Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ทันดรา

ทันดราในกรีนแลนด์
ในทางภูมิศาสตร์กายภาพ **ทันดรา** หรือ **ทุนดรา** (อังกฤษ: *tundra*) เป็นชีวนิเวศชนิดหนึ่งที่การเติบโตของไม้ต้นถูกจำกัดด้วยอุณหภูมิต่ำและฤดูกาลเติบโตสั้น อุณหภูมิต่ำมากจนทำให้น้ำกลายเป็นน้ำแข็งได้ มีทันดราอยู่สามชนิด ทันดราอาร์กติก ทันดราแบบแอลป์ และทันดราแอนตาร์กติก ในทุนดรา พืชพรรณประกอบด้วยไม้พุ่มแคระ กก มอสส์ และไลเคน มีไม้ต้นเติบโตประปรายในบริเวณทันดราบางแห่ง เขตรอยต่อระหว่างทันดราและป่าเรียก ระดับปลอดไม้ต้น (tree line หรือ timberline)

## อ้างอิง
# วงศ์เม่นโลกใหม่

| วงศ์เม่นโลกใหม่ ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: โอลิโกซีนยุคสุดท้าย-ปัจจุบัน |
| --- |
|  |
| เม่นต้นไม้ หรือ เม่นบราซิล (*Coendou prehensilis*) พบในป่าฝนของบราซิล |
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ |
| อาณาจักร: | Animalia |
| ไฟลัม: | Chordata |
| ชั้น: | Mammalia |
| อันดับ: | Rodentia |
| อันดับย่อย: | Hystricomorpha |
| วงศ์: | **Erethizontidae** Bonaparte, 1845 |
| วงศ์ย่อยและสกุล |
| * Chaetomyinae
	+ *Chaetomys*
* Erethizontinae
	+ *Erethizon*
	+ *Coendou*
	+ *Sphiggurus*
	+ *Echinoprocta*
 |

**เม่นโลกใหม่** (อังกฤษ: *New world porcupine*, วงศ์: Erethizontidae) เป็นวงศ์ของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในอันดับสัตว์ฟันแทะ (Rodentia) จำพวกเม่น ใช้ชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Erethizontidae

เม่นโลกใหม่มีสายการวิวัฒนาการเป็นของตัวเอง จึงมีลักษณะโดยทั่วไปแตกต่างจากเม่นในวงศ์เม่นโลกเก่า (Hystricidae) คือ เม่นโลกใหม่จะมีความยาวลำตัวที่สั้นกว่า คือ มีความยาวประมาณ 1 ฟุต มีส่วนหางยาวกว่า หนามแหลมตามลำตัวซึ่งเป็นเส้นขน มีความสั้นกว่า และซ่อนอยู่ใต้เส้นขนอ่อนตลอดทั้งลำตัว สามารถใช้หางนี้เกาะเกี่ยวต้นไม้ได้ มีพฤติกรรมการหากินบนต้นไม้เป็นหลัก โดยกินอาหารหลักได้แก่ ใบไม้และยอดไม้อ่อน ๆ หรือเปลือกไม้เป็นอาหาร นอกจากนี้แล้วยังกินแมลงได้อีกด้วย ลูกวัยอ่อนสามารถปีนต้นไม้ได้ตั้งแต่เกิดมาได้เพียง 2 วัน และอายุได้ราว 10 วัน ก็สามารถหาใบไม้กินเองได้โดยไม่ต้องพึ่งพาแม่

มีฟันที่เขียนเป็นสูตรได้ว่า WIKINIUM\_MATH\_PH\_0

พบกระจายพันธุ์ในป่าฝนของซีกโลกใหม่ คือ ทวีปอเมริกาเหนือ, อเมริกากลาง และอเมริกาใต้

## การจำแนก

* **วงศ์ย่อย Chaetomyinae สกุล *Chaetomys*
	+ เม่นบริสเตล (*Chaetomys subspinosus*)
* **วงศ์ย่อย Erethizontinae สกุล *Coendou*
	+ เม่นสองสี (*Coendou bicolor*)
	+ เม่นแอนเดียน (*Coendou quichua*)
	+ เม่นแคระดำ (*Coendou nycthemera*)
	+ เม่นบราซิล (*Coendou prehensilis*)
	+ เม่นรอธส์ไซด์ (*Coendou rothschildi*)
	+ เม่นซานตามาเรีย (*Coendou sanctemartae*)
* สกุล *Echinoprocta*
	+ เม่นหางสั้น (*Echinoprocta rufescens*)
* สกุล *Erethizon*
	+ เม่นอเมริกาเหนือ (*Erethizon dorsatum*)
* สกุล *Sphiggurus*
	+ เม่นแคระลาย (*Sphiggurus ichillus*)
	+ เม่นบาเอีย (*Sphiggurus insidiosus*)
	+ เม่นแคระขนหางดำ (*Sphiggurus melanurus*)
	+ เม่นเม็กซิกัน (*Sphiggurus mexicanus*)
	+ เม่นขนน้ำแข็ง (*Sphiggurus pruinosus*)
	+ เม่นรูส์มาเลน (*Sphiggurus roosmalenorum*)
	+ เม่นปารากวัย (*Sphiggurus spinosus*)
	+ เม่นสีน้ำตาล (*Sphiggurus vestitus*)
	+ เม่นสีส้ม (*Sphiggurus villosus*)

