Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# กำเนิดชีวิตจากสิ่งไร้ชีวิต

**กำเนิดชีวิตจากสิ่งไร้ชีวิต** (อังกฤษ: *Abiogenesis*) เป็นสมมติฐานเกี่ยวกับกระบวนการทางธรรมชาติเกี่ยวกับการกำเนิดของสิ่งมีชีวิตจากสิ่งไม่มีชีวิตบนโลก เช่น ปลาเกิดจากดินโคลนในแม่น้ำลำคลอง โดยสมมติฐานนี้ตั้งแต่สมัยอริสโตเติล ซึ่งฟรานเซสโก เรดิ และหลุยส์ ปาสเตอร์ ได้พิสูจน์ว่าสิ่งมีชีวิตไม่สามารถเกิดจากสิ่งไม่มีชีวิต สมมติฐานจึงไม่เป็นที่ยอมรับ

## ประวัติ

ภาพอธิบาลและจำลองการทดลองของสแตนลีย์ มิลเลอร์และ แฮโรลด์ ยูเรย์ หรือการทดลองมิลเลอร์-ยูเรย์ หรือ การทดลองมิลเลอร์ คือการสังเคราะห์โมเลกุลอินทรีย์ขนาดเล็กในส่วนผสมของก๊าซเดี่ยวซึ่งมีการไล่ระดับความร้อนโดยการให้ความร้อน (ขวา) และการทำให้เย็นลง (ซ้าย) ของส่วนผสมในเวลาเดียวกัน โดยมีการคายประจุไฟฟ้าออกมา
สมมติฐานกำเนิดชีวิตจากสิ่งไร้ชีวิตมีจุดเริ่มต้นจากสมมติฐานของนักปราชญ์หลายคน ได้แก่ ธาเลส, เซโนเฟน, อนาซากอรัส และอริสโตเติล ได้อธิบายไว้ว่าในทำนองเดียวกันว่า "ชีวิตเกิดจากสารอนินทรีย์" โดยเฉพาะอริสโตเติลที่ได้สั่งสอนและตีพิมพ์ในหนังสือ "On the Original of Animals" แต่สมมติฐานกลับถูกทิ้งไว้นาน จนในปี ค.ศ. 1955 บลูม ให้สมมติฐานกำเนิดชีวิตจากสิ่งไร้ชีวิตว่า "ชีวิตเริ่มแรกอาจเกิดขึ้นเองได้ แต่ปรากฏการณ์เช่นนี้จะเกิดขึ้นช่วงระยะสั้นมากเมื่อประมาณไม่น้อยกว่า 3 พันล้านปีมาแล้ว เนื่องจากในช่วงนั้นมีสภาวะที่อำนวยให้เกิดชีวิตจากสิ่งไม่มีชีวิตได้ เมือชีวิตเริ่มแรกเกิดขึ้นแล้วสภาพที่เหมาะสมที่จะอำนวยให้เกิดชีวิตนั้นเปลี่ยนไปไม่มีอีกต่อไป ชีวิตต่อ ๆ มาจึงเกิดมาจากวิวัฒนาการสืบทอดต่อกันมา ซึ่งไปสอดคล้องกับในปัจจุบันเป็นผลผลิตของชีวิตในอดีตโดยผ่านการคัดเลือกโดยธรรมชาติ"

### การทดลอง

ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 20 เริ่มมีการทดลองสมมติฐานนี้โดย ในปี ค.ศ. 1953 สแตนลีย์ มิลเลอร์ ได้ทำการทดลองเพื่อพิสูจน์แนวคิดของเอ ไอ โอพารินซึ่งมีข้อเสนอว่า "สิ่งมีชีวิตไม่สามารถเกิดขึ้นได้เองในช่วงเวลาสั้นๆ เพียงขั้นตอนเดียว แต่ต้องใช้เวลานานมากโดยกระบวนการวิวัฒนาการทางเคมีอย่างช้า ๆ เป็นการสังเคราะห์สารอินทรีย์จากโมเลกุลง่าย ๆ เป็นโมเลกุลที่ซับซ้อน" โดยมิลเลอร์นำขวดแก้วสองใบ ใบหนึ่งใส่น้ำเล็กน้อยเปรียบเสมือนมหาสมุทรในยุคดึกดำบรรพ์ อีกใบผสมแก๊สมีเทน แอมโมเนีย ไฮโดรเจนซัลไฟด์ จำลองบรรยากาศโลกยุคดึกดำบรรพ์ นำสายยางเชื่อมต่อทั้งสองขวด แล้วใช้ไฟฟ้าเร่งปฏิกิริยา สิ่งที่ได้คือสารอินทรีย์ ต่อมาในปี ค.ศ. 1957 ซิดนีย์ ดับเบิลยู ฟอกซ์ ทำการทดลองโดยเอากรดอมิโน (สารอินทรีย์) มาทำปฏิกิริยาเคมีรวมกัน ปรากฏว่า ได้สารตัวใหม่มีสภาพคล้ายโปรตีนในสัตว์ และในปี ค.ศ. 1961 เมลวิน คาลวิน ทำการทดลองคล้ายการทดลองของสแตนลีย์ มิลเลอร์ แต่ใช้รังสีแกมมาผ่านเข้าไปแทนกระแสไฟฟ้า ผลที่ได้เกิดสารประกอบทางเคมีหลายชนิดที่พบในสิ่งมีชีวิตปัจจุบันนอกจากนั้นยังได้สารประกอบที่ทำหน้าที่สะสมพลังงานในสิ่งมีชีวิตอีกด้วย คาลวินจึงสรุปความเห็นว่า "สารอินทรีย์และสิ่งมีชีวิต อาจเกิดจากสารอนินทรีย์ได้ ถ้ามีพลังงานและสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสม"

