Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# อติสีตชีววิทยา

**อติสีตชีววิทยา** (อังกฤษ: *cryobiology*) คือสาขาหนึ่งของชีววิทยาที่ศึกษาผลกระทบของอุณหภูมิที่ต่ำต่อสิ่งมีชีวิตภายในหิมะภาคของโลกหรือในทางวิทยาศาสตร์ คำว่า cryobiology มาจากคำภาษากรีก κρῧος [kryos], "เย็น", βίος [bios], "ชีวิต" และ γρῧος [logos], "คำ" ในทางปฏิบัติ อติสีตชีววิทยาคือการศึกษาเกี่ยวกับวัสดุหรือระบบทางชีวภาพที่อุณหภูมิต่ำกว่าปกติ เนื้อหาที่ศึกษาอาจรวมถึงโปรตีน เซลล์ เนื้อเยื่อ อวัยวะ หรือสิ่งมีชีวิตทั้งหมด อุณหภูมิอาจมีตั้งแต่ภาวะอุณหภูมิต่ำกว่า จุดเยือกแข็งปานกลางไปจนถึงอุณหภูมิต่ำมาก
# เซลล์พันธุศาสตร์

A karyotype of a human male, showing 46 chromosomes including XY sex chromosomes.
**เซลล์พันธุศาสตร์** (อังกฤษ: *Cytogenetics*) เป็นการศึกษาพันธุศาสตร์ในระดับเซลล์ ศึกษารูปร่าง ลักษณะ และจำนวน ของโครโมโซมในสิ่งมีชีวิต ตำแหน่งที่ตั้งของยีนบนโครโมโซม รวมถึงการศึกษาการแบ่งเซลล์ในเซลล์ของสิ่งมีชีวิต
# อีพีเจเนติกส์

**อีพีเจเนติกส์** (อังกฤษ: *epigenetics*) หรือ**พันธุศาสตร์ด้านกระบวนการเหนือพันธุกรรม** คือองค์ความรู้ทางชีววิทยาโดยเฉพาะพันธุศาสตร์ซึ่งศึกษาเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงของการแสดงออกของยีนที่เกิดจากกระบวนการอื่นนอกเหนือจากการเปลี่ยนแปลงลำดับดีเอ็นเอ ตัวอย่างของการเปลี่ยนแปลงการแสดงออกของยีนแบบนี้เช่นการเติมหมู่เมธิลบนดีเอ็นเอหรือการถอนหมู่อะเซทิลออกจากฮิสโตน เป็นการยับยั้งการแสดงออกของยีนนั้นๆ โดยไม่มีการเปลี่ยนแปลงของลำดับดีเอ็นเอในยีนนั้นๆ

การควบคุมการแสดงออกในลักษณะนี้อาจสามารถคงอยู่ได้หลังการแบ่งเซลล์ และอาจคงอยู่ข้ามไปสู่สิ่งมีชีวิตรุ่นลูกและรุ่นต่อๆ ไปได้ แต่จะไม่มีการเปลี่ยนแปลงและไม่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของลำดับดีเอ็นเอของสิ่งมีชีวิตนั้นๆ โดยมีปัจจัยที่นอกเหนือจากพันธุกรรมที่ทำให้ยีนแต่ละยีนแสดงออก ("ประพฤติตัว") เปลี่ยนแปลงไปจากที่ควรเป็น

ตัวอย่างหนึ่งของกระบวนการอีพิเจเนติกส์ในเซลล์สิ่งมีชีวิตยูคาริโอตคือกระบวนการการเปลี่ยนชนิดของเซลล์ (cellular differentiation) ซึ่งระหว่างขั้นตอนมอร์โฟเจเนซิสนั้นเซลล์ต้นกำเนิดชนิดโททิโพเทนท์จะแบ่งตัวและเปลี่ยนแปลงกลายเป็นสายพันธุ์เซลล์พลูริโพเทนท์หลายๆ สายพันธุ์ ของตัวอ่อนของสิ่งมีชีวิต ซึ่งก็จะแบ่งตัวและพัฒนาต่อไปกลายเป็นเซลล์ที่มีการกำหนดหน้าที่ชัดเจน กล่าวคือ เซลล์ไข่ซึ่งปฏิสนธิแล้ว (ไซโกต) เพียงเซลล์เดียว ได้เปลี่ยนแปลงกลายเป็นเซลล์หลายต่อหลายชนิดทำหน้าที่แตกต่างกัน ตั้งแต่เซลล์ประสาท เซลล์กล้ามเนื้อ เซลล์เยื่อบุผิว เซลล์ผนังหลอดเลือด ฯลฯ ซึ่งกลไกนี้เกิดขึ้นโดยที่เซลล์ต่างๆ มีกระบวนการที่ทำให้ยีนบางยีนทำงาน และยีนบางยีนไม่ทำงาน

## อ้างอิง
# จีโนมิกส์

**จีโนมิกส์** (อังกฤษ: *Genomics*) เป็นการศึกษาจีโนม (genome) ทั้งหมดของสิ่งมีชีวิต สาขาวิชานี้เกี่ยวข้องกับความพยายามจะค้นหาลำดับดีเอ็นเอ (DNA sequence) ทั้งหมดของสิ่งมีชีวิตและการทำแผนที่พันธุศาสตร์ (genetic mapping) สาขาวิชานี้ยังรวมถึงการศึกษาปรากฏการณ์ภายในจีโนม (intragenomic phenomena) เช่น อภิชาตพันธุ์ (heterosis) , การกดการหลั่ง (epistasis) , การที่ยีนเพียงโลกัสเดียวควบคุมลักษณะหลายลักษณะ (pleiotropy) และปฏิสัมพันธ์อื่นๆ ระหว่างโลคัสและอัลลีลภายในจีโนม

