0028%±0.001%
* อีเทน 0.0006%±0.0002%
* น้ำ 0.0004%±0.0004%
 |
|  |

**ดาวพฤหัสบดี** (อังกฤษ: Jupiter) เป็นดาวเคราะห์ลำดับที่ห้าจากดวงอาทิตย์ และเป็นดาวเคราะห์ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในระบบสุริยะ เป็นดาวแก๊สยักษ์ที่มีมวลมากกว่ามวลของดาวเคราะห์ดวงอื่น ๆ ในระบบสุริยะรวมกันเกือบ 2.5 เท่า และมีมวลน้อยกว่าหนึ่งในพันของมวลของดวงอาทิตย์เพียงเล็กน้อย ดาวพฤหัสบดีมีเส้นผ่านศูนย์กลางเป็น 11 เท่าของโลก และเป็นหนึ่งในสิบของดวงอาทิตย์ โดยโคจรรอบดวงอาทิตย์ที่ระยะห่างเฉลี่ย 5.20 หน่วยดาราศาสตร์ (778.479 กิกะเมตร) และมีคาบการโคจรยาวนาน 11.86 ปี ดาวพฤหัสบดีเป็นวัตถุทางธรรมชาติที่สว่างที่สุดเป็นอันดับสามบนท้องฟ้ายามค่ำคืนของโลก รองจากดวงจันทร์และดาวศุกร์ และมีการเฝ้าสังเกตมาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ ชื่อของดาวดวงนี้ในภาษาอังกฤษ (Jupiter) มาจากพระนามของจูปิเตอร์ ซึ่งเป็นเทพเจ้าสูงสุดในศาสนาโรมันโบราณ

ดาวพฤหัสบดีเป็นดาวเคราะห์ดวงแรกของดวงอาทิตย์ที่ก่อตัวขึ้น และการอพยพเข้าสู่ชั้นในของดาวในช่วงระยะแรกเริ่มของระบบสุริยะได้ส่งผลกระทบอย่างมากต่อประวัติศาสตร์การก่อตัวของดาวเคราะห์ดวงอื่น ๆ ชั้นบรรยากาศของดาวพฤหัสบดีประกอบด้วยไฮโดรเจน 76% และฮีเลียม 24% โดยมวล โดยมีส่วนภายในที่หนาแน่นกว่า นอกจากนี้ยังประกอบด้วยร่องรอยของธาตุคาร์บอน ออกซิเจน กำมะถัน นีออน และสารประกอบต่าง ๆ เช่น แอมโมเนีย ไอน้ำ ฟอสฟีน ไฮโดรเจนซัลไฟด์ และไฮโดรคาร์บอน ความหนาแน่นของฮีเลียมบนดาวพฤหัสบดีคิดเป็น 80% ของดวงอาทิตย์ ซึ่งใกล้เคียงกับองค์ประกอบของดาวเสาร์

ชั้นบรรยากาศส่วนนอกแบ่งออกเป็นแถบตามละติจูดหลายแถบ โดยมีความปั่นป่วนและพายุเกิดขึ้นตามแนวรอยต่อที่ปะทะกัน ผลลัพธ์ที่ชัดเจนที่สุดคือ จุดแดงใหญ่ ซึ่งเป็นพายุหมุนขนาดมหึมาที่มีการบันทึกไว้ตั้งแต่ ค.ศ. 1831 เนื่องจากอัตราการหมุนรอบตัวเองที่รวดเร็ว โดยหมุนครบหนึ่งรอบในเวลาเพียงสิบชั่วโมง ทำให้ดาวพฤหัสบดีมีลักษณะเป็นทรงรีฐานโป่ง (oblate spheroid) โดยมีรัศมีที่เส้นศูนย์สูตรใหญ่กว่ารัศมีที่ขั้วประมาณ 7% เชื่อกันว่าโครงสร้างภายในประกอบด้วยชั้นแมนเทิลชั้นนอกที่เป็นของเหลวของไฮโดรเจนโลหะ และแกนชั้นในที่ฟุ้งกระจายของวัสดุที่หนาแน่นกว่า การหดตัวอย่างต่อเนื่องของภายในดาวพฤหัสบดีทำให้เกิดความร้อนมากกว่าความร้อนที่ดาวได้รับจากดวงอาทิตย์ สนามแม่เหล็กของดาวพฤหัสบดีนั้นแข็งแกร่งที่สุดและเป็นโครงสร้างที่ต่อเนื่องที่ใหญ่ที่สุดเป็นอันดับสองในระบบสุริยะ ซึ่งเกิดจากกระแสไหลวน (eddy currents) ภายในแกนไฮโดรเจนโลหะที่เป็นของเหลว ลมสุริยะจะทำปฏิกิริยากับแมกนีโตสเฟียร์ ส่งผลให้มันแผ่ออกไปทางด้านนอกและส่งผลต่อวงโคจรของดาวพฤหัสบดี