## อ้างอิง

* ต้นกำเนิดชีวิต—ห้าคำถามที่น่าคิด
* (ในภาษาอังกฤษ) Zlobin, A.E. (2013). Tunguska similar impacts and origin of life. *Modern scientific researches and innovations*. No.12
# แคลดิสติกส์

**แคลดิสติกส์**
(อังกฤษ: *Cladistics* จากคำกรีก κλάδος, *klados*, แปลว่า สาขา)
เป็นวิธีการจัดหมวดหมู่ทางชีวภาพ ที่จัดสิ่งมีชีวิตตามลักษณะที่มีร่วมกันซึ่งสามารถสาวไปยังบรรพบุรุษร่วมกันล่าสุด (most recent common ancestor) โดยที่บรรพบุรุษก่อนหน้านั้นไม่มี
ดังนั้น สมาชิกของกลุ่มจึงสมมุติว่ามีประวัติร่วมกันและมองว่าเป็นญาติที่ใกล้ชิด

เทคนิคและการตั้งชื่อของแคลดิสติกส์ยังได้ประยุต์ใช้ในศาสตร์อื่น ๆ อีกด้วย เช่น วิวัฒนาการของวัฒนธรรมมนุษย์

|  |
| --- |
| แผนภาพวิวัฒนาการชาติพันธุ์แบบแคลดิสติกส์ (cladogram) ของเต่า กิ้งก่า จระเข้ และนก |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Diapsid   ♦ |

|  |  |
| --- | --- |
| Lepidosauria   |
กิ้งก่า |
|  |
| Archosauromorpha▼ |

|  |  |
| --- | --- |
| Testudines   |
เต่า |
|  |
| อาร์โคซอร์   |

|  |  |
| --- | --- |
| Crocodylomorpha   |
จระเข้ |
|  |
| ไดโนเสาร์ |
นก |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |

## เชิงอรรถและอ้างอิง
# วิวัฒนาการชาติพันธุ์

ในชีววิทยา **วิวัฒนาการชาติพันธุ์**
(อังกฤษ: *phylogenetics* /ˌfaɪloʊdʒəˈnɛtɪks, -lə-/
จากคำกรีก φυλή, φῦλον - *phylon*, *phylon* = เผ่า, สกุล, เชื้อชาติ + γενετικός - *genetikós* = จุดเริ่มต้น, ที่มา, กำเนิด)
เป็นการศึกษาประวัติและความสัมพันธ์ทางวิวัฒนาการระหว่างหน่วยหรือกลุ่มสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ
(เช่น สปีชีส์ กลุ่มประชากร เป็นต้น)
ความสัมพันธ์จะค้นพบผ่านการอนุมาน/การวิเคราะห์ทางวิวัฒนาการชาติพันธุ์ ซึ่งตรวจสอบลักษณะที่สืบทอดได้ เช่น ลำดับดีเอ็นเอหรือสัณฐาน ด้วยแบบจำลองทางวิวัฒนาการของลักษณะเหล่านี้
ผลการวิเคราะห์เรียกว่า phylogeny หรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า ต้นไม้วิวัฒนาการชาติพันธุ์ (phylogenetic tree) ซึ่งเป็นผังแสดงสมมติฐานถึงประวัติและความสัมพันธ์ทางวิวัฒนาการของกลุ่มสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ
ปลายของต้นไม้อาจเป็นสิ่งมีชีวิตที่ยังมีอยู่หรือเป็นซากดึกดำบรรพ์ โดยเป็น "ที่สุด" หรือ "สภาพปัจจุบัน" ในสายพันธุ์
การวิเคราะห์โดยวิวัฒนาการชาติพันธุ์ได้กลายเป็นหลักในการเข้าใจความหลากหลายทางชีวภาพ วิวัฒนาการ ระบบนิเวศ และจีโนม

## เชิงอรรถและอ้างอิง
# การคัดเลือกพันธุ์

This Chihuahua mix and Great Dane shows the wide range of dog breed sizes created using selective breeding.
**การคัดเลือกพันธุ์** หรือ **การคัดเลือกโดยมนุษย์** คือกระบวนการที่มนุษย์ผสมพันธุ์สัตว์และพืชเพื่อให้ได้ลักษณะที่ต้องการ ส่วนใหญ่เป็นสัตว์เลี้ยง และมักทำโดยผู้เชี่ยวชาญด้านการผสมพันธุ์สัตว์

ชาร์ลส์ ดาร์วิน กล่าวไว้ใน *Origin of Species* ว่าการคัดเลือกพันธุ์สามารถทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงได้จริงเมื่อเวลาผ่านไป เป็นข้อมูลสนับสนุนให้ดาร์วินเสนอทฤษฎีการคัดเลือกโดยธรรมชาติขึ้นมาได้

