# คอล ฟ็อน ลินเนีย

| คอล ฟ็อน ลินเนีย |
| --- |
| *คอล ฟ็อน ลินเนีย*, อเล็กซานเดอร์ รอสลิน, ค.ศ. 1775 (สีน้ำมันบนผ้าใบ, ปราสาทกริปส์ฮอล์ม) |
| เกิด | (1707-05-23)23 พฤษภาคม ค.ศ. 1707 Råshult, Stenbrohult parish (ปัจจุบันอยู่ในเทศบาลแอล์มฮุลต์), ประเทศสวีเดน |
| เสียชีวิต | 10 มกราคม ค.ศ. 1778(1778-01-10) (70 ปี) Hammarby (ที่ดิน), Danmark parish (นอกอุปซอลา), ประเทศสวีเดน |
| สุสาน | อาสนวิหารอุปซอลา ﻿ / ﻿ |
| สัญชาติ | สวีเดน |
| ศิษย์เก่า | * มหาวิทยาลัยลุนด์
* มหาวิทยาลัยอุปซอลา
* มหาวิทยาลัย Harderwijk
 |
| มีชื่อเสียงจาก | * การตั้งชื่อทวินาม
* การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
* อนุกรมวิธาน
 |
| คู่สมรส | Sara Elisabeth Moraea (สมรส 1739) |
| บุตร | 7 |
| **อาชีพทางวิทยาศาสตร์** |
| สาขา | * พฤกษศาสตร์
* ชีววิทยา
* สัตววิทยา
 |
| สถาบันที่ทำงาน | มหาวิทยาลัยอุปซอลา |
| วิทยานิพนธ์ | *Dissertatio medica inauguralis in qua exhibetur hypothesis nova de febrium intermittentium causa* (1735) |
| ลูกศิษย์ที่มีชื่อเสียง | ปีเตอร์ อัสกานิอุส |
| ชื่อย่อที่ใช้ทางพฤกษศาสตร์ | L. |
| ชื่อย่อที่ใช้ทางสัตววิทยา | Linn. |
|  |
| ลายมือชื่อ |
|  |

**คอล ฟ็อน ลินเนีย** (สวีเดน: *Carl von Linné*, ออกเสียง: [ˈkɑːɭ fɔn lɪˈneː] ) หรือมักเป็นที่รู้จักในชื่อ **การอลุส ลินไนอุส** (ละติน: *Carolus Linnaeus*) หรือบ้างก็เรียก **คาร์ล ลินเนียส** (อังกฤษ: *Carl Linnaeus*; 23 พฤษภาคม ค.ศ. 1707 – 10 มกราคม ค.ศ. 1778) เป็นนักพฤกษศาสตร์ชาวสวีเดน ผู้ริเริ่มการจัดแบ่งสิ่งมีชีวิตออกเป็นหมวดหมู่ และการประยุกต์ใช้ระบบการเรียกชื่อสิ่งมีชีวิตแบบทวินาม ซึ่งมีประโยชน์ในการศึกษาชีววิทยาต่อมาจวบจนปัจจุบัน และเป็นที่รู้จักในฉายา "บิดาอนุกรมวิธานสมัยใหม่"

อนึ่ง ชื่อวิทยาศาสตร์ของสิ่งมีชีวิตที่จัดจำแนกโดยเขา จะลงท้ายด้วย L. หรือ Linn. (พืช) หรือ Linnaeus (สัตว์) เพื่อเป็นการให้เกียรติ นอกจากนี้ประเทศสวีเดน ยังใช้ชื่อของเขาเป็นชื่อ มหาวิทยาลัยลินเนียส เพื่อเป็นการให้เกียรติอีกด้วย

## ชีวิตวัยเยาว์และการศึกษา

คอล ลินเนีย เกิดที่หมู่บ้านรอชัลต์ ในจังหวัดสมอลันด์ ซึ่งตั้งอยู่ทางตอนใต้ของประเทศสวีเดน เมื่อวัยเยาว์ เขาถูกสอนให้ดำเนินรอยตามพ่อ คือเป็นครูสอนศาสนา แต่เขาก็ไม่สนใจเท่าใดนัก ต่อมาเมื่อเจริญวัยขึ้น ได้ไปศึกษายังมหาวิทยาลัยลุนด์ เขาได้จัดทำสวนพฤกษศาสตร์ แต่ก็มีอุปสรรค จนเขาต้องไปศึกษายังมหาวิทยาลัยอุปซอลา

