# ทวีปอเมริกาใต้

อเมริกาใต้
 South America
 América del Sur
 América do Sul
 Amérique du Sud
 Amerika Selatan
 اميريك سلتن|  |
| พื้นที่ | 17,840,000 ตารางกิโลเมตร (6,890,000 ตารางไมล์) (อันดับที่ 4) |
| ประชากร | 434,254,119 (2021; อันดับที่ 5) |
| ความหนาแน่น | 21.4 คน/ตารางกิโลเมตร |
| จีดีพี (อำนาจซื้อ) | 6.53 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ ค.ศ. 2021; อันดับที่ 5) |
| จีดีพี (ราคาตลาด) | 2.90 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ ค.ศ. 2021; อันดับที่ 4) |
| จีดีพีต่อหัว | 6,720 ดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ ค.ศ. 2021; อันดับที่ 5) |
| เดมะนิม | ชาวอเมริกาใต้ |
| ประเทศ |
12–14 ประเทศ
* อาร์เจนตินา
* โบลิเวีย
* บราซิล
* ชิลี
* โคลอมเบีย
* เอกวาดอร์
* กายอานา
* ปานามา
* ปารากวัย
* เปรู
* ซูรินาม
* ตรินิแดดและโตเบโก
* อุรุกวัย
* เวเนซุเอลา
 |
| ดินแดน |
ภายนอก (2–4)
* เกาะอัสเซนชัน (สหราชอาณาจักร)
* เกาะบูเว (นอร์เวย์)
* หมู่เกาะฟอล์กแลนด์ (สหราชอาณาจักร)
* เกาะเซาท์จอร์เจียและหมู่เกาะเซาท์แซนด์วิช (สหราชอาณาจักร)

ภายใน (1–4)
* อารูบา (เนเธอร์แลนด์)
* โบแนเรอ (เนเธอร์แลนด์)
* กูราเซา (เนเธอร์แลนด์)
* เฟรนช์เกียนา (ฝรั่งเศส)
 |
| ภาษา | * สเปน
* โปรตุเกส
* กวารานี
* อังกฤษ
* ฝรั่งเศส
* ดัตช์
* เกชัว
* ไอมารา
* มาปูเช
* Akurio
* Arawak-Lokono
* ฮินดูสตานี
* ชวา
* จีน
* อาหรับ
* ภาษาอื่น ๆ
 |
| เขตเวลา | UTC-2 ถึง UTC-5 |
| เมืองใหญ่ | รายชื่อเมืองในทวีปอเมริกาใต้
รายการ
* เซาเปาลู ลิมา โบโกตา ริโอเดจาเนโร ซานเตียโก การากัส บัวโนสไอเรส ซัลวาดอร์ บราซิเลีย
 โฟร์ตาเลซา
 |
| รหัส UN M49 | `005` – อเมริกาใต้ `419` – ลาตินอเมริกา `019` – ทวีปอเมริกา `001` – โลก |

แผนที่ดาวเทียมแสดงส่วนประกอบทางภูมิศาสตร์ของทวีปอเมริกาใต้
**อเมริกาใต้** (อังกฤษ: South America, สเปน: América del Sur, โปรตุเกส: América do Sul, ฝรั่งเศส: Amérique du Sud มลายู(รูมี): Amerika Selatan, มลายู(ยาวี): اميريك سلتن) เป็นทวีปที่เส้นศูนย์สูตรพาดผ่าน อยู่ในซีกโลกตะวันตกและมีพื้นที่ส่วนใหญ่อยู่ในซีกโลกใต้ เป็นอนุทวีปทางใต้ของทวีปอเมริกา มีการใช้ทวีปอเมริกาใต้ในการเรียกแทนภูมิภาคต่าง ๆ (เช่น ลาตินอเมริกา กรวยใต้) เพิ่มมากขึ้นอันเป็นผลมากจากการเปลี่ยนแปลงทางภูมิรัฐศาสตร์