การคัดเลือกพันธุ์อาจเกิดขึ้นโดยไม่ได้ตั้งใจได้ เช่น จากการเพาะปลูก ซึ่งอาจให้ผลผลิตบางสายพันธุ์อยู่รอดได้มากกว่าโดยบังเอิญ เช่น ขนาดเมล็ดข้าวอาจถูกคัดเลือกโดยไม่ตั้งใจจากขนาดร่องดินที่เกิดจากการไถนา เป็นต้น
# บรรพชีวินวิทยา

นักบรรพชีวินวิทยา
**บรรพชีวินวิทยา** (อังกฤษ: *Paleontology*) คือ วิชาที่ศึกษาลักษณะรูปร่าง ลักษณะความเป็นอยู่ และประวัติการวิวัฒนการของสิ่งมีชีวิต ได้แก่สัตว์และพืชในธรณีกาล โดยอาศัยข้อมูลหรือร่องรอยต่างๆ ของสัตว์และพืชนั้นๆที่ถูกเก็บบันทึกและรักษาไว้ในชั้นหิน จัดเป็นแขนงหนึ่งของวิชาธรณีวิทยา ที่อาศัยความรู้ทางชีววิทยาปัจจุบันไปเปรียบเทียบกับหลักฐานที่ได้สภาพซากดึกดำบรรพ์ เพื่อให้เข้าใจสภาพแวดล้อมในอดีตในช่วงที่สิ่งมีชีวิตเหล่านี้อาศัยอยู่ ผู้ที่ศึกษาเกี่ยวกับซากดึกดำบรรพ์ เรียกว่า นักบรรพชีวินวิทยา

## ดูเพิ่ม

* บรรพชีวินวิทยาในประเทศไทย

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Smithsonian's Paleobiology website: a good introduction
* University of California Museum of Paleontology FAQ About Paleontology
* The Paleontological Society
* The Palaeontological Association
* The Paleontology Portal เก็บถาวร 2009-09-30 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* International Palaeoentomological Society เก็บถาวร 2007-04-19 ที่ archive.today
# สุพันธุศาสตร์

ภาพจากการประชุมสุพันธุศาสตร์นานาชาติครั้งที่สองในปี ค.ศ. 1921 แสดงภาพสุพันธุศาสตร์เป็นต้นไม้ที่รวมสาขาวิชาต่าง ๆ เข้าด้วยกัน
**สุพันธุศาสตร์** (อังกฤษ: *eugenics*) คือประมวลความเชื่อและวิธีปฏิบัติว่าด้วยการพัฒนาคุณภาพทางพันธุกรรมของประชากรมนุษย์ คำว่า *สุพันธุศาสตร์* นี้ถูกประดิษฐ์ขึ้นครั้งแรกโดยนักสังคมวิทยาชาวอังกฤษ เซอร์ ฟรานซิส แกลตัน ในปีค.ศ. 1883

กฎหมายสุพันธุศาสตร์ถูกบังคับใช้ครั้งแรกในโลกที่รัฐอินดีแอนาในปี 1907 ซึ่งเปิดทางให้มีการบังคับทำหมัน ก่อนที่ศาลสูงรัฐอินดีแอนาจะสั่งยกเลิกกฎหมายฉบับนี้ในปี 1921 แต่ยังมีรัฐอื่นอีก 13 แห่งที่นำกฎหมายเช่นนี้ไปบังคับใช้ตาม หนึ่งในนั้นคือรัฐเวอร์จิเนียซึ่งตรากฎหมายทำหมันขึ้นในปี 1924 กฎหมายนี้ถูกฟ้องต่อศาลสูงสุดสหรัฐว่าขัดต่อรัฐธรรมนูญ แต่ท้ายที่สุด ศาลสูงสุดสหรัฐก็รับรองกฎหมายฉบับนี้ให้บังคับใช้ต่อไปในรัฐเวอร์จิเนีย ซึ่งอนุญาตให้มีการบังคับทำหมันแก่ผู้ป่วยในโรงพยาบาลจิตเวช

กฎหมายทำหมันในสหรัฐนี้เองที่เป็นต้นแบบของกฎหมายสุพันธุศาสตร์ในประเทศนาซีเยอรมนี โดยมีมูลนิธิร็อกเกอะเฟลเลอร์เป็นผู้ออกทุนสนับสนุน บุคลากรสหรัฐจำนวนมากจากรัฐแคลิฟอร์เนีย ซึ่งเป็นรัฐที่มีการบังคับทำหมันมากที่สุดมากกว่ารัฐอื่นๆรวมกัน ถูกส่งตัวไปยังเยอรมนีเพื่อให้คำแนะนำแก่บรรดาแพทย์และนักวิทยาศาสตร์ชาวเยอรมัน

กฎหมายสุพันธุศาสตร์ยังถูกใช้งานในอีกหลายประเทศเช่นกัน อาทิ ประเทศเม็กซิโกในปีค.ศ. 1932 และประเทศญี่ปุ่นระหว่างปีค.ศ. 1948-96 ซึ่งล้วนมีลักษณะเนื้อหาคล้ายคลึงกัน โดยจะอนุญาตให้แพทย์สามารถบังคับทำหมันบุคคลที่มีความบกพร่องด้านสติปัญญาซึ่งอาจถ่ายทอดไปสู่ลูกหลาน เพื่อป้องกันไม่ให้ประชากรรุ่นหลังเกิดมาอย่างด้อยคุณภาพ

## อ้างอิง
# โดเมน (ชีววิทยา)

The various levels of the scientific classification system.