## ดูเพิ่ม

* เม่นโลกเก่า

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
# สิ่งมีชีวิตหลัก

เสือจาร์กัว เป็นทั้งสายพันธุ์คีย์สโตน, สายพันธุ์ให้ร่มเงา, และเป็นผู้ล่าอันดับบนสุดของห่วงโซ่อาหาร
**ชนิดหลัก** (อังกฤษ: *Keystone species*) เป็นสายพันธุ์สิ่งมีชีวิต (สปีชีส์) ที่มีผลกระทบอย่างใหญ่หลวงต่อสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ และระบบนิเวศ เมื่อเทียบกับจำนวนประชากรของมัน สายพันธุ์ดังกล่าวมีบทบาทสำคัญ ในการรักษาโครงสร้างของชุมชนระบบนิเวศ ทำให้มีผลต่อสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ อีกมากมายในระบบนิเวศ และมีบทบาทในการกำหนดประเภทและจำนวนของสายพันธุ์อื่น ๆ ในชุมชน. สายพันธุ์คีย์สโตนเป็นพืชหรือสัตว์ ที่มีบทบาทสำคัญเป็นเอกลักษณ์ สำหรับการทำงานและคงอยู่ของระบบนิเวศ หากไม่มีสายพันธุ์คีย์สโตน ระบบนิเวศก็จะผันแปรไปอย่างคาดไม่ถึง หรืออาจถึงขนาดสูญสิ้นไปเลยก็ได้. สายพันธุ์คีย์สโตนบางสายพันธุ์ เป็นผู้ล่าอันดับบนสุดของห่วงโซ่อาหาร เช่น หมาป่าสีเทา แต่ก็มีบางสายพันธุ์ที่ทำหน้าที่อื่น เช่น เป็นสายพันธุ์สมชีพ (symbiont) ร่วมกับสายพันธุ์อื่น

แนวคิด (มโนทัศน์) ในเรื่องสายพันธุ์คีย์สโตน ถูกนำเสนอเป็นครั้งแรกในปี ค.ศ. 1969 โดยนักสัตว์วิทยา โรเบิร์ต ที. เพน (Robert T. Paine) เพื่ออธิบายถึงสายพันธุ์ของสิ่งมีชีวิตบางจำพวก ซึ่งการโต้ตอบกับสภาพแวดล้อมของมันมีผลกระทบแบบบนลงล่าง (top-down effect) ต่อความหลากหลายทางสายพันธุ์ และการแข่งขันในระบบนิเวศของกลุ่ม อย่างใหญ่หลวงเมื่อเทียบกับมวลชีวภาพของมัน. คำว่า "คีย์สโตน" เป็นคำอุปมาที่ยืมมาจากสถาปัตยกรรมประตูหินโค้ง (archway) ที่ต้องมีประแจหิน (keystone) เสียบอยู่บนยอดเพื่อให้โครงสร้างทั้งหมดคงอยู่ได้ ด้วยน้ำหนักของกันและกัน แนวคิดเรื่องคีย์สโตนจึงมีความคาบเกี่ยวกับ แนวคิดว่าด้วยความสัมพันธุ์ระหว่างระบบนิเวศ-สายพันธุ์อื่น ๆ เช่น สายพันธุ์ให้ร่มเงา (umbrella species)

## อ้างอิง
# ชินชิยาหางสั้น

| ชินชิยาหางสั้น |
| --- |
|  |
| ชินชิยาหางสั้นในโขดหินแถบเทือกเขาแอนดีส |
| สถานะการอนุรักษ์ |
|  ใกล้สูญพันธุ์  (IUCN 3.1) |
| CITES Appendix I (CITES) |
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ |
| โดเมน: | Eukaryota |
| อาณาจักร: | Animalia |
| ไฟลัม: | Chordata |
| ชั้น: | Mammalia |
| อันดับ: | Rodentia |
| วงศ์: | Chinchillidae |
| สกุล: | *Chinchilla* |
| สปีชีส์: | C.  chinchilla |
| ชื่อทวินาม |
| Chinchilla chinchilla Lichtenstein, 1829 |
|  |
| การกระจายพันธุ์ในอดีตของชินชิยาหางสั้น |
| ชื่อพ้อง |
| * *Chinchilla brevicaudata* Waterhouse, 1848
* *Eriomys chinchilla* Lichtenstein, 1829
 |

**ชินชิยาหางสั้น** (สเปน: *chinchilla de cola corta*), **ชินชิยาเปรู** (*chinchilla peruana*), **ชินชิยาที่ราบสูง** (*chinchilla del altiplano*), **ชินชิยาเทือกเขา** (*chinchilla cordillerana, chinchilla de las cordilleras*) หรือ **ชินชิยาหลวง** (*chinchilla real*) เป็นสัตว์แทะขนาดเล็กชนิดหนึ่งในวงศ์ชินชิยา (Chinchillidae) ซึ่งองค์การระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติจัดว่าเป็นชนิดใกล้สูญพันธุ์ ชินชิยาหางสั้นมีถิ่นกำเนิดในทวีปอเมริกาใต้ ในอดีตกระจายพันธุ์อยู่ในเปรู โบลิเวีย ชิลี และอาร์เจนตินา ทุกวันนี้เหลือประชากรในธรรมชาติจำกัดอยู่ในแถบเทือกเขาแอนดีสทางตอนเหนือของชิลี แต่ก็เพิ่งมีการพบประชากรกลุ่มเล็ก ๆ อีกกลุ่มทางตอนใต้ของโบลิเวีย