ทางตะวันตกของทวีปติดกับมหาสมุทรแปซิฟิก ทางตะวันออกติดกับมหาสมุทรแอตแลนติก และทางเหนือติดกับทวีปอเมริกาเหนือ และ ทะเลแคริบเบียน ทวีปอเมริกาใต้ประกอบด้วยรัฐอธิปไตย 12 ประเทศ ได้แก่ อาร์เจนตินา โบลิเวีย บราซิล ชิลี โคลอมเบีย เอกวาดอร์ กายอานา ปารากวัย เปรู ซูรินาม อุรุกวัย และ เวเนซุเอลา 1 จังหวัดโพ้นทะเลของฝรั่งเศส เฟรนช์เกียนา และดินแดนในภาวะพึ่งพิงอย่าง หมู่เกาะฟอล์กแลนด์และดินแดนโพ้นทะเลของบริเตน นอกจากนี้หมู่เกาะเอบีซี, เซนต์เฮเลนา อัสเซนชัน และตริสตันดากูนยา, เกาะบูเว, บางส่วนของปานามา, เกาะเซาท์จอร์เจียและหมู่เกาะเซาท์แซนด์วิช, ประเทศตรินิแดดและโตเบโก มักนับรวมอยู่ในเขตของทวีปอเมริกาใต้ด้วย

อเมริกาใต้มีขนาดพื้นที่ประมาณ 17,840,000 ล้านตารางกิโลเมตร ใน ค.ศ. 2025 มีประชากรอยู่ที่ 428 ล้านคน อเมริกาใต้มีพื้นที่ใหญ่เป็นอันดับที่ 4 รองจาก เอเชีย แอฟริกา และอเมริกาเหนือตามลำดับ ส่วนจำนวนประชากรเป็นอันดับ 5 รองจากเอเชีย แอฟริกา ยุโรป และอเมริกาเหนือ บราซิลเป็นประเทศที่มีประชากรมากที่สุดในทวีป คิดเป็นมากกว่าครึ่งหนึ่งของประชากรในทวีป รองลงมาคือ โคลัมเบีย อาร์เจนตินา เวเนซุเอลา และเปรู ช่วงทศวรรษที่ผ่านมา บราซิล สามารถสร้างมูลค่าจีดีพีได้มากกว่าครึ่งหนึ่งของจีดีพีทวีป ทำให้บราซิลขึ้นเป็นมหาอำนาจประจำภูมิภาคนี้

การตั้งถิ่นฐานของประชากรจะตั้งถิ่นฐานบริเวณชายฝั่งทางตะวันตกและทางตะวันออกของทวีป ภายในทวีปและภูมิภาคปาตาโกเนียเป็นพื้นที่ ๆ มีการตั้งถิ่นฐานเบาบางที่สุด บริเวณทางตะวันตกและทางใต้ของทวีปมีลักษณะเป็นเทือกเขา ส่วนทางตะวันออกจะมีทั้งพื้นที่สูง และที่ราบลุ่มแม่น้ำขนาดใหญ่ โดยมีแม่น้ำสายใหญ่ที่สำคัญ เช่น แม่น้ำแอมะซอน แม่น้ำโอริโนโก แม่น้ำปารานาไหลผ่าน ทวีปอเมริกาใต้ส่วนใหญ่อยู่ในเขตร้อน

วัฒนธรรมและชาติพันธุ์ของประชากรในทวีปนี้มีต้นกำเนิดจากปฏิสัมพันธ์ของชนพื้นเมืองกับกองกิสตาดอร์และผู้อพยพชาวยุโรป ชาวพื้นเมืองกับทาสชาวแอฟริกัน ผลจากการเป็นอาณานิคมเป็นเวลานานทำให้ประชากรส่วนใหญ่ในทวีปพูดภาษาโปรตุเกสและภาษาสเปนเป็นหลัก มีวัฒนธรรมและการดำเนินชีวิตแบบตะวันตก ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 20 นั้นเมื่อนำเทียบกับ ยุโรป เอเชีย และ แอฟริกาแล้วอเมริกาใต้ถือเป็นทวีปที่สงบสุขและมีสงครามเพียงเล็กน้อย