ในทางกลับกัน การศึกษาหน้าที่การทำงานและบทบาทของยีนเดี่ยวหนึ่งยีน ซึ่งเป็นการวิจัยทางชีววิทยาและทางการแพทย์ในปัจจุบันที่ทำกันโดยทั่วไปในทุกวันนี้ และการมุ่งเน้นไปเฉพาะด้านอณูชีววิทยา (molecular biology) ไม่ใช่ความหมายของจีโนมิกส์ แต่จีโนมิกส์มีจุดประสงค์เพื่อวิเคราะห์ข้อมูลทางพันธุศาสตร์ วิถี และหน้าที่เพื่อจะทำความเข้าใจผล ตำแหน่ง และการตอบสนองต่อเครือข่ายในจีโนมทั้งหมด
# พฤฒาวิทยา

**พฤฒาวิทยา** (อังกฤษ: *gerontology*) คือวิชาที่ศึกษาเกี่ยวกับแง่มุมของชีวิตชราภาพ ทั้งในด้านสังคม, วัฒนธรรม, จิตวิทยา, ปริชาน วิชานี้เป็นคนละแขนงกับเวชศาสตร์ผู้สูงอายุที่มุ่งเน้นแต่เพียงศึกษาด้านการรักษาดูแลผู้สูงวัยเท่านั้น แต่วิชาพฤฒาวิทยานั้นเน้นการศึกษาและปฏิบัติในทุกแง่มุมของชีวิตของผู้สูงวัย ทั้งด้านชีววิทยา พยาบาลศาสตร์, การแพทย์, อาชญาวิทยา, ทันตกรรม, งานสังคม, การบำบัดทางร่างกายและจิตใจ, จิตวิทยา, จิตเวช, สังคมวิทยา, เศรษฐศาสตร์, การเมือง, สถาปัตยกรรม, ภูมิศาสตร์, เภสัชกรรม, สาธารณสุข, ที่อยู่อาศัย และมานุษยวิทยา

กล่าวโดยสรุปคือ พฤฒาวิทยาเป็นวิชาที่ศึกษาว่าผู้สูงวัยใช้ชีวิตอย่างไร ในสภาพแวดล้อมแบบไหน มีความสนใจอะไร มีความรับรู้มากแค่ไหน ดูแลสุขภาพอย่างไร ใช้ยาอะไร ฐานะทางการเงินเป็นอย่างไร สังคมของเขาเป็นอย่างไร มีกระบวนการเปลี่ยนแปลงอย่างไรทั้งทางกายภาพและจิตใจ

## อ้างอิง
# วิทยาสัตว์เลื้อยคลานและสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก

**วิทยาสัตว์เลื้อยคลานและสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก** (อังกฤษ: *Herpetology*) เป็นสัตววิทยาแขนงหนึ่ง ที่ศึกษาโดยเฉพาะกับสัตว์เลื้อยคลานและสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก เช่น เต่า, ตะพาบ, จระเข้, กิ้งก่า, จิ้งจก, ตุ๊กแก, งู, กบ, คางคก, ซาลาแมนเดอร์, ทัวทารา

โดยคำว่า "Herpetology" มาจากภาษากรีก คำว่า *ἑρπήτόν* (herpeton) หมายถึง "สัตว์ที่น่าขยะแขยง" และ *λογία* (logia) หมายถึง "ความรู้ หรือ การศึกษา" ซึ่งผู้ที่มีความสนใจหรือศึกษาศาสตร์ด้านนี้โดยเฉพาะเรียกว่า นักวิทยาสัตว์เลื้อยคลานและสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก

สำหรับ ผู้ที่จะเป็นนักวิทยาสัตว์เลื้อยคลานและสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกได้นั้นต้องมีภูมิหลังการศึกษาวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์อย่างดีเยี่ยม มีสถาบันการศึกษาเพียงไม่กี่แห่งเท่านั้นที่เปิดสอนศาสตร์แขนงนี้

สำหรับในประเทศไทยแล้ว การเปิดสอนศาสตร์แขนงนี้ในสถาบันการศึกษาโดยตรงยังไม่มี แต่จะอยู่ในภาควิชาต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น ภาควิชาสัตววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เป็นต้น และมีผู้นิยมชมชอบและเชี่ยวชาญอยู่จำนวนไม่น้อย เช่น ผู้ที่นิยมการเลี้ยงสัตว์แปลก ๆ หรือ ผู้ที่ทำงานด้านนี้ในทางวิชาการ เช่น น.อ.(พิเศษ) วิโรจน์ นุตพันธุ์, จารุจินต์ นภีตะภัฏ, ธัญญา จั่นอาจ, วีรยุทธ์ เลาหะจินดา เป็นต้น

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* เว็บไซต์สมาคมวิทยาสัตว์เลื้อยคลานและสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกและมีนวิทยาแห่งสหรัฐอเมริกา
# ชีววิทยามนุษย์

**ชีววิทยามนุษย์** (อังกฤษ: *Human biology*) เป็นสาขาวิชาที่เกี่ยวข้องกับหลายสาขาวิชารวมกัน ไม่ว่าจะเป็นชีววิทยา, มานุษยชีววิทยา และแพทยศาสตร์ ซึ่งมุ่งเน้นไปที่มนุษย์ มีความเกี่ยวข้องกับชีววิทยาของไพรเมตและสาขาอื่น ๆ อีกมาก

การวิจัยทางชีววิทยามนุษย์เกี่ยวข้องกับ

* ความแปรผันทางพันธุกรรม (Genetic variation) ระหว่างประชากรมนุษย์ทั้งในอดีตและปัจจุบัน
* ความแปรผันทางชีววิทยา (Biological variation) ที่สัมพันธ์กับสภาพอากาศและปัจจัยสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติอื่น ๆ
* การประเมินความเสี่ยงของโรคติดต่อ และโรคไม่ติดต่อในประชากร
* การเจริญเติบโตของมนุษย์
* ชีวประชากรศาสตร์ (Biodemography)

เนื่องจากขอบเขตของวิชานี้ยังไม่แน่ชัด ชีววิทยามนุษย์แตกต่างจากการวิจัยทางการแพทย์ทั่วไปในแง่ที่เน้นไปยังมุมมองต่อสุขภาพในระดับประชากร และเป็นสากล และเน้นที่วิวัฒนาการของมนุษย์ การปรับตัว และพันธุศาสตร์ประชากรมากกว่าการวินิจฉัยเป็นรายบุคคล

