Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ตอนเช้า

ตอนเช้า หลังจากพระอาทิตย์ขึ้น ในฟาร์ม ในประเทศนามิเบีย (2014)
**ตอนเช้า** คือ ช่วงเวลาตั้งแต่พระอาทิตย์ขึ้นถึงเที่ยงวัน โดยไม่มีกำหนดเวลาที่แน่นอนว่าเริ่มต้นขึ้นเมื่อเวลาใด (เช่นเดียวกับ ตอนเย็น และกลางคืน) เพราะอาจแตกต่างกันไปตามความสอดคล้องกับวิถีชีวิตของแต่ละบุคคล และช่วงเวลาการเกิดของแสงอาทิตย์ ในแต่ละช่วงเวลาของปี อย่างไรก็ตาม ตอนเช้าจะสิ้นสุดลงแน่นอนเมื่อถึงเวลาเที่ยงวัน ซึ่งเป็นเวลาเริ่มต้นของตอนบ่าย ตอนเช้าสามารถอธิบายได้อีกนัยหนึ่งว่าเริ่มต้นตั้งแต่เที่ยงคืนถึงเที่ยงวัน

ตอนเช้า เริ่มต้นขึ้นก่อน ตอนบ่าย, ตอนเย็น และกลางคืน ตามลำดับของวัน แต่เดิมคำนี้เรียกว่า พระอาทิตย์ขึ้น

## รากศัพท์

คำภาษาอังกฤษสมัยใหม่ "เช้า" และ "พรุ่งนี้" เริ่มต้นใน ภาษาอังกฤษยุคกลาง ซึ่ง  *morwening*  ได้พัฒนาเป็น  *morwen,*  แล้วจึงเป็น  *morwe,*  และในที่สุดจึงเป็น  *morrow*  ภาษาอังกฤษแตกต่างจากภาษาอื่น ๆ โดยมีคำศัพท์ "เช้า" และ "พรุ่งนี้" แยกกันแม้จะมีรากศัพท์ร่วมกันก็ตาม ภาษาอื่น ๆ เช่นภาษาเยอรมันอาจใช้คำเดียว -  *Morgen*  - เพื่อแสดงคำว่า "เช้า" และ "พรุ่งนี้"

## ความสำคัญ

### การทักทาย

ในบางภาษา ได้มีการใช้คำทักทายเฉพาะสำหรับตอนเช้า เช่น ในภาษาอังกฤษ ใช้คำว่า "good morning" (กูดมอร์นิง) โดยเวลาที่เหมาะแก่การใช้คำนี้นั้นยังคลุมเครือ ซึ่งอาจใช้ในช่วงระหว่างเที่ยงคืนถึงย่ำรุ่ง หรืออาจเป็นช่วงเวลา 03:00 น. ถึงเที่ยงวัน ทั้งนี้จะขึ้นอยู่กับวัฒนธรรม หรือผู้พูดในเวลาตอนเช้า หรือผู้ที่ตื่นขึ้นมา

โดยบางคนอาจกล่าวทักทายด้วยคำนี้ให้สั้นลงว่า 'morning' (มอร์นิง) ค่อนข้างมากกว่าการกล่าวคำเต็ม ทั้งนี้ คำนี้สามารถใช้เป็นคำทักทายได้ แตกต่างจาก 'ราตรีสวัสดิ์' ที่ใช้เพื่อกล่าวลา โดยผู้พูดคำนี้สามารถกล่าวนามสกุงของผู้รับหลังคำทักทายได้ เช่น **Good morning mr.smith** (สวัสดีตอนเช้าคุณสมิทธ์)

### กิจกรรม

โดยทั่วไป ตอนเช้า มักมีการทำกิจกรรม เช่น อาบน้ำ, แต่งกาย, ทานอาหารเช้า, รับประทานของว่าง, สำหรับบางคนอาจวางแผนกำหนดการของวัน หรืออ่าน หนังสือพิมพ์ตอนเช้า

### การใช้คำทางวัฒนธรรม

สำหรับบางคนคำว่า  *ตอนเช้า*  อาจหมายถึงช่วงเวลาที่ตื่นนอนทันทีโดยไม่คำนึงถึงเวลาปัจจุบันของวัน ความรู้สึกสมัยใหม่ของ  *เช้าวันใหม่*  ส่วนใหญ่เกิดจากการแพร่กระจายของกระแสไฟฟ้าทั่วโลกและความเป็นอิสระจากแหล่งกำเนิดแสงธรรมชาติ

### ทางร่างกาย

ตอนเช้า อาจเป็นช่วงเวลาที่เพิ่มหรือลดพลังงานของร่างกาย ความสามารถของบุคคลในการ ตื่นนอน อย่างมีประสิทธิภาพในตอนเช้าอาจได้รับอิทธิพลจาก ยีนตัวที่สาม ซึ่งมีสองรูปแบบคือ "ยาว" และ "สั้น" ซึ่งจะส่งผลต่อความชอบตื่นเช้าหรือนอนดึกของแต่ละคน คนที่มียีนสั้นมักจะชื่นชอบในตื่นเช้า ในขณะที่ คนที่มียีนยาวมักชื่นชอบนอนดึก

## สมุดภาพ

* อ่าวซอร์เรนโต สหรัฐ ในช่วงเวลาตอนเช้า
* หมอกบางในตอนเช้า
* อุทยานแห่งชาติโยเซมิตี สหรัฐ ในเวลาตอนเช้า
* ต้นเมเปิลกับใบไม้สรแดง ขณะเกิดหมอกยามเช้า ที่ตะวันตกของประเทศเอสโตเนีย
* สะพานพระราม 3 กรุงเทพมหานคร ในช่วงยามเช้า

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* วิกิคำคม มีคำคมที่กล่าวโดย หรือเกี่ยวกับ **ตอนเช้า**
# ตอนเย็น

ภาพบรรยากาศบนอ่าวเนเปิลส์ มองเห็น เขาวิซูเวียส โดยถ่ายในเวลา 19.30 นาที ตามเวลาท้องถิ่น

