Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# หนูท้องขาว

| หนูท้องขาว |
| --- |
|  |
| สถานะการอนุรักษ์ |
|  ความเสี่ยงต่ำ  (IUCN 3.1) |
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ |
| อาณาจักร: | Animalia |
| ไฟลัม: | Chordata |
| ชั้น: | Mammalia |
| อันดับ: | Rodentia |
| วงศ์: | Muridae |
| สกุล: | *Rattus* |
| สปีชีส์: | R.  rattus |
| ชื่อทวินาม |
| Rattus rattus (Linnaeus, 1758) |
|  |
| แผนที่แสดงการกระจายพันธุ์ของหนูท้องขาว |

**หนูท้องขาว** หรือ **หนูดำ** หรือ **หนูนาท้องขาว** (อังกฤษ: *Roof rat, Black rat*) เป็นหนูที่มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า *Rattus rattus* อยู่ในวงศ์ Muridae

จัดเป็นหนูที่พบได้ในบ้านเรือนของมนุษย์หนึ่งในสามชนิด ร่วมกับ หนูบ้าน (*R. norvegicus*) และหนูจี๊ด (*R. exulans*) เป็นหนูขนาดกลาง ใบหูใหญ่ ขนตามลำตัวด้านสีน้ำตาลอ่อนหรือสีน้ำตาลแดงหรือสีดำ ขนท้องสีขาว มีลายสีดำเล็ก ๆ ที่หน้าอก หางสีดำมีความยาวพอ ๆ หรือยาวกว่าความยาวลำตัวและหัว มีเกล็ดตลอดทั้งหาง จมูกแหลมกว่าหนูบ้าน มีความยาวลำตัวและหัวประมาณ 18 เซนติเมตร ส่วนหางก็มีความยาวพอ ๆ กัน ตัวเมียมีเต้านมที่หน้าอก 2 คู่ ออกลูกปีละ 4-6 ครอก ลูกหนึ่งครอกมีจำนวน 6-8 ตัว
มีระยะทางหากิน 100-150 ฟุต

เป็นหนูที่มีถิ่นกำเนิดในทวีปเอเชีย และพบกระจายพันธุ์ไปไกลจนถึงทิศตะวันออกของโรมาเนีย เป็นหนูที่ปรับตัวให้อยู่ในสภาพแวดล้อมต่าง ๆ ได้เป็นอย่างดี ชอบขึ้นและหากินบนต้นไม้ เพราะชอบกินเมล็ดพืชมากที่สุด จึงมักพบในพื้นที่เกษตรกรรมในประเทศไทยพบได้ทุกภาค โดยเฉพาะในสวนมะพร้าวหรือปาล์มน้ำมันในภาคใต้ จัดเป็นศัตรูพืชของพืชจำพวกนี้ เกษตรกรจึงใช้วิธีตามธรรมชาติกำจัดหนูเหล่านี้ โดยสร้างรังนกแสก (*Tyto alba*) ให้อยู่ท้ายสวน เพราะนกแสกจะกินหนูโดยเฉพาะหนูท้องขาวเป็นอาหารหลัก ถ้าอาศัยอยู่ในบ้านก็มักจะสร้างรังบนเพดานบ้าน

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

 ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Rattus rattus ที่วิกิสปีชีส์
# หนูบ้าน

| หนูบ้าน |
| --- |
|  |
| สถานะการอนุรักษ์ |
|  ความเสี่ยงต่ำ  (IUCN 3.1) |
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ |
| อาณาจักร: | Animalia |
| ไฟลัม: | Chordata |
| ชั้น: | Mammalia |
| อันดับ: | Rodentia |
| วงศ์: | Muridae |
| วงศ์ย่อย: | Murinae |
| สกุล: | *Rattus* |
| สปีชีส์: | R.  norvegicus |
| ชื่อทวินาม |
| Rattus norvegicus (Berkenhout, 1769) |
|  |
| แผนที่แสดงการกระจายพันธุ์ของหนูบ้าน ซึ่งกระจายไปทั่วทุกมุมโลก |