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Human Biology Association
* Society for the Study of Human Biology Symposium Series
* Human Biology with graphics and animations
# ปักษีวิทยา

นก marbled godwit ถูกสวมแหวนเพื่อศึกษาการอพยพของนก
**ปักษีวิทยา** หรือ ปักษินวิทยา (อังกฤษ: *ornithology*) เป็นสาขาวิชาหนึ่งของสัตววิทยาที่ศึกษาเกี่ยวกับนก ปักษีวิทยาบางสายมีหลักการที่แตกต่างจากสาขาวิชาที่เกี่ยวข้องในหลายแง่มุม ส่วนหนึ่งเนื่องมาจากการมองเห็นในระดับสูงและความสวยงามของนก นอกจากนี้ยังเป็นสาขาที่มีการมีส่วนร่วมจากมือสมัครเล่นจำนวนมาก ทั้งในด้านเวลา ทรัพยากร และการสนับสนุนทางการเงิน การศึกษาเกี่ยวกับนกได้ช่วยพัฒนาแนวคิดหลักทางชีววิทยา รวมถึงวิวัฒนาการ พฤติกรรม และนิเวศวิทยา เช่น คำจำกัดความของสปีชีส์, กระบวนการเกิดสปีชีส์ใหม่, สัญชาตญาณ, การเรียนรู้, บทบาทหน้าที่ทางนิเวศวิทยา, กิลด์, ชีวภูมิศาสตร์เกาะ, phylogeography และการอนุรักษ์ ผู้ที่ศึกษาสาขาวิชานี้จะเรียกว่า "นักปักษีวิทยา" (ornithologist)

มนุษย์ให้ความสนใจนกมาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ ดังจะเห็นได้จากภาพเขียนบนผนังถ้ำในสมัยยุคหิน ในยุคแรก ความรู้เกี่ยวกับนกเริ่มมาจากความพยายามในการล่านกหายาก และการเลี้ยงสัตว์ปีกเพื่อกินไข่และเนื้อ โดยเริ่มที่อียิปต์ ประมาณ 400 ปีก่อนคริสตกาล และที่จีน ประมาณ 246 ปีก่อนคริสตกาล

แม้ว่าปักษีวิทยาในยุคแรก ๆ จะเกี่ยวข้องกับคำอธิบายและการกระจายพันธุ์เป็นหลัก นักวิทยาวิทยาในปัจจุบันมักแสวงหาคำตอบสำหรับคำถามที่เฉพาะเจาะจงมาก โดยมักใช้นกเป็นแบบจำลองเพื่อทดสอบสมมติฐานหรือการทำนายตามทฤษฎี ทฤษฎีชีววิทยาสมัยใหม่ส่วนใหญ่นำไปใช้กับรูปแบบชีวิต ดังนั้น จำนวนนักวิทยาศาสตร์ที่ระบุว่าตนเองเป็น "นักปักษีวิทยา" จึงลดลง มีการใช้เครื่องมือและเทคนิคต่าง ๆ มากมายในปักษีวิทยา ทั้งในห้องทดลองและนอกภาคสนาม และมีการสร้างนวัตกรรมใหม่ ๆ อย่างต่อเนื่อง นักชีววิทยาส่วนใหญ่ที่ยอมรับว่าตนเองเป็น "นักวิทยาวิทยา" ศึกษาประเภทเฉพาะของตนเอง เช่นเดียวกันกับการปฏิบัติทางชีววิทยาทั้งหมด เช่น กายวิภาคศาสตร์ อนุกรมวิธาน หรือนิเวศวิทยา วิถีชีวิตและพฤติกรรม

## คำนิยามและศัพทมูลวิทยา

ชุดสะสมนกจากวงศ์ Cotingidae
ศัพท์ "ornithology" มีที่มาจากภาษาละตินในคริสต์ศตวรรษที่ 16 ตอนปลายว่า *ornithologia* หมายถึง "ศาสตร์ของนก" ซึ่งมาจากภาษากรีกว่า ὄρνις *ornis* ("นก") กับ λόγος *logos* ("ทฤษฎี ศาสตร์ ความคิด")

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Lewis, Daniel. *The Feathery Tribe: Robert Ridgway and the Modern Study of Birds.* Yale University Press. .
* *Ornithologie* (1773–1792) Francois Nicholas Martinet Digital Edition Smithsonian Digital Libraries
* "West Midland Bird Club: Older Organisations". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ May 9, 2013. สืบค้นเมื่อ May 23, 2004.`{{cite web}}`: CS1 maint: unfit URL (ลิงก์)
* History of ornithology in North America
* History of ornithology and ornithology collections in Victoria, Australia on Culture Victoria
* History of ornithology in China เก็บถาวร 2008-05-09 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Hill ornithology collections
# ปรสิตวิทยา

**ปรสิตวิทยา** (อังกฤษ: *Parasitology*) เป็นการศึกษาเกี่ยวกับปรสิตและการอยู่ร่วมกันระหว่างสิ่งมีชีวิตสองชนิดในภาวะปรสิต (parasitism) มีผู้ให้นิยามไว้ว่าปรสิตวิทยาคือการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปรสิต (parasite) และ โฮสต์ (host), ปรสิตหมายถึง สัตว์ที่อาศัยอยู่ในกายหรือบนผิวหนังของโฮสต์ ปรสิตขึ้นอยู่กับโฮสต์ จึงมีการปรับตัวให้ทนต่อสภาพแวดล้อมเพื่อยังชีพและสืบพันธุ์ในโฮสต์

ปรสิตวิทยา มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อหาองค์ความรู้เกี่ยวกับภาวะปรสิตในประชากรธรรมชาติให้เพียงพอเพื่อควบคุมและกำจัดปรสิตจากประชากรที่ไม่ปกติ, ทั้งในมนุษย์และสัตว์ซึ่งมนุษย์พึ่งพา