**ตอนเย็น** เป็นช่วงเวลาของวันตั้งแต่ตอนบ่าย ไปจนถึงช่วงต้นกลางคืน เวลาที่แน่นอนที่เริ่มต้นและสิ้นสุดของตอนเย็น จะขึ้นอยู่กับสถานที่ ช่วงเวลาของปีและวัฒนธรรม แต่โดยทั่วไปมักถือกันว่าเริ่มต้นเมื่อดวงอาทิตย์เคลื่อนที่ต่ำลงบนท้องฟ้าและยาวนานไปจนถึงช่วงสนธยา

## นิรุกติศาสตร์

คำนี้มาจากภาษาอังกฤษเก่า ǣfnung ซึ่งหมายถึง 'การมาของเย็น, พระอาทิตย์ตก, เวลารอบดวงอาทิตย์ตก' ซึ่งมีที่มาจาก æfnian ที่มีความหมายว่า "กลายเป็นตอนเย็นเติบโตไปสู่ตอนเย็น" æfnian ภาษาอังกฤษเก่า มีต้นกำเนิดมาจาก æfen (eve) ซึ่งหมายถึง "เวลาระหว่างพระอาทิตย์ตกและความมืดมิด" และมีความหมายเหมือนกันกับ (ภาษาอังกฤษเก่า æfen) ซึ่งหมายถึงการสิ้นสุดของวัน การใช้ "ตอนเย็น" มีขึ้นตั้งแต่กลางศตวรรษที่ 15

## ความสำคัญทางวัฒนธรรม

บางภาษาที่ใช้ช่วงเวลาของวันในการทักทายจะมีคำทักทายพิเศษสำหรับตอนเย็น เช่น "Good Evening" ในภาษาอังกฤษ โดยปกติแล้วผู้คนจะไม่กล่าวลาโดยพูดว่า "สวัสดีตอนเย็น" แต่ก็สามารถทักทายด้วยคำว่า "สวัสดีตอนเย็น" และเมื่อจะกล่าวลาก็จะพูดว่า "ราตรีสวัสดิ์" แทนที่จะพูดว่า "สวัสดีตอนเย็น" แม้ว่าตอนนี้อาจจะยังเป็นตอนเย็น อยู่ก็ตาม

ในภาษาอังกฤษ หลายคนทักทายใครบางคนด้วยคำว่า "Evening" แบบสั้น ๆ แทนที่จะเป็น "Good Evening" กิจกรรมทางสังคมและครอบครัวมักจัดขึ้นในช่วงเวลานี้ เช่น งานเลี้ยงอาหารมื้อเย็น หรืองานสังสรรค์ และความบันเทิงที่เป็นทางการมากขึ้น เช่น งานปาร์ตี้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งงานเต้นรำ

## แหล่งข้อมูลอื่น

* วิกิคำคม มีคำคมที่กล่าวโดย หรือเกี่ยวกับ **ตอนเย็น วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ Evening

## ดูเพิ่ม

* พลบค่ำ
* พระอาทิตย์ตก
# ปฏิทินสุริยคติ

**ปฏิทินสุริยคติ** (อังกฤษ: *solar calendar*) คือปฏิทินที่วันที่ระบุฤดูกาลหรือสิ่งที่เท่าเทียมกับตำแหน่งของดวงอาทิตย์ที่เกี่ยวข้องกับดวงดาว โดยปฏิทินกริกอเรียนเป็นหนึ่งในตัวอย่างปฏิทินสุริยคติ
ส่วนปฏิทินอีกรูปแบบคือปฏิทินจันทรคติที่เดือนเป็นไปตามวัฏจักรข้างขึ้นข้างแรมของดวงจันทร์ เดือนบนปฏิทินกริกอเรียนไม่ตรงกับดิถีจันทร์

ชาวอียิปต์น่าจะเป็นชนกลุ่มแรกที่พัฒนาปฏิทินสุริยคติ โดยระบุจุดที่ดวงอาทิตย์ที่ดาวหมา (ดาวซิริอุสหรือโซธิส) ที่ท้องฟ้าฝั่งตะวันออก ซึ่งประจวบกับช่วงที่แม่น้ำไนล์เกิดน้ำท่วมประจำปี พวกเขาสร้างปฏิทินที่มี 365 วัน ประกอบด้วย 12 เดือน แต่ละเดือนมี 30 วัน โดยเพิ่มอีก 5 วันในช่วงปลายปี อย่างไรก็ตาม ชาวอียิปต์ไม่ได้คำนึงถึงเศษเสี้ยวของวันที่เพิ่มขึ้น ทำให้ปฏิทินของพวกเขาคลาดเคลื่อนไปเรื่อย ๆ

## ตัวอย่าง

ปฏิทินสุริยคติ ได้แก่

* ปฏิทินกริกอเรียน
* ปฏิทินจูเลียน
* ปฏิทินคอปต์ (ไอยคุปต์)
* ปฏิทินญะลาลีย์อิหร่าน
* ปฏิทินสุริยคติไทย

ปฏิทินเหล่านี้มี 365 วัน ในหนึ่งปี และเพิ่มวันหนึ่งวันในปีอธิกสุรทิน

ปฏิทินสุริยคติที่แสดงดิถีจันทร์ด้วย เรียกว่า ปฏิทินสุริยจันทรคติ ได้แก่

* ปฏิทินฮิบรู
* ปฏิทินจีน
* ปฏิทินจันทรคติไทย

นอกเหนือจากนี้ ยังมีปฏิทินที่ไม่ใช่ปฏิทินสุริยคติ เช่น ปฏิทินฮิจญ์เราะหฺ อันเป็น ปฏิทินจันทรคติของศาสนาอิสลาม, ปฏิทินที่สอดคล้องกับคาบซินอดิกของดาวศุกร์ และปฏิทินที่สอดคล้องกับการขึ้นของดาวฤกษ์ในท้องฟ้า

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ Solar calendars
* Correspondence between Hebrew and Islamic calendars, months and holidays (pdf)
# ฤดูกาล

การโคจรรอบดวงอาทิตย์ของโลก
**ฤดูกาล** เป็นช่วงเวลาในแต่ละปีที่แบ่งตามสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงไป เกิดขึ้นจากการที่โลกโคจรรอบดวงอาทิตย์ เนื่องจากแกนโลกเอียงเป็นมุม 23.5 องศา จึงทำให้ในแต่ละช่วงของปี แต่ละบริเวณจะได้รับแสงแดดไม่เท่ากัน ทำให้มีอุณหภูมิต่างกัน จึงเกิดเป็นฤดูกาลต่าง ๆ ขึ้น