มีดวงจันทร์อย่างน้อย 115 ดวงโคจรรอบดาวเคราะห์ดวงนี้ โดยมีดวงจันทร์ที่ใหญ่ที่สุดสี่ดวง ได้แก่ ไอโอ, ยูโรปา, แกนีมีด และคัลลิสโต ซึ่งโคจรอยู่ภายในแมกนีโตสเฟียร์และสามารถมองเห็นได้ด้วยกล้องส่องทางไกลทั่วไป แกนีมีดซึ่งเป็นดวงจันทร์ที่ใหญ่ที่สุดในสี่ดวงนี้ มีขนาดใหญ่กว่าดาวเคราะห์ดาวพุธ ดาวพฤหัสบดีล้อมรอบด้วยระบบวงแหวนของดาวเคราะห์ที่เลือนลาง วงแหวนของดาวพฤหัสบดีประกอบด้วยฝุ่นเป็นหลักและแบ่งออกเป็นสามส่วนหลัก ได้แก่ ทอรัสชั้นในของอนุภาคที่เรียกว่า ฮาโล (halo), วงแหวนหลักที่สว่างค่อนข้างมาก และวงแหวนใยแมงมุม (gossamer ring) ชั้นนอก วงแหวนเหล่านี้มีสีค่อนข้างแดงในแสงที่ตามองเห็นและรังสีอินฟราเรดใกล้ อายุของระบบวงแหวนยังไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด โดยอาจย้อนไปได้ถึงตอนที่ดาวพฤหัสบดีเริ่มก่อตัว ตั้งแต่ ค.ศ. 1973 เป็นต้นมา ดาวพฤหัสบดีได้รับการเยี่ยมเยียนโดยยานสำรวจอวกาศแบบไร้คนขับเก้าลำ แบ่งเป็นการบินผ่านเจ็ดลำและยานโคจรเฉพาะกิจสองลำ (และมีอีกสองลำที่กำลังเดินทางไป) นอกจากนี้ยังมีการค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบที่มีลักษณะคล้ายดาวพฤหัสบดีในระบบดาวเคราะห์อื่น ๆ ด้วยเช่นกัน

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

อ้างอิงผิดพลาด: ป้ายระบุ `<ref>` ชื่อ "Atreya2003" ซึ่งนิยามใน `<references>` ไม่ถูกใช้ในข้อความก่อนหน้า
## อ่านเพิ่ม

* Bagenal, Fran; Dowling, Timothy E.; McKinnon, William B. (2006). *Jupiter: The Planet, Satellites and Magnetosphere*. Cambridge University Press. ISBN 978-0-52-103545-3 – โดยทาง Google Books.
* Lohninger, Hans; และคณะ (November 2, 2005). "Jupiter, As Seen By Voyager 1". *A Trip into Space*. Virtual Institute of Applied Science.

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Jupiter overview by NASA's Science Mission Directorate
* How NASA's Juno probe changed everything we know about Jupiter. Scientific American, August 19, 2025
* Simulation of the 62 moons of Jupiter from Tony Dunn's Gravity Simulator website.
* Photographs of Jupiter circa 1920s from the Lick Observatory Records Digital Archive, at the University of California, Santa Cruz Library's Digital Collections.
* Interactive 3D gravity simulation of the Jovian system.
* Video ที่ยูทูบ of the 2010 Jupiter impact event by an amateur astronomer.
* "Jupiter" – *In Our Time*, BBC Radio 4
* Animation ที่ยูทูบ of the Juno spacecraft's flyby of Ganymede and Jupiter by NASA