## ภูมิหลังทางประวัติศาสตร์

หลักฐานทางโบราณคดีก่อนประวัติศาสตร์ พบว่ามีคนอาศัยอยู่ในทวีปอเมริกาใต้ตั้งแต่ประมาณ 12,500 ปีก่อนคริสต์ศักราช โดยพบเครื่องมือหินและเครื่องใช้ที่ทำด้วยหนังสัตว์ในประเทศชิลี กระทั่ง 200 ปีก่อนคริสต์ศักราช ในประเทศเปรูปัจจุบันมีวัฒนธรรมนาสคาเกิดขึ้น โดยมีการศึกษาเกี่ยวกับการโคจรของดวงอาทิตย์และมีการใช้เครื่องประดับ

ประชากรในทวีปอเมริกาใต้ สันนิษฐานว่าอพยพมาจากทวีปเอเชียเข้าสู่ทวีปอเมริกาเหนือโดยผ่านช่องแคบเบริง แล้วเดินทางลงใต้ผ่านอเมริกากลางจนถึงอเมริกาใต้เช่นปัจจุบัน ดังนั้นชนพื้นเมืองของทวีปอเมริกาใต้และอเมริกาเหนือจึงมีความสัมพันธ์กันทางเชื้อชาติ โดยในเปรู อินเดียนแดงได้สร้างจักรวรรดิอินคา ครอบคลุมอาณาเขตกว้างขวางทางตะวันตกของทวีป โดยมีเมืองกุสโกเป็นศูนย์กลางของอาณาจักร

ในปี พ.ศ. 2042 คริสโตเฟอร์ โคลัมบัส เดินทางด้วยเรือมายังรอยต่อของอเมริกากลางและอเมริกาใต้ ซึ่งชื่อของเขาก็เป็นที่มาของประเทศโคลอมเบียในปัจจุบัน กระทั่ง พ.ศ. 2043 ประเทศต่าง ๆ ในยุโรปโดยเฉพาะประเทศสเปน อิตาลี โปรตุเกส อังกฤษ และฝรั่งเศส ได้เข้ามาสำรวจ และยึดครองดินแดนเป็นอาณานิคมเป็นจำนวนมาก ประเทศเจ้าของอาณานิคมจากยุโรปยึดครองและได้ผลประโยชน์จากดินแดนในทวีปอเมริกาใต้มานานหลายร้อยปี จนกระทั่งใน พ.ศ. 2261 โฆเซ เด ซาน มาร์ติน ปลดปล่อยประเทศอาร์เจนตินา, ชิลี, และเปรูให้เป็นอิสระจากสเปน และปลดปล่อยประเทศบราซิลให้เป็นอิสระจากโปรตุเกสในเวลาต่อมา ปัจจุบันประเทศฝรั่งเศสยังคงยึดครองดินแดนเฟรนช์เกียนาทางตอนเหนือของทวีปเอาไว้

## ลักษณะทางกายภาพ

### ทำเลที่ตั้งและอาณาเขต

ทวีปอเมริกาใต้ตั้งอยู่บนซีกโลกใต้เป็นส่วนมากโดยอยู่ระหว่างละติจูดที่ 12 องศาเหนือ ถึง 56 องศาใต้ และลองจิจูด 35 องศาตะวันออก ถึง 117 องศาตะวันตก มีเนื้อที่ประมาณ 17.8 ล้านตารางกิโลเมตร หรือคิดเป็นร้อยล่ะ 14 ของแผ่นดินโลก ใหญ่เป็นอันดับ 4 ของโลก และมีเนื้อที่แผ่นดินติดต่อกันทำให้ชายฝั่งของทะเลมีน้อยเมื่อเทียบกับขนาดของทวีป โดยทวีปอเมริกาใต้มีแผ่นดินใหญ่รูปร่างคล้ายสามเหลี่ยม

### อาณาเขต

ทวีปอเมริกาใต้มีอาณาเขตติดต่อกับทวีปต่าง ๆ ดังนี้

*ทิศเหนือ* ติดต่อกับประเทศปานามาของทวีปอเมริกาเหนือ และจดทะเลแคริบเบียน
*ทิศตะวันออก* จดมหาสมุทรแอตแลนติก อาณาเขตสิ้นสุดที่เกาะจอร์เจียใต้
*ทิศตะวันตก* จดมหาสมุทรแปซิฟิกใต้ และอาณาเขตสิ้นสุดที่เกาะอีสเตอร์ของประเทศชิลี
*ทิศใต้* จดช่องแคบเดรกในทวีปแอนตาร์กติกา และ อาณาเขตสิ้นสุดที่แหลมฮอร์นของประเทศชิลี
ทวีปอเมริกาใต้ประกอบด้วย 13 ประเทศ และ 3 เขตการปกครอง ซึ่งแบ่งออกตามลักษณะภูมิประเทศได้ 4 กลุ่ม ดังนี้

