Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# สกุลวานิลลา

| สกุลวานิลลา ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: Early Cretaceous - Recent  |
| --- |
|  |
| Flat-leaved Vanilla (*Vanilla planifolia*) |
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ |
| อาณาจักร: | Plantae |
| (unranked): | Angiosperms |
| (unranked): | Monocots |
| อันดับ: | Asparagales |
| วงศ์: | Orchidaceae |
| วงศ์ย่อย: | Vanilloideae |
| เผ่า: | Vanilleae |
| เผ่าย่อย: | Vanillinae |
| สกุล: | Vanilla Plumier ex Mill., 1754 |
| สปีชีส์ |
|
ดู รายชื่อกล้วยไม้ในสกุลวานิลลา |
|  |
| สีเขียว: การระจายพันธุ์ของกล้วยไม้สกุลวานิลลา |
| ชื่อพ้อง |
| *Myrobroma* Salisb. |

สกุลวานิลล หรือ Vanilla เป็นกล้วยไม้สกุลหนึ่ง มีสมาชิกประมาณ 110 สปีชีส์ ชนิดที่เป็นที่รู้จักกันดีคือ *Vanilla planifolia*ซึ่งเป็นพืชที่ผลิตกลิ่นวานิลลาที่ใช้ในทางการค้า เป็นกล้วยไม้เพียงชนิดเดียวที่มีประโยชน์ในทางอุตสาหกรรม อีกชนิดหนึ่งที่มีประโยชน์ทางการค้าแต่ไม่ได้ใช้ในระดับอุตสาหกรรมคือ *Vanilla pompona*

## Species

การจัดจำแนกกล้วยไม้ในสกุลวานิลลามีความซับซ้อน ต่อไปนี้เป็นตัวอย่างรายชื่อกล้วยไม้ในสกุลนี้และชื่อพ้อง:

*Vanilla pompona*
* *Vanilla albida*
* *Vanilla aphylla* Blume - เถางูเขียวหรือ Leafless Vanilla
* *Vanilla atropogon*
* *Vanilla barbellata* - Small Bearded Vanilla, Wormvine Orchid, "snake orchid", "leafless vanilla"
* *Vanilla chamissonis* Klotzsch - Chamisso's Vanilla
* *Vanilla claviculata* - Green Withe
* *Vanilla dilloniana* - Dillon's Vanilla, "leafless vanilla"
* *Vanilla edwallii* - Edwall's Vanilla
* *Vanilla mexicana* Mill. - Mexican Vanilla
* *Vanilla odorata* C.Presl - Inflated Vanilla
* *Vanilla phaeantha* - Leafy Vanilla
* *Vanilla pilifera* Holttum
* *Vanilla planifolia* Andrews - Flat-leaved Vanilla, Tahitian Vanilla, "West Indian vanilla"
* *Vanilla poitaei* - Poiteau's Vanilla
* *Vanilla pompona* Schiede - Pompona Vanilla, Guadeloupe Vanilla, "West Indian vanilla"
* *Vanilla siamensis* - Thai Vanilla

* กล้วยไม้สกุลวานิลลาที่ไม่ทราบสปีชีส์

## อ้างอิง

* Portéres, R. *Le Vanillier et la Vanille dans le monde* in Bouriquet, G. Encyclopédie Biologique. Vol. 46. Paul Lechavelier, Paris, 1954.
* Rolfe, R.A. *A revision of the genus Vanilla*. Kew Bull. 439-478, 1895.

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Overview of Vanilla, from King's American Dispensatory, 1898
* All you ever wanted to know about vanilla but were afraid to ask เก็บถาวร 2015-04-07 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* World Checklist of Vanilla at Kew
# วงศ์สนุ่น

| Salicaceae |
| --- |
|  |
| *Salix caprea* |
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ |
| อาณาจักร: | Plantae |
| (unranked): | Angiosperms |
| (unranked): | Eudicots |
| (unranked): | Rosids |
| อันดับ: | Malpighiales |
| วงศ์: | **Salicaceae** Mirb. |
| Tribes |
|
Abatieae
Bembicieae
Flacourtieae
Homalieae
Prockieae
Saliceae
Samydeae
Scolopieae |
| ชื่อพ้อง |
|
Bembiciaceae
Caseariaceae
Flacourtiaceae
Homaliaceae
Poliothyrsidaceae
Prockiaceae
Samydaceae
Scyphostegiaceae
และดูเนื้อหา |