**หนูบ้าน**, **หนูนอร์เวย์**, **หนูสีน้ำตาล** หรือ **หนูท่อ** (ชื่อวิทยาศาสตร์: *Rattus norvegicus*) เป็นหนูชนิดที่พบเห็นได้บ่อยที่สุด เพราะเป็นหนูชนิดที่กระจายพันธุ์ไปอยู่ทั่วโลก พบได้ทุกสภาพแวดล้อม รวมถึงบ้านเรือนที่อาศัยของมนุษย์

สันนิษฐานว่าหนูบ้านกระจายพันธุ์มาจากประเทศนอร์เวย์ในภูมิภาคสแกนดิเนเวียที่เป็นแหล่งกำเนิดดั้งเดิม ไปทั่วทุกมุมโลกจากการติดไปกับเรือขนส่งสินค้าในยุควิคตอเรีย ซึ่งมันสามารถปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมทุกรูปแบบได้เป็นอย่างดี อีกทั้งยังมีอัตราการสืบพันธุ์ที่สูงและทักษะในการเอาตัวรอดที่เยี่ยมอีกด้วย

หนูบ้านจัดได้ว่าเป็นหนูชนิดที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในสกุล *Rattus* มีน้ำหนักโดยเฉลี่ยเมื่อโตเต็มที่ประมาณ 300-350 กรัม (ในบางตัวอาจหนักได้ถึง 400 กรัม) ขนาดลำตัวและหัวยาวประมาณ 180-250 มิลลิเมตร หางยาวประมาณ 150-220 มิลลิเมตร เท้าหลังยาวประมาณ 35-40 มิลลิเมตร หูยาวประมาณ 17-23 มิลลิเมตร ลักษณะขนหยาบมีสีน้ำตาลปนเทา ท้องสีเทา ส่วนจมูกทู่ ใบหูเล็ก ตาเล็ก หางสั้นมี 2 สี ด้านบนสีดำ ด้านล่างสีจาง มีเกล็ดหยาบ ๆ ที่หาง และด้านบนของเท้าหลังมีสีขาว มีเต้านมรวม 6 คู่ อยู่ที่อก 3 คู่ ท้อง 3 คู่ ถ้าอยู่ในชุมชนของมนุษย์ มักอยู่ตามรูท่อระบายน้ำ ใต้ถุนตึกหรือบ้านเรือน บริเวณลำคลอง กองขยะหรือตลาดสด

สามารถผสมพันธุ์และออกลูกได้ตลอดทั้งปี โดยออกลูกปีละ 4-7 ครอก ลูกหนึ่งครอกมีจำนวน 8–12 ตัว เริ่มเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์เมื่ออายุได้ 3-5 เดือน เมื่อผสมแล้วจะตั้งท้องเพียง 21-22 วัน เป็นสัตว์ที่กินอาหารได้แทบทุกอย่างและกินไม่เลือก รวมถึงมีพฤติกรรมกินซากพวกเดียวกันเองด้วย แม้จะไม่พบบ่อยมากนัก มีอายุขัยโดยเฉลี่ยประมาณ 2 ปี ให้ลูกได้ตลอดทั้งชีวิต 6-10 ครอก

จัดเป็นสัตว์ที่สร้างความรำคาญและเป็นพาหะนำโรคระบาดร้ายแรงที่ทำให้ถึงชีวิตมาสู่มนุษย์ได้อย่างมากที่สุดชนิดหนึ่ง เช่น กาฬโรค ที่เคยระบาดอย่างรุนแรงมาแล้วในทวีปยุโรปในยุคกลาง ที่เรียกว่า ความตายสีดำ (Black Death) และโรคอื่น ๆ อีก เช่น โรคฉี่หนู หรือ เลปโตสไปโรซิส

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

 ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Rattus norvegicus ที่วิกิสปีชีส์
# โรครับจากสัตว์

| Zoonosis |
| --- |
|  |
| สุนัขที่เป็นโรคพิษสุนัขบ้า. |
| การออกเสียง | * /zoʊˈɒnəsɪs, ˌzoʊəˈnoʊsɪs/
 |
| สาขาวิชา | โรคติดเชื้อ |