ในเขตอบอุ่น และเขตหนาว จะแบ่งออกเป็น 4 ฤดู ได้แก่ ฤดูใบไม้ผลิ ฤดูร้อน ฤดูใบไม้ร่วง และฤดูหนาว ซึ่งโดยทั่วไป ฤดูในเขตอบอุ่นของซีกโลกเหนือจะมีระยะเวลาดังนี้

* วสันตฤดู หรือฤดูใบไม้ผลิ (อังกฤษ: *Spring*) : 21 มีนาคม - 20 มิถุนายน
* คิมหันตฤดู หรือฤดูร้อน (อังกฤษ: *Summer*) : 21 มิถุนายน - 21 กันยายน
* สารทฤดูหรือฤดูใบไม้ร่วง (อังกฤษ: *Autumn*) : 22 กันยายน - 21 ธันวาคม
* เหมันตฤดู หรือฤดูหนาว (อังกฤษ: *Winter*) : 22 ธันวาคม - 20 มีนาคม

ในเขตร้อน จะแบ่งออกเป็น 3 ฤดู ได้แก่ ฤดูร้อน ฤดูหนาว (รวมกันเรียกว่า "ฤดูแล้ง") และฤดูฝน

## สาเหตุในการเกิดฤดูกาล

ภาพแสดงให้เห็นโลกในฤดูต่างๆ
**Fig. 1**
This is a diagram of the seasons. Regardless of the time of day (i.e. the Earth's rotation on its axis), the North Pole will be dark, and the South Pole will be illuminated; see also arctic winter. In addition to the density of incident light, the dissipation of light in the atmosphere is greater when it falls at a shallow angle.
ฤดูกาลเกิดขึ้นเนื่องจากการเอียงของแกนโลกที่เอียงทำมุมประมาณ 23.5 องศา กับ ระนาบวงโคจรของโลกรอบดวงอาทิตย์ ส่งผลให้ระยะเวลาในช่วงกลางวันและกลางคืน จากดวงอาทิตย์แตกต่างกันไปในแต่ละช่วงของปี นั่นคือในช่วงที่ซีกโลกเหนือหันเข้าหาดวงอาทิตย์ซึ่งถือว่าเป็นช่วงฤดูร้อนของซีกโลกเหนือเนื่องจากได้รับพลังงานจากดวงอาทิตย์มากที่สุดและมีกลางวันที่ยาวนานที่สุด ทางซีกโลกใต้จะห่างจากดวงอาทิตย์มากที่สุด นั่นคือเป็นฤดูหนาวของซีกโลกใต้ซึ่งมีกลางวันที่สั้นที่สุด

## อ้างอิง
# ปฏิทินจันทรคติ

**ปฏิทินจันทรคติ** (อังกฤษ: lunar calendar) ใช้เรียกรูปแบบการใช้ปฏิทินรูปแบบหนึ่ง โดยใช้ดิถีของดวงจันทร์เพื่อบอกข้างขึ้นข้างแรมบอกเดือน ซึ่งในปัจจุบันระบบปฏิทินที่ใช้รูปแบบนี้ได้เปลี่ยนมาใช้ในรูปแบบปฏิทินสุริยจันทรคติแทนที่ โดยส่วนของจันทรคติใช้งานเฉพาะอ้างอิงวันสำคัญทางศาสนา หรือเทศกาลฉลองตามประเพณีดั้งเดิม เช่น ปฏิทินจีน ปฏิทินฮิบรู ปฏิทินฮินดู

ปฏิทินจันทรคติในหนึ่งเดือนจะนับตามการโคจรรอบโลกของดวงจันทร์ ซึ่งประมาณ 29.5วัน ซึ่งในหนึ่งปีจะแบ่งเป็น 12 เดือนซึ่งมีทั้งหมด 354 วัน โดยวันจะน้อยกว่าปฏิทินสุริยคติ 10 วันเศษ ซึ่งเมื่อถึงปีที่จำนวนวันที่เกินมาครบประมาณ 26.5 วันเศษ จะมีการเพิ่มเดือนเข้ามาอีกหนึ่งเดือน ซึ่งทำให้ปีนั้นมี 384 วัน ตัวอย่างเช่นในปฏิทินจันทรคติไทย จะเรียกว่าอธิกมาส โดยจะเพิ่มเดือน 8 เข้ามาอีกหนึ่งเดือนซึ่งเรียกว่า เดือน 8/8 (หรือ 8-8 หรือ 88 ก็เขียน) โดยในปีนั้นจะมี 13 เดือน ในปีที่ 3, 6, 9, 11, 14, 17 และ 19

ในปีทางจันทรคติ จะมี 12 เดือน ได้แก่ เดือนอ้าย เดือนยี่ เดือนสาม เดือนสี่ เดือนห้า เดือนหก เดือนเจ็ด เดือนแปด เดือนเก้า เดือนสิบ เดือนสิบเอ็ด เดือนสิบสอง โดยเดือนคู่จะมี 30 วัน คือวันขึ้น 1 ค่ำ ถึง วันขึ้น 15 ค่ำ และวันแรม 1 ค่ำ ถึง วันแรม 15 ค่ำ ส่วนเดือนคี่มี 29 วัน คือวันขึ้น 1 ค่ำ ถึง วันขึ้น 15 ค่ำ และวันแรม 1 ค่ำ ถึง วันแรม 14 ค่ำ นอกจากนี้ยังมีบางปีที่มีวันแรม 15 ค่ำ เดือน 7 เรียกว่าอธิกวาร โดยจะมีในปีที่ 6, 12, 17, 22, 28, 33 และ 38 ทั้งนี้ เพื่อให้เดือนแต่ละเดือนมีค่าเฉลี่ยของวันในเดือนเข้าใกล้ 29.530588 วันมากที่สุด

## ดูเพิ่ม

* ปฏิทินสุริยคติ
* ปฏิทินสุริยจันทรคติ
* เวลามาตรฐานไทย

## แหล่งข้อมูลอื่น
# เที่ยงคืน

เวลาเที่ยงคืน ณ สถานีรถไฟแม็ส ประเทศฝรั่งเศส
**เที่ยงคืน** คือช่วงเวลาเปลี่ยนผ่านจากวันหนึ่งไปอีกวันหนึ่ง – ช่วงเวลาที่วันที่เปลี่ยนไปตามเวลาทางการของท้องถิ่นในแต่ละเขตอำนาจ ตามเวลานาฬิกา เที่ยงคืนจะตรงข้ามกับเที่ยงวัน โดยต่างกัน 12 ชั่วโมง