**วงศ์สนุ่น** หรือ **วงศ์หลิว** (**Salicaceae**) เป็นวงศ์ของพืชมีดอกที่ประกอบด้วย 55 สกุล ในระบบ Cronquist วงศ์นี้อยู่ในอันดับ Salicales และมีสมาชิก 3 สกุลเท่านั้น (*Salix*, *Populus* และ *Chosenia*) ส่วนระบบ APG จัดให้อยู่ในอันดับ Malpighiales และรวมวงศ์ Flacourtiaceae เข้ามา รวมทั้งสกุลที่เคยอยู่ใน Bembiciaceae Caseariaceae Homaliaceae Poliothyrsidaceae Prockiaceae Samydaceae และ Scyphostegiaceae

## สกุล

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * *Abatia*
* *Aphaerema*
* *Azara*
* *Banara*
* *Bartholomaea*
* *Bembicia*
* *Bennettiodendron*
* *Bivinia*
* *Byrsanthus*
* *Calantica*
* *Carrierea*
* *Casearia*
* *Chosenia*
* *Dissomeria*
* *Dovyalis*
* *Euceraea*
* *Flacourtia*
* *Hasseltia*
* *Hasseltiopsis*
* *Hecatostemon*
 | * *Hemiscolopia*
* *Homalium*
* *Idesia*
* *Itoa*
* *Laetia*
* *Lasiochlamys*
* *Ludia*
* *Lunania*
* *Macrohasseltia*
* *Mocquerysia*
* *Neopringlea*
* *Neoptychocarpus*
* *Neosprucea*
* *Olmediella*
* *Oncoba*
* *Ophiobotrys*
* *Osmelia*
* *Phyllobotryon*
* *Phylloclinium*
* *Pineda*
 | * *Pleuranthodendron*
* *Poliothyrsis*
* *Populus*
* *Priamosia*
* *Prockia*
* *Pseudosalix*†
* *Pseudoscolopia*
* *Pseudosmelia*
* *Ryania*
* *Salix*
* *Samyda*
* *Scolopia*
* *Scyphostegia*
* *Tetrathylacium*
* *Tisonia*
* *Trichostephanus*
* *Trimeria*
* *Xylosma*
* *Zuelania*
 |

## อ้างอิง
# เวอร์จิล

เวอร์จิล
**ปูบลิอุส แวร์กิลิอุส มาโร** (ละติน: *Pvblivs Vergilivs Maro*) หรือ **เวอร์จิล** (อังกฤษ: *Virgil, Vergil*; 15 ตุลาคม 70 ปีก่อนคริสต์ศักราช - 21 กันยายน 19 ปีก่อนคริสต์ศักราช) เป็นกวีชาวโรมโบราณ บทกวีที่เขาแต่งจะเป็นเรื่องเกี่ยวกับพระเจ้าและนิยายปรัมปรา งานเขียนที่มีชื่อเสียงของเขาได้แก่ *เอ็กคล็อกส์* (*Eclogues*), *จอร์จิกส์* (*Georgics*) และมหากาพย์ *อีนีอิด* (*Aeneid*)
# คุนสท์ฟอร์เมินแดร์นาทัวร์

ภาพที่ 8 ตระกูลดิสคอเมดูเซ ภาพตรงกลางและล่างกลางคือ*เดสโมเนมา แอนนาเซเท*
คุนสท์ฟอร์เมินแดร์นาทัวร์ (เยอรมัน: *Kunstformen der Natur*; อังกฤษ: *Art Forms in Nature*) เป็นหนังสือที่มีภาพพิมพ์หินและภาพพิมพ์กระดาษ จัดทำโดยแอ็นสท์ เฮ็คเคิล (Ernst Haeckel) นักชีววิทยาชาวเยอรมัน