วิชาปรสิตวิทยาโดยทั่วไป จะมีความหมายจำกัดเฉพาะปรสิตที่เป็นสัตว์ (animal parasites) เท่านั้น
# พยาธิวิทยา

พยาธิแพทย์กำลังใช้กล้องจุลทรรศน์ส่องดูตัวอย่างเนื้อเยื่อ โดยมีศัลยแพทย์ร่วมสังเกต
**พยาธิวิทยา** (อังกฤษ: *Pathology*) เป็นการศึกษาและวินิจฉัยโรคจากการตรวจอวัยวะ, เนื้อเยื่อ, เซลล์, สารคัดหลั่ง, และจากทั้งร่างกายมนุษย์ (จากการชันสูตรพลิกศพ) พยาธิวิทยายังหมายถึงการศึกษาทางวิทยาศาสตร์ของการดำเนินโรค ซึ่งหมายถึงพยาธิวิทยาทั่วไป (General pathology) พยาธิวิทยาทางการแพทย์แบ่งออกเป็น 2 สาขาหลักๆ ได้แก่ พยาธิกายวิภาค (Anatomical pathology) และพยาธิวิทยาคลินิก (Clinical pathology) นอกจากการศึกษาในคนแล้ว ยังมีการศึกษาพยาธิวิทยาในสัตว์ (Veterinary pathology) และในพืช (Phytopathology) ด้วย

วิชาพยาธิวิทยามักถูกเข้าใจผิดว่าเป็นการศึกษาเกี่ยวกับพยาธิหรือปรสิตเนื่องจากมีคำที่พ้องรูปกัน ซึ่งในความเป็นจริงวิชาที่ศึกษาเกี่ยวกับพยาธิคือวิชาปรสิตวิทยา (Parasitology)

ส่วนผู้ที่มีอาชีพทางด้านพยาธิวิทยาเรียกว่าพยาธิแพทย์

## แหล่งข้อมูลอื่น
# ชีววิทยาระบบ

ตัวอย่างการวิจัยชีววิทยาระบบ
**ชีววิทยาระบบ** (อังกฤษ: *Systems biology*) เป็นการศึกษาชีววิทยาที่เน้นความสัมพันธ์ระหว่างส่วนประกอบแยกย่อยของสิ่งมีชีวิตในภาพรวม (แทนการศึกษาส่วนประกอบย่อยๆ ทีละส่วน) แนวคิดทางชีววิทยาระบบคล้ายคลึงกับวิชาสรีรวิทยาในแง่ของการศึกษากลไกภายใต้ปรากฏการณ์ทางชีววิทยาผสมผสานกับเทคโนโลยีหลังยุคจีโนมที่ช่วยให้นักชีววิทยาศึกษาส่วนประกอบย่อย ๆ หลาย ๆ ส่วนได้พร้อมๆกัน

## สาขาวิชาที่เกี่ยวข้อง

* ทฤษฎีระบบควบคุม
* คณิตศาสตร์
# วิทยาไวรัส

**ไวรัสวิทยา** (อังกฤษ: *Virology*) เป็นการศึกษาทางชีววิทยาเกี่ยวกับไวรัส ในด้านของโครงสร้าง การจัดจำแนกหมวดหมู่ พยาธิสภาพ กลไกการก่อโรคในสิ่งมีชีวิต การตรวจวินิจฉัยทางห้องปฏิบัติการ การเพิ่มจำนวน การตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันเมื่อเกิดการติดเชื้อ วัคซีน การแพร่กระจาย การควบคุม และความสัมพันธ์ระหว่างไวรัสกับสิ่งมีชีวิตอื่น ไวรัสวิทยาเป็นสาขาย่อยของจุลชีววิทยา นักวิทยาศาสตร์ที่ศึกษาไวรัส เรียกว่า นักไวรัสวิทยา

### การจัดจำแนกไวรัส

ไวรัสสามารถจัดจำแนกได้ตามคุณสมบัติต่าง ๆ

1. ลักษณะของโฮสต์หรือเจ้าบ้าน เช่น ไวรัสในสัตว์ รวมถึงมนุษย์ (Animal viruses), ไวรัสในพืช (Plant viruses), ไวรัสในรา (Fungal viruses), ไวรัสในแบคทีเรีย (Bacterial viruses มีชื่อเรียกอีกชื่อว่า Bacteriophage)
2. โครงสร้างสัณฐานวิทยา รูปร่างและรูปทรง เช่น Helical symmetry, Icosahedral symmetry, Complex structure
3. ลักษณะกรดนิวคลีอิคและสารพันธุกรรม เช่น DNA viruses และ RNA viruses

## อ้างอิง
# จีโนมมนุษย์

**จีโนมของมนุษย์**คือชุดของข้อมูลทางพันธุกรรมทั้งหมดของมนุษย์ ข้อมูลนี้อยู่ในลำดับดีเอ็นเอ(DNA) ซึ่งกระจายอยู่บนโครโมโซม 23 คู่ในนิวเคลียสของเซลล์แต่ละเซลล์ รวมทั้งในโมเลกุล DNA อีกส่วนหนึ่งที่อยู่ในไมโตคอนเดรีย ข้อมูลในจีโนมของมนุษย์มีทั้ง DNA ส่วนที่จะถูกถอดรหัสเป็นโปรตีน (coding DNA) และส่วนที่จะไม่ถูกถอดรหัสเป็นโปรตีน (noncoding DNA) ครึ่งหนึ่งหรือส่วนที่เป็นแฮพลอยด์ของจีโนมมนุษย์ (พบในเซลล์ไข่หรือเซลล์อสุจิ) มีจำนวนสามพันล้านคู่เบส ในขณะที่จีโนมทั้งหมดหรือดิพลอยด์ของจีโนม (พบในเซลล์โซมาติกทั่วไป) มีจำนวนคู่เบสดีเอ็นเอเป็น 2 เท่า
# ไซเอินซ์