---

แปดลำดับขั้นสำคัญ ๆ ของการจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ ชีวิตแบ่งออกเป็นโดเมน ซึ่งแต่ละโดเมนแบ่งออกเป็นกลุ่มย่อยลงไป ตามแผนภาพไม่ได้แสดงลำดับขั้นที่อยู่อื่น ๆ ที่อยู่ระหว่างนี้
ต้นไม้แสดงการจำแนกตามวิวัฒนาการชาติพันธุ์ตามข้อมูลอาร์อาร์เอ็นเอ (rRNA) แสดงการแยกระหว่างแบคทีเรีย อาร์เคีย และยูแคริโอต
**โดเมน** (อังกฤษ: *domain*) ในทางชีววิทยา อนุกรมวิธานวิทยาคำว่า **โดเมน** (/dəˈmeɪn/ หรือ /doʊˈmeɪn/) (ละติน: *regio*), หรือ **อาณาจักร** (dominion) **ซูเปอร์คิงดอม** (superkingdom), **อาณาจักร** (realm), หรือ **จักรวรรดิ** (empire) เป็นอันดับทางอนุกรมวิธานชั้นที่สูงที่สุดในลำดับการจำแนกประเภทของสิ่งมีชีวิตทั้งหมด ซึ่งถูกนำเสนอการจัดอันดับอนุกรมวิธานในระบบสามโดเมนที่พัฒนาโดย คาร์ล โวเซ (Carl Woese), ออตโต คานด์เลอร์ (Otto Kandler) และ มาร์ค วีลิส (Mark Wheelis) ในปี ค.ศ. 1990

ตามระบบโดเมน, ต้นไม้ชีวิตประกอบด้วยสามโดเมนคือ อาร์เคีย (Archaea), แบคทีเรีย (Bacteria), และ ยูแคริโอต (Eukarya) หรือสองโดเมนคือ อาร์เคียและแบคทีเรีย โดยยูคาริโอตรวมอยู่ในอาร์เคีย ในโมเดลสามโดเมน อาร์เคียและแบคทีเรียเป็นโปรคาริโอต (prokaryotes) ซึ่งเป็นสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียวที่ไม่มีเยื่อหุ้มเซลล์หุ้มนิวเคลียส สิ่งมีชีวิตทั้งหมดที่มีนิวเคลียสและออร์แกเนลล์ที่มีเยื่อหุ้มจะรวมอยู่ในยูคาริโอตาและเรียกว่า ยูคาริโอต (eukaryotes)

ชีวิตที่ไม่ใช่เซลล์ เช่น ไวรัส จะไม่รวมอยู่ในระบบนี้ ระบบทางเลือกของระบบสามโดเมนรวมถึงระบบสองอาณาจักร (ที่มีอาณาจักร โปรคาริโอตาและยูคาริโอตา) และสมมติฐานอีโอไซต์ (ที่มีสองโดเมนของแบคทีเรียและอาร์เคีย โดยยูคาริโอตาเป็นสาขาของอาร์เคีย)

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Learn Biology: Classification-Domains ที่ยูทูบ
# สัณฐานวิทยา (ชีววิทยา)

**สัณฐานวิทยา** (อังกฤษ: *morphology*) เป็นสาขาหนึ่งของวิชาชีววิทยาเกี่ยวกับการศึกษารูปพรรณสัณฐานภายนอกและคุณสมบัติเฉพาะของโครงสร้างของสิ่งมีชีวิต เช่น สี โครงสร้าง ขนาด รูปร่าง รูปแบบ ตัวอย่างเช่น ลักษณะรูปร่างของดอกไม้ หรือ การจัดเรียงตัวของใบ
# คัพภวิทยา

ตัวอ่อนระยะมอรูลา (Morula) , ระยะ 8 เซลล์
**1** - มอรูลา (morula), **2** - บลาสตูลา (blastula)
เอ็มบริโอ 6 สัปดาห์หลังประจำเดือนครั้งสุดท้าย
**คัพภวิทยา** หรือ **วิทยาเอ็มบริโอ** (อังกฤษ: *embryology*) เป็นการศึกษาการเจริญของเอ็มบริโอ เอ็มบริโอคือขั้นหนึ่งของการเจริญของสิ่งมีชีวิตก่อนคลอดหรือออกจากไข่ หรือในพืชคือในระยะก่อนการงอก (germination)

คัพภวิทยาหมายถึงการเจริญของไข่ที่ได้รับการผสมแล้ว (ไซโกต) และมีการเปลี่ยนแปลงไปเป็นเนื้อเยื่อและอวัยวะต่าง ๆ หลังจากระยะแยก (cleavage) เซลล์ที่กำลังแบ่งตัว หรือมอรูลา (morula) จะกลายมาเป็นลูกบอลกลวง หรือบลาสตูลา (blastula) ซึ่งมีการเจริญของรูหรือช่องที่ปลายด้านหนึ่ง