ลักษณะเด่นของชินชิยาหางสั้นคือขนสีเทาอมฟ้าซึ่งมีความหนาแน่นและนุ่มมาก สัตว์ชนิดนี้จัดอยู่ในสกุลชินชิยา (*Chinchilla*) ร่วมกับชินชิยาหางยาว เมื่อเทียบกับชนิดหางยาวแล้ว ชนิดหางสั้นจะมีลำตัวใหญ่กว่า คอหนากว่า ไหล่กว้างกว่า หูเล็กและกลมกว่า ความแตกต่างที่สำคัญที่สุดอยู่ที่ความยาวของหาง โดยชนิดหางสั้นมีหางยาวได้ถึง 100 มิลลิเมตร ในขณะที่ชนิดหางยาวมีหางยาวได้ถึง 130 มิลลิเมตร ชินชิยาทั้งสองชนิดมีหัวกว้างและมีร่องรอยกระพุ้งแก้มเก็บอาหารซึ่งเป็นโครงสร้างที่เหลือค้างมาจากวิวัฒนาการ

มนุษย์ได้จับชินชิยามาใช้ประโยชน์ต่าง ๆ มานานหลายศตวรรษ การล่าชินชิยาหางสั้นเพื่อเอาขนไปใช้ในเชิงพาณิชย์เริ่มจากที่ชิลีใน ค.ศ. 1828 ส่งผลให้ความต้องการขนชินชิยาในยุโรปและสหรัฐเพิ่มสูงขึ้น เมื่อความต้องการขนชินชิยาเพิ่มขึ้น ประชากรชินชิยาก็ลดจำนวนลงจนดูเหมือนว่าพวกมันจะสูญพันธุ์ไปใน ค.ศ. 1917 มีการออกกฎหมายห้ามล่าชินชิยาใน ค.ศ. 1929 แต่ก็ไม่มีการบังคับใช้อย่างเคร่งครัดจนกระทั่ง ค.ศ. 1983 แม้จะมีการค้นพบชินชิยาหางสั้นอีกครั้งในธรรมชาติใน ค.ศ. 1953 แต่ประชากรสัตว์ชนิดนี้ก็ยังคงลดลงอย่างต่อเนื่องจนถูกจัดเป็นชนิดใกล้สูญพันธุ์ ชินชิยาหางสั้นมีภัยคุกคามมากมาย เช่น การล่าสัตว์อย่างผิดกฎหมาย การสูญเสียแหล่งที่อยู่ การตัดไม้ทำฟืน การทำเหมือง เป็นต้น ในช่วงไม่กี่ทศวรรษที่ผ่านมา ชินชิยาได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ในฐานะสัตว์เลี้ยงแปลกใหม่ ส่งผลให้การล่าและดักจับพวกมันเพิ่มสูงขึ้นตามไปด้วย

## อ้างอิง
# ภาวะอิงอาศัย

ปลาเหาฉลามมีการปรับตัวเป็นพิเศษเพื่อยึดติดตัวเองเข้ากับปลาขนาดใหญ่ (หรือสัตว์อื่น ๆ อย่างเช่นเต่าทะเลในกรณีนี้) ซึ่งเป็นผู้ที่ให้ทั้งการเคลื่อนที่และอาหาร
**ภาวะอิงอาศัย** (อังกฤษ: *commensalism*) คืออันตรกิริยาชีวภาพระยะยาว (ภาวะอยู่ร่วมกัน) ซึ่งสมาชิกของสปีชีส์หนึ่งได้รับประโยชน์ ในขณะที่สมาชิกของอีกสปีชีส์หนึ่งไม่ได้รับประโยชน์และไม่ได้รับอันตราย ความสัมพันธ์นี้จะแตกต่างจากภาวะพึ่งพากันที่สิ่งมีชีวิตทั้งสองชนิดได้ประโยชน์จากกันและกัน ภาวะอาศัยเสียประโยชน์ที่สิ่งมีชีวิตชนิดหนึ่งถูกทำลายหรือได้รับอันตราย ขณะที่อีกชนิดหนึ่งไม่ได้รับผลกระทบ และภาวะปรสิตที่สิ่งมีชีวิตชนิดหนึ่งถูกทำลายหรือได้รับอันตราย แต่อีกชนิดหนึ่งได้รับประโยชน์

สิ่งมีชีวิตที่ได้รับประโยชน์จากความสัมพันธ์นี้อาจได้รับสารอาหาร ที่พักพิง การสนับสนุน หรือการเคลื่อนที่จากสปีชีส์ที่เป็นตัวถูกเบียน ซึ่งโดยพื้นฐานแล้วจะไม่ได้รับผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญ ความสัมพันธ์แบบอิงอาศัยมักจะเกิดขึ้นระหว่างตัวถูกเบียนที่มีขนาดใหญ่กว่ากับผู้ที่มาอาศัยที่มีขนาดเล็กกว่า สิ่งมีชีวิตที่เป็นตัวถูกเบียนจะไม่ถูกปรับเปลี่ยนใด ๆ ในขณะที่สปีชีส์ที่มาอาศัยอาจแสดงการปรับตัวทางโครงสร้างอย่างมากเพื่อให้สอดคล้องกับพฤติกรรมของตัวเอง เช่น กรณีของปลาเหาฉลาม ที่เกาะติดกับปลาฉลามหรือปลาอื่น ๆ เพื่อเดินทาง ปลาเหาฉลามจะกินมูลของตัวถูกเบียน ในขณะที่ปลานำร่องจะกินเศษอาหารที่เหลือจากมื้ออาหารของตัวถูกเบียน นอกจากนี้ นกหลายชนิดยังเกาะอยู่บนตัวของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมกินพืชขนาดใหญ่ หรือกินแมลงที่ถูกกวนขึ้นมาจากพื้นดินโดยสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่กำลังเล็มหญ้าอยู่ด้วย

## อ้างอิง
# ชินชิยา

| ชินชิล่า |
| --- |
|  |
| ชินชิล่าหางยาวที่สวนสัตว์วรอตสวัฟในโปแลนด์ |
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ |
| โดเมน: | Eukaryota |
| อาณาจักร: | Animalia |
| ไฟลัม: | Chordata |
| ชั้น: | Mammalia |
| อันดับ: | Rodentia |
| วงศ์: | Chinchillidae |
| วงศ์ย่อย: | Chinchillinae |
| สกุล: | Chinchilla Bennett, 1829 |
| ชนิดต้นแบบ |
| *Chinchilla lanigera* Bennett, 1829 |
| ชนิด |
| * *Chinchilla chinchilla*
* *Chinchilla lanigera*
 |
|  |
| แผนที่แสดงการกระจายพันธุ์ของ *C. chinchilla* และ *C. lanigera*
  *C. chinchilla*
  *C. lanigera* |

**ชินชิล่า** (สเปน: *chinchilla*) คือสกุลของสัตว์แทะ 2 ชนิด ได้แก่ ชินชิล่าหางสั้น (*Chinchilla chinchilla*) และชินชิล่าหางยาว (*Chinchilla lanigera*) มีถิ่นกำเนิดอยู่บริเวณเทือกเขาแอนดีสในทวีปอเมริกาใต้ ชินชิล่าเป็นสัตว์ที่ออกหากินยามสนธยา อาศัยอยู่รวมกันเป็นฝูงในพื้นที่สูงจนถึง 4,270 เมตร (14,000 ฟุต) ในอดีตกระจายพันธุ์อยู่ในพื้นที่บางส่วนของโบลิเวีย เปรู และชิลี แต่ในปัจจุบันพบประชากรในธรรมชาติที่ชิลีเท่านั้น ชินชิล่าจัดเป็นสัตว์ในวงศ์ชินชิล่า (Chinchillidae) ร่วมกับบิซกาชาซึ่งเป็นญาติใกล้ชิด อีกทั้งยังมีความสัมพันธ์กับหนูชินชิล่าอีกด้วย

ชินชิล่าเป็นสัตว์ที่มีขนหนาแน่นที่สุดในบรรดาสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทั้งหมดที่อาศัยอยู่บนบก โดยมีขนประมาณ 20,000 เส้นต่อตารางเซนติเมตร และมีขนประมาณ 50 เส้นงอกออกมาจากรากขนแต่ละราก (ในน้ำ นากทะเลเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่มีขนหนาแน่นกว่า) ชินชิล่าได้รับการตั้งชื่อตามชาวชินชาแห่งเทือกเขาแอนดีส เนื่องจากครั้งหนึ่งพวกเขาเคยนำขนชินชิล่าซึ่งมีผิวสัมผัสนุ่มคล้ายกำมะหยี่มาทำเครื่องนุ่งห่ม เมื่อถึงช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 ชินชิล่ากลายเป็นสัตว์หายากหลังจากถูกล่าอย่างหนักเพื่อเอาขน ชินชิล่าส่วนใหญ่ที่ถูกจับไปใช้ประโยชน์ในอุตสาหกรรมขนสัตว์ทุกวันนี้มาจากฟาร์มเพาะเลี้ยง ชินชิล่าบ้านที่สืบเชื้อสายมาจากชินชิล่าหางยาวมักถูกเลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยงเพื่อความเพลิดเพลินและอาจถือเป็นสัตว์เลี้ยงฉบับกระเป๋าชนิดหนึ่ง

## อ้างอิง
# วงศ์ดาซีพร็อกทิแด

| Dasyproctidae ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: Late Oligocene - Recent |
| --- |
|  |
| *Agouti paca* |
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ |
| อาณาจักร: | Animalia |
| ไฟลัม: | Chordata |
| ชั้น: | Mammalia |
| อันดับ: | Rodentia |
| วงศ์: | **Dasyproctidae** Gray, 1825 |
| Genera |
| *Dasyprocta Myoprocta Agouti* |

**วงศ์ดาซีพร็อกทิแด** (Dasyproctidae) เป็นวงศ์ของสัตว์ฟันแทะในทวีปอเมริกาใต้ ประกอบด้วย 3 สกุล ดังนี้

* + สกุล *Dasyprocta*
		- Azara's Agouti, *Dasyprocta azarae*
		- Coiban Agouti, *Dasyprocta coibae*
		- Crested Agouti, *Dasyprocta cristata*
		- Black Agouti, *Dasyprocta fuliginosa*
		- Orinoco Agouti, *Dasyprocta guamara*
		- Kalinowski Agouti, *Dasyprocta kalinowskii*
		- Brazilian Agouti, *Dasyprocta leporina*
		- Mexican Agouti, *Dasyprocta mexicana*
		- Black-rumped Agouti, *Dasyprocta prymnolopha*
		- Central American Agouti, *Dasyprocta punctata*
		- Ruatan Island Agouti, *Dasyprocta ruatanica*
	+ สกุล *Myoprocta*
		- Green Acouchi, *Myoprocta pratti*
		- Red Acouchi, *Myoprocta acouchy*
	+ สกุล *Agouti*
		- Paca, *Agouti paca*
		- Mountain Paca, *Agouti taczanowskii*
# วงศ์อ้น

