# ปลาฉลาม

| ปลาฉลาม ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: ช่วงอายุลัดฟอร์เดียน–ปัจจุบัน,  |
| --- |
|  |
| ปลาฉลามครีบดำ *(Carcharhinus melanopterus)* เป็นปลาฉลามชนิดที่พบได้บ่อยที่สุดในทะเลเขตร้อนและเขตอบอุ่นทั่วโลก |
|  |
| รูปแสดงรูปร่างโดยทั่วไปของปลาฉลาม |
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ |
| อาณาจักร: | Animalia |
| ไฟลัม: | Chordata |
| ชั้น: | Chondrichthyes |
| ชั้นย่อย: | Elasmobranchii |
| อันดับใหญ่: | **Selachimorpha** |
| อันดับ |
| * Carcharhiniformes
* Heterodontiformes
* Hexanchiformes
* Lamniformes
* Orectolobiformes
* Pristiophoriformes
* Squaliformes
* Squatiniformes

† Symmoriida
† Cladoselachiformes
† Xenacanthida (Xenacantiformes)
† Eugeneodontida
† Hybodontiformes |

**ปลาฉลาม** (ชื่อทางวิทยาศาสตร์: Selachimorpha) เป็นปลาในชั้นปลากระดูกอ่อน จำพวกหนึ่ง มีรูปร่างโดยรวมเพรียวยาว ส่วนใหญ่มีซี่กรองเหงือก 5 ซี่ ครีบทุกครีบแหลมคม ครีบหางเป็นแฉกเว้าลึก มีจุดเด่นคือ ส่วนหัวและจะงอยปากแหลมยาว ปากเว้าคล้ายพระจันทร์เสี้ยวภายในมีฟันแหลมคม

## การแบ่ง

ปลาฉลามแบ่งออกได้เป็นหลายอันดับ หลายวงศ์ และหลายชนิด โดยปัจจุบันพบแล้วกว่า 440 ชนิด มีขนาดลำตัวแตกต่างออกไปตั้งแต่ 17 เซนติเมตร เท่านั้น ในปลาฉลามแคระ (*Etmopterus perryi*) ซึ่งเป็นปลาฉลามน้ำลึกที่อาศัยอยู่ในมหาสมุทรแอตแลนติกบริเวณทวีปอเมริกาใต้ ไปจนถึง ปลาฉลามวาฬ (*Rhincodon typus*) ที่มีความยาวกว่า 12 เมตร ซึ่งเป็นปลาที่ใหญ่ที่สุดในโลกด้วย

ปลาฉลาม ถูกแบ่งออกเป็น 2 ประเภทด้วยกัน คือ
ปลาฉลามผิวน้ำและปลาฉลามหน้าดิน ซึ่งมีลักษณะนิสัยแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง
ปลาฉลามผิวน้ำมีรูปร่างปราดเปรียวชอบว่ายน้ำอยู่ตลอดเวลา ลักษณะของฟันเป็นฟันที่มีความแหลมคมดุจมีดโกน
เรียงกันเป็นแถวอยู่ภายในปาก ส่วนฉลามหน้าดินมีนิสัยชอบกบดานอยู่นิ่ง ๆ มากกว่าเคลื่อนที่ ฟันมีลักษณะเป็นฟันขบ กินซากสัตว์ที่ตายแล้วเป็นอาหาร ไม่ค่อยดุร้ายและส่วนใหญ่มีนิสัยขี้เล่น

ปลาฉลามทุกชนิดเป็นปลากินเนื้อ มักล่าสัตว์น้ำชนิดต่าง ๆ กินเป็นอาหาร แต่ก็มีฉลามบางจำพวกที่กินแพลงก์ตอนเป็นอาหาร เช่น ปลาฉลามในอันดับ Orectolobiformes ได้แก่ ปลาฉลามวาฬ, ปลาฉลามในอันดับ Lamniformes เช่น ปลาฉลามเมกาเมาท์ (*Megachasma pelagios*) และปลาฉลามอาบแดด (*Cetorhinus maximus*)

แต่ปลาฉลามบางสกุลในอันดับ Lamniformes เช่น ปลาฉลามมาโก (*Isurus* spp.) และปลาฉลามในอันดับ Carcharhiniformes มีรูปร่างเพรียวยาว ว่ายน้ำได้ปราดเปรียว โดยอาจทำความเร็วได้ถึง 35 กิโลเมตร/ชั่วโมง เช่น ซึ่งฉลามในอันดับนี้ หลายชนิดเป็นปลาที่ดุร้าย อาจทำร้ายมนุษย์หรือกินสิ่งต่าง ๆ ถึงแม้จะไม่ใช่อาหารได้ด้วย ฉลามในอันดับนี้ได้แก่ ปลาฉลามขาว (*Carcharodon carcharias*), ปลาฉลามเสือ (*Galeocerdo cuvier*), ปลาฉลามหัวบาตร (*Carcharhinus leucas*) เป็นต้น