* เขตที่สูงกายอานา อยู่ทางตอนเหนือของทวีป มี 4 ประเทศ คือ ประเทศกายอานา ซูรินาม เวเนซุเอลา และโคลอมเบีย ประเทศโคลอมเบียมีประชากรมากที่สุดในเขตนี้
* เขตเทือกเขาแอนดีส อยู่ทางภาคตะวันตกของทวีป ประกอบด้วย 4 ประเทศ คือ ประเทศเปรู เอกวาดอร์ โบลิเวีย และ ชิลี ประเทศโบลิเวียมีเนื้อที่มากที่สุด ส่วนประเทศเปรูมีประชากรมากที่สุดในเขตนี้
* เขตลุ่มน้ำตะวันออกเฉียงใต้ของเทือกเขาแอนดิส ประกอบด้วยประเทศอาร์เจนตินา ปารากวัย และ อุรุกวัย ประเทศอาร์เจนตินามีเนื้อที่และประชากรมากที่สุดในเขตนี้
* เขตลุ่มน้ำแอมะซอนและที่ราบสูงบราซิล ได้แก่ ประเทศบราซิล ซึ่งมีเนื้อที่มากกว่า 8.5 ล้านตารางกิโลเมตร

ตารางแสดงประเทศในทวีปอเมริกาใต้

| ประเทศ | พื้นที่ (km²) | ประชากร (1 กรกฎาคม 2548) | ความหนาแน่น (per km²) | เมืองหลวง |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  กายอานา |   214,970 |     765,283 | 3.6 | จอร์จทาวน์ |
|  โคลอมเบีย | 1,138,910 |  42,954,279 | 37.7 | โบโกตา |
|  ชิลี |   756,950 |  15,980,912 | 21.1 | ซานเตียโก |
|  ซูรินาม |   163,270 |     438,144 | 2.7 | ปารามาริโบ |
|  บราซิล | 8,514,877 | 187,550,726 | 22.0 | บราซิเลีย |
|  โบลิเวีย | 1,098,580 |   8,857,870 | 8.1 | ซูเกร |
|  ปารากวัย |   406,750 |   6,347,884 | 15.6 | อาซุนซิออน |
|  เปรู | 1,285,220 |  27,925,628 | 21.7 | ลิมา |
|  เวเนซุเอลา |   912,050 |  25,375,281 | 27.8 | การากัส |
|  หมู่เกาะฟอล์กแลนด์ |    12,173 |       2,967 | 0.24 | สแตนลีย์ |
|  อาร์เจนตินา | 2,766,890 |  39,537,943 | 14.3 | บัวโนสไอเรส |
|  อุรุกวัย |   176,220 |   3,415,920 | 19.4 | มอนเตวิเดโอ |
|  เอกวาดอร์ |   283,560 |  13,363,593 | 47.1 | กีโต |
|  เกาะเซาท์จอร์เจียและหมู่เกาะเซาท์แซนด์วิช ( สหราชอาณาจักร) |     3,093 |           0a | 0 | คิงเอดเวิร์ดพอยต์ |
|  เฟรนช์เกียนา ( ฝรั่งเศส) |    91,000 |     195,506 | 2.1 | กาแยน |