ในตอนแรกก็ลำบากทางการเงินมาก แต่ต่อมาก็ตั้งตัวได้ โดยการอุปการะของโอลอฟ เซลเซียส (Olof Celsius)
ต่อมา ลินเนียได้อ่านหนังสือชื่อ *Sermo de Structura Florum* ของเซบาสเตียง แวยองต์ (Sébastien Vaillant) นักพฤกษศาสตร์ชาวฝรั่งเศส จนได้ความคิดเกี่ยวกับการจำแนกเพศของพืช ในปี พ.ศ. 2272 เขาได้เขียนบทความในเรื่องนี้ จึงถูกทาบทามให้เป็นอาจารย์วิชาพฤกษศาสตร์ในมหาวิทยาลัยอุปซอลา

ภาพวาดของคอล ฟ็อน ลินเนีย ในชุดชาวแลปป์ วาดโดยมาร์ติน ฮอฟแมน
## ชีวิตการงาน

ต่อมา ลินเนียได้รับทุนให้ไปทำการวิจัยยังแลปแลนด์ ทางตอนเหนือสุดของประเทศ และต่อมาก็ได้เดินทางไปเนเธอร์แลนด์เมื่อปี พ.ศ. 2278 เพื่อศึกษาวิชาการแพทย์ ปีต่อมา เขาเดินทางไปที่มหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด ต่อมาเขาได้กลับไปอัมสเตอร์ดัม แล้วทำงานเกี่ยวกับอนุกรมวิธานต่อจนสำเร็จ เขาเดินทางต่อไปอีกหลายที่ จนกระทั่งกลับมายังกรุงสต็อกโฮล์ม ประเทศสวีเดน

ในปี พ.ศ. 2282 เขาได้เป็นผู้ร่วมก่อตั้งราชวิทยาลัยวิทยาศาสตร์แห่งสวีเดน (Royal Swedish Academy of Sciences) สองปีต่อมาเขาได้เป็นอาจารย์วิชาแพทยศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยอุปซอลา แต่ต่อมาก็เปลี่ยนไปสอนวิชาพฤกษศาสตร์ ระหว่างที่สอนวิชาพฤกษศาสตร์ เขาได้เป็นผู้นำการสำรวจเพื่อจำแนกพันธุ์พืชและสัตว์นานาชนิดในสวีเดนนับครั้งไม่ถ้วน ขณะที่ว่างจากการเดินทาง เขาก็ทำงานเกี่ยวกับการจำแนกพืชและสัตว์ออกเป็นกลุ่ม ๆ ผลงานเกี่ยวกับการจำแนกสิ่งมีชีวิตของลินเนียได้เป็นที่รู้จักกันไปทั่วโลก

ต่อมา พระเจ้าอะดอล์ฟ เฟรเดอริก (Adolf Frederick of Sweden) กษัตริย์สวีเดนในสมัยนั้น ทรงแต่งตั้งบรรดาศักดิ์ให้แก่ลินเนีย เมื่อปี พ.ศ. 2300 นับแต่นั้นเขาจึงมีชื่อเป็น **คอล ฟ็อน ลินเนีย**

## ชีวิตครอบครัว

ลินเนียสมรสกับซาร่า เอลิซาเบ็ท โมเรีย มีบุตรด้วยกัน 7 คน แต่มีเพียง 5 คน ที่รอดจนเป็นผู้ใหญ่ หนึ่งในนั้นได้แก่ คอล ฟ็อน ลินเนียผู้ลูก เมื่อลินเนียผู้พ่อถึงแก่กรรม ลินเนียผู้ลูกก็สืบทอดตำแหน่งศาสตราจารย์ของพ่อ ทว่าอยู่ได้เพียงห้าปี ลินเนียผู้ลูกก็ถึงแก่กรรม งานของลินเนียผู้ลูก มักจะอ้างถึงโดยใช้คำว่า *filius*

## ชีวิตบั้นปลาย

ในช่วงปลายของชีวิต สุขภาพของลินเนียเริ่มอ่อนแอลง เขาป่วยเป็นโรคเกาต์ ปวดฟันและเริ่มมีอาการหนักมากเมื่อปี พ.ศ. 2317 และ อีก 4 ปีต่อมา เขาก็ถึงแก่กรรมขณะกำลังทำพิธีในโบสถ์เมืองอุปซอลา รวมอายุได้ 71 ปีเศษ ทั้งนี้ ร่างของเขาก็ถูกฝังอยู่ ณ โบสถ์แห่งนั้น พร้อมกับร่างของบุตรชาย

**คอล ฟ็อน ลินเนีย**มีชีวิตอยู่ในระหว่างปลายรัชสมัยของสมเด็จพระเจ้าเสือและปลายรัชสมัยของสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี

## ผลงานหนังสือ

หนังสือชื่อ Systema Naturae พิมพ์ครั้งแรกในปี พ.ศ. 2278 ซึ่งมีความหนาเพียง 11 หน้าเท่านั้น แต่ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 10 ซึ่งพิมพ์เมื่อปี พ.ศ. 2301 ได้จำแนกสัตว์ได้ถึง 4,400 สปีชีส์ และพืชอีก 7,700 สปีชีส์ ถึงแม้ว่าชื่อวิทยาศาสตร์ที่ใช้ในสมัยนั้นจะดูเยิ่นเย้อยืดยาว เช่น"*Physalis annua ramosissima, ramis angulosis glabris, foliis dentato-serratis*" แต่ในหนังสือของลินเนีย ชื่อเหล่านี้ได้ถูกจัดให้เป็นชื่อทวินาม ซึ่งเป็นระบบที่ลินเนียเองไม่ได้ตั้งขึ้น แต่ถูกคิดค้นโดยสองพี่น้องตระกูลเบาฮีน (คัสพาร์ เบาฮีน และโยฮัน เบาฮีน นักพฤกษศาสตร์ชาวสวิส

## ผลงานโดยลินเนีย

* Linnaeus, Carolus (1735). *Systema naturae, sive regna tria naturae systematice proposita per classes, ordines, genera, & species*. Leiden: Haak. pp. 1–12.
* Linnaeus, Carolus; Hendrik Engel; Maria Sara Johanna Engel-Ledeboer (1964) [1735]. *Systema Naturae* (facsimile of the 1st ed.). Nieuwkoop, Netherlands: B. de Graaf. OCLC 460298195.
* Linnaeus, Carl (1755) [1751]. *Philosophia botanica: in qua explicantur fundamenta botanica cum definitionibus partium, exemplis terminorum, observationibus rariorum, adiectis figuris aeneis*. originally published simultaneously by R. Kiesewetter (Stockholm) and Z. Chatelain (Amsterdam). Vienna: Joannis Thomae Trattner. สืบค้นเมื่อ 13 December 2015.
* Linnaeus, Carl (1753). *Species Plantarum: exhibentes plantas rite cognitas, ad genera relatas, cum differentiis specificis, nominibus trivialibus, synonymis selectis, locis natalibus, secundum systema sexuale digestas*. Stockholm: Impensis Laurentii Salvii. *see also Species Plantarum*
* Linnaeus, Carolus (1758). *Systema naturæ per regna tria naturæ, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis*. Vol. 1 (10th ed.). Stockholm: Laurentius Salvius. pp. [1–4], 1–824.
* Linné, Carl von (1774). Murray, Johann Andreas (บ.ก.). *Systema vegetabilium (13th edition of Systema Naturae)* (2 vols.). Göttingen: Typis et impensis Jo. Christ. Dieterich. สืบค้นเมื่อ 24 February 2015.
	+ Linné, Carl von (1785) [1774]. *Systema vegetabilium (13th edition of Systema Naturae)* [*A System of Vegetables 2 vols. 1783–1785*]. Lichfield: Lichfield Botanical Society. สืบค้นเมื่อ 24 February 2015.
* Linnaeus, Carolus (1771). *Mantissa plantarum altera generum editionis VI et specierum editionis II*. Stockholm: Laurentius Salvius. pp. [1–7], 144–588. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 30 September 2011. สืบค้นเมื่อ 19 August 2010.
* Linnaeus, Carl (1792). Giseke, Paul Dietrich (บ.ก.). *Praelectiones in ordines naturales plantarum*. Hamburg: Benj. Gottl. Hoffmanni.