**เที่ยงคืนตามดวงอาทิตย์** คือเวลาตรงข้ามกับเที่ยงวันตามดวงอาทิตย์ ซึ่งเป็นเวลาที่ดวงอาทิตย์อยู่ใกล้จุดดิ่ง มากที่สุด และเป็นเวลากลางคืนที่อยู่ห่างจากพระอาทิตย์ตกและพระอาทิตย์ขึ้นเท่ากัน เนื่องจากการกำหนดเขตเวลา ซึ่งทำให้เวลาสม่ำเสมอตามแนวเส้น เมริเดียน และ เวลาออมแสง ทำให้เที่ยงคืนตามดวงอาทิตย์ไม่ค่อยตรงกับเที่ยงคืนตามเวลาจริง เที่ยงคืนตามดวงอาทิตย์ขึ้นอยู่กับลองจิจูดและช่วงเวลาของปีมากกว่าเขตเวลาใน ระบบการนับเวลาของชาวโรมัน โบราณ เที่ยงคืนจะอยู่กึ่งกลางระหว่าง ย่ำค่ำ และ ย่ำรุ่ง (เช่น เที่ยงคืนตามดวงอาทิตย์) ซึ่งแตกต่างกันไปตามฤดูกาล

ในภาษาสลาฟบางภาษา คำว่า "เที่ยงคืน" ยังมีความเกี่ยวข้องทางภูมิศาสตร์กับ " ทิศเหนือ " (เช่นเดียวกับคำว่า "เที่ยงวัน" ที่เชื่อมโยงกับ "ทิศใต้") ภาษา โปแลนด์ เบลารุส ยูเครน และเซอร์เบียสมัยใหม่ยังคงรักษาความเกี่ยวข้องนี้ไว้กับคำว่า "เที่ยงคืน" หรือ "ครึ่งคืน" ( *północ*, *поўнач*, *північ*, *поноћ* ) ซึ่งมีความหมายว่า "ทิศเหนือ" เช่นกัน

## แหล่งข้อมูลอื่น

* สถาบันมาตรฐานและเทคโนโลยีแห่งชาติ
# นาฬิกาสิบสองชั่วโมง

**นาฬิกาสิบสองชั่วโมง** เป็นระบบการนับเวลาแบบตะวันตก ควบคู่กันไปกับนาฬิกาหกชั่วโมงที่ใช้ตามประเพณีไทยดั้งเดิม เช่นเดียวกับระบบอื่นที่ใช้กันทั่วไป ระบบดังกล่าวนับว่าหนึ่งวันมียี่สิบสี่ชั่วโมง แต่ในหนึ่งวันจะแบ่งออกเป็นสองส่วน **นาฬิกาสิบสองชั่วโมง** มีสองช่วงเวลาได้แก่ **เอเอ็ม (ก่อนเที่ยง)** (ละติน: *AM, Ante Meridiem*) เริ่มนับเวลาตั้งแต่ 00.00 น. ถึง 11.59 น. และ **พีเอ็ม (หลังเที่ยง)** (ละติน: *PM, Post Meridiem*) เริ่มนับเวลาตั้งแต่ 12:00 น. จน 23:59 น

## การนับ

วิธีนับเวลาแบบตะวันตก แบ่งเป็น 2 ช่วง คือ ก่อนเที่ยง กับ หลังเที่ยง เมื่อเทียบกับของไทยดั้งเดิมตามประเพณี แบ่งเป็น 3 ช่วงหลัก คือ โมง ทุ่ม และตี

“ก่อนเที่ยง” นับตั้งแต่เที่ยงคืนจนถึงเที่ยง (11:59) ส่วน “หลังเที่ยง” จะนับตั้งแต่เที่ยงวันจนถึงห้าทุ่ม (23:59)

## ประวัติ

ระบบนี้ใช้กันมาในบางรูปแบบตั้งแต่สมัยราชอาณาจักรอยุธยา แต่ได้รับการจัดให้เป็นหมวดหมู่คล้ายกับในปัจจุบันในปี พ.ศ. 2444 โดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 17 หน้า 206 ทุกวันนี้ ระบบดังกล่าวใช้ในการสนทนาระดับไม่เป็นทางการเท่านั้น

## ตารางเปรียบเทียบ

| เวลา | นาฬิกาสิบสองชั่วโมง | นาฬิกาหกชั่วโมง |
| --- | --- | --- |
| 12:00 ก่อนเที่ยง หรือ 0:00 ก่อนเที่ยง | สิบสองก่อนเที่ยง หรือ ศูนย์ก่อนเที่ยง | หกทุ่ม, เที่ยงคืน |
| 1:00 ก่อนเที่ยง | หนึ่งก่อนเที่ยง | ตีหนึ่ง |
| 2:00 ก่อนเที่ยง | สองก่อนเที่ยง | ตีสอง |
| 3:00 ก่อนเที่ยง | สามก่อนเที่ยง | ตีสาม |
| 4:00 ก่อนเที่ยง | สี่ก่อนเที่ยง | ตีสี่ |
| 5:00 ก่อนเที่ยง | ห้าก่อนเที่ยง | ตีห้า |
| 6:00 ก่อนเที่ยง | หกก่อนเที่ยง | ตีหก ย่ำรุ่ง หกโมงเช้า |
| 7:00 ก่อนเที่ยง | เจ็ดก่อนเที่ยง | เช้าโมง เจ็ดโมงเช้า |
| 8:00 ก่อนเที่ยง | แปดก่อนเที่ยง | เช้าสอง แปดโมงเช้า |
| 9:00 ก่อนเที่ยง | เก้าก่อนเที่ยง | เช้าสาม เก้าโมงเช้า |
| 10:00 ก่อนเที่ยง | สิบก่อนเที่ยง | เช้าสี่ สิบโมงเช้า |
| 11:00 ก่อนเที่ยง | สิบเอ็ดก่อนเที่ยง | เช้าห้า สิบเอ็ดโมง |
| 12:00 หลังเที่ยง หรือ 0:00 หลังเที่ยง | สิบสองหลังเที่ยง หรือ ศูนย์หลังเที่ยง | เที่ยงวัน |
| 1:00 หลังเที่ยง | หนึ่งหลังเที่ยง | บ่ายโมง |
| 2:00 หลังเที่ยง | สองหลังเที่ยง | บ่ายสองโมง |
| 3:00 หลังเที่ยง | สามหลังเที่ยง | บ่ายสามโมง |
| 4:00 หลังเที่ยง | สี่หลังเที่ยง | สี่โมงเย็น |
| 5:00 หลังเที่ยง | ห้าหลังเที่ยง | ห้าโมงเย็น |
| 6:00 หลังเที่ยง | หกหลังเที่ยง | หกโมงเย็น, ย่ำค่ำ |
| 7:00 หลังเที่ยง | เจ็ดหลังเที่ยง | หนึ่งทุ่ม |
| 8:00 หลังเที่ยง | แปดหลังเที่ยง | สองทุ่ม |
| 9:00 หลังเที่ยง | เก้าหลังเที่ยง | สามทุ่ม |
| 10:00 หลังเที่ยง | สิบหลังเที่ยง | สี่ทุ่ม |
| 11:00 หลังเที่ยง | สิบเอ็ดหลังเที่ยง | ห้าทุ่ม |