**โรคติดต่อระหว่างคนและสัตว์** (อังกฤษ: *zoonosis, zoonoses, zoonotic disease*) เป็นโรคติดเชื้อที่อาจเกิดจากแบคทีเรีย ไวรัส ปรสิต ไพรออนหรืออื่น ๆ ที่แพร่กระจายจากสัตว์ไปยังมนุษย์

โรคที่พบเจอส่วนใหญ่ในปัจจุบัน เช่น โรคไวรัสอีโบลาและโรคเชื้อซาลโมเนลล่า ถือเป็นโรคติดต่อระหว่างคนและสัตว์ โรคเอดส์ที่เกิดจากไวรัสเอชไอวีเดิมถือว่าเป็นโรคติดต่อระหว่างคนและสัตว์ที่มีการแพร่กระจายจากสัตว์ไปยังมนุษย์ในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 แต่ได้กลายพันธุ์แยกไปเป็นโรคติดต่อระหว่างมนุษย์

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* AVMA Collections: Zoonosis Updates
* WHO tropical diseases and zoonoses
* Detection and Forensic Analysis of Wildlife and Zoonotic Disease
* Publications in Zoonotics and Wildlife Disease
# สิ่ว

สิ่ว ชนิดที่ใช้กับไม้
**สิ่ว** (อังกฤษ: *chisel*) เป็นเครื่องมือที่ใช้ตัดไม้, หิน, หรือโลหะ
ให้เป็นรูปร่างต่าง ๆ โดยอาศัยการตอก (ด้วยค้อน หรือเครื่องตอกไฮโดรลิก)
ให้ส่วนคมที่ปลายสิ่วกินเข้าไปในเนื้อวัตถุหลาย ๆ ครั้ง เพื่อให้ส่วนที่ไม่ต้องการหลุดแตกออกมา
จนเหลือเป็นรูปทรงที่ต้องการในที่สุด

สิ่ว จะมีส่วนประกอบหลัก ๆ คือตัวสิ่วที่เป็นโลหะ ซึ่งส่วนปลายจะแบนคมคล้ายลิ่ม และมีด้ามจับที่เป็นไม้หรือพลาสติก โดยทั่วไป สิ่วจะใช้ในงานประติมากรรมแกะสลักไม้, หิน หรือใช้โดยช่างไม้เพื่อแต่งขอบและมุมของไม้แต่ละชิ้น ให้ประกอบรวมกันเป็นชิ้นงานได้พอดี

## อ้างอิง
# ฟันกราม

| ฟันกราม |
| --- |
| ฟันกรามล่างซี่สุดท้ายหลังการถอน |
| ฟันแท้ของครึ่งขวาของแนวฟันล่าง มองจากด้านบน: ในแผนภาพนี้มีฟันกรามซี่สุดท้ายที่สมบูรณ์แข็งแรง (ฟันกรามซี่ที่สามซึ่งอยู่ด้านในสุด) รวมอยู่ด้วย |
| รายละเอียด |
| หลอดเลือดแดง | หลอดเลือดแดงเบ้าฟันส่วนบนด้านหลัง |
| ตัวระบุ |
| ภาษาละติน | *dentes molares* |
| MeSH | D008963 |
| TA98 | A05.1.03.007 |
| TA2 | 910 |
| FMA | 55638 |
| อภิธานศัพท์กายวิภาคศาสตร์ |

**ฟันกราม** หรือ **ฟันกรามใหญ่** (อังกฤษ: molar) เป็นฟันขนาดใหญ่และมีพื้นผิวแบน อยู่บริเวณด้านหลังของช่องปาก ฟันชนิดนี้พัฒนาเด่นชัดในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม โดยมีหน้าที่หลักในการบดอาหารระหว่างการเคี้ยว คำว่า *molar* ในภาษาอังกฤษ มาจากภาษาละติน *molaris dens* ซึ่งแปลว่า "ฟันที่เหมือนหินโม่" โดยมาจากคำว่า *mola* ที่แปลว่า หินโม่ และ *dens* ที่แปลว่า ฟัน ฟันกรามมีความหลากหลายในด้านขนาดและรูปร่างอย่างมากในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมแต่ละกลุ่ม ส่วนฟันกรามซี่ที่สามของมนุษย์ บางครั้งถือว่าเป็นอวัยวะเหลือค้าง