## การจัดพิมพ์

หนังสือเล่มนี้เดิมเผยแพร่เป็นชุด ชุดละ 10 รูป ในช่วง ค.ศ. 1899–1904 และเผยแพร่รวมกันเป็น 2 เล่มใน ค.ศ. 1904 มีเนื้อหาประกอบด้วยภาพพิมพ์สิ่งมีชีวิตจำนวน 100 ภาพ ภาพส่วนใหญ่มีคำบรรยายชุดแรก ๆ จากเฮ็คเคิลเอง ตลอดชีวิตการทำงานของเฮ็คเคิล มีการผลิตภาพพิมพ์กว่า 1,000 ชิ้นโดยอ้างอิงภาพร่างและภาพสีน้ำของเขา ภาพในหนังสือนี้คัดสรรมาจากภาพที่ดีที่สุดในจำนวน 1,000 ชิ้นดังกล่าว โดยมี อดอล์ฟ กลิทช์ (Adolf Giltsch) นักภาพพิมพ์หิน เป็นผู้แปลงจากภาพร่างเป็นภาพพิมพ์

ในการพิมพ์ครั้งที่ 2 เมื่อ ค.ศ. 1924 หนังสือนี้มีภาพพิมพ์เพียง 30 ภาพ

## อิทธิพล

*คุนสท์ฟอร์เมินแดร์นาทัวร์* มีอิทธิพลมากในด้านศิลปะ สถาปัตยกรรม และการออกแบบช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 โดยช่วยเชื่อมช่องว่างระหว่างวิทยาศาสตร์กับศิลปะ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ภาพของเฮ็คเคิลยังมีอิทธิพลต่อศิลปินหลายคนที่เกี่ยวข้องกับนวศิลป์ เช่น เรเน บิเน็ต (René Binet), คาร์ล บล็อสเฟ็ลท์ (Karl Blossfeldt), ฮันส์ คริสเตียนเซน (Hans Christiansen), และเอมิล กาเล (Émile Gallé) ตัวอย่างหนึ่งที่โดดเด่นก็คือตลาดโภคภัณฑ์อัมสเตอร์ดัม (Amsterdam Commodities Exchange) ที่เฮนดริก เพทรัส เบอร์ลาจ (Hendrik Petrus Berlage) ออกแบบโดยได้รับแรงบันดาลใจบางส่วนมาจากภาพในหนังสือ *คุนสท์ฟอร์เมิน* นี้

## ภาพ

สำหรับรุ่นแรกของแอ็นสท์ เฮ็คเคิล เป็น*ตัวอักษรเอียง*

* ดอกไม้ทะเล (*Actiniae*)
* แอนโทรเมดูซา (*Anthomedusae*)
* ไซโฟโนฟอร์ (*Siphonophorae*)
* ไดอะตอม (*Diatomea*)
* แอนทิโลป (*Antilopina*)
* แมง (*Arachnida*)
* เพรียงหัวหอม (*Ascidiae*)
* อันดับกบ (*Batrachia*)
* *ไบรโอซัว*
* เต่า (*Chelonia*)
* ซิลิเอต (*Ciliata*)
* สัตว์พวกหนอนปล้อง (*Chaetopoda*)
* ค้างคาว (*Chiroptera*)
* พิโนฟิตา (*Coniferae*)
* โคเปพอด (*Copepoda*)
* คูโบซัว (*Cubomedusae*)
* เดคาพอด (*Decapoda*)
* ชั้นเซฟาโลพอด (*Gamochonia*)
* เฟิร์น (*Filicinae*)
* สาหร่ายแดง (*Florideae*)
* ไลเคน (*Lichenes*)
* กิ้งก่า (*Lacertilia*)
* มอสส์ (*Muscinae*)
* *หม้อข้าวหม้อแกงลิง* (*Nepenthaceae*)
* ทากทะเล (*Nudibranchia*)
* ทราชิลีน่า (*Narcomedusae*)
* กล้วยไม้ (*Orchidae*)
* วงศ์ปลาปักเป้ากล่อง (*Ostraciontes*)
* *โปรโซบรานเชีย (obsolete classification)*
* *ซิโฟโนโฟเร*
* โพลีซีสไทน์ (*Spumellaria*)
* เรดิโอลาเรียน (*Stephoidea*)
* ผีเสื้อกลางคืน (*Tineida*)
* ฮัมมิงเบิร์ด (*Trochilidae*)
* ทูบูลาเรีย (*Tubulariae*)

## ดูเพิ่ม

* *ออนโกรวท์แอนด์ฟอร์ม* (On Growth and Form)

## อ้างอิง

* Breidbach, Olaf. *Visions of Nature: The Art and Science of Ernst Haeckel*. Prestel Verlag: Munich, 2006.