## อ้างอิง

### หายเหตุ

### อ้างอิง

### ข้อมูล

* Anderson, Margaret J. (1997). *Carl Linnaeus: Father of Classification*. United States: Enslow Publishers. ISBN 978-0-89490-786-9.
* Blunt, Wilfrid (2001). *Linnaeus: the compleat naturalist*. London: Frances Lincoln. ISBN 978-0-7112-1841-3.
* Blunt, Wilfrid (2004). *Linnaeus: the compleat naturalist*. London: Frances Lincoln. ISBN 978-0-7112-2362-2.
* Bontius, J. (1658). "Historiae naturalis & medicae Indiae Orientalis libri sex". ใน Gulielmo Piso (บ.ก.). *De Indiæ Utriusque re naturali et medica libri quatuordecim. Quorum contenta pagina sequens exhibet*. Amsterdam: Elzevier. pp. 1–226.
* Braziel, Jana Evans (2007). "Genre, race, erasure: a genealogical critique of "American" autobiography". ใน Joseph A. Young and Jana Evans Braziel (บ.ก.). *Erasing Public Memory: Race, Aesthetics, and Cultural Amnesia in the Americas*. Mercer University Press. pp. 35–70. ISBN 978-0-88146-076-6.
* Broberg, G. (1975). Homo sapiens *L. studien: Carl von Linné naturuppfattning och människolära*. Uppsala: Almquist and Wiksell.
* Broberg, Gunnar (2008). "The Dragonslayer". *Tijdschrift voor Skandinavistiek*. **29** (1–2): 29–43. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 12 January 2013.
* Broberg, Gunnar (2006). *Carl Linnaeus*. Stockholm: Swedish Institute. ISBN 978-91-520-0912-3.
* Davis, P.H.; Heywood, V H. (1973). *Principles of Angiosperm Taxonomy*. Huntington, New York: Robert E. Krieger Publishing Company.
* Fara, Patricia (2003). *Sex, Botany and Empire: The Story of Carl Linnaeus and Joseph Banks*. Cambridge: Icon Books. ISBN 978-1-84046-444-3. สืบค้นเมื่อ 22 February 2015.
* Frängsmyr, Tore; Lindroth, Sten; Eriksson, Gunnar; Broberg, Gunnar (1983). *Linnaeus, the man and his work*. Berkeley and Los Angeles: University of California Press. ISBN 978-0-7112-1841-3.
* Frodin, D.G. (2001). "The evolution of floras". *Guide to Standard Floras of the World: an Annotated, Geographically Arranged Systematic Bibliography of the Principal Floras, Enumerations, Checklists, and Chorological Atlases of Different Areas* (2nd ed.). Cambridge University Press. pp. 24–51. ISBN 978-0-521-79077-2.
* Gribbin, Mary; Gribbin, John (2008). *Flower Hunters*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-956182-7.
* Keevak, Michael (2011). *Becoming Yellow: A Short History of Racial Thinking*. Princeton University Press. ISBN 978-0-691-14031-5.
* Koerner, Lisbet (1999). *Linnaeus: Nature and Nation*. Harvard: Harvard University Press. ISBN 978-0-674-09745-2.
* Loring Brace, C. (2005). *"Race" is a Four Letter Word. The Genesis of the Concept*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-517351-2.
* Marks, Jonathan (2010). "Ten facts about human variation". ใน Muehlenbein, Michael (บ.ก.). *Human Evolutionary Biology*. Cambridge University Press. pp. 265–276. ISBN 978-0-521-87948-4.
* Östholm, Hanna (2007). Mary J. Morris and Leonie Berwick (บ.ก.). "The Linnaean Legacy: Three Centuries after his Birth" (PDF). *The Linnean*. Special Issue No. 8: 35–44. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 17 July 2011.
* Quammen, David (June 2007). "The Name Giver". *National Geographic*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2010-04-15. สืบค้นเมื่อ 3 April 2010.
* Reveal, James L.; Pringle, James S. (1993). "7. Taxonomic Botany and Floristics". *Flora of North America*. Vol. 1. New York and Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-505713-3.
* Simpson, George Gaylord (1961). *Principles of Animal Taxonomy*. New York and London: Columbia University Press. ISBN 9780231024273.
* Slotkin, J.S. (1965). "The Eighteenth Century". *Readings in early Anthropology*. Methuen Publishing. pp. 175–243.
* Sprague, T. A. (1953). "Linnaeus as a nomenclaturist". *Taxon*. **2** (3): 40–46. doi:10.2307/1217339. JSTOR 1217339.
* Stace, Clive A. (1991). *Plant Taxonomy and Biosystematics* (2nd ed.). Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-42785-2.
* Stafleu, Frans A. (1971). *Linnaeus and the Linnaeans: the Spreading of their Ideas in Systematic Botany, 1735–1789*. Utrecht: International Association for Plant Taxonomy. ISBN 978-90-6046-064-1.
* Stöver, Dietrich Johann Heinrich (1794). Joseph Trapp (บ.ก.). *The life of Sir Charles Linnæus*. London: Library of Congress. OCLC 5660395.
* Van den Hoek, C.; D.G. Mann & H.M. Jahns (2005). *Algae: An Introduction to Phycology*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-30419-1.
* Veitch, H.J. (1897). "Nepenthes". *Journal of the Royal Horticultural Society*. **21** (2): 226–262.
* Willoughby, Pamela (2007). *The Evolution of Modern Humans in Africa: a Comprehensive Guide*. AltaMira Press. ISBN 978-0-7591-0119-7.
* Wilson, Don E.; DeeAnn M. Reeder (2005). *Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference*. Vol. 1 (3rd ed.). JHU Press. ISBN 978-0-8018-8221-0.
* Windelspecht, Michael (2002). *Groundbreaking Scientific Experiments, Inventions, and Discoveries of the 17th century*. Greenwood Publishing Group. ISBN 978-0-313-31501-5.