## กายวิภาคศาสตร์มนุษย์

ในมนุษย์ ฟันกรามจะมีปุ่มฟัน (cusp) อยู่ 4 หรือ 5 ปุ่ม มนุษย์ที่โตเต็มวัยจะมีฟันกรามทั้งหมด 12 ซี่ แบ่งเป็น 4 กลุ่ม กลุ่มละ 3 ซี่ อยู่บริเวณด้านหลังของช่องปาก ฟันกรามซี่ที่สามซึ่งอยู่ลึกที่สุดในแต่ละกลุ่ม เรียกว่า ฟันกรามซี่สุดท้าย (wisdom tooth) เป็นฟันซี่สุดท้ายที่ขึ้น โดยมักจะโผล่พ้นเหงือกเมื่ออายุประมาณ 20 ปี อย่างไรก็ตาม ช่วงอายุที่ฟันขึ้นอาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคลและแต่ละประชากร และในหลายกรณี ฟันซี่นี้อาจไม่ขึ้นเลยก็ได้

ในปากของมนุษย์มีฟันกรามทั้งส่วนบน (ขากรรไกรบน หรือ maxillary) และส่วนล่าง (ขากรรไกรล่าง หรือ mandibular) ได้แก่ ฟันกรามบนซี่ที่หนึ่ง (maxillary first molar), ฟันกรามบนซี่ที่สอง (maxillary second molar), ฟันกรามบนซี่ที่สาม (maxillary third molar), ฟันกรามล่างซี่ที่หนึ่ง (mandibular first molar), ฟันกรามล่างซี่ที่สอง (mandibular second molar), ฟันกรามล่างซี่ที่สาม (mandibular third molar)

## อ้างอิง
# ชินชิยาหางยาว

| ชินชิยาหางยาว |
| --- |
|  |
| ชินชิยาหางยาวในสภาพแวดล้อมภายในบ้าน |
| สถานะการอนุรักษ์ |
|  ใกล้สูญพันธุ์  (IUCN 3.1) |
| CITES Appendix I (CITES) |
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ |
| โดเมน: | Eukaryota |
| อาณาจักร: | Animalia |
| ไฟลัม: | Chordata |
| ชั้น: | Mammalia |
| อันดับ: | Rodentia |
| วงศ์: | Chinchillidae |
| สกุล: | *Chinchilla* |
| สปีชีส์: | C.  lanigera |
| ชื่อทวินาม |
| Chinchilla lanigera Bennett, 1829 |
|  |
|   แผนที่การกระจายพันธุ์ของชินชิยาหางยาว ใน ค.ศ. 2016 |
| ชื่อพ้อง |
| * *Mus laniger*
* *Chinchilla velligera*
* *Cricetus chinchilla*
* *Lommus lanigera*
* *Cricetus lanigera*
 |

**ชินชิยาหางยาว** (สเปน: *chinchilla de cola larga*), **ชินชิยาชิลี** (*chinchilla chilena*), **ชินชิยาชายฝั่ง** (*chinchilla costera*) หรือ **ชินชิยาน้อย** (*chinchilla menor*) เป็นสัตว์แทะชนิดหนึ่งจากสองชนิดในสกุลชินชิยา อีกชนิดคือชินชิยาหางสั้น ทั้งสองชนิดกลายเป็นสัตว์ใกล้สูญพันธุ์ในธรรมชาติเนื่องจากถูกมนุษย์ล่าเอาขนนุ่มของพวกมันมาโดยตลอด ชินชิยาที่เลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยงมีอยู่ 3 พันธุ์ ได้แก่ ลาปลาตา โกสตินา และราตอน เชื่อกันว่าสายพันธุ์เลี้ยงเหล่านี้ได้รับการพัฒนาพันธุ์มาจากชินชิยาหางยาว