ในสัตว์ บลาสตูลาจะมีการเจริญแบ่งได้ออกเป็น 2 ทาง ทำให้สามารถแบ่งสัตว์ในอาณาจักรสัตว์ออกเป็น 2 ประเภท ประเภทแรกคือหากมีการเจริญของรูในบลาสตูลา (บลาสโตพอร์ (blastopore)) กลายเป็นปากของสัตว์ จะเรียกว่าพวกโพรโตสโตม (protostome) แต่หากรูนั้นเจริญเป็นทวารหนัก จะเรียกว่าพวกดิวเทอโรสโตม (deuterostome) สัตว์พวกโพรโตสโตมได้แก่สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง เช่น แมลง หนอน และพวกหอยกับปลาหมึก ในขณะที่พวกดิวเทอโรสโตมได้แก่สัตว์ที่วิวัฒนาการสูงเช่นสัตว์มีกระดูกสันหลัง (vertebrates) บลาสตูลาจะเปลี่ยนแปลงไปเป็นโครงสร้างที่เรียกว่า แกสตรูลา (gastrula)

**1** - บลาสตูลา (blastula), **2** - แกสตรูลา (gastrula) และบลาสโตพอร์ (blastopore); **สีส้ม**แทนเอ็กโทเดิร์ม, **สีแดง**แทนเอนโดเดิร์ม
แกสตรูลาและบลาสโตพอร์จะเจริญไปเป็นชั้นต่าง ๆ 3 ชั้น (germ layers) ซึ่งเป็นต้นกำเนิดของอวัยวะและเนื้อเยื่อในร่างกายทั้งหมด

* ชั้นในสุด หรือ เอนโดเดิร์ม (endoderm) เจริญไปเป็นอวัยวะในทางเดินอาหาร ปอด และกระเพาะปัสสาวะ
* ชั้นกลาง หรือ เมโซเดิร์ม (mesoderm) เจริญไปเป็นกล้ามเนื้อ โครงกระดูก และระบบเลือด
* ชั้นนอกสุด หรือ เอ็กโทเดิร์ม (ectoderm) เจริญไปเป็นระบบประสาทและผิวหนัง

สำหรับในมนุษย์ เอ็มบริโอหมายถึงกลุ่มเซลล์ที่กำลังแบ่งตัวรูปทรงกลมจากระยะที่ไซโกตฝังตัวอยู่ในผนังมดลูกจนกระทั่งถึงสิ้นสุดสัปดาห์ที่ 8 หลังจากตั้งครรภ์ หลังจากสัปดาห์ที่ 8 จะเรียกตัวอ่อนของมนุษย์ว่าทารกในครรภ์ (fetus) เอ็มบริโอของสัตว์หลายชนิดจะมีลักษณะคล้ายกับสัตว์ชนิดอื่น ๆ ในระยะการเจริญช่วงแรกๆ เหตุผลที่มีความคล้ายคลึงกันนั้นเนื่องจากสิ่งมีชีวิตมีการปรับตัวในสิ่งแวดล้อมของการตั้งครรภ์ ความคล้ายคลึงกันในสิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดเรียกว่า โครงสร้างกำเนิดต่างกัน (analogous structures) ซึ่งเป็นโครงสร้างที่ทำหน้าที่หรือกลไกเหมือนกันแต่วิวัฒนาการมาจากคนละส่วนกัน

## อ้างอิง

* UNSW Embryology Large resource of information and media
* Definition of embryo according to Webster เก็บถาวร 2010-01-30 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Scott F. Gilbert. *Developmental Biology*. Sinauer, 2003. ISBN 0-87893-258-5.
* Lewis Wolpert. *Principles of Development*. Oxford University Press, 2006. ISBN 0-19-927536-X.

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Embryo Research UK philosophy and ethics website discussing the ethics of embryology
* Human embryo research เก็บถาวร 2008-08-29 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน Canadian website covering the ethics of human embryo research
* University of Indiana's Human Embryology Animations เก็บถาวร 2019-10-16 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* The Developing Human (Keith L.Moore*)**
# แคริโอไทป์

คาริโอแกรมของมนุษย์เพศชายคนหนึ่ง ย้อมด้วยสีเจียมซา
**แคริโอไทป์**หรือ**คาริโอไทป์** (อังกฤษ: *karyotype*) หมายถึงจำนวนและลักษณะของโครโมโซมในนิวเคลียสของเซลล์ยูคาริโอต นอกจากนี้ยังใช้เวลากล่าวถึงชุดของโครโมโซมทั้งหมดของสิ่งมีชีวิตสายพันธุ์หนึ่ง หรือสิ่งมีชีวิตอื่นๆอีกด้วย

## อ้างอิง
# สรีรวิทยา

ภาพวาดสีน้ำมันแสดงโคลด แบร์นาร์ บิดาแห่งสรีรวิทยาสมัยใหม่ กับลูกศิษย์
**สรีรวิทยา** (อังกฤษ: *physiology*) เป็นศาสตร์ที่ศึกษาเกี่ยวกับหน้าที่และระบบการทำงานในสิ่งมีชีวิต ถือเป็นสาขาย่อยของชีววิทยา สรีรวิทยามุ่งเน้นที่สิ่งมีชีวิต ระบบอวัยวะ อวัยวะหนึ่ง เซลล์ และโมเลกุลชีวภาพว่าทำหน้าที่ทางเคมีและกายภาพในสิ่งมีชีวิตอย่างไร ตามรายงานจากชั้นของสิ่งมีชีวิต สาขานี้สามารถแบ่งออกได้เป็นสรีรวิทยาด้านเภสัช, สัตว์, พืช, เซลล์ และการเปรียบเทียบ