## อ่านเพิ่ม

* C. L. Brightwell (1858). *A Life of Linnaeus*. London: J. Van Voorst.
* Edward Lee Greene (1912). *Carolus Linnaeus*. Philadelphia: Christopher Sower Company.
* Lys de Bray (2001). *The Art of Botanical Illustration: A history of classic illustrators and their achievements*. London: Quantum Publishing Ltd. pp. 62–71. ISBN 978-1-86160-425-5.
* Edmund Otis Hovey (1908). *The Bicentenary of the Birth of Carolus Linnaeus*. New York: New York Academy of Sciences.
* George, Sam (June 2005). "'Not Strictly Proper for a Female Pen': Eighteenth-Century Poetry and the Sexuality of Botany". *Comparative Critical Studies*. **2** (2): 191–210. doi:10.3366/ccs.2005.2.2.191.
* George, Sam (30 January 2014). "Carl Linnaeus, Erasmus Darwin and Anna Seward: Botanical Poetry and Female Education". *Science & Education*. **23** (3): 673–694. Bibcode:2014Sc&Ed..23..673G. doi:10.1007/s11191-014-9677-y. S2CID 142994653.
* Sverker Sörlin; Otto Fagerstedt (2004). *Linné och hans apostlar* (ภาษาสวีเดน). Stockholm: Natur & Kultur/Fakta. ISBN 978-91-27-35590-3.
* Albers, Lucia (1982). "Linnaeus' verblijf op de Hartekamp". *Het Landgoed de Hartekamp in Heemstede* (ภาษาดัตช์). Heemstede: Vereniging Oud-Heemstede-Bennebroek. ISBN 978-90-70712-01-3.
* Lars Hansen, บ.ก. (2007–2011). *The Linnaeus Apostles – Global Science & Adventure*. 8 vols. 11 books. London & Whitby: The IK Foundation & Company. ISBN 978-1-904145-26-4.

## แหล่งข้อมูลอื่น

**ชีวประวัติ Biography at the Department of Systematic Botany, University of Uppsala
* Biography at The Linnean Society of London
* Biography from the University of California Museum of Paleontology
* A four-minute biographical video from the London Natural History Museum on YouTube
* Biography from Taxonomic Literature, 2nd Edition. 1976–2009.

**ข้อมูล ผลงานของ Carl von Linné ที่โครงการกูเทินแบร์ค
* ผลงานเกี่ยวกับ/โดย คอล ฟ็อน ลินเนีย ที่อินเทอร์เน็ตอาร์ไคฟ์
* The Linnean Society of London
* The Linnaeus Apostles
* The Linnean Collections
* The Linnean Correspondence
* Linnaeus's Disciples and Apostles
* The Linnaean Dissertations
* Linnean Herbarium
* The Linnaeus Tercentenary
* Works by Carl von Linné at the Biodiversity Heritage Library
* Digital edition: "Critica botanica" by the University and State Library Düsseldorf
* Digital edition: "Classes plantarum seu systemata plantarum" by the University and State Library Düsseldorf
* *Oratio de telluris habitabilis incremento* เก็บถาวร 2020-10-29 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (1744) – full digital facsimile from Linda Hall Library

**อื่น ๆ Linnaeus was depicted by Jay Hosler in a parody of *Peanuts* titled "Good ol' Charlie Darwin".
* The 15 March 2007 issue of *Nature* featured a picture of Linnaeus on the cover with the heading "Linnaeus's Legacy" and devoted a substantial portion to items related to Linnaeus and Linnaean taxonomy.
* A tattoo of Linnaeus's definition of the order Primates เก็บถาวร 2010-12-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน mentioned by Carl Zimmer
* *Ginkgo biloba* tree at the University of Harderwijk, said to have been planted by Linnaeus in 1735
* *SL Magazine,* Spring 2018 features an article by Nicholas Sparks, librarian, Collection Strategy and Development titled *Origins of Taxonomy,* describing a generous donation from the Linnean Society of NSW to supplement the State Library of New South Wales's collections on Carl Linnaeus of documents, photographs, prints and drawings as well as a fine portrait of Linnaeus painted about 1800.
* "Linnaeus & Solander" เก็บถาวร 2021-08-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, Linnaeus, Solander and the Enlightenment Voyages of Scientific Exploration, plantspeopleplanet.org.au