ปกของวารสาร"ไซเอินซ์"ฉบับแรกในปี 1880
ไซเอินซ์ (อังกฤษ: *Science*) เป็นวารสารวิชาการของสมาคมอเมริกันเพื่อความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ (AAAS) จัดว่าเป็นวารสารวิชาการระดับชั้นนำระดับโลกทางด้านวิทยาศาสตร์ มีการทบทวนงานวิจัย (peer review) ก่อนที่จะได้รับการตีพิมพ์ วารสารไซเอินซ์นี้เริ่มเผยแพร่บทความครั้งแรกในปี ค.ศ. 1880 และปัจจุบันเผยแพร่บทความออกมาเป็นประจำทุกสัปดาห์โดยมีผู้ติดตามกว่า 130,000 สำนัก หรือประมาณได้ว่ามีผู้ติดตามเป็นประจำราว 570,400 คน

จุดประสงค์หลักของวารสารวิชาการนี้คือการเผยแพร่งานวิจัยที่มีความคิดริเริ่ม รวมถึงบททบทวนงานวิจัย แต่วารสารนี้ยังได้เผยแพร่เนื้อข่าวที่เกี่ยวข้องกับวงการวิทยาศาสตร์ รวมถึงนโยบายทางด้านวิทยาศาสตร์ และเรื่องราวที่มีผลกระทบกับวงการวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอีกด้วย วารสารวิชาการไซเอินซ์นี้เผยแพร่บทความในหลากหลายสาขาเช่นเดียวกับวารสารเนเจอร์ ไม่ได้เจาะจงเฉพาะสาขาใดสาขาหนึ่งเท่านั้น โดยในปี ค.ศ. 2014 นั้น มีปัจจัยผลกระทบอยู่ที่ 33.611

การแข่งขันเพื่อตีพิมพ์ในวารสารไซเอินซ์นี้ถือว่าเข้มข้นมาก บทความที่จะได้รับการตีพิมพ์จะต้องเป็นบทความที่ได้รับความสนใจสูงและสามารถนำไปต่อยอดเพื่อความก้าวหน้าของงานวิจัยทางด้านวิทยาศาสตร์ได้จริง ทำให้มีบทความที่บรรณาธิการยอมรับให้ตีพิมพ์ในวารสารเพียงแค่ร้อยละ 10 เท่านั้นของบทความที่ส่งเข้ามาทั้งหมด

สำนักงานใหญ่ของวารสารไซเอินซ์อยู่ที่นครวอชิงตัน ดี.ซี. สหรัฐอเมริกา โดยมีสำนักงานสาขาอยู่ที่เมืองเคมบริดจ์ ประเทศอังกฤษ
# ปริภูมิ

**ปริภูมิ** (อังกฤษ: *space*) คือส่วนที่ไร้ขอบเขต เป็นปริมาณสามมิติในวัตถุและเหตุการณ์ และมีตำแหน่งสัมพัทธ์และทิศทาง ปริภูมิในทางฟิสิกส์มักจะถูกพิจารณาในรูปแบบของสามมิติเชิงเส้น และนักฟิสิกส์ในปัจจุบันก็มักจะพิจารณาพร้อมกับเวลาในฐานะส่วนหนึ่งของสี่มิติต่อเนื่องหรือที่เรียกว่า ปริภูมิ-เวลา

ปริภูมิในเชิงคณิตศาสตร์ที่มีจำนวนมิติและโครงสร้างที่ต่างกันสามารถตรวจสอบได้ แนวคิดของปริภูมิถูกพิจารณาว่าเป็นพื้นฐานที่สำคัญเพื่อการทำความเข้าใจในจักรวาล ถึงแม้ว่าปริภูมิจะเป็นที่ถกเถียงกันในหมู่นักปรัชญาถึงความมีตัวตนของปริภูมิ ความสัมพันธ์ของการมีตัวตนหรือความเป็นส่วนหนึ่งของกรอบความคิด

## อ้างอิง
# ซิลิเอต

**ซิลิเอต** (อังกฤษ: *Ciliate*) เป็นโพรทิสต์ที่ใช้ซิเลียในการเคลื่อนที่อาศัยอยู่ในสภาพแวดล้อมที่มีน้ำหรือมีความชื้นสูง โพรทิสต์กลุ่มนี้มีความหลากหลายทางสปีชีส์มากที่สุด ตัวอย่างสัตว์ในกลุ่มนี้เช่น พารามีเซียม, วอร์ติเซลลา เป็นต้น
# ผลเปลือกแข็งเมล็ดเดียว

**ผลเปลือกแข็งเมล็ดเดียว** คือ ผลไม้ที่มีเปลือกแข็งห่อหุ้มเนื้อเยื่อ (เนื้อผลไม้) และเมล็ดพันธุ์ไว้ภายใน โดยเมื่อแบ่งตามชนิดของผลไม้ตามเปลือกและการแตกของผลแล้วได้ 2 ประเภท คือ ผลแห้งและผลไม่แตก เช่น มะพร้าว ทุเรียน เป็นต้น และอีกประเภทหนึ่ง คือ ผลสดที่มีเปลือกหนาและเหนียว เช่น แตงโม แคนตาลูป

## ประเภทผลแห้งและผลไม่แตก

ผลไม้ที่มีเปลือกหนาประเภทผลแห้งและผลไม่แตก เมื่อผลเจริญเต็มที่แล้วความชื้นจะลดลงร้อยละ 10-15 ผลจึงมีความแข็ง และเปลือกจะยังติดอยู่กับผล เมล็ดจึงสามารถแพร่กระจายไปพร้อมกับผลได้ เช่น มะพร้าว มะขวิด ทุเรียน ขนุน เป็นต้น

## ประเภทผลสดที่มีเปลือกหนาและเหนียว

ผลไม้ที่มีเปลือกหนาประเภทผลสดที่มีเปลือกหนาและเหนียว เมื่อผลเจริญเต็มที่แล้วจะมีความชื้นร้อยละ 80-90 เปลือกจึงมีความนิ่ม แต่เนื่องจากเปลือกค่อนข้างหนา และเหนียว เมื่อสัมผัสจึงรู้สึกว่าแข็ง เช่น แคนตาลูป แตงโม เป็นต้น