นอกจากนี้แล้ว ยังมีปลาฉลามที่มีรูปร่างประหลาดและพฤติกรรมที่แตกต่างไปจากปลาฉลามส่วนใหญ่ อาทิ ปลาฉลามเสือดาว (*Stegostoma fasciatum*), ปลาฉลามกบ (*Chiloscyllium* spp.) ที่อยู่ในอันดับ Orectolobiformes ซึ่งเป็นปลาฉลามที่ไม่ดุร้าย มักหากินและอาศัยอยู่ตามพื้นทะเล มีครีบหางโดยเฉพาะครีบหางตอนบนแหลมยาวและมีขนาดใหญ่ และมักมีสีพื้นลำตัวเป็นลวดลายหรือจุดต่าง ๆ เพื่อพรางตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อม หรือ ปลาฉลามโบราณ (*Chlamydoselachus anguineus*) ที่อยู่ในอันดับ Hexanchiformes ที่มีรูปร่างยาวคล้ายปลาไหล เป็นปลาน้ำลึกที่หาได้ยากมาก ๆ และเดิมเคยเชื่อว่าสูญพันธุ์ไปแล้ว

ปลาฉลามโดยมากเป็นปลาที่ออกลูกเป็นตัว ในตัวผู้จะมีอวัยวะเพศเป็นติ่งยื่นยาวออกมาหนึ่งคู่เห็นได้ชัด ซึ่งเรียกว่า "เดือย" หรือ "Clasper" ในภาษาอังกฤษ แต่ก็มีเพียงบางชนิดเท่านั้นที่ออกลูกเป็นไข่ โดยมากแล้วเป็นปลาทะเล อาศัยอยู่ในทะเลทั้งเขตอบอุ่นและขั้วโลก มีเพียงบางสกุลและบางชนิดเท่านั้น ที่อาศัยอยู่ในน้ำจืดหรือน้ำกร่อยได้ อาทิ ปลาฉลามแม่น้ำ (*Glyphis* spp.) ที่เป็นปลาฉลามน้ำจืดแท้ โดยมีวงจรชีวิตอยู่ในน้ำจืดตลอดทั้งชีวิต และปลาฉลามหัวบาตร หรือ ปลาฉลามครีบดำ (*Carcharhinus melanopterus*) ที่มักหากินตามชายฝั่งและปากแม่น้ำ ซึ่งอาจปรับตัวให้อยู่ในน้ำจืดสนิทได้

## ความสำคัญ

ปลาฉลามมีความสำคัญต่อมนุษย์ในแง่ของการบริโภคเป็นอาหาร โดยเฉพาะในอาหารจีนที่เรียกว่า "หูฉลาม" ซึ่งทำมาจากครีบของปลาฉลาม จัดเป็นอาหารที่มีราคาแพง ทำให้มีการล่าฉลามในการนี้จนเกือบจะสูญพันธุ์ในหลายชนิด และยังนิยมในการตกปลาเป็นเกมกีฬาอีกด้วย

สำหรับในน่านน้ำไทย ในทะเลอันดามันมีการสำรวจพบปลาฉลามแล้วประมาณ 41 ชนิด

อ้างอิงจากการศึกษาปี 2021 โดย Nature , การประมงเกินขีดจำกัดส่งผลทำให้เกิดการลดลงของฉลามทั่วโลกที่ 71% ในช่วง 50 ปีที่ผ่านมา

## ดูเพิ่ม

* ปลาฉนาก
* ปลากระเบน
* รายชื่อสัตว์น้ำ

## อ้างอิง

บรรณานุกรม

* Castro, Jose (1983). *The Sharks of North American Waters*. College Station: Texas A&M University Press. ISBN 0-89096-143-3. OCLC 183037060.
* Stevens, John D. (1987). *Sharks*. New York: NY Facts on File Publications. ISBN 0-8160-1800-6. OCLC 15163749.
* Pough, F. H. (2005). *Vertebrate Life. 7th Ed*. New Jersey: Pearson Education Ltd. ISBN 0-13-127836-3. OCLC 54822028. `{{cite book}}`: ไม่รู้จักพารามิเตอร์ `|coauthors=` ถูกละเว้น แนะนำ (`|author=`) (help)
* Clover, Charles. 2004. *The End of the Line: How overfishing is changing the world and what we eat*. Ebury Press, London. ISBN 0-09-189780-7
* Owen, David, *Shark: In Peril in the Sea*, New South Wales, Allen and Unwin, 2009. ISBN 9781741750324

## แหล่งข้อมูลอื่น

* WikiAnswers: questions and answers about Sharks
* South African Marine Predator Lab a research institute studying marine top predators.
* Shark Research Institute
* Greenland Shark and Elasmobranch Education and Research Group
* The International Shark Attack File
* Shark Trust Organization
* Sharks in Thailand
* ReefQuest Centre for Shark Research
* ECOCEAN Whale Shark Photo-identification Library เก็บถาวร 2018-01-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Updated list of all known shark species
* Global Shark Attack File
* Shark Research Committee
* Shark Pictures and Elasmobranch Field Guide
* Shark pictures on Morphbank เก็บถาวร 2017-05-03 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Shark pictures by Wolfgang Leander
* Shark cartoons เก็บถาวร 2008-12-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน