Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# อันดับกระต่าย

| อันดับกระต่าย ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: พาลีโอซีนตอนปลาย-ปัจจุบัน |
| --- |
|  |
| กระต่ายสโนว์ชู (*Lepus americanus*) เป็นสัตว์ในอันดับกระต่ายที่พบได้ในทวีปอเมริกาเหนือ |
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ |
| อาณาจักร: | Animalia |
| ไฟลัม: | Chordata |
| ชั้น: | Mammalia |
| ชั้นฐาน: | Placentalia |
| Magnorder: | Boreoeutheria |
| อันดับใหญ่: | Euarchontoglires |
| อันดับ: | **Lagomorpha** Brandt, 1855 |
| วงศ์ |
| * **Leporidae **Ochotonidae **Prolagidae** (†)
 |
|  |
| แผนที่แสดงการกระจายพันธุ์ |

**อันดับกระต่าย** (อังกฤษ: *Rabbit, Hare, Pika*; ชื่อวิทยาศาสตร์: Lagomorpha-ออกเสียงว่า /ลา-โก-มอร์-ฟา/ มาจากภาษากรีกคำว่า "λαγος" หมายถึง กระต่ายป่า และ "μορφή" หมายถึง ลักษณะ, รูปร่าง)

เป็นอันดับของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอันดับหนึ่ง มีลักษณะโดยรวมคล้ายกับสัตว์ในอันดับสัตว์ฟันแทะ (Rodentia) เช่น หนู หรือกระรอก ด้วยว่ามีฟันในลักษณะฟันแทะเหมือนกัน ซึ่งเดิมเคยถูกรวมไว้อยู่ด้วนกัน

แต่ว่าสัตว์ในอันดับนี้มีฟันแทะที่แตกต่างจากสัตว์ฟันแทะ คือมี ฟันตัดบนหรือฟันหน้า 2 คู่ (4 ซี่ คู่แรกอยู่ด้านหน้า คู่หลังจะซ่อนอยู่ข้าง ๆ ภายในกรามบน) ขณะที่ สัตว์ฟันแทะมี 1 คู่ (2 ซี่) เท่านั้น ทำให้การเคี้ยวของอาหารของสัตว์ทั้งสองอันนี้ไม่เหมือนกัน กล่าวคือ สัตว์ในอันดับกระต่ายจะใช้ฟันทั้ง 2 คู่นี้เคี้ยวสลับกัน จึงจะเห็นเมื่อเวลาเคี้ยวจะใช้กรามสลับข้างกันซ้าย-ขวา อีกทั้งพฤติกรรมการกินก็ต่างกันออกไป เนื่องจาก สัตว์ฟันแทะจะกินได้ทั้งพืชและสัตว์ แต่สัตว์ในอันดับกระต่ายจะกินได้เพียงพืชเท่านั้น และลักษณะเด่นอีกประการหนึ่ง ก็คือ ในตัวผู้ สัตว์ในอันดับกระต่ายจะมีถุงหุ้มอัณฑะอยู่หน้าอวัยวะเพศ แต่สัตว์ฟันแทะจะมีถุงหุ้มอัณฑะอยู่หลังอวัยวะเพศ และอวัยวะเพศของสัตว์ในอันดับกระต่าย จะไม่มีแท่งกระดูกอยู่ภายใน แต่ในสัตว์ฟันแทะจะมี

ปัจจุบัน มีเพียง 2 วงศ์ เท่านั้น โดยสูญพันธุ์ไปแล้ว 1 วงศ์ (ดูในตาราง) กระจายพันธุ์ไปในทุกพื้นที่ของโลก แม้กระทั่งอาร์กติก

ซึ่งสัตว์ในอันดับนี้ เป็นสัตว์ที่มนุษย์รู้จักเป็นอย่างดี ก็คือ กระต่าย ซึ่งนิยมเลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยงทั้งในแง่ของความเพลินเพลิน สวยงาม และบริโภคเป็นอาหาร

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
# การมีคู่สมรสคนเดียว

**การมีคู่สมรสคนเดียว** หรือ **ผัวเดียวเมียเดียว** (อังกฤษ: *Monogamy*) เป็นภาวะของการมีคู่ทางเพศคนเดียว คำว่า “Monogamy” มาจากภาษากรีกว่า “monos” “μονός” ที่แปลว่าหนึ่งหรือคนเดียว และคำว่า “gamos” “γάμος” ที่แปลว่าการสมรสหรือการอยู่ร่วมกัน ในหลายกรณีคำว่า “การมีคู่สมรสคนเดียว” ใช้โดยเฉพาะในความหมายที่หมายถึงการแต่งงานที่สามีภรรยามีคู่สมรสคนเดียว

การมีคู่ครองคนเดียวแบ่งออกเป็น:

* **การมีคู่สมรสคนเดียวเชิงสังคม** (Social monogamy) หมายถึงบุคคลสองคน/สัตว์ที่ดำรงชีวิตอยู่ด้วยกัน, มีความสัมพันธ์ทางเพศต่อกัน, และร่วมมือกันในการหาสิ่งที่มีความจำเป็นต่อการดำรงชีพด้วยกัน เช่นอาหาร, เสื้อผ้า และ เงิน
* **การมีคู่สมรสคนเดียวเชิงเพศสัมพันธ์** (Sexual monogamy) หมายถึงบุคคลสองคน/สัตว์ที่มีความสัมพันธ์ทางเพศระหว่างกันโดยเฉพาะโดยไม่มีความสัมพันธ์ทางเพศกับผู้อื่น
* **การมีคู่สมรสคนเดียวเชิงพันธุกรรม** (Genetic monogamy) หมายถึงบุคคลสองคนที่มีบุตรด้วยกันโดยไม่มีความสัมพันธ์อื่นใดนอกไปจากนั้น
* **การมีคู่สมรสคนเดียวเชิงสมรส** (Marital monogamy) หมายถึงการสมรสของบุคคลสองคน

ชนิดของการมีคู่สมรสคนเดียวในประเภทข้างต้นอาจจะเป็นการมีคู่ครองคนเดียวตลอดชีพ หรือ อาจจะเป็นประเภทที่เรียกว่า

* **การมีคู่สมรสคนเดียวเชิงชั่วระยะ** (Serial monogamy) หมายถึงบุคคลสองคน/สัตว์ที่มีความสัมพันธ์ทางเพศระหว่างกันโดยไม่มีความสัมพันธ์ทางเพศกับผู้อื่นอยู่ชั่วระยะที่อาจจะสั้นหรือยาวก็ได้ ก่อนที่จะเปลี่ยนคู่ไปมีความสัมพันธ์กับผู้อื่นหลังจากแยกกับคู่เดิมแล้ว การเปลี่ยนคู่ใหม่มักจะเกิดขึ้นเป็นระยะๆ

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* ผัวเดียวเมียเดียว
* บทความ "มโนทัศน์รักเดียวใจเดียวและปัญหาเมียน้อยในทศวรรษ 2490-2530"
* The Myth of Monogamy
* UK website on childsupport and paternity with many links to studies of paternity, nonpaternity and pedigree error rates เก็บถาวร 2016-05-30 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* *Evaluating pedigree data. II. Identifying the cause of error in families with inconsistencies*, Lathrop GM, Huntsman JW, Hooper AB, Ward RH, Hum Hered. 1983;33(6):377-89.
# การมีภรรยาหลายคน

การมีภรรยาหลายคนเป็นสิ่งที่ถูกกฎหมาย
  การมีภรรยาหลายคนเป็นสิ่งที่ถูกกฎหมายสำหรับชาวมุสลิมเท่านั้น
  การมีภรรยาหลายคนเป็นสิ่งที่ผิดกฎหมาย, แต่ในทางปฏิบัติไม่ได้ถูกประกาศว่าผิดกฎหมาย
  การมีภรรยาหลายคนเป็นสิ่งที่ผิดกฎหมาย แต่ในทางปฏิบัติได้ถูกประกาศว่าผิดกฎหมาย
  ไม่ทราบสถานะทางกฎหมาย
* ในประเทศเอริเทรีย, อินเดีย, ฟิลิปปินส์, สิงคโปร์, และศรีลังกา การมีภรรยาหลายคนนั้นถูกกฎหมายสำหรับชาวมุสลิมเท่านั้น
* ในประเทศไนจีเรียและแอฟริกาใต้, การสมรสภรรยาหลายคนภายใต้กฎหมายจารีตประเพณีและสำหรับชาวมุสลิมได้รับการยอมรับอย่างถูกกฎหมาย
* ในประเทศมอริเชียส, สมาคมการมีภรรยาหลายคนนั้นไม่ได้มีการรับรองทางกฎหมาย. อย่างไรก็ตาม, ชายชาวมุสลิมหลายคน, ได้"แต่งงาน"กับผู้หญิงไม่เกินสี่คน, แต่พวกเขาไม่ได้มีสถานะทางกฎหมายของภรรยา

**การมีภรรยาหลายคน** (**Polygyny**-(/pəˈlɪdʒɪniː/; from Neoclassical Greek πολυγυνία from πολύ- *poly-* "หลายคน", และ γυνή *gyne* "ผู้หญิง" หรือ "ภรรยา")) เป็นรูปแบบที่ได้พบมากที่สุดและเป็นที่ยอมรับของการมีคู่ครองหลายคนในเวลาเดียวกัน(Polygamy) นำมาซึ่งการแต่งงานของผู้ชายกับผู้หญิงหลายคน ประเทศส่วนใหญ่ที่ได้อนุญาตให้มีการสมรสคู่ครองหลายคนในเวลาเดียวกันคือ ประเทศรัฐอิสลามเป็นส่วนใหญ่ ซึ่งการมีภรรยาหลายคนเป็นรูปแบบเดียวที่ได้รับการยอมรับ (ส่วนการมีสามีหลายคน (Polyandry) เป็นแนวทางการปฏิบัติของผู้หญิงที่มีสามีตั้งแต่สองคนขึ้นไป)

ในบางประเทศที่การมีภรรยาหลายคนนั้นผิดกฎหมาย และบางครั้งแม้ในทางกฎหมาย ที่บางครั้งก็ได้เป็นที่รู้กันว่าผู้ชายที่มีอนุภรรยาหนึ่งคนหรือสองคนขึ้นไป ซึ่งพวกเขาไม่ได้แต่งงาน สถานะของอนุภรรยานั้นไม่ได้เป็นภรรยาที่แท้จริง และเด็กๆที่เกิดจากความสัมพันธ์ดังกล่าวและบางครั้งก็ยังถือว่าผิดกฎหมายและอาจจะมีผลเสียทางกฎหมาย

## อ้างอิง
# แพรรีด็อก

| แพรรีด็อก ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: ไพลโอซีนยุคสุดท้าย-ปัจจุบัน |
| --- |
|  |
| แพรรีด็อกหางดำ (*C. ludovicianus*) |
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ |
| อาณาจักร: | Animalia |
| ไฟลัม: | Chordata |
| ชั้น: | Mammalia |
| อันดับ: | Rodentia |
| อันดับย่อย: | Sciuromorpha |
| วงศ์: | Sciuridae |
| วงศ์ย่อย: | Xerinae |
| สกุล: | Cynomys Rafinesque, 1817 |
| ชนิด |
| ดูในเนื้อหา |

**แพรรีด็อก** (อังกฤษ: *prairie dog*) เป็นสกุลของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมสกุลหนึ่ง ใช้ชื่อวิทยาศาสตร์ว่า *Cynomys* (/ไซ-โน-มีส/) ในวงศ์กระรอก (Sciuridae)

แพรรีด็อกมีลักษณะโดยทั่วไป คือ ใบหูเล็ก ดวงตากลมโต ฟันแข็งแรง ขาคู่หน้าจะมีเล็บที่แหลมคมและแข็งแรง มีหน้าที่ขุดคุ้ยดินเพื่อหาอาหารและขุดโพรงอยู่อาศัย ออกหาอาหารในเวลากลางวันซึ่งกินได้ทั้งพืชและสัตว์ จำพวกหญ้า ผัก เมล็ดพืชต่าง ๆ รวมถึง แมลงและหนอน

มีสีขนสีน้ำตาลทอง ปลายหางมีสีดำ ส่วนของหางมีความยาว 3-4 นิ้ว เท้ามีสีครีม ลำตัวอ้วนกลม เมื่อโตเต็มที่มีน้ำหนักประมาณ 1-2 กิโลกรัม

แม้แพรรีด็อกจะเป็นสัตว์ฟันแทะวงศ์เดียวกับกระรอก แต่จะไม่อาศัยและหากินบนต้นไม้เหมือนกระรอกทั่วไป แต่จะหากินและทำรังด้วยการขุดโพรงอยู่ตามพื้นดินทุ่งราบและพื้นที่ที่เป็นดินโล่ง เช่น ทุ่งหญ้าแพรรีในอเมริกาเหนือและเม็กซิโก มีทั้งหมด 5 ชนิด ได้แก่

* *Cynomys gunnisoni* (Baird, 1855)
* *Cynomys leucurus* Merriam, 1890
* *Cynomys ludovicianus* (Ord, 1815)
* *Cynomys mexicanus* Merriam, 1892
* *Cynomys parvidens* J. A. Allen, 1905

แพรรีด็อกเป็นสัตว์สังคม จึงมักอาศัยอยู่รวมกันเป็นฝูง มีตัวผู้คุมฝูง 1 ตัว ต่อตัวเมียประมาณ 4 ตัว มีความพร้อมเจริญพันธุ์เมื่ออายุ 1 ปีขึ้นไป ในช่วงเดือนมีนาคมถึงเดือนเมษายนจะเป็นระยะผสมพันธุ์ ตัวเมียใช้เวลาตั้งท้องนานประมาณ 28-32 วัน (ประมาณ 1 เดือน) ออกลูกครอกละประมาณ 4-8 ตัวต่อปี แพรรีด็อกเกิดใหม่ยังไม่ลืมตาและขนยังไม่ขึ้น กระทั่งเข้าสู่สัปดาห์ที่ 6 หรือประมาณเดือนครึ่ง มีอายุขัยโดยเฉลี่ยในตัวเมียราว 8 ปี ส่วนตัวผู้เฉลี่ยที่ 5 ปี

แพรรีด็อกเป็นสัตว์ที่ขุดโพรงดินใช้เป็นที่อยู่อาศัย ที่ในแต่ละฤดูมีการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศเป็นอย่างมาก โพรงที่อยู่ใต้ดินจึงต้องทนต่ออุณหภูมิที่สูงที่สุด ต่ำที่สุด ทนน้ำท่วมรวมทั้งไฟไหม้ลามทุ่ง โดยแบ่งออกเป็นห้อง ๆ แต่ละห้องจะอยู่ในระดับความลึกต่างระดับกัน เพื่อใช้ในวัตถุประสงค์ที่ต่างกัน เช่น ห้องเลี้ยงลูกอ่อน จะอยู่ในระดับที่มีอุณหภูมิค่อนข้างคงที่ ยังมีห้องใกล้กับพื้นผิวดินที่สามารถใช้หลบบรรดาสัตว์นักล่าจากด้านบนได้อย่างรวดเร็ว และยังมีห้องสำหรับการจัดเก็บเสบียงอาหาร ห้องที่สามารถใช้ฟังเสียงสัตว์นักล่าซึ่งอาจมาป้วนเปี้ยนอยู่นอกโพรง โพรงแพรรีด็อกยังมีการขยายอาณาเขตออกเป็นเมืองที่ครอบคลุมพื้นที่หลายเอเคอร์ โดยมีแพรรีด็อกประมาณ 5-35 ตัวต่อเอเคอร์ ในยุคสมัยก่อนที่มนุษย์จะเข้ามาอาศัยอยู่ในท้องทุ่ง เคยมีแพรรีด็อกครอบครองดินแดนอยู่ก่อนอย่างมากมายมหาศาล หนึ่งในเมืองของแพรรีด็อกที่พบในรัฐเท็กซัสเมื่อปี ค.ศ. 1900 ครอบคลุมพื้นที่ถึง 64,000 ตารางกิโลเมตร และมีจำนวนประชากรแพรรีด็อกอยู่ถึงประมาณ 400 ล้านตัว