| วงศ์อ้น ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: ไมโอซีนยุคต้น-ปัจจุบัน |
| --- |
|  |
| อ้นใหญ่ (*Rhizomys sumatrensis*) |
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ |
| อาณาจักร: | Animalia |
| ไฟลัม: | Chordata |
| ชั้น: | Mammalia |
| อันดับ: | Rodentia |
| วงศ์ใหญ่: | Muroidea |
| วงศ์: | **Spalacidae** Gray, 1821 |
| วงศ์ย่อยและสกุล |
| * **Myospalacinae**
	+ *Myospalax*
	+ *Eospalax*
* **Rhizomyinae**
	+ *Rhizomys*
	+ *Cannomys*
	+ *Tachyoryctes*
* **Spalacinae**
	+ *Spalax*
 |

**วงศ์อ้น** (อังกฤษ: *Bamboo rat*) เป็นวงศ์ของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในอันดับสัตว์ฟันแทะวงศ์หนึ่ง ใช้ชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Spalacidae (/สปา-ลา-ซิ-ดี/)

จัดเป็นสัตว์ฟันแทะขนาดกลาง มีรูปร่างทั่วไปคล้ายกับหนูตะเภาหรือตุ่น ซึ่งเป็นสัตว์ที่อยู่ต่างอันดับกัน มีการดำรงชีวิตคล้ายกับตุ่น คือ ขุดโพรงอยู่ใต้ดิน ในโพรงมีทางเข้าออกหลายทาง ซึ่งในโพรงนั้นเป็นแบ่งเป็นห้อง ๆ ทั้งที่อยู่อาศัย, เลี้ยงดูลูกอ่อน และเก็บสะสมอาหาร และไม่รวมฝูงกับสัตว์ฟันแทะในวงศ์อื่น กินอาหารจำพวกรากพืชชนิดต่าง ๆ และพืชบางประเภท เช่น ไผ่ ในเวลากลางคืน

มีลักษณะโดยรวม คือ มีขาสั้น มีหัวกะโหลกที่กลมสั้น มีกล้ามเนื้อคอที่แข็งแรง ฟันหน้าใหญ่ และดวงตาเรียวเล็ก กรงเล็บหน้าขยายใหญ่โตมากใช้สำหรับขุดดิน หูและหางมีขนาดเล็กมาก หรือบางชนิดไม่มีเลย

สัตว์ในวงศ์นี้ มีอายุการตั้งท้องแตกต่างออกไปตามแต่ละชนิด แต่ลูกอ่อนเมื่อเกิดออกมาตาจะยังไม่ลืม และขนจะยังไม่ปกคลุมลำตัว จะยังดูดนมแม่เป็นเวลาหลายเดือน ก่อนจะแยกออกไป แต่ในบางชนิด ก็จะแยกตัวออกไปทันที

พบกระจายพันธุ์ในทวีปเอเชีย ตั้งแต่ไซบีเรีย, เอเชียกลาง, เอเชียตะวันออก, เอเชียใต้ และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และในทวีปแอฟริกา

แบ่งออกได้เป็นวงศ์ย่อย ๆ ได้ 3 วงศ์ 6 สกุล (ดูในตาราง) พบประมาณ 37 ชนิด ในประเทศไทย พบทั้งหมด 3 ชนิด คือ อ้นใหญ่ (*Rhizomys sumatrensis*), อ้นกลาง (*R. pruinosus*) และอ้นเล็ก (*Cannomys badius*) ซึ่งทั้งหมดเป็นสัตว์ป่าคุ้มครอง และอยู่ในวงศ์ย่อย Rhizomyinae

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
# วงศ์หนูทุ่ง

| วงศ์หนูทุ่ง ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: ไมโอซีนยุคกลาง-ปัจจุบัน |
| --- |
|  |
| แฮมสเตอร์แคระที่นิยมเลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยง จัดอยู่ในวงศ์ย่อย Cricetinae |
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ |
| อาณาจักร: | Animalia |
| ไฟลัม: | Chordata |
| ชั้น: | Mammalia |
| ชั้นฐาน: | Eutheria |
| อันดับใหญ่: | Euarchontoglires |
| อันดับ: | Rodentia |
| อันดับย่อย: | Myomorpha |
| วงศ์ใหญ่: | Muroidea |
| วงศ์: | **Cricetidae** J. Fischer, 1817 |
| วงศ์ย่อย |
| * Arvicolinae
* Cricetinae
* Neotominae
* Sigmodontinae
* Tylomyinae
 |

**วงศ์หนูทุ่ง** เป็นวงศ์ของสัตว์ฟันแทะขนาดเล็กจำพวกหนูวงศ์หนึ่ง ใช้ชื่อว่า Cricetidae เป็นวงศ์ที่มีสมาชิกหลากหลายมากมาย อาทิ แฮมสเตอร์, แฮมสเตอร์แคระ, หนูเลมมิ่ง, หนูทุ่ง ซึ่งยังสามารถแยกออกเป็นวงศ์ย่อย ๆ ได้อีก (ในบางข้อมูลจัดให้เป็นวงศ์เดียวกับ Muridae)