สาขาสรีรวิทยาของสัตว์นั้นหมายรวมถึงเครื่องมือและวิธีการศึกษาสรีรวิทยาของมนุษย์ซึ่งนำมาใช้ศึกษาในสัตว์ด้วย สาขาสรีรวิทยาของพืชก็สามารถใช้วิธีการศึกษาเช่นเดียวกับสัตว์และมนุษย์ด้วยเช่นกัน

สาขาวิชาอื่น ๆ ที่ถือกำเนิดจากการศึกษาวิจัยทางสรีรวิทยา ได้แก่ ชีวเคมี ชีวฟิสิกส์ ชีวกลศาสตร์ และเภสัชวิทยา

## ประวัติศาสตร์

## เนื้อหาของสรีรวิทยา

### มนุษย์และสัตว์

สรีรวิทยาของมนุษย์เป็นสาขาวิชาที่ซับซ้อนที่สุดในสรีรวิทยา สาขานี้แบ่งย่อยออกเป็นสาขาต่าง ๆ ซึ่งมีความสอดคล้องกัน สัตว์หลายชนิดมีกายวิภาคคล้ายกับมนุษย์ จึงมีการศึกษาในสาขาเหล่านี้ด้วยเช่นกัน

* สรีรวิทยากล้ามเนื้อ ศึกษาการทำงานของกล้ามเนื้อ
* ประสาทสรีรวิทยา ศึกษาสรีรวิทยาของสมองและเส้นประสาท
* สรีรวิทยาของเซลล์ ศึกษาการทำงานของส่วนต่าง ๆ ของเซลล์
* สรีรวิทยาของเยื่อหุ้มเซลล์ ศึกษาการแลกเปลี่ยนสารผ่านทางเยื่อหุ้มเซลล์
* วิทยาต่อมไร้ท่อ ศึกษาการทำงานของฮอร์โมนที่หลั่งออกมาจากต่อมไร้ท่อ

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ Physiology
* physiologyINFO.org – public information site sponsored by the American Physiological Society
# อณูชีววิทยา

**อณูชีววิทยา** หรือ **ชีววิทยาระดับโมเลกุล** (อังกฤษ: *molecular biology*) เป็นการศึกษาเกี่ยวกับโครงสร้าง และการทำงานของหน่วยพันธุกรรม ในระดับโมเลกุล เป็นสาขาที่คาบเกี่ยวกันระหว่างชีววิทยาและเคมี โดยเฉพาะสาขาพันธุศาสตร์และชีวเคมี อณูชีววิทยามุ่งเน้นศึกษาปฏิสัมพันธ์ระหว่างระบบต่าง ๆ ภายในเซลล์ ซึ่งรวมถึงปฏิสัมพันธ์ระหว่างการสังเคราะห์ ดีเอ็นเอ อาร์เอ็นเอ และโปรตีน และรวมถึงว่าขบวนการเหล่านี้ถูกควบคุมอย่างไร

## ความสัมพันธ์ของอณูชีววิทยากับวิทยาศาสตร์ชีวภาพสาขาอื่น ๆ

นักวิจัยทางด้านอณูชีววิทยาใช้ความรู้และเทคนิคจากหลายสาขาในงานวิจัย เช่น ชีวเคมี พันธุศาสตร์ ชีววิทยาเชิงฟิสิกส์ และคอมพิวเตอร์ รวมกันเพื่อสร้างองค์ความรู้ในอณูชีววิทยา

* ชีวเคมี เป็นการศึกษาสารเคมีและปฏิกิริยาเคมีที่จำเป็นในสิ่งมีชีวิต
* พันธุศาสตร์ เป็นการศึกษาการถ่ายทอดและผลของความแตกต่างของพันธุกรรมในสิ่งมีชีวิต
* อณูชีววิทยาและพันธุศาสตร์

## เทคนิคที่ใช้ในงานวิจัยทางด้านอณูชีววิทยา

### Polymerase chain reaction (PCR)

Polymerase chain reaction (PCR) เป็นกระบวนการสังเคราะห์ชิ้นส่วนดีเอ็นเอในหลอดทดลอง ซึ่งเลียนแบบการสังเคราะห์ดีเอ็นเอในสิ่งมีชีวิต ผู้คิดค้นเทคนิคพีซีอาร์ คือ แครี มัลลิส (Karry Mullis) โดยส่วนมากรู้จักเทคนิคนี้ในเรื่องของการเพิ่มปริมาณของสารพันธุกรรม หรือดีเอ็นเอ
โดยใช้เครื่อง PCR machine หรือ Thermal cycler นั่นเอง

ขั้นตอนของ PCR นี้ประกอบด้วย 3 ขั้นตอนหลัก ๆ คือ
**1. Denaturing**

แยกเกลียวคู่ของดีเอ็นเอ (ในสภาพ Native DNA) ด้วยการเพิ่มอุณหภูมิอย่างช้า ๆ จนกลายเป็นสายเดี่ยวของดีเอ็นเอ (ในสภาพ Denatured DNA) อุณหภูมิที่ใช้อยู่ในช่วง 90-95oc
**2. Annealing**