มีพฤติกรรมทางสังคมที่มักออกมาทักทายกันเองในฝูง ซึ่งเวลาที่เจอกันครั้งแรกจะทักทายกันด้วยการยิงฟันและแตะกันคล้ายกับการโอบกอดหรือจูบ จากนั้นก็จะช่วยกันทำความสะอาดขนให้กันและกัน

แพรรีด็อกมีจุดเด่นประการหนึ่งอันเป็นที่มาของชื่อ คือ เสียงร้องที่คล้ายกับเสียงสุนัขเห่า จึงเป็นที่มาของชื่อ

ปัจจุบัน นิยมเลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยง

## อ้างอิง

5.

6.

## แหล่งข้อมูลอื่น

 ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Cynomys ที่วิกิสปีชีส์
# มหาทวีปลอเรเชีย

มหาทวีปลอเรเชีย| แผนที่ของมหาทวีปแพนเจีย พร้อมกับ มหาทวีปลอเรเชีย และมหาทวีปกอนด์วานา |
| ประวัติของทวีป |
| ช่วงเวลาที่เกิดขึ้น | 1,071 ล้านปีก่อน (Proto-Laurasia) 253 ล้านปีก่อน |
| ประเภท | มหาทวีปทางธรณีวิทยา |
| ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของ | ทวีปยุโรป (ไม่มีคาบสมุทรบอลข่าน) ทวีปเอเชีย (ไม่มีอนุทวีปอินเดีย) ทวีปอเมริกาเหนือ |
| ทวีปที่เล็กกว่า | ทวีปลอเร็นเทีย ทวีปบอลติกา ทวีปคาซัคสถาเนีย ทวีปไซบีเรีย North China South China East China |
| แผ่นเปลือกโลก | แผ่นยูเรเชีย แผ่นอเมริกาเหนือ |

**มหาทวีปลอเรเชีย** (อังกฤษ: *Laurasia*  /lɔːˈreɪʒə/ or /lɔːˈreɪʃiə/) เป็นมหาทวีปที่ตั้งอยู่ทางเหนือของ มหาทวีปกอนด์วานา ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของมหาทวีปแพนเจีย เมื่อประมาณ 335 - 175 ล้านปีก่อน มหาทวีปนี้แยกออกจากมหาทวีปกอนด์วานา ในช่วง 215 - 175 ล้านปีก่อน (เริ่มต้นในปลายยุคไทรแอสซิก) ในระหว่างการล่มสลายของมหาทวีปแพนเจีย และล่องลอยไปทางทิศเหนือหลังจากแยกตัวออก

ชื่อนี้รวมชื่อของ ทวีปลอเร็นเทีย เป็นชื่อที่ระบุไว้ใน North American craton และEurasia ตามที่ได้รับการแนะนำโดยการตั้งชื่อธรณีวิทยา Laurasia ได้รวบตัวพื้นที่ส่วนใหญ่ของแผ่นดินซึ่งสร้างขึ้นในทวีปปัจจุบันของซีกโลกเหนือ ,ส่วนใหญ่ที่ทวีปลอเร็นเทีย ,ทวีปบอลติกา ,ทวีปคาซัคสถาเนีย ,ทวีปไซบีเรีย ,North China ,South China และEast China

## ดูเพิ่ม

* Alexander du Toit
* อัลเฟรด เวเกเนอร์
* อนุทวีปอวาลอเนีย

## อ้างอิง
# สัตว์เลี้ยง

สัตว์เลี้ยง (สุนัข) ในภาพจิตรกรรม *A Highland Breakfast* โดย Edwin Landseer
**สัตว์เลี้ยง** เป็นสัตว์ที่เลี้ยงไว้เพื่อเป็นเพื่อนหรือเพื่อคุ้มครองบุคคลเป็นหลัก ต่างจากสัตว์ใช้งาน สัตว์กีฬา ปศุสัตว์และสัตว์ทดลอง เพื่อเลี้ยงไว้เพื่อการแสดง ใช้ในเกษตรกรรมหรือการวิจัยเป็นหลัก

## อ้างอิง

## ดูเพิ่ม

* สัตว์เลี้ยงดิจิทัล (digital pet)