หนูในวงศ์นี้มีประมาณ 600 ชนิด กระจายพันธุ์ไปในหลายพื้นที่ของโลก โดยเฉพาะในซีกโลกใหม่ และยังพบได้ที่ ยุโรป และเอเชีย เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็ก โดยขนาดเล็กที่สุด คือ หนูแคระโลกใหม่ มีขนาดยาวประมาณ 5–8 เซนติเมตร (2.0–3.1 นิ้ว) และน้ำหนักประมาณ 7 กรัม (0.25 ออนซ์) จนถึงขนาดใหญ่ที่สุด คือ หนูมัสก์ ที่ยาว 41–62 เซนติเมตร (16–24 นิ้ว) และมีน้ำหนัก 1,100 กรัม (39 ออนซ์) หางมีความเรียวยาวไม่มีขนและมีเกล็ด มีขนาดที่แตกต่างกันออกไป ใช้สำหรับทรงตัวและเกาะเกี่ยวได้โดยเฉพาะหนูที่อาศัยอยู่ในท้องทุ่ง หรือพื้นที่เกษตรกรรม ขนส่วนใหญ่มีสีน้ำตาลและส่วนท้องสีขาว แต่ก็มีสีต่าง ๆ แตกต่างกันไปได้

เช่นเดียวกับหนูในวงศ์ Muridae คือ พบได้แทบทุกภูมิประเทศที่มีความแตกต่างหลากหลาย ตั้งแต่อาร์กติกเซอร์เคิล, ท้องทุ่ง, ทะเลทรายที่แห้งแล้ง, บ้านเรือนของมนุษย์ หรือพื้นที่ชุ่มน้ำ โดยปกติเป็นสัตว์ที่กินเมล็ดพืชเป็นอาหาร แต่ก็กินอาหารได้หลากหลายมาก เช่น เนื้อสัตว์, ซากสัตว์, อาหารที่กินเหลือ, แมลง เป็นต้น ฟันมีลักษณะเป็นฟันแทะที่งอกใหม่ได้ตลอดเวลา ในอัตราปีละ 5 นิ้ว เป็นฟันที่มีความแข็งแรง ซึ่งทำให้แทะได้แม้แต่สายไฟ หรือฝาผนังปูนซีเมนต์ สามารถเขียนเป็นสูตรฟันได้ว่า WIKINIUM\_MATH\_PH\_0

เป็นสัตว์ที่มีระบบเผาพลาญพลังงานหรือแมตาบอลิซึมเร็วมาก ในวันหนึ่งหัวใจเต้นได้เร็วมาก ถึงขนาดเมื่อเทียบกับหัวใจของช้างจะเท่ากับหัวใจของช้างเต้นถึง 70 ปี จึงเป็นสัตว์ที่มีความตื่นตัว ว่องไวตลอดเวลา โดยจะกินอาหารแทบทุกชั่วโมง โดยวันหนึ่ง สามารถกินอาหารได้มากถึงร้อยละ 40 ของน้ำหนักตัว เทียบเท่ากับมนุษย์กินซีเรียลมากถึงวันละ 80 กล่อง และเมื่อไปถึงที่ไหนมักจะถ่ายฉี่ไว้ ซึ่งเป็นการปล่อยฟีโรโมน รวมถึงการถ่ายมูลทิ้งไว้ด้วย

แพร่ขยายพันธุ์ได้รวดเร็ว มีระยะเวลาการตั้งท้องประมาณ 15-50 วัน ปีหนึ่งสามารถออกลูกได้หลายครอกและสามารถเพิ่มจำนวนประชากรได้เป็นพันตัว

ในประเทศไทย มีหนูในวงศ์นี้เพียงชนิดเดียว คือ หนูน้ำดอยอ่างกา (*Eothenomys melanogaster*) ซึ่งพบได้ที่ดอยอ่างกา จังหวัดเชียงใหม่

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
# ไพกา

| ไพกา ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: โอลิโกซีน-ปัจจุบัน |
| --- |
|  |
| อเมริกันไพกา (*Ochotona princeps*) |
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ |
| อาณาจักร: | Animalia |
| ไฟลัม: | Chordata |
| ชั้น: | Mammalia |
| อันดับ: | Lagomorpha |
| วงศ์: | **Ochotonidae** Thomas, 1897 |
| สกุล: | Ochotona Link, 1795 |
| ชนิดต้นแบบ |
| *Ochotona minor* Link, 1795 (*Lepus dauuricus* Pallas, 1776) |
| ชนิดและสกุลย่อย |
| ขยาย* สกุลย่อย *Pika*
	+ *Ochotona alpina*
	+ *Ochotona argentata*
	+ *Ochotona collaris*
	+ *Ochotona hoffmanni*
	+ *Ochotona hyperborea*
	+ *Ochotona pallasi*
	+ *Ochotona princeps*
	+ *Ochotona turuchanensis*
* สกุลย่อย *Ochotona*
	+ *Ochotona cansus*
	+ *Ochotona curzoniae*
	+ *Ochotona dauurica*
	+ *Ochotona huangensis*
	+ *Ochotona nubrica*
	+ *Ochotona pusilla*
	+ *Ochotona rufescens*
	+ *Ochotona thibetana*
	+ *Ochotona thomasi*
* สกุลย่อย *Conothoa*
	+ *Ochotona erythrotis*
	+ *Ochotona forresti*
	+ *Ochotona gaoligongensis*
	+ *Ochotona gloveri*
	+ *Ochotona himalayana*
	+ *Ochotona iliensis*
	+ *Ochotona koslowi*
	+ *Ochotona ladacensis*
	+ *Ochotona macrotis*
	+ *Ochotona muliensis*
	+ *Ochotona nigritia*
	+ *Ochotona roylei*
	+ *Ochotona rutila*
 |