## อ้างอิง
# ปฏิทินฮีบรู

ปฏิทินยิวระหว่างปีค.ศ. 1927 และ 1948
**ปฏิทินฮีบรู** หรือ **ปฏิทินยิว** (อังกฤษ: *Hebrew calendar*; ฮีบรู: הלוח העברי‎) เป็นปฏิทินประจำปีใช้ในศาสนายูดาห์ ภายในระบุวันหยุดทางศาสนายูดาห์ คำสอนทั่วไปในคัมภีร์โทราห์ ยาร์ทเซียส (Yahrtzeit) ซึ่งเป็นวันระลึกถึงวันตายของญาติสนิท และซาล์ม (เพลงสวด) ตามวัน

## รูปแบบการใช้

รูปแบบหลักที่ใช้ในปฏิทินฮีบรูมีสองแบบ

* **แบบสังเกต** ใช้ในยุคการล่มสลายของพระวิหารกรุงเยรูซาเลม เทียบได้กับปี ค.ศ. 70 โดยมีพื้นฐานมาจากการสังเกตระยะต่างๆ ของดวงจันทร์
* **แบบตามเกณฑ์** ใช้เกณฑ์การกำหนดวันที่ตามที่ไมโมไนส์ ระบุไว้ในปี ค.ศ. 1170 ซึ่งนำมาใช้ในระหว่างการเปลียนแปลงจากปี ค.ศ. 70 และ ค.ศ. 1170

## วันสำคัญทางศาสนายูดาห์
# เที่ยงวัน

*Baku Street at Noon* (พ.ศ. 2404) โดย Alexey Bogolyubov แสดงให้เห็นเงาที่ตกในแนวตั้งในเมืองบากู
**เที่ยงวัน** (อังกฤษ: *noon*) คือเวลา 12.00 น. ในเวลากลางวัน ส่วนเที่ยงวันสุริยะ (solar noon) เป็นเวลาที่ดวงอาทิตย์แตะเส้นเมอริเดียนท้องถิ่นบนท้องฟ้า

เวลาท้องถิ่นหรือเวลาตามนาฬิกาของเที่ยงวันสุริยะขึ้นอยู่กับวันที่ ลองจิจูด และเขตเวลา โดยที่เวลาออมแสง (Daylight Savings Time) มักทำให้เที่ยงวันสุริยะขยับไปใกล้เวลา 13:00 น.

## อ้างอิง
# เวลาเฉลี่ยท้องถิ่น

กราฟแสดงสมการเวลา แกนตั้งคือค่าความต่างระหว่างเวลาสุริยคติปรากฏ (เวลาบนนาฬิกาแดด) กับเวลาเฉลี่ยท้องถิ่น (แสดงด้วยนาฬิกามาตรฐาน) แกนนอนคือเวลาแต่ละวันในรอบปี
**เวลาเฉลี่ยท้องถิ่น** (local mean time) เป็นระบบเวลาแบบหนึ่งที่มีพื้นฐานจากเวลาสุริยคติซึ่งขึ้นกับตำแหน่งหรือลองจิจูดของพื้นที่ โดยกำหนดให้มีระยะห่างคงที่ตลอด

เวลาเฉลี่ยของท้องถิ่นถูกนำมาใช้ก่อนที่จะมีการกำหนดเขตเวลาขึ้นในต้นศตวรรษที่ 19 มันถูกนำไปใช้ในด้านดาราศาสตร์และการเดินเรือ

เวลาสุริยะเฉลี่ยที่จุดและลองจิจูดอ้างอิง (เส้นเมอริเดียนอ้างอิง) บนพื้นโลกเรียกว่า เวลาสากล

## การใช้งานในอดีต

เวลาเฉลี่ยท้องถิ่นเริ่มใช้แทนเวลาสุริยคติท้องถิ่นและเวลานาฬิกาแดดในช่วงต้นศตวรรษที่ 19 และเริ่มใช้มาจนกระทั่งเวลามาตรฐานถูกนำมาใช้ในแต่ละประเทศ แต่ละเมืองจะกำหนดเวลาเฉลี่ยในท้องถิ่นตามเส้นเมริเดียน ที่ผ่าน ส่งผลให้เวลาต่างกัน 4 นาทีสำหรับทุกองศาของลองจิจูด เรื่องนี้กลายเป็นปัญหาขึ้นมาในช่วงกลางศตวรรษที่ 19 หลังจากที่รถไฟจำเป็นต้องปรับเวลาให้ตรงกันในแต่ละสถานี และผู้คนจำเป็นต้องตั้งนาฬิกา (หรือนาฬิกาของโบสถ์) ให้ตรงกับตารางเวลา

## เวลามาตรฐาน

เวลามาตรฐาน หมายถึง เวลาที่ใช้ร่วมกันเป็นมาตรฐานเดียวกันภายในพื้นที่หนึ่ง ๆ โดยปกติจะถูกกำหนดให้หักลบจากเวลามาตรฐานกรีนิช หรือใช้เวลาเฉลี่ยท้องถิ่นของเมืองศูนย์กลางของภูมิภาค ความแตกต่างระหว่างเวลาเฉลี่ยท้องถิ่นกับเวลาสุริยคติท้องถิ่นเรียกว่า สมการเวลา