ในอดีตมีรายงานการพบชินชิยาหางยาวตั้งแต่เมืองตัลกา (35°30'S) ของชิลี ไปทางทิศเหนือจนถึงเปรู และไปทางทิศตะวันออกจากเนินเขาชายฝั่งชิลี ตามภูเขาลูกเตี้ย ๆ แต่พอถึงช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 19 ก็ไม่พบชินชิยาหางยาวทางตอนใต้ของแม่น้ำโชอาปาในชิลีตอนกลางแล้ว ณ ค.ศ. 1996 เหลือประชากรสัตว์ชนิดนี้กระจายพันธุ์ในธรรมชาติใกล้กับเมืองอิยาเปล (31°38'S, 71°06'W) ในเขตสงวนแห่งชาติลัสชินชิยัส และใกล้กับเมืองลาอิเกรา (29°33'S, 71°04'W) ห่างจากเมืองโกกิมโบไปทางทิศเหนือประมาณ 100 กิโลเมตร

## อ้างอิง
# กระรอกบิน

| กระรอกบิน ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: โอลิโกซีนยุคแรก - ปัจจุบัน |
| --- |
|  |
| การร่อนของกระรอกบิน (ในภาพคือ พญากระรอกบินหูแดง (*Petaurista petaurista*) จัดเป็นกระรอกบินชนิดหนึ่งที่มีขนาดใหญ่ และพบได้ในประเทศไทย) |
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ |
| อาณาจักร: | Animalia |
| ไฟลัม: | Chordata |
| ชั้น: | Mammalia |
| อันดับ: | Rodentia |
| วงศ์: | Sciuridae |
| วงศ์ย่อย: | Pteromyinae หรือ Sciurinae |
| เผ่า: | **Pteromyini** Brandt, 1855 |
| สกุล |
| * *Aeretes*
* *Aeromys*
* *Belomys*
* *Biswamoyopterus*
* *Eoglaucomys*
* *Eupetaurus*
* *Glaucomys*
* *Hylopetes*
* *Iomys*
* *Petaurillus*
* *Petaurista*
* *Petinomys*
* *Pteromys*
* *Pteromyscus*
* *Trogopterus*
 |

**กระรอกบิน** เป็นกระรอกจำพวกหนึ่ง ที่อยู่ในเผ่า Pteromyini หรือ Petauristini มีลักษณะพิเศษที่แตกต่างจากกระรอกจำพวกอื่น คือ มีแผ่นหนังลักษณะคล้ายพังผืดที่บริเวณข้างลำตัวตั้งแต่ขาหน้าถึงขาหลัง สำหรับกางเพื่อร่อนจากจุดหนึ่งไปยังอีกจุดหนึ่ง โดยมีหางและกระดูกอ่อนพิเศษที่ยื่นออกมาจากข้อเท้าหน้าเพื่อช่วยในการควบคุมทิศทาง

กระรอกบินมีพฤติกรรมที่แตกต่างไปจากกระรอกในกลุ่มอื่น คือ หากินในเวลากลางคืน มีดวงตากลมโตสีดำสะท้อนแสงไฟ กระรอกบินจะอาศัยอยู่เฉพาะในป่าดิบที่อุดมสมบูรณ์ อาหารหลัก คือ แมลง หากินหลักอยู่บนต้นไม้ แต่ก็สามารถลงมาหากินบนพื้นดินได้ในบางครั้ง

แม้จะได้ชื่อว่า กระรอกบิน แต่แท้ที่จริงแล้วกระรอกบินก็ทำได้เพื่อแค่ร่อน หรือโต้อากาศโดยใช้พังผืดนี้อยู่กลางอากาศได้เพียงสั้น ๆ เท่านั้น โดยการกระโจนจากต้นไม้อีกต้นไปยังอีกต้นหนึ่งเท่านั้น

กระรอกบินมีทั้งหมด 44 ชนิด ใน 15 สกุล พบได้ในทวีปอเมริกาเหนือ, ทวีปยุโรปตอนเหนือและทวีปเอเชีย บางชนิดจัดเป็นกระรอกขนาดใหญ่เทียบเท่าพญากระรอก เช่น พญากระรอกบินสีดำ (*Aeromys tephomelas*) บางชนิดอยู่ในสถานะใกล้สูญพันธุ์แล้ว เช่น กระรอกบินเล็กแก้มขาว (*Hylopetes phayrei*) เป็นต้น ในประเทศไทยพบทั้งหมด 13 ชนิด จาก 6 สกุล ได้แก่