**ไพกา** (อังกฤษ: *pika, pica, rock rabbit, coney*; วงศ์ Ochotonidae) เป็นวงศ์ของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็กวงศ์หนึ่ง ในอันดับกระต่าย (Lagomorpha) ใช้ชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Ochotonidae

ไพกาจัดเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอีกวงศ์หนึ่ง ที่อยู่ในอันดับกระต่าย ที่ยังคงดำรงเผ่าพันธุ์มาจนถึงปัจจุบัน นอกเหนือไปจากกระต่าย (Leporidae)

มีรูปร่างโดยทั่วไปเล็กกว่ากระต่าย แลดูคล้ายหนู ใบหูมีขนาดใหญ่แต่สั้นและเล็กกว่ากระต่าย มีขนอ่อนนุ่มสีเทาหรือสีน้ำตาลตลอดทั้งลำตัว มีหางขนาดเล็กจนมองไม่เห็น มีขนาดโตเต็มที่ยาวประมาณ 8 นิ้ว หนักประมาณ 6 ออนซ์ มีฟันที่เขียนเป็นสูตรได้ว่า WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 มีระยะเวลาการตั้งท้องนาน 25-30 วัน

มีพฤติกรรมอยู่รวมกันเป็นฝูง โดยแต่ละตัวนั้นจะมีหน้าที่ของตัวเอง ในการหาอาหารและแบ่งปันกัน และมีพฤติกรรมที่จะแสดงตัวเพื่อที่จะประกาศอาณาเขต โดยจะหากินในเวลากลางวัน มีหญ้าเป็นอาหารหลัก โดยใช้เวลาทั้งวันในการสะสมอาหาร ไม่มีพฤติกรรมจำศีลในช่วงฤดูหนาว ไพกาตัวเมียในประเทศญี่ปุ่น มีพฤติกรรมจะกลบซ่อนรังที่มีลูกอ่อนไว้ด้วยใบไม้และดิน เสมือนกับว่าฝังทั้งเป็นหรือทำรังอยู่ใต้ดิน เพื่อหลบซ่อนสัตว์นักล่า ลูกไพกาจะสามารถหลบซ่อนอยู่ใต้ดินอย่างนั้นได้นานถึง 2 วัน

มีทั้งหมด 1 สกุล คือ *Ochotona* พบทั้งหมดประมาณ 30 ชนิด กระจายพันธุ์ไปในหลายพื้นที่ของโลกแถบเหนือที่มีอากาศหนาวเย็น เช่น อเมริกาเหนือ, ยุโรปตะวันออก, ยูเรเชีย จนถึงเอเชียตะวันออก เช่น จีน

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
# หนู

| หนู ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: ยุคเพลสโตซีนตอนต้น – ปัจจุบัน |
| --- |
|  |
| หนูสีน้ำตาล (*R. norvegicus*) |
| สถานะการอนุรักษ์ |
| ปลอดภัยจากการคุกคาม  |
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ |
| อาณาจักร: | สัตว์ (Animalia) |
| ไฟลัม: | สัตว์มีแกนสันหลัง (Chordata) |
| ชั้น: | สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม (Mammalia) |
| อันดับ: | สัตว์ฟันแทะ (Rodentia) |
| วงศ์ใหญ่: | Muroidea |
| วงศ์: | Muridae |
| วงศ์ย่อย: | Murinae |
| สกุล: | Rattus Fischer de Waldheim, 1803 |
| ชนิด |
| ดูในเนื้อหา |
| ชื่อพ้อง |
| * *Stenomys* Thomas, 1910
 |

**หนู** เป็นสกุลของสัตว์ฟันแทะ ที่อยู่ในวงศ์ Muridae ใช้ชื่อสกุลว่า *Rattus* มีการกระจายพันธุ์อยู่ในซีกโลกที่เรียกว่า "โลกเก่า" อันได้แก่ ทวีปเอเชีย, ยุโรป และแอฟริกา

ตัวเมียเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์เมื่ออายุได้ 2–3 เดือน ในขณะที่ตัวผู้อายุ 3 เดือนขึ้นไป