ลดอุณหภูมิลงอย่างช้า ๆ และใส่ไพร์เมอร์ (Primer, short dna) ลงไปในระบบ เพื่อให้เกิดการเข้าคู่กันของเบส (Complementary base pair) ระหว่างไพรเมอร์กับดีเอ็นเอต้นแบบ (Template DNA) อุณหภูมิที่ใช้อยู่ในช่วง 37-60oc
**3. Extension**

ใส่ดีเอ็นเอพอลิเมอเรสลงไปในระบบ เพื่อให้เกิดการสังเคราะห์ดีเอ็นเอสายใหม่ อุณหภูมิที่ใช้อยู่ในช่วง 72-75oc
### อิเล็กโทรโฟรีซิส (Gel electrophoresis)

เป็นเทคนิคทางชีวเคมีอีกเทคนิคหนึ่งที่สำคัญยิ่งต่อการแยกชีวโมเลกุลของสิ่งมีชีวิตในสนามไฟฟ้า (ไหลจากขั้วลบของแหล่งจ่ายไฟไปยังขั้วบวก) เทคนิคนี้แบ่งออกได้หลายแบบตามชนิดของเจลและรูปแบบของการใช้งาน เช่น เทคนิคอิเล็กโทรโฟรีซิสแบบอกาโรสเจล (Agarose gel electrophoresis) ใช้แยก DNA
Sodium Dodecyl Sulfate Polyacrylamide gel electrophoresis ใช้แยกโปรตีน ฯลฯ

### ซัทเธิร์น บล็อททิง และ นอร์เธิร์นบล็อททิง (Southern blotting and Northern blotting)

### เวสเทิร์น บล็อททิง (Western blotting)

## ดูเพิ่ม

* ชีวเคมี
* พันธุศาสตร์

## อ้างอิง

*  เก็บถาวร 2009-02-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
*  เก็บถาวร 2009-04-21 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
# พฤติกรรม

**พฤติกรรม** หมายความถึง การแสดงและกิริยาท่าทางซึ่งสิ่งมีชีวิต ระบบหรืออัตลักษณ์ประดิษฐ์ ที่เกิดร่วมกันกับสิ่งแวดล้อม ซึ่งรวมระบบอื่นหรือสิ่งมีชีวิตโดยรวมเช่นเดียวกับสิ่งแวดล้อมทางกายภาพ พฤติกรรมเป็นการตอบสนองของระบบหรือสิ่งมีชีวิตต่อสิ่งเร้าหรือการรับเข้าทั้งหลาย ไม่ว่าจะเป็นภายในหรือภายนอก มีสติหรือไม่มีสติระลึก ชัดเจนหรือแอบแฝง และโดยตั้งใจหรือไม่ได้ตั้งใจ

## ชีววิทยา

ในมนุษย์ เชื่อกันว่าพฤติกรรมส่วนใหญ่อยู่ภายใต้การควบคุมของระบบต่อมไร้ท่อและระบบประสาท และเป็นที่เชื่อกันทั่วไปว่า ความซับซ้อนในพฤติกรรมของสิ่งมีชีวิตสัมพันธ์กับความซับซ้อนของระบบประสาท ทั่วไปแล้ว สิ่งมีชีวิตที่มีระบบประสาทซับซ้อนกว่ามีความสามารถสูงกว่าในการเรียนรู้การตอบสนองใหม่ ๆ และดังนั้น จึงสามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมได้

พฤติกรรมมีทั้งที่มีมาแต่กำเนิดหรือเกิดจากการเรียนรู้ อย่างไรก็ตาม การวิจัยปัจจุบันในโครงการจุลินทรีย์มนุษย์ (Human Microbiome Project) ชี้ความเป็นไปได้ที่ว่า พฤติกรรมมนุษย์อาจถูกควบคุมโดยองค์ประกอบของประชากรจุลินทรีย์ภายในร่างกายมนุษย์

พฤติกรรมสามารถถือได้ว่าเป็นการแสดงออกของสิ่งมีชีวิตซึ่งเปลี่ยนแปลงความสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมรอบตัว พฤติกรรมนำสัญญาณออกจากสิ่งมีชีวิตสู่สิ่งแวดล้อม

## จิตวิทยา

พฤติกรรมมนุษย์ และพฤติกรรมของสิ่งมีชีวิตอื่นและกลไก สามารถเป็นได้ทั้งที่พบได้ทั่วไป ผิดปกติ ยอมรับได้ หรือยอมรับไม่ได้ มนุษย์ประเมินการยอมรับได้ของพฤติกรรมโดยใช้บรรทัดฐานทางสังคมและควบคุมพฤติกรรมด้วยวิธีการควบคุมทางสังคม ในทางสังคมวิทยา พฤติกรรมถูกมองว่าไม่มีความหมาย คือ การไม่ถูกชี้นำโดยบุคคลอื่นและดังนั้นจึงเป็นการแสดงออกที่พื้นฐานที่สุดของมนุษย์ แม้ว่าพฤติกรรมสามารถมีส่วนในการวินิจฉัยความผิดปกติ อาทิ กลุ่มอาการออทิซึม (autism spectrum disorders) พฤติกรรมสัตว์ได้รับการศึกษาในจิตวิทยา พฤติกรรมวิทยา นิเวศวิทยาพฤติกรรม และชีวสังคมวิทยาเปรียบเทียบ ตามค่านิยมทางจริยธรรม พฤติกรรมมนุษย์ยังอาจขึ้นอยู่กับพฤติกรรมทั่วไป ผิดปกติ ที่ยอมรับได้หรือยอมรับไม่ได้ของผู้อื่น