## ดูเพิ่ม

* วัน
* เขตเวลา

## อ้างอิง
# เขตร้อน

แผนที่โลกที่เน้นเขตร้อนด้วยสีแดง
**เขตร้อน** (อังกฤษ: *tropics*) เป็นบริเวณของโลกที่อยู่รอบเขตเส้นศูนย์สูตร จำกัดด้วยเส้นทรอปิกออฟแคนเซอร์ในซีกโลกเหนือ ที่ละติจูด 23° 26′ 16″ (หรือ 23.4378°) เหนือ และทรอปิกออฟแคปริคอร์นในซีกโลกใต้ ที่ละติจูด 23° 26′ 16″ (หรือ 23.4378°) ใต้ ละติจูดนี้ใกล้เคียงกับความเอียงของแกนโลก เขตร้อนรวมทุกพื้นที่บนโลกซึ่งดวงอาทิตย์ถึงจุดใต้แสงอาทิตย์ (en:subsolar point) คือ จุดที่ดวงอาทิตย์อยู่ตรงเหนือศีรษะพอดี อย่างน้อยครั้งหนึ่งในปีสุริยคติ ยกตัวอย่างเช่น เอเชียใต้,อเมริกาใต้ เเละ เเอฟฟริกาใต้
# ทรงกลมท้องฟ้า

ทรงกลมท้องฟ้าห่อหุ้มโลกที่กำลังหมุนอยู่ภายใน
ในทางดาราศาสตร์และการเดินเรือ **ทรงกลมท้องฟ้า** (อังกฤษ: *Celestial sphere*) คือ ทรงกลมจินตภาพขนาดมหึมา หมุนรอบตัวเองโดยมีแกนหมุนและศูนย์กลางมวลร่วมกันกับโลก

คนยุคโบราณเชื่อกันว่าดาวฤกษ์ทุกดวงในท้องฟ้าอยู่ห่างจากโลกด้วยระยะทางเท่า ๆ กัน และเป็นแบบจำลองที่ถูกต้องของเอกภพ แต่ในความเป็นจริง วัตถุท้องฟ้าต่าง ๆ อยู่ห่างจากโลกมากจนไม่สามารถคะเนระยะห่างที่แท้จริงได้ด้วยตาเปล่า บอกได้เพียงทิศทางที่ปรากฏเท่านั้น อย่างไรก็ตาม แบบจำลองทรงกลมท้องฟ้าเป็นเครื่องมือที่เหมาะสมและเป็นประโยชน์สำหรับวิชาวัดตำแหน่งดาว เราสามารถระบุตำแหน่งและทิศทางการปรากฏของวัตถุท้องฟ้าต่าง ๆ ได้ด้วยระบบพิกัดทรงกลมท้องฟ้า

ทรงกลมท้องฟ้าสามารถแบ่งออกเป็นซีกท้องฟ้าเหนือและซีกท้องฟ้าใต้โดยมีเส้นศูนย์สูตรท้องฟ้าคั่นกลาง ขณะที่โลกหมุนรอบแกนหมุน วัตถุในทรงกลมท้องฟ้าจะปรากฏเคลื่อนที่หมุนไปรอบขั้วท้องฟ้าด้วยคาบ 24 ชั่วโมง เรียกว่าการเคลื่อนที่ประจำวัน ขณะที่โลกหมุนจากทิศตะวันตกไปยังทิศตะวันออก ทรงกลมท้องฟ้าจะหมุนจากทิศตะวันออกไปยังทิศตะวันตก เช่น ดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์ และดวงดาวต่างก็ขึ้นทางทิศตะวันออกและตกทางทิศตะวันตก
# อธิกวินาที

การปรับอธิกวินาที| ค.ศ. (พ.ศ.) | 30 มิ.ย. | 31 ธ.ค. |
| --- | --- | --- |
| 1972 (2515) | +1 | +1 |
| 1973 (2516) | 0 | +1 |
| 1974 (2517) | 0 | +1 |
| 1975 (2518) | 0 | +1 |
| 1976 (2519) | 0 | +1 |
| 1977 (2520) | 0 | +1 |
| 1978 (2521) | 0 | +1 |
| 1979 (2522) | 0 | +1 |
| 1980 (2523) | 0 | 0 |
| 1981 (2524) | +1 | 0 |
| 1982 (2525) | +1 | 0 |
| 1983 (2526) | +1 | 0 |
| 1984 (2527) | 0 | 0 |
| 1985 (2528) | +1 | 0 |
| 1986 (2529) | 0 | 0 |
| 1987 (2530) | 0 | +1 |
| 1988 (2531) | 0 | 0 |
| 1989 (2532) | 0 | +1 |
| 1990 (2533) | 0 | +1 |
| 1991 (2534) | 0 | 0 |
| 1992 (2535) | +1 | 0 |
| 1993 (2536) | +1 | 0 |
| 1994 (2537) | +1 | 0 |
| 1995 (2538) | 0 | +1 |
| 1996 (2539) | 0 | 0 |
| 1997 (2540) | +1 | 0 |
| 1998 (2541) | 0 | +1 |
| 1999 (2542) | 0 | 0 |
| 2000 (2543) | 0 | 0 |
| 2001 (2544) | 0 | 0 |
| 2002 (2545) | 0 | 0 |
| 2003 (2546) | 0 | 0 |
| 2004 (2547) | 0 | 0 |
| 2005 (2548) | 0 | +1 |
| 2006 (2549) | 0 | 0 |
| 2007 (2550) | 0 | 0 |
| 2008 (2551) | 0 | +1 |
| 2009 (2552) | 0 | 0 |
| 2010 (2553) | 0 | 0 |
| 2011 (2554) | 0 | 0 |
| 2012 (2555) | +1 | 0 |
| 2013 (2556) | 0 | 0 |
| 2014 (2557) | 0 | 0 |
| 2015 (2558) | +1 | 0 |
| 2016 (2559) | 0 | +1 |
| 2017 (2560) | 0 | 0 |
| 2018 (2561) | 0 | 0 |
| 2019 (2562) | 0 | 0 |
| 2020 (2563) | 0 | 0 |
| 2021 (2564) | 0 | 0 |
| ค.ศ. | 30 มิ.ย. | 31 ธ.ค. |
| รวม | 11 | 16 |
| 27 |