## การจำแนก

* สกุล *Rattus*
	+ *Rattus adustus*
	+ *Rattus annandalei*
	+ *Rattus argentiventer*
	+ *Rattus baluensis*
	+ *Rattus bontanus*
	+ *Rattus burrus*
	+ *Rattus colletti*
	+ *Rattus elaphinus*
	+ *Rattus enganus*
	+ *Rattus everetti*
	+ *Rattus exulans*
	+ *Rattus feliceus*
	+ *Rattus foramineus*
	+ *Rattus fuscipes*
	+ *Rattus giluwensis*
	+ *Rattus hainaldi*
	+ *Rattus hoffmani*
	+ *Rattus hoogerwerfi*
	+ *Rattus jobiensis*
	+ *Rattus koopmani*
	+ *Rattus korinchi*
	+ *Rattus leucopus*
	+ *Rattus losea*
	+ *Rattus lugens*
	+ *Rattus lutreolus*
	+ *Rattus macleari*
	+ *Rattus marmosurus*
	+ *Rattus mindorensis*
	+ *Rattus mollicomulus*
	+ *Rattus montanus*
	+ *Rattus mordax*
	+ *Rattus morotaiensis*
	+ *Rattus nativitatis*
	+ *Rattus nitidus*
	+ *Rattus norvegicus*
	+ *Rattus novaeguineae*
	+ *Rattus osgoodi*
	+ *Rattus palmarum*
	+ *Rattus pelurus*
	+ *Rattus praetor*
	+ *Rattus ranjiniae*
	+ *Rattus rattus*
	+ *Rattus sanila*
	+ *Rattus sikkimensis*
	+ *Rattus simalurensis*
	+ *Rattus sordidus*
	+ *Rattus steini*
	+ *Rattus stoicus*
	+ *Rattus tanezumi*
	+ *Rattus tawitawiensis*
	+ *Rattus timorensis*
	+ *Rattus tiomanicus*
	+ *Rattus tunneyi*
	+ *Rattus turkestanicus*
	+ *Rattus villosissimus*
	+ *Rattus xanthurus*

## พาหะนำโรค

หนูถูกระบุว่า เป็นพาหะนำโรค 5 โรค ได้แก่

1. กาฬโรค
2. โรคเลปโตสไปโรซีส หรือ โรคฉี่หนู
3. โรคสครับไทฟัส หรือไข้รากสาด
4. โรคทูลารีเมีย หรือโรคไข้กระต่าย
5. โรคพยาธิ เช่น พยาธิใบไม้ปอด พยาธิตัวกลม

โดยการขุดค้นทางซากดึกดำบรรพ์ที่เป็นฟันของหนูในแถบประเทศตะวันออกกลางที่ติดกับทะเลเมดิเตอร์เรเนียน พบว่า หนูได้คุกคามโดยเข้ามาอยู่ในชุมชนมนุษย์เพื่อคุ้ยหาอาหารตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์เป็นระยะเวลาไม่ต่ำกว่า 15,000 ปีมาแล้ว

## หมายเหตุ

คำว่า "หนู" ซึ่งเป็นชื่อสามัญในภาษาไทยยังใช้รวมความถึงสัตว์ฟันแทะจำพวกอื่นที่อยู่ในสกุลอื่น หรือแม้แต่วงศ์อื่นได้ด้วย เช่น หนูพุกใหญ่ (*Bandicota indica*), หนูขนเสี้ยนเขาหินปูน (*Niviventer hinpoon*), หนูหริ่งบ้าน (*Mus musculus*) หรือหนูตะเภา (*Cavia porcellus*) ที่อยู่ในวงศ์ Caviidae ได้ด้วย หากแต่หนูในสกุล *Rattus* และในวงศ์ Muridae นี้ เป็นหนูที่มนุษย์คุ้นเคยที่สุด อย่างน้อยมี 3 ชนิดที่สามารถพบได้ตามบ้านเรือนของมนุษย์ คือ หนูท้องขาว (*Rattus rattus*), หนูบ้าน (*R. norvegicus*) และหนูจี๊ด (*R. exulans*)

## ดูเพิ่ม

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

 ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Rattus ที่วิกิสปีชีส์
# วิวัฒนาการเบนเข้า

| วิวัฒนาการเบนเข้า |
| --- |
|
 |
|
พืชอวบน้ำสองสกุล *Euphorbia*
 และ *Astrophytum* ที่ไม่มีส่วน
 เกี่ยวข้องกัน และต่างวิวัฒนาการ
 อย่างอิสระแต่กลับมีรูปแบบ
 ที่แสดงออกคล้ายกัน |

**วิวัฒนาการเบนเข้า** (อังกฤษ: *Convergent evolution*) คือการวิวัฒนาการแบบที่สิ่งมีชีวิตที่ไม่ได้มีบรรพบุรุษร่วมกัน แต่มีลักษณะที่วิวัฒนาการได้ผลลัพธ์ที่คล้ายกัน แต่ต้องกำหนดจุดเริ่มต้นและจุดสุดท้ายที่ใช้ในการสังเกต และเปรียบเทียบกลไกการวิวัฒนาการที่เกิดขึ้น

ปีกเป็นตัวอย่างวิวัฒนาการเบนเข้าที่ยอดเยี่ยม แมลงบินได้ นก และค้างคาว ต่างมีวิวัฒนาการการบินที่อิสระ แต่มาบรรจบกันตรงคุณลักษณะที่มีประโยชน์นี้

## อ้างอิง

## ดูเพิ่ม

* McGhee, G.R. (2011). Convergent Evolution: Limited Forms Most Beautiful. Vienna Series in Theoretical Biology, Massachusetts Institute of Technology Press, Cambridge (MA). 322 pp.
* Rasmussen, L.E.L., Lee, T.D., Roelofs, W.L., Zhang, A., Doyle Davies Jr, G. (1996). Insect pheromone in elephants. Nature. 379: 684.
* Convergent Evolution Examples- Ecological Equivalents เก็บถาวร 2011-07-18 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, Department of Biology, Bellarmine University.
* Stearns, S. & Hoekstra, R. 2005. *Evolution: An introduction*.
* Lowe, Nancy, "Single Centers of Creation", *Southern Spaces*, 30 November 2009.
* McMenamin, M.A.S. (1998). *The Garden of Ediacara: Discovering the First Complex Life*. Columbia University Press.