* พญากระรอกบินสีดำ (*Aeromys tephomelas*)
* กระรอกบินเท้าขน (*Belomys pearsoni*)
* กระรอกบินเล็กเขาสูง (*Hylopetes alboniger*)
* กระรอกบินเล็กแก้มขาว (*Hylopetes phayrei*)
* กระรอกบินแก้มเทา (*Hylopetes lepidus*)
* กระรอกบินแก้มสีแดง (*Hylopetes spadiceus*)
* พญากระรอกบินหูดำ (*Petaurista elegans*)
* พญากระรอกบินหูแดง (*Petaurista petaurista*)
* พญากระรอกบินหูขาว (*Petaurista alborufus*)
* พญากระรอกบินหูดำหางเข้ม (*Petaurista philippensis*)
* กระรอกบินจิ๋วท้องขาว (*Petinomys setosus*)
* กระรอกบินจิ๋วมลายู (*Petinomys vordermanni*)
* กระรอกบินสีเขม่า (*Pteromyscus pulverulentus*)

นอกจากนี้แล้ว ยังมีสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมจำพวกอื่น ที่มีลักษณะและพฤติกรรมคล้ายคลึงกระรอกบินมาก ได้แก่ บ่าง (*Galeopterus variegatus*) ที่อยู่ในอันดับบ่าง และจิงโจ้บิน หรือ ชูการ์ไกล์เดอร์ (*Petaurus breviceps*) ซึ่งอยู่ในอันดับสัตว์มีกระเป๋าหน้าท้อง ซึ่งสัตว์ทั้ง 2 จำพวกนี้มิใช่สัตว์ในอันดับสัตว์ฟันแทะอย่างกระรอก แม้จะมีรูปหน้าหน้าตาและพฤติกรรมคล้ายกับกระรอกบินก็ตาม แต่กระนั้นก็ยังมีผู้เข้าใจผิดเสมอ ๆ ว่า สัตว์ทั้ง 2 จำพวกนี้เป็นกระรอกบิน อีกทั้งในภาษาเหนือและภาษาอีสานของไทย ก็ยังเรียกกระรอกบินขนาดใหญ่ ว่า บ่าง ด้วยเช่นกัน

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
# ลำไส้

ในกายวิภาคศาสตร์ **ลำไส้** เป็นส่วนหนึ่งในทางเดินอาหารต่อจากกระเพาะอาหารไปสู่ทวารหนัก ลำไส้เล็กและลำไส้ใหญ่ ในมนษุย์สามารถแบ่งลำไส้เล็กเป็นส่วน ๆ ได้แก่ ลำไส้เล็กส่วนต้น (Duodenum), ลำไส้เล็กส่วนกลาง (Jejunum), ลำไส้เล็กส่วนปลาย (Ileum) ส่วนลำไส้ใหญ่แบ่งได้เป็นลำไส้ใหญ่ส่วนต้น (Cecum) และลำไส้ใหญ่ส่วนปลาย (Colon)

## ดูเพิ่ม

* ท้องร่วง
* ท้องผูก
# มาร์มอต

| มาร์มอต |
| --- |
|  |
| Yellow-bellied marmot |
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ |
| อาณาจักร: | Animalia |
| ไฟลัม: | Chordata |
| ชั้น: | Mammalia |
| อันดับ: | Rodentia |
| วงศ์: | Squirrel |
| วงศ์ย่อย: | **Marmotini** Blumenbach, 1779 |

มาร์มอต
**มาร์มอต** (อังกฤษ: *marmot*) เป็นกระรอกขนาดใหญ่ที่อยู่ในสกุล Marmota โดยมีสมาชิกอยู่ทั้งหมด 15 ชนิด (สปีชีส์) ซึ่งรวมถึงตัวกราวนด์ฮ็อก (groundhog) หรือวุดชัก (woodchuck) ด้วย

## ชีววิทยา

มาร์มอตมีหลายชนิด บางชนิดอาศัยอยู่ในพื้นที่ที่เป็นภูเขา ทิวเขา เช่น เทือกเขาแอลป์ เทือกเขาคาร์เพเทียน เทือกเขาพิเรนีส ในยุโรปและเอเชียตะวันตกเฉียงเหนือ