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Marine Biological Laboratory Library - พิพิธภัณท์ที่มีภาพหนังสือของเฮิคเคิล
* University Art Gallery, University of Massachusetts Dartmouth เก็บถาวร 2010-10-22 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Kurt Stüber's Biolib เก็บถาวร 2007-02-03 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Ernst Haeckel's *Kunstformen der Natur* as zoomable images - ภาพทั้งหมด 100 ในหนังสือ (ต้องใช้แฟลช)
* *Kunstformen der Natur* เก็บถาวร 2012-10-11 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
# เฮอร์เบิร์ต สเปนเซอร์

| เฮอร์เบิร์ต สเปนเซอร์ |
| --- |
| สเปนเซอร์ในวัย 73 ปี |
| เกิด | (1820-04-27)27 เมษายน ค.ศ. 1820 ดาร์บี ดาร์บิเชอร์ ประเทศอังกฤษ |
| เสียชีวิต | 8 ธันวาคม ค.ศ. 1903(1903-12-08) (83 ปี) ไบรตัน ซัสเซกซ์ ประเทศอังกฤษ |
|  |
| แนวทาง | ปรัชญาตะวันตก |
| สำนัก | เสรีนิยมคลาสสิก |
| ความสนใจหลัก | มานุษยวิทยา · ชีววิทยา · วิวัฒนาการ · *ปล่อยให้ทำไป* · ปฏิฐานนิยม · จิตวิทยา · สังคมวิทยา · ประโยชน์นิยม |
|  |
| ลายมือชื่อ |
|  |

**เฮอร์เบิร์ต สเปนเซอร์** (อังกฤษ: *Herbert Spencer*; 27 เมษายน ค.ศ. 1820 – 8 ธันวาคม ค.ศ. 1903) เป็นนักปรัชญาพหูสูตชาวอังกฤษผู้รอบรู้ในหลายสาขา ทั้งปรัชญา จิตวิทยา ชีววิทยา สังคมวิทยา และมานุษยวิทยา สเปนเซอร์เป็นผู้ริเริ่มวลี "การอยู่รอดของผู้ที่เหมาะสมที่สุด" (survival of the fittest) ซึ่งเขาบัญญัติขึ้นในหนังสือ *หลักการชีววิทยา* (Principles of Biology) ค.ศ. 1864 หลังจากอ่านหนังสือ*กำเนิดสปีชีส์* (On the Origin of Species) ของชาลส์ ดาร์วินที่ตีพิมพ์เมื่อ ค.ศ. 1859 คำนี้ได้ชี้ให้เห็นถึงการคัดเลือกโดยธรรมชาติอย่างชัดเจน แต่สเปนเซอร์มองว่าวิวัฒนาการนั้นครอบคลุมไปถึงด้านสังคมวิทยาและจริยธรรมด้วย ดังนั้นเขาจึงสนับสนุนทฤษฎีของลามาร์กด้วย

สเปนเซอร์ได้พัฒนาแนวคิดเรื่องวิวัฒนาการที่ครอบคลุมทุกด้าน โดยมองว่าวิวัฒนาการคือการพัฒนาอย่างต่อเนื่องของโลกทางกายภาพ สิ่งมีชีวิต จิตใจมนุษย์ วัฒนธรรม และสังคมของมนุษย์ ในฐานะพหูสูต เขาได้มีส่วนร่วมในหลากหลายสาขาวิชา รวมถึงจริยธรรม ศาสนา มานุษยวิทยา เศรษฐศาสตร์ ทฤษฎีการเมือง ปรัชญา วรรณคดี ดาราศาสตร์ ชีววิทยา สังคมวิทยา และจิตวิทยา ในช่วงชีวิตของเขา เขาได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง โดยเฉพาะในแวดวงวิชาการที่ใช้ภาษาอังกฤษ สเปนเซอร์ได้รับการยกย่องว่าเป็น "ปัญญาชนชาวยุโรปที่มีชื่อเสียงที่สุดในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19" แต่หลังจากปี ค.ศ. 1900 อิทธิพลของเขากลับลดลงอย่างมาก ซึ่งในปี ค.ศ. 1937 ทาลคอตต์ พาร์สันส์ ได้ตั้งคำถามว่า "ตอนนี้ใครยังอ่านงานของสเปนเซอร์อยู่บ้าง?"

## อ้างอิง