พฤติกรรมกลายมาเป็นแนวคิดที่สำคัญในจิตวิทยาคริสต์ศตวรรษที่ 20 ด้วยการปรากฏขึ้นของกระบวนทัศน์ ที่ในภายหลังรู้จักกันในชื่อ "พฤติกรรมนิยม" (behaviorism) พฤติกรรมนิยมเป็นปฏิกิริยาต่อต้านจิตวิทยาที่ว่าด้วยองค์ประกอบของจิต (faculty psychology) ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อมองลึกเข้าไปในจิตใจหรือทำความเข้าใจจิตใจโดยปราศจากประโยชน์ของการทดสอบทางวิทยาศาสตร์ พฤติกรรมนิยมตั้งมั่นในการทำงานเฉพาะแต่กับสิ่งที่มองเห็นหรือจับต้องได้ และในมุมมองแรกเริ่มของจอห์น บี. วัตสัน ผู้ก่อตั้งสาขาวิชาดังกล่าว ไม่มีสิ่งใดจะอนุมานได้ในเรื่องธรรมชาติของอัตลักษณ์ที่เป็นก่อให้เกิดพฤติกรรมนั้น การเปลี่ยนแปลงมุมมองของวัตสันต่อมาและ "การวางเงื่อนไขแบบดั้งเดิม" นำไปสู่การเป็นที่นิยมของการวางเงื่อนไขของผลของการกระทำ (operant conditioning) หรือ "พฤติกรรมนิยมสุดขั้ว" (radical behaviorism)

## อ้างอิง
# อณูพันธุศาสตร์

**อณูพันธุศาสตร์** (อังกฤษ: *molecular genetics*) หรือ **พันธุศาสตร์ระดับโมเลกุล** เป็นแขนงหนึ่งของวิชาพันธุศาสตร์และชีววิทยา ที่ศึกษาว่าความแตกต่างในโครงสร้างหรือการแสดงออกของดีเอ็นเอจะนำไปสู่ความแตกต่างระหว่างสิ่งมีชีวิตได้อย่างไร อณูพันธุศาสตร์นิยมใช้ "วิธีการเชิงสืบสวน" เพื่อค้นหาโครงสร้าง และหน้าที่การทำงานของยีนในจีโนมของสิ่งมีชีวิตด้วยการใช้ genetic screens  วิชานี้เป็นการรวมกันของสาขาย่อยหลายสาขาในชีววิทยา ได้แก่ พันธุศาสตร์ของเมนเดลแบบคลาสสิค, ชีววิทยาของเซลล์, ชีววิทยาระดับโมเลกุล, ชีวเคมี และ เทคโนโลยีชีวภาพ นักวิจัยค้นหาการกลายพันธุ์ในยีน หรือเหนี่ยวนำให้เกิดการกลายพันธุ์เพื่อเชื่อมโยงลำดับยีนไปยังฟีโนไทป์ที่จำเพาะ อณูพันธุศาสตร์เป็นวิธีการวิจัยที่สำคัญในการเชื่อมโยงการกลายพันธุ์และโรคทางพันธุกรรม ซึ่งอาจนำไปสู่วิธีการรักษาโรคทางพันธุกรรมนั้นได้

## อ้างอิง
# สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

*Invertebrata*

**สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง** (อังกฤษ: *Invertebrates*) หมายความรวมถึงสัตว์ที่ไม่มีแท่งกระดูกสันหลังสำหรับยึดติดให้เป็นส่วนเดียวกันของร่างกาย จัดเป็นสัตว์ประเภทที่ไม่มีกระดูก และไม่มีกระดูกอ่อนอยู่ภายในร่างกาย มีความแตกต่างจากสัตว์ที่มีกระดูกสันหลัง ที่ทั้งหมดถูกจัดอยู่ในไฟลัมเดียวในอาณาจักรสัตว์ แต่สำหรับสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง มีจำนวนมากมายหลากหลายไฟลัม และมีจำนวนมากกว่าสัตว์ที่มีกระดูกสันหลังมากที่สุดในโลก

สัตว์จำพวกไม่มีกระดูกสันหลังมีจำนวนมากว่าสัตว์พวกมีกระดูกสันหลัง แบ่งเป็น

* พวกฟองน้ำ
* พวกสัตว์ลำตัวกลวง
* พวกหนอนตัวแบน
* พวกสัตว์ทะเลผิวขรุขระ
* หนอนตัวกลม
* พวกหอยกับหมึก
* พวกสัตว์มีขาเป็นข้อเป็นปล้อง
* พวกสัตว์ที่มีขา 10 ขา
* หนอนปล้อง

## อ้างอิง