มาร์มอตมักจะอาศัยอยู่ในโพรงและจำศีลในฤดูหนาว นอกจากนี้ยังใช้เสียงที่แหลมสูงในการเรียกพวกพ้องเมื่อเกิดอันตรายหรือเกิดเหตุการณ์ตืนตระหนก

มาร์มอตเป็นสัตว์กินพืช เช่น หญ้า ลูกไม้ เห็ด รา สาหร่าย ผลไม้ มอส รากไม้ และดอกไม้ชนิดต่าง ๆ

## การอนุกรมวิธาน

มาร์มอตถูกจำแนกชนิดครั้งแรกโดย Thorington และ Hoffman ชนิดล่าสุดที่พบคือ M. kastschenkoi ปัจจุบันมาร์มอตถูกแยกเป็น 2 สกุลย่อย

* สกุล Marmota
	+ สกุลย่อย Marmota
		- Alaska marmot, Brower's marmot, or Brooks Range marmot, *M. broweri* พบในรัฐอะแลสกา
		- Alpine marmot, *M. marmota* ถูกพบแค่ในเทือกเขาแอลป์, เทือกเขาแอเพนไนน์ในอิตาลี, เทือกเขาคาร์เพเทียน, เมือกเขาทาทรา, และเทือกเขาพิเรนีส
		- Black-capped marmot, *M. camtschatica* พบในไซบีเรียตะวันออก
		- Bobak marmot, *M. bobak* พบในยุโรปกลางและเอเชียกลาง
		- Forest-steppe marmot, *M. kastschenkoi* พบในรัสเซียใต้
		- Gray marmot or Altai marmot, *M. baibacina* พบในไซบีเรีย
		- Groundhog, woodchuck, or whistlepig, *M. monax* พบมากที่สุดในอเมริกาเหนือ
		- Himalayan marmot or Tibetan snow pig, *M. himalayana* พบในเทือกเขาหิมาลัย
		- Long-tailed marmot, golden marmot, or red marmot, *M. caudata* พบในเอเชียกลาง
		- Menzbier's marmot, *M. menzbieri* พบในเอเชียกลาง
		- Tarbagan marmot, Mongolian marmot, or *tarvaga*, *M. sibirica* พบในไซบีเรีย
	+ สกุลย่อย Petromarmota
		- Hoary marmot, *M. caligata* พบในตะวันตกเฉียงเหนือของทวีปอเมริกา (แคนาดาและอลาสก้า)
		- Olympic marmot, *M. olympus* พบแค่ใน Olympic Peninsula, รัฐวอชิงตัน, ประเทศสหรัฐอเมริกา
		- Vancouver Island marmot, *M. vancouverensis* พบแค่ในเกาะแวนคูเวอร์, บริติชโคลัมเบีย, ประเทศ
		- Yellow-bellied marmot, *M. flaviventris* พบในตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศแคนาดา และตะวันตกของประเทศสหรัฐอเมริกา

ชนิดที่สูญพันธุ์ไปแล้ว โดยศึกษาได้จากฟอซซิล มีทั้งหมด 4 ชนิด

* †*Marmota arizonae*, ขุดพบในแอริโซนา, ประเทศสหรัฐอเมริกา
* †*Marmota minor*, ขุดพบในเนวาดา, ประเทศสหรัฐอเมริกา
* †*Marmota robusta*, ประเทศจีน
* †*Marmota vetus*, รัฐเนแบรสกา, ประเทศสหรัฐอเมริกา

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

 วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ มาร์มอต
# Major histocompatibility complex

| โมเลกุล major histocompatibility complex |
| --- |
| โปรตีน major histocompatibility complex (class I) มีสีส้มและชมพู กำลังแสดงเพปไทด์ (แอนติเจน) เป็นสีแดง เยื่อหุ้มเซลล์มีสีเทา โดเมนโปรตีนที่อยู่ในไซโทพลาซึมและที่ทะลุผ่านเยื่อหุ้มเซลล์แสดงเป็นรูปคร่าว ๆ (PDB 1hsa) |
| ข้อมูลจำเพาะ |
| สัญลักษณ์ | HLA |
| InterPro | IPR001039 |
| Membranome | 63 |

