# ดรามา (ภาพยนตร์และละครโทรทัศน์)

ในภาพยนตร์และโทรทัศน์ **ดรามา** หรือ **นาฏกรรม** บ้างเรียก **ภาพยนตร์ชีวิต** หรือ **ละครชีวิต** (อังกฤษ: *Drama*) เป็นประเภทของเรื่องเล่าบันเทิงคดี (หรือกึ่งบันเทิงคดี) ที่มีความเอาจริงเอาจังกว่าความตลกขบขันเชิงโทน (tone) ดรามาประเภทนี้มักได้รับการยอมรับอย่างเป็นกิจลักษณะด้วยคำศัพท์เพื่ออธิบายความเฉพาะของประเภทย่อยมาก (super-genre), ประเภทย่อยที่หลากหลาย (macro-genre) หรือ ประเภทย่อยน้อย (micro-genre) เช่น ละครชุดชาวบ้าน (soap opera), ดรามาอาชญากรรมตำรวจ, ดรามาการเมือง, ดรามากฎหมาย, ดรามาอิงประวัติศาสตร์, ดรามาครอบครัว (domestic drama), ดรามาวัยรุ่น (teen drama), และ หัสนาฏกรรม (comedy drama, dramedy) คำศัพท์เหล่านี้มีไว้เพื่อชี้ให้เห็นถึงฉากท้องเรื่อง (setting) หรือสาระสำคัญของเรื่องอย่างเจาะจง มิฉะนั้น จะถูกมองเป็นอื่นว่ามีโทนดรามาที่เอาจริงเอาจังกว่าโดยส่วนประกอบที่ส่งเสริมกรอบของอารมณ์ (mood) ที่กว้างกว่า ด้วยเหตุนี้ องค์ประกอบหลักของดรามาคือการเกิดขึ้นของความขัดแย้ง, อารมณ์, สังคม หรือองค์ประกอบอื่น และการแก้ปัญหานั้น ๆ ในลำดับเหตุการณ์ของเนื้อเรื่อง

ภาพยนตร์หรือรายการโทรทัศน์ทุกรูปแบบที่มีความเกี่ยวข้องกับเรื่องบันเทิงคดี (fictional stories) คือหนึ่งในรูปแบบของนาฏกรรมโดยภาพรวมหากการเล่าเรื่องนั้นสำเร็จผ่านนักแสดงผู้ทำหน้าที่แทนเป็น (การจำลอง) ตัวละคร ในความหมายที่กว้างขึ้น ดรามาคืออารมณ์ (mode) ซึ่งแตกต่างจากนวนิยาย, เรื่องสั้น, และกวีนิพนธ์เรื่องเล่า (narrative poetry) หรือเพลง ในยุคสมัยใหม่ก่อนการเกิดขึ้นของภาพยนตร์หรือรายการโทรทัศน์ "ดรามา" ในโรงภาพยนตร์เป็นส่วนหนึ่งในประเภทของละครเวทีซึ่งไม่ใช่ทั้งสุขนาฏกรรมหรือโศกนาฏกรรม ดังนั้นจึงมีการสร้างความหมายให้แคบลงโดยอุตสาหกรรมภาพยนตร์หรือโทรทัศน์ อย่างไรก็ดีการจำกัดความสำหรับ "ละครวิทยุ" นั้นสามารถแสดงประเภทของละครเวทีได้ทั้งสองแบบ

## รูปแบบของดรามา

อนุกรมวิธานนักประพันธ์บท (Screenwriters Taxonomy) โต้เถียงว่าการแบ่งประเภทภาพยนตร์หรือรายการโทรทัศน์นั้นอิงจากบรรยากาศ, ตัวละคร และเรื่องราว ด้วยเหตุนี้การแบ่งประเภทว่าเป็น "ดรามา" และ "สุขนาฏกรรม" นั้นกว้างเกินไปที่จะได้รับการพิจารณาว่าเป็นประเภท ดังนั้น อนุกรมวิธานอธิบายว่าดรามาเป็น "รูปแบบ" (type) โดยมีอย่างน้อย 10 รูปแบบย่อย เช่น:

### ดรามากึ่งสารคดี

* **ดรามากึ่งสารคดี** (docudrama) คือ การแปลงให้เป็นบทละครหรือภาพยนตร์ของเหตุการณ์จริงโดยไม่ได้มีความถูกต้องเสมอไป และข้อเท็จจริงทั่วไปนั้นมีความจริงอยู่มากหรือน้อย ความแตกต่างระหว่างดรามากึ่งสารคดีและสารคดีนั้น สารคดีใช้บุคคลจริงเพื่ออธิบายประวัติศาสตร์หรือเหตุการณ์ปัจจุบัน ขณะที่ดรามากึ่งสารคดีใช้นักแสดงที่ได้รับการฝึกฝนอย่างเชี่ยวชาญเพื่อสวมบทบาทในเหตุการณ์จริงซึ่งได้่รับการแปลงบทเล็กน้อย ตัวอย่างเช่น *อาชญากรซ่อนเขี้ยว* (ค.ศ. 2015) และ *ตามล่ารหัสฆ่าฆาตกรอำมหิต* (ค.ศ. 2007)