**อธิกวินาที** (อังกฤษ: *leap second*) คือ วินาทีที่ปรับเพิ่มขึ้นหรือลดลง เพื่อรักษามาตรฐานการประกาศเวลาให้ใกล้เคียงกับเวลาสุริยะ (UT1) โดยเฉลี่ย เนื่องด้วยการประกาศเวลามาตรฐานมีพื้นฐานอยู่บนเวลาสากลเชิงพิกัด (UTC) ซึ่งรักษาไว้ด้วยนาฬิกาอะตอมที่มีความเที่ยงตรงแม่นยำสูง แต่เนื่องจากโลกมีการเปลี่ยนแปลง อาทิ การเคลื่อนที่ของเปลือกโลก แผ่นดินไหว ปริมาณน้ำในมหาสมุทร ทำให้อัตราการหมุนของโลกช้าลงหรือเร็วขึ้น ถึงแม้จะเล็กน้อยแต่ก็อาจทำให้เวลาทั้งสองเกิดความแตกต่าง จึงต้องมีการปรับเวลาให้ใกล้เคียงกัน การปรับอธิกวินาทีปัจจุบันควบคุมโดย International Earth Rotation and Reference Systems Service (IERS) ซึ่งก่อนหน้านั้นควบคุมโดย Bureau International de l'Heure (BIH) จนถึง 1 มกราคม พ.ศ. 2531 (ค.ศ. 1988)

การปรับอธิกวินาทีจะกระทำเมื่อ UT1 แตกต่างจาก UTC เกิน ±0.9 วินาที และจะถูกกำหนดให้เพิ่มหรือลดเมื่อสิ้นสุดวันที่ 30 มิถุนายน หรือ 31 ธันวาคม โดยจะประกาศเป็นคราว ๆ ไป (ถึงแม้ว่าอธิกวินาทีสามารถเพิ่มหรือลดในวันไหนก็ได้) ซึ่งจะทำให้นาทีสุดท้ายของวันดังกล่าวเกินมาหรือขาดไป 1 วินาทีตามทฤษฎี อย่างไรก็ตามการปรับอธิกวินาทีที่เคยเกิดขึ้นในอดีต มีเพียงการเพิ่มเวลาเข้าไปอย่างเดียวเท่านั้น ซึ่งจะทำให้เวลา 23:59:60 ปรากฏขึ้น ก่อนที่จะเป็น 0:00:00 ในวินาทีถัดไป และจะเกิดพร้อมกันทั่วโลก (เช่นประเทศไทยจะปรากฏเป็นเวลา 6:59:60)

การปรับอธิกวินาทีเริ่มต้นครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2515 (ค.ศ. 1972) และครั้งล่าสุดเมื่อ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2559 (ค.ศ. 2016)

กราฟแสดงความแตกต่างระหว่าง UT1 กับ UTC ส่วนที่ตั้งชันคืออธิกวินาที

## อ้างอิง
# ภาษาไอซ์แลนด์

| ไอซ์แลนด์ |
| --- |
| *íslenska* |
| ออกเสียง | [ˈislɛnska] |
| ประเทศที่มีการพูด | ไอซ์แลนด์ เดนมาร์ก |
| ภูมิภาค | ไอซ์แลนด์ |
| ชาติพันธุ์ | ชาวไอซ์แลนด์ |
| ผู้พูด | 358,000 (2013) |
| ตระกูลภาษา | อินโด-ยูโรเปียน
* เจอร์แมนิก
	+ เจอร์แมนิกเหนือ
		- สแกนดิเนเวียตะวันตก
			* **ไอซ์แลนด์**
 |
| รูปแบบก่อนหน้า | ภาษานอร์สเก่า
* ภาษานอร์สเก่าตะวันตก
	+ ภาษาไอซ์แลนด์
 |
| ระบบการเขียน | ละติน (แบบไอซ์แลนด์) |
| สถานภาพทางการ |
| ภาษาทางการของ |  ไอซ์แลนด์

---

คณะมนตรีนอร์ดิก |
| ผู้วางระเบียบ | สถาบันไอซ์แลนด์ศึกษาเอารนี มักนุสซอน |
| รหัสภาษา |
| ISO 639-1 | `is` |
| ISO 639-2 | `ice (B)` `isl (T)` |
| ISO 639-3 | `isl` |

**ภาษาไอซ์แลนด์** (ไอซ์แลนด์: *íslenska*, *อีสฺแลนฺสฺกา*) เป็นภาษาเจอร์แมนิกเหนือ ภาษาราชการของประเทศไอซ์แลนด์ มีผู้พูดประมาณ 350,000 คน ภาษาไอซ์แลนด์เป็นภาษาเจอร์แมนิกเหนือที่ใกล้เคียงกับภาษานอร์สโบราณมากที่สุด

ภาษาไอซ์แลนด์ยังคงรูปแบบทางไวยากรณ์หลายอย่างของภาษาเจอร์แมนิกแบบโบราณ โดยยังคงการผันคำที่ซับซ้อน

## สัทวิทยา

เสียงพยัญชนะ|  | ริมฝีปากทั้งสอง | ปุ่มเหงือก | เพดานแข็ง | เพดานอ่อน | เส้นเสียง |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| เสียงนาสิก | [m̥] | [m] | [n̥] | [n] | [ɲ̊] | [ɲ] | [ŋ̊] | [ŋ] |  |
| เสียงกัก | [pʰ] | [p] | [tʰ] | [t] | [cʰ] | [c] | [kʰ] | [k] |  |
| เสียงเสียดแทรก | เสียงเสียดแทรกอุสุม |  | [s] |  |  |  |  |
| เสียงเสียดแทรกไม่อุสุม | [f] | [v] | [θ] | [ð] | [ç] | [j] | [x] | [ɣ] | [h] |
| เสียงเปิด |  | [l̥] | [l] |  |  |  |
| เสียงรัวลิ้น |  | [r̥] | [r] |  |  |  |