## อ้างอิง
# สวนสัตว์

แพนด้ายักษ์ในสวนสัตว์เชียงใหม่
**สวนสัตว์** (อังกฤษ: *Zoo, Zoological park*) คือ สถานที่จัดแสดงสัตว์ป่านอกถิ่นอาศัย โดยมีวัตถุประสงค์ในการรวบรวมสัตว์นานาชนิดไว้เพื่อประโยชน์ในการศึกษา และอำนวยบริการแก่ประชาชน รวมทั้งสองเสริมและจัดให้มีการบำรุงและผสมพันธุ์สัตว์ต่าง ๆ ไว้เพื่อมิให้สูญพันธุ์ โดยมีหน้าที่สำคัญคือ การอนุรักษ์ การวิจัย การให้การศึกษา การเป็นสถานที่สำหรับการพักผ่อนหย่อนใจแก่ประชาชน โดยมุ่งหวังให้ผู้เที่ยวชมเข้ามาเรียนรู้ชีวิตของสัตว์ป่าทุกชนิด ไม่ว่าจะเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม สัตว์ปีก สัตว์เลื้อยคลาน สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก และสัตว์น้ำ โดยเน้นให้เห็นสภาพความเป็นอยู่ตามถิ่นกำเนิด (Zoogeographic Theme) ตามสภาพแวดล้อมของกลุ่มสัตว์ (Ecological Theme) ตามพฤติกรรม (Behavioral Theme)

## พัฒนาการของสวนสัตว์

ในอดีตสวนสัตว์จะเป็นส่วนหนึ่งของสวนของคหบดีหรือคนชั้นสูง ในการสะสมหรือรวบรวมสัตว์ที่หายากเพื่ออวดโชว์กันในแวดวงสังคมชั้นสูง ในยุโรปสวนสัตว์มักเป็นส่วนหนึ่งของพระราชอุทยานและตั้งอยู่ในเขตพระราชวัง เช่น พระราชวังเชินบรุนน์ ในออสเตรีย เดิมสวนสัตว์ในยุคแรกๆนี้ เป็นเพียงกรงหรือคอกกักขังสัตว์ ต่อมามีการรวมเข้ากับสวนหรืออุทยาน มีการปลูกต้นไม้ น้ำพุประดับตกแต่ง

จนปัจจุบันในหลาย ๆ ประเทศได้ปรับปรุงสวนสัตว์ที่มีอยู่เดิมให้มีสภาพแวดล้อมเหมาะกับสัตว์มากขึ้น ได้แก่ การสร้างคูน้ำ หรือรั้วที่กลมกลืนกับธรรมชาติ และเปิดให้ดูเป็นแหล่งศึกษาหาความรู้ เช่นเดียวกับพิพิธภัณฑ์ นอกจากนี้ยังพัฒนาจนเป็นธุรกิจของสวนสัตว์ ในภาคเอกชนอาจจัดสร้างสวนสัตว์ที่มีการผสมผสานสวนสนุกหรือสวนที่มีการจัดแสดงอื่น ๆ เข้าด้วยกัน หรือแบ่งเป็นประเภทย่อย ๆ ของสวนสัตว์ออกไป เช่น พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ สวนสัตว์กลางคืน สวนนก เป็นต้น

## ดูเพิ่ม

* รายชื่อสวนสัตว์

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
# สน

| พิโนฟิตา ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่:  |
| --- |
|  |
| Conifer forests, though comprising few species, cover vast areas, as in this forest in the Cascade Range of western North America. |
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ |
| อาณาจักร: | Plantae |
| (unranked): | Spermatophyta |
| (unranked): | Gymnospermae |
| หมวด: | **Pinophyta** |
| ชั้น: | **Pinopsida** |
| Orders and families |
|
Cordaitales †
Pinales
  Pinaceae
  Araucariaceae
  Podocarpaceae
  Sciadopityaceae
  Cupressaceae
  Cephalotaxaceae
  Taxaceae
Vojnovskyales †
Voltziales † |
| ชื่อพ้อง |
| * Coniferophyta
* Coniferae
 |

**สน** (conifer) คือกลุ่มของพืชในหมวด **พิโนฟิตา** (อังกฤษ: *Pinophyta*) ประกอบไปด้วย cedars, Douglas firs, cypresses, firs, junipers, kauri, larches, สนเขา, hemlocks, redwoods, spruces และyews ในปี ค.ศ.1998 กลุ่มสนมี 8 กลุ่ม 68 จำพวก และกว่า 600 สายพันธุ์

## การตั้งชื่อ

*Conifer* เป็นภาษาละติน เป็นคำประสมระหว่าง *conus* (โคน)และ *ferre* (ให้มี),หมายความว่า"สิ่งที่แผ่โคน".

ตารางพันธุ์ของสน จากการวิเคราะห์ในแบบอณูชีววิทยา

ต้น *Pinus sylvestris*
## อ้างอิง

Seed sex ratio in dioecious plants depends on relative dispersal of pollen and seeds: an example using a chessboard simulation model - T. DE JONG 2002
# ไมโทซิส

การแบ่งเซลล์แบบไมโทซิส
**ไมโทซิส** (อังกฤษ: *Mitosis*) เป็นการแบ่งเซลล์แบบแบ่งตัวโดยตรง คือ นิวเคลียสค่อย ๆ ยาวออกและเกิดคอดลงแล้วแบ่งไซโทพลาสซึมเป็น 2 ส่วนกลายเป็น 2 เซลล์ โดยทั้ง 2 เซลล์ต่างมีคุณสมบัติเหมือนเซลล์เดิม จำนวนโครโมโซม หลังการแบ่งจะเท่าเดิม (2n) เพราะไม่มีการแยกคู่ ของโฮโมโลกัสโครโมโซม การแบ่งเซลล์แบบนี้จะพบมากในสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว

## ระยะของไมโทซิส

* ระยะอินเตอร์เฟส (interphase) เป็นระยะที่กิจกรรมต่าง ๆ ของเซลล์เกิดขึ้นสูง มีการสร้างส่วนประกอบต่างๆของเซลล์เพื่อเตรียมพร้อมสำหรับการแบ่งตัว ใช้เวลา 90% ของชีวิตเซลล์ นั่นคือครอบคลุมตั้งแต่ระยะ G1 S (มีการเพิ่มจำนวนโครมาทิดในระยะนี้) และ G2 (เป็นระยะที่เซลล์มีการสังเคราะห์สารต่างๆเพื่อเตรียมเข้าสู่กระบวนการแบ่งนิวเคลียส)
* ระยะโพรเฟส (prophase) ระยะนี้ในนิวเคลียส สารพันธุกรรมจะพันกันแน่นเข้าจนเริ่มเห็นเป็นรูปโครโมโซม เซนตริโอลเคลื่อนที่ไปยังแต่ละขั้วของเซลล์ เมื่อถึงช่วงสุดท้ายของระยะนี้ที่บางครั้งเรียกว่าโพรเมตาเฟส (prometaphase) จะมีการสร้างเส้นใยสปินเดิล (spindle fiber) ไปจับยังบริเวณไคนีโตคอร์ (kinetochore) ของโครโมโซม เยื่อหุ้มนิวเคลียสสลายไป
* ระยะเมตาเฟส (metaphase) เส้นใยไมโตติก สปินเดิลสร้างเสร็จสมบูรณ์ โครโมโซมเรียงตัวตรงกลางเซลล์
* ระยะอะนาเฟส (anaphase) ซิสเตอร์ โครมาติด (sister chromatid) ของโครโมโซมแต่ละอันถูกดึงแยกจากกันไปยังขั้วของเซลล์ การดึงนี้ใช้พลังงาน ATP ระยะนี้สิ้นสุดเมื่อโครโมโซมทั้งหมดไปถึงขั้วของเซลล์
* ระยะเทโลเฟส (telophase) และการแบ่งไซโทพลาสซึม (cytoplasm) เป็นระยะที่ตรงข้ามกับโพรเฟส คือโครโมโซมคลายตัวเป็นเส้นใยโครมาตินเหมือนเดิม มีการสร้างเยื่อหุ้มนิวเคลียสขึ้นอีกครั้ง จากนั้นจึงตามมาด้วยการแบ่งไซโตพลาสซึม ถ้าเป็นในเซลล์พืช จะมีการสร้างผนังเซลล์ขึ้นใหม่ตรงกลางเซลล์ เมื่อผนังเซลล์ใหม่ชนกับผนังเซลล์เดิมจะได้เซลล์ลูก 2 เซลล์

## การแบ่งเซลล์แบบไมโทซิส (โดยละเอียด)

เซลล์ของมนุษย์โดยทั่วไป ใช้เวลาที่จะแบ่งเซลล์ครบหนึ่งรอบประมาณ 24 ชั่วโมง ไมโทซิสเป็นเพียงส่วนหนึ่งของวัฏจักร์เซลล์ซึ่งกินเวลาน้อยกว่า 1 ชั่วโมงเท่านั้น
วัฏจักร์เซลล์ [cell cycle] ประกอบด้วย 2 ระยะใหญ่ ๆ ได้แก่ **ระยะอินเตอร์เฟส** (interphase) และ**ระยะไมโทซิส** (Mitosis phase, M phase)

1.**ระยะอินเตอร์เฟส**(interphase) เป็นระยะที่เซลล์เจริญเติบโต และคัดลอกโครโมโซม กินระยะเวลาถึง 90% ของวัฏจักรเซลล์ อาจเรียกระยะนี้ว่าเป็นระยะเตรียมพร้อม

สามารถแบ่งออกเป็น3 ระยะย่อย ๆ (subphase) ได้แก่

* ระยะ G1 (**G1 phase**): เซลล์เจริญเติบโต โดยมีการสร้างโปรตีน และส่วนประกอบต่าง ๆ ของเซลล์ organelle เช่น ไมโทคอนเดรีย และเอ็นโดพลาสมิค เร็คติคูลัม
* ระยะ S (**S phase**): เซลล์เจริญเติบโตมากขึ้น; S ย่อมาจาก synthesis นั่นคือการเพิ่มจำนวนโครโมโซม มีการสังเคราะห์ดีเอ็นเอ ซึ่งจะเกิดในระยะ S เท่านั้น ระยะนี้ใช้เวลาประมาณ 10-12 ชั่วโมงหรือเกือบครึ่งหนึ่งของเวลาที่ใช้ทั้งหมดของวัฏจักร์เซลล์
* ระยะ G2 (**G2 phase**): เซลล์เจริญเติบโตพอ พร้อมสำหรับการแบ่งเซลล์

2.**ระยะไมโทติค** ( Mitotic phase, M phase) เป็นระยะที่เซลล์แบ่งตัว สามารถแบ่งย่อยออกเป็น ไมโทซิส (Mitosis) และ การแบ่งไซโตพลาสซึม (cytokenesis)

* ไมโทซิส (**Mitosis**): ระยะนี้ถูกแบ่งออกเป็น 5 ขั้น ได้แก่
	+ ระยะโพรเฟส (prophase)
	+ ระยะโปรเมตาเฟส (prometaphase)
	+ ระยะเมตาเฟส (metaphase)
	+ ระยะอะนาเฟส (anaphase)
	+ ระยะเทโลเฟส (telophase)
* การแบ่งไซโทพลาสซึม (**cytokenesis**)

## ดูเพิ่ม

* ไมโอซิส
# วงศ์กะเพรา

| วงศ์กะเพรา |
| --- |
|  |
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ |
| อาณาจักร: | พืช (Plantae) |
| หมวด: | พืชดอก (Magnoliophyta) |
| ชั้น: | พืชใบเลี้ยงคู่ (Magnoliopsida) |
| อันดับ: | กะเพรา (Lamiales) |
| วงศ์: | **วงศ์กะเพรา (Lamiaceae)**  Lindley |