**major histocompatibility complex** (**MHC**) เป็นโลคัสขนาดใหญ่ที่ดีเอ็นเอของสัตว์มีกระดูกสันหลังซึ่งมีชุดยีนที่มีภาวะพหุสัณฐาน (polymorphic genes) ซึ่งเข้ารหัสโปรตีนผิวเซลล์อันจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับระบบภูมิคุ้มกันแบบจำเพาะ
โปรตีนผิวเซลล์เช่นนี้เรียกว่า โมเลกุล MHC (MHC molecule)

โลคัสได้ชื่อที่ไม่ตรงหน้าที่เช่นนี้ก็เพราะได้ค้นพบในการศึกษาความเข้ากันได้ของเนื้อเยื่อที่ถ่ายปลูก
แต่งานต่อ ๆ มาได้แสดงว่า "ความเข้ากันไม่ได้" ของเนื้อเยื่อเป็นประเด็นเทียมซึ่งซ่อนหน้าที่จริง ๆ ของโมเลกุล คือ การเข้าจับกับแอนติเจนที่เป็นโปรตีนอนุพัทธ์ของโปรตีนในร่างกายหรือของจุลชีพก่อโรค แล้วนำแอนติเจนไปแสดงที่ผิวเซลล์เพื่อให้เซลล์ทีที่เหมาะสมรู้จำได้
โมเลกุล MHC ช่วยอำนวยการทำงานของเม็ดเลือดขาวร่วมกับเม็ดเลือดขาวอื่น ๆ หรือกับเซลล์ในร่างกาย
MHC เป็นตัวกำหนดว่าอวัยวะที่บริจาคจะเข้ากับคนไข้ที่ได้รับอวัยวะหรือไม่ และกำหนดความเสี่ยงเกิดโรคภูมิต้านตนเอง

## ดูเพิ่ม

* ฟีโรโมน

## เชิงอรรถและอ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Davis, DN (2014). *The Compatibility Gene*. London: Penguin Books. ISBN 978-0-241-95675-5.
* Major Histocompatibility Complex ในหอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติอเมริกัน สำหรับหัวข้อเนื้อหาทางการแพทย์ (MeSH)
* Molecular individuality (German online-book 2012) เก็บถาวร 2013-01-29 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* NetMHC 3.0 server — predicts binding of peptides to a number of different MHC (HLA) alleles
* T-cell Group - Cardiff University
* The story of 2YF6: A Chicken MHC
* RCSB Protein Data Bank: Molecule of the Month - Major Histocompatibility Complex
* dbMHC Home, NCBI's database of the Major Histocompatibility Complex
# ฟีโรโมน

ผึ้งงานกำลังกระพือปีก (fanning) และชูต่อมนาโซนอฟ (Nasonov's gland, สีขาวที่ปลายส่วนท้อง) ขึ้นเพื่อปล่อยฟีโรโมนให้ฝูงผึ้งตามเข้ามา
**ฟีโรโมน** (อังกฤษ: *pheromone*) เป็นสารเคมีที่หลั่งหรือขับออกมาแล้วกระตุ้นการตอบสนองทางสังคมในสปีชีส์เดียวกัน ฟีโรโมนเป็นสารเคมีซึ่งสามารถออกฤทธิ์นอกร่างกายของสิ่งมีชีวิตที่หลั่งออกมาแล้วมีผลต่อพฤติกรรมของสิ่งมีชีวิตที่รับเข้าไป ฟีโรโมนมีหลายชนิด เช่น ฟีโรโมนเตือนภัย ฟีโรโมนรอยอาหาร ฟีโรโมนเพศ เป็นต้น สิ่งมีชีวิตตั้งแต่โปรแคริโอตเซลล์เดียวไปจนถึงยูแคริโอตหลายเซลล์ที่ซับซ้อนมีฟีโรโมน มีบันทึกการใช้ฟีโรโมนในแมลงมากเป็นพิเศษ อนึ่ง สัตว์มีกระดูกสันหลังและพืชบางชนิดสื่อสารกันโดยฟีโรโมน

## อ้างอิง