### บันเทิงคดีอิงเอกสาร

* **บันเทิงคดีอิงเอกสาร** (docufiction) ซึ่งแตกต่างจากดรามากึ่งสารคดีที่บันเทิงคดีเอกสารเป็นการรวมกันระหว่างสารคดีและบันเทิงคดีเข้าด้วยกัน โดยมีภาพหรือเหตุการณ์จริงผสมรวมเข้ากับฉากที่สร้างขึ้นใหม่

### หัสนาฏกรรม

* **หัสนาฏกรรม** หรือ **คอมเมดี้ ดราม่า** (comedy drama) คือ เรื่องเล่าที่มีความจริงจังแต่มีตัวละครบางตัวหรือฉากบางฉากซึ่งน่าตลกขบขันโดยตัวเอง เช่น *เดอะเบสต์เอ็กโซติกมาริโกลด์โฮเทล* (ค.ศ 2011), *ลุกขึ้นใหม่ หัวใจมีเธอ* (ค.ศ. 2012) และ *ชีวิตมหัศจรรย์ ทรูแมน โชว์* (ค.ศ. 1998)

### ไฮเปอร์ดรามา

* **ไฮเปอร์ดรามา** (hyperdrama) ได้รับการประดิษฐ์คำโดยศาสตราจารย์ในวงการภาพยนตร์ เค็น ดานซีเกอร์ เพื่ออธิบายเรื่องเล่าที่มีตัวละครหรือสถานการณ์เกิดจริงจนถึงจุดที่กลายเป็นนิทานอุทาหรณ์ (fable), ตำนาน หรือเทพนิยาย (fairy tale) เช่น *คุณจิ้งจอกจอมแสบ* (ค.ศ. 2009) และ *มาเลฟิเซนต์ กำเนิดนางฟ้าปีศาจ* (ค.ศ. 2014)

### ไลท์ดรามา

* ไลท์ดรามา (light drama) เรื่องเล่าเบิกบานหรือสบายใจหากแต่มีความเคร่งขรึม เช่น *คุณนายตัวดี สาวใช้ตัวดำ* (ค.ศ. 2011) และ *ด้วยรักและมิตรภาพ* (ค.ศ. 2011)

### ดรามาจิตวิทยา

* **ดราม่าจิตวิทยา** (psychological drama) คือดรามาที่ให้ความสำคัญกับชีวิตเบื้องลึกและปัญหาทางจิตใจของตัวละคร เช่น *เคลียร์บัญชีแค้นจิตโหด* (ค.ศ. 2003), *อาชญากรรม / ความหวัง / การสูญเสีย* (ค.ศ. 2006) และ *ตีให้ลั่น เพราะฝันยังไม่จบ* (ค.ศ. 2014)

### ดรามาเสียดสี

* ดรามาเสียดสี (satire) อาจมีอารมณ์ขันแทรกอยู่ แต่ผลลัพธ์โดยทั่วไปนั้นคือการวิจารณ์สังคมอย่างแหลมคมซึ่งจะไม่ใช่เรื่องตลกแม้แต่น้อย ดรามาเสียดสีมักใช้การแฝงนัย (irony) หรือ การกล่าวเกินจริง เพื่อเปิดเผยความผิดพลาดในสังคมหรือบุคคลผู้มีอิทธิพลต่ออุดมการณ์ของสังคม เช่น *อัจฉริยะผ่าโลกเพี้ยน* (ค.ศ. 2006) และ *กิวฟอร์สโมกกิง* (ค.ศ. 2005)

### ดราม่ากฎหมาย

* ดราม่ากฎหมาย (Legal drama) เป็นประเภทหนึ่งของแนวดราม่า ที่เกี่ยวกับศาล กฎหมาย ทนายความ และความยุติธรรม โดยภาพยนตร์และละครโทรทัศน์แนวนี้ มักจะเกี่ยวกับการสมรส หย่าร้าง และการเรียกร้องความยุติธรรม ของตัวละคร

### ดราม่า อาชญากรรม

* ดราม่า อาชญากรรม (Crime drama) เป็นประเภทย่อยของแนวดราม่าที่ผสมกับแนวอาชญากรรม โดยภาพยนตร์และละครโทรทัศน์แนวนี้จะเกี่ยวกับชีวิตของอาชญากร เช่น การปล้นธนาคาร ขโมยทรัพย์สิน การก่อจลาจล และการเป็นนักเลง

## อ้างอิง

### แหล่งข้อมูล

* Banham, Martin, ed. 1998. *The Cambridge Guide to Theatre.* Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-43437-8.
* Cook, Pam, and Mieke Bernink, eds. 1999. *The Cinema Book.* 2nd ed. London: British Film Institute. ISBN 0-851-70726-2.
* Elam, Keir. 1980. *The Semiotics of Theatre and Drama*. New Accents ser. London and New York: Methuen. ISBN 0-416-72060-9.
* Hayward, Susan. 1996. *Key Concepts in Cinema Studies.* Key Concepts ser. London: Routledge. ISBN 0-415-10719-9.
* Neale, Steve. 2000. *Genre and Hollywood.* London: Routledge. ISBN 0-415-02606-7.
* Sheehan, Helena. 1987. *Irish Television Drama: A Society and Its Stories* ISBN 0-86029-011-5.
* Williams, Eric R. (2017) The Screenwriters Taxonomy: A Roadmap to Creative Storytelling. New York, NY: Routledge Press, Studies in Media Theory and Practice. ISBN 978-1-315-10864-3.