## คำศัพท์

### พิสุทธินิยมทางภาษา

ภาษาไอซ์แลนด์รูปแบบปัจจุบันได้รับอิทธิพลสูงจากขบวนการพิสุทธินิยมทางภาษา ในศตวรรษที่ 19 นักเขียนและผู้มีการศึกษาอื่น ๆ ในประเทศไอซ์แลนด์ได้เริ่มขบวนการปฏิรูปการใช้ภาษา โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) กำจัดคำศัพท์จากภาษาต่างชาติออกให้มากที่สุดเท่าที่ทำได้ 2) สร้างคำศัพท์ใหม่เพื่อรับรองแนวคิดสมัยใหม่ และ 3) ปรับเปลี่ยนรูปแบบภาษาเพื่อให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตในสมัยนั้น จึงทำให้มีการหลีกเลี่ยงการใช้คำยืมที่เป็นคำสร้างใหม่ที่พบได้ในภาษาอื่น ๆ หลายภาษา คำเก่าหลายคำที่เลิกใช้ไปแล้วที่มีรากมาจากภาษานอร์สเก่าก็ได้นำกลับมาใช้ใหม่ โดยใช้เป็นหน่วยคำที่ได้รับนิยามใหม่ก่อนนำไปประกอบกับหน่วยคำใหม่อื่นเพื่อสร้างคำใหม่ ยกตัวอย่างเช่น คำว่า **rafmagn** ("ไฟฟ้า") ซึ่งแปลตามตัวอักษรว่า "พลังงานอำพัน" เป็นคำแปลยืม (calque) จากหน่วยคำไม่อิสระจากภาษากรีก คือ "electr-" (เทียบกับคำว่า **elektron** "อำพัน") อีกตัวอย่างที่คล้ายกันคือคำว่า **sími** ("โทรศัพท์") ซึ่งเดิมแปลว่า "สาย หรือ เชือก" และคำว่า **tölva** ("คอมพิวเตอร์") ซึ่งเป็นคำกระเป๋า (portmanteau) ระหว่างคำว่า **tala** ("ตัวเลข") และคำว่า **völva** ("หมอดูผู้หญิง")

## อ้างอิง
# ภาษานอร์เวย์

| ภาษานอร์เวย์ |
| --- |
| norsk |
| ออกเสียง | [ˈnɔʂk] (ภาคตะวันออก กลาง และเหนือ) [ˈnɔʁsk] (ภาคตะวันตกและใต้) |
| ประเทศที่มีการพูด | นอร์เวย์ (รวมสฟาลบาร์และยานไมเอน) |
| ชาติพันธุ์ | ชาวนอร์เวย์ |
| ผู้พูด | 5.32 ล้านคน (2020) |
| ตระกูลภาษา | อินโด-ยูโรเปียน
* เจอร์แมนิก
	+ เจอร์แมนิกเหนือ
		- สแกนดิเนเวียตะวันออกและตะวันตก
			* **ภาษานอร์เวย์**
 |
| รูปแบบก่อนหน้า | ภาษานอร์สเก่า
* ภาษานอร์สเก่าตะวันตก
	+ ภาษานอร์เวย์เก่า
		- ภาษานอร์เวย์กลาง
 |
| ระบบการเขียน | อักษรละติน (อักษรเดนมาร์กและนอร์เวย์) |
| สถานภาพทางการ |
| ภาษาทางการของ |  นอร์เวย์

---

คณะมนตรีนอร์ดิก |
| ผู้วางระเบียบ | สภาภาษานอร์เวย์ |
| รหัสภาษา |
| ISO 639-1 | `no — นอร์เวย์ nb — บูกโมล nn — นีน็อชก์` |
| ISO 639-2 | `nor — นอร์เวย์ nob — บูกโมล nno — นีน็อชก์` |
| ISO 639-3 | มีหลากหลาย: `nor` – นอร์เวย์ `nob` – บูกโมล `nno` – นีน็อชก์ |

**ภาษานอร์เวย์ (Norwegian / Norsk)** เป็นภาษาประจำชาติของราชอาณาจักรนอร์เวย์ จัดอยู่ในกลุ่มภาษาเจอร์มานิกเหนือของตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียน มีผู้พูดประมาณ 5 ล้านคน ภาษานอร์เวย์มีระบบการเขียนหลักสองรูปแบบ ได้แก่ **Bokmål** และ **Nynorsk** ซึ่งใช้ในเอกสารราชการและสื่อสาธารณะ ภาษานอร์เวย์มีความใกล้เคียงกับภาษา **สวีเดน** และ **เดนมาร์ก** ทั้งในด้านไวยากรณ์และคำศัพท์ และมีความหลากหลายทางสำเนียงตามภูมิภาค

## การเขียนและสะกดคำ

### ตัวอักษร

ในภาษานอร์เวย์นี้จะมี 29 ตัวอักษร

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | Æ | Ø | Å |
| a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z | æ | ø | å |

ตัวอักษร c, q, w, x และ z นี้จะใช้ในเฉพาะคำยืมเท่านั้น เนื่องจากคำยืมนั้นถูกหลอมรวมเข้ากับภาษานอร์เวย์ การสะกดคำเหล่านั้นอาจเปลี่ยนไปเพื่อสะท้อนถึงการออกเสียงภาษานอร์เวย์และหลักการของการสะกดภาษานอร์เวย์ เช่น คำว่าม้าลายในภาษานอร์เวย์เขียนว่า sebra และเนื่องจากเหตุผลทางประวัติศาสตร์ ชื่อสกุลนอร์เวย์บางชื่ออาจจะเขียนโดยใช้ตัวอักษรเหล่านี้ด้วยเช่นกัน

ตัวอักษรบางตัวอาจจะมีการแก้ไขโดยการเพิ่มเครื่องหมายเสริมสัทอักษร: é, è, ê, ó, ò และ ô ในนีน็อชก์ ì และ ù และ ỳ ก็มีให้เห็นเป็นครั้งคราวเช่นกัน ตัวเครื่องหมายเสริมสัทอักษรนั้นไม่ได้บังคับ แต่ในบางกรณีอาจแยกความแตกต่างระหว่างความหมายที่แตกต่างกันของคำ เช่น: for ('สำหรับ/ถึง'), fór ('ไป'), fòr ('ร่อง') และ fôr ('อาหารสัตว์') คำยืมอาจสะกดด้วยตัวกำกับเสียงอื่น ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ü, á และ à

## อ้างอิง