**วงศ์กะเพรา** หรือ **วงศ์มินต์** (อังกฤษ:Lamiaceae เดิมคือ Labiatae) เป็นชื่อของวงศ์พรรณไม้ของพืชดอกในอันดับแลเมียลิส ที่มีลักษณะเด่นคือ เป็นไม้พุ่มหรือไม้เถา ลำต้นเหลี่ยม ดอกออกเป็นช่อยกสูงคล้ายฉัตร หรือบ้างก็ไม่ยกสูงมาก เป็นวงศ์ของ กะเพรา โหระพา แมงลัก สะระแหน่ ยี่หร่า ลาเวนเดอร์ โรสแมรี บลูซัลเวีย ซัลเวียฮัมมิ่งเบิร์ดแดง ออริกาโน

เดิมวงศ์มินต์ (Labiatae) หมายความรวมถึงพืชจำพวก สัก ผกากรอง มังกรคาบแก้ว ตรีชะวา พัดโบก และพืชอื่นๆในวงศ์สัก (Verbenaceae) ด้วย แต่ภายหลังมีการแยกเอาพืชกลุ่มนี้ไปตั้งวงศ์ใหม่เป็นวงศ์สัก
# ซาโปนิน

โครงสร้างทางเคมีของโซลานีน
**ซาโปนิน** (อังกฤษ: *saponin*) เป็นสารกลุ่มไกลโคไซด์ที่มีสมบัติเป็นแอมฟิฟิล (amphiphile) สามารถละลายได้ทั้งในน้ำและไขมัน จะเกิดเป็นฟองเมื่อนำมาผสมกับสารละลายในน้ำ สารกลุ่มซาโปนินมักมีโครงสร้างเป็นไกลโคไซด์ชนิดไฮโดรฟิลิก (ละลายน้ำ) จับกับสารอนุพันธ์ไตรเทอร์พีนชนิดไลโพฟิลิก (ละลายในไขมัน)

## แหล่งที่พบ

คำว่า "ซาโปนิน" มาจากชื่อสกุล *Saponaria* ซึ่งในอดีตใช้รากทำเป็นสบู่ และยังพบในพืชวงศ์เงาะ (Sapindaceae), วงศ์ก่วม (Aceraceae) และวงศ์ Hippocastanaceae นอกจากนี้ยังพบได้ทั่วไปในพืชหลายชนิด เช่น ถั่วเหลือง, ถั่วเขียว, ถั่วปากอ้า, ชะเอมเทศ, ผักโขม, มันมือเสือ, หน่อไม้ฝรั่ง, ชาและแอลแฟลฟา ซาโปนินสามารถพบได้ในรูปอื่น เช่น ไจพีโนไซด์ (gypenosides) ในเจี๋ยวกู่หลานและจินเซนโนไซด์ (ginsenosides) ในโสม แต่เดิมเชื่อว่าซาโปนินพบได้เฉพาะในพืช แต่ภายหลังมีการพบในสัตว์ทะเลด้วย

## คุณสมบัติทางชีวภาพ

ซาโปนินเป็นสารต้านจุลินทรีย์, สารต้านอนุมูลอิสระและยับยั้งการดูดซึมคอเลสเตอรอลในลำไส้เล็ก หรือช่วยการดูดซึมกรดน้ำดี แต่มีความเป็นพิษของต่อแมลง หนอน หอยทากและปลา หากเข้าสู่ร่างกายมนุษย์จะทำให้เกิดการแตกตัวของเม็ดเลือดแดง ขณะปล่อยฮีโมโกลบินออกมา

## บทบาทในพืชและสัตว์

ซาโปนินอาจเป็นสารยับยั้งการกินในศัตรูพืช ซาโปนินในพืช เช่น ข้าวโอ๊ตและปวยเล้ง ช่วยเพิ่มการดูดซึมและการย่อยอาหารของสัตว์ อย่างไรก็ตาม มีข้อมูลว่าซาโปนินเป็นพิษต่อสัตว์เลือดเย็นและแมลงในระดับความเข้มข้นจำเพาะ

## พฤกษศาสตร์พื้นบ้าน

มีการใช้สารซาโปนินในการจับสัตว์น้ำมาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ ตัวอย่างเช่น ชนเผ่ากอนด์ (Gond) ในอนุทวีปอินเดียที่ใช้สารซาโปนินในการเบื่อปลา และชนพื้นเมืองในแคลิฟอร์เนียที่ใช้หัวของพืชสกุล *Chlorogalum* หรือรากของพืชสกุล *Yucca* มาผสมกับน้ำจนเกิดเป็นฟองแล้วเทลงในแหล่งน้ำเพื่อเบื่อปลา ถึงแม้ในบางพื้นที่จะออกกฎหมายห้าม แต่ในปัจจุบันชนพื้นเมืองในกายอานายังคงใช้วิธีนี้อยู่

## การใช้ประโยชน์

เนื่องจากซาโปนินคุณสมบัติการลดแรงตึงผิวที่ไม่มีประจุ จึงนิยมใช้เป็นอิมัลซิไฟเออร์ สารซักฟอกและสารก่อฟอง นอกจากนี้ยังใช้เป็นสารกระตุ้นการเจริญเติบโตของพืชและฟื้นฟูสภาพดิน

ซาโปนินยังใช้ในอุตสาหกรรม เช่น เป็นสารต้านเชื้อราและยีสต์ ในสหรัฐอเมริกาใช้ซาโปนินเป็นสารก่อฟองในเครื่องดื่มคาร์บอเนต (น้ำอัดลม) ในญี่ปุ่นใช้ซาโปนินเป็นอิมัลซิไฟเออร์ในการเตรียมเครื่องดื่มที่ไม่ผสมแอลกอฮอล์และผักดอง ประเทศในสหภาพยุโรปใช้สารสกัดซาโปนินเป็นสารก่อฟองในสารละลายที่มีน้ำและเป็นสารแต่งกลิ่นในเครื่องดื่มไร้แอลกอฮอล์

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* "Saponin - MSDS". *Science Lab*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-04-04. สืบค้นเมื่อ 2016-10-22.
* "Saponins - College of Agriculture and Life Sciences". *Cornell University*.