## ที่สุดในทวีปอเมริกาใต้

| จุดที่สุดในทวีปอเมริกาใต้ | สถานที่ | ประเทศ (จังหวัด/แคว้น/รัฐ) |
| --- | --- | --- |
| **จุดเหนือสุด** | แหลมกายีนาส | ประเทศโคลอมเบีย (จังหวัดกวาคีรา) |
| **จุดใต้สุด** | แหลมฟาวเวิร์ด | ประเทศชิลี (แคว้นมากายาเนสและลาอันตาร์ตีกาชีเลนา) |
| **จุดตะวันออกสุด** | แหลมโคเคอรูส | ประเทศบราซิล (รัฐปาราอีบา) |
| **จุดตะวันตกสุด** | แหลมปารีนเนียส | ประเทศเปรู (แคว้นปิวรา) |
| **ยอดเขาที่สูงที่สุด** | ยอดเขาอากอนกากวา | ประเทศอาร์เจนตินา (รัฐเมนโดซา) |
| **เกาะที่ใหญ่ที่สุด** | เกาะติเอร์ราเดลฟูเอโก | ประเทศอาร์เจนตินา (รัฐติเอร์ราเดลฟูเอโก) และประเทศชิลี (แคว้นมากายาเนสและลาอันตาร์ตีกาชีเลนา) |
| **แม่น้ำที่ยาวที่สุด** | แม่น้ำแอมะซอน | ประเทศเปรู (แคว้นโลเรโต), ประเทศโคลอมเบีย (จังหวัดอามาโซนัส), และประเทศบราซิล (รัฐอามาโซนัส, รัฐปารา, รัฐอามาปา) |
| **ผิวน้ำต่ำที่สุด** | ทะเลสาบซานตากรุซ | ประเทศอาร์เจนตินา (รัฐซานตากรุซ) |

## ลักษณะภูมิประเทศ

แบ่งออกเป็น 4 ลักษณะ ได้แก่

### เขตที่สูงกายอานา

เขตที่สูงกายอานาประกอบด้วย เขตที่สูงกายอานา (Guiana Highland) และที่ลุ่มยาโนส (Llanos) เป็นพื้นที่อยู่ทางทิศเหนือสุดของทวีป เป็นหินอัคนีหรือหินแกรนิต มีความยาวในแนวตะวันออกถึงตะวันตกมากว่า 1,600 กิโลเมตร พื้นที่สูงเริ่มจากตอนใต้ของประเทศเวเนซุเอลาไปถึงเหนือสุดของประเทศบราซิล ประกอบด้วยที่ราบสูง มีร่องน้ำลึกมาก มีน้ำตกที่สูงสุดของโลก คือ น้ำตกเอนเจลซึ่งมีความสูง 979 เมตร

ที่ลุ่มยาโนสอยู่ทางทิศตะวันตกและตะวันตกเฉียงเหนือของที่สูงกายอานา เป็นพื้นที่ราบลุ่มระหว่างเทือกเขาแอนดีสและที่สูงกายอานา อยู่ในประเทศโคลอมเบียและประเทศเวเนซุเอลา มีแม่น้ำที่สำคัญ คือ โอริโนโค (Orinoco) ซึ่งเกิดจากการทับถมของตะกอนน้ำทำให้เป็นที่ราบลุ่มสมบูรณ์

### เขตเทือกเขาแอนดีส

เทือกเขาแอนดีส เป็นเทือกเขาแคบวางตัวยาวในแนวเหนือ-ใต้เลียบชายฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิกใต้ เริ่มตั้งแต่แหลมเหนือสุดของทวีปอเมริกาใต้ เป็นแนวยาวลงไปจนสุดแหลมฮอร์นของประเทศชิลี ด้านทิศตะวันตกติดมหาสมุทรแปซิฟิก มีชายฝั่งแคบมากและภูเขาสูงชัน มีแม่น้ำสายสั้น ๆ ไหลลงมหาสมุทรแปซิฟิก บางบริเวณเป็นเขตแห้งแล้งหรือหนาวเย็นจัด ด้านทิศตะวันออกของเทือกเขาแอนดีสจะมีความลาดชันน้อยกว่าซีกตะวันตก และเป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำสำคัญ เช่น แม่น้ำแอมะซอน เป็นต้น

### เขตลุ่มน้ำภาคใต้

เขตลุ่มน้ำภาคใต้อยู่ทางทิศตะวันออกของเทือกเขาแอนดีส เริ่มตั้งแต่ตอนใต้ของประเทศโบลิเวียไปจนสุดแหลมภาคใต้ของประเทศอาร์เจนตินา ประกอบด้วยที่ราบแพมพาส (Pampas) และปาตาโกเนีย (Patagonia) ในประเทศอาร์เจนตินา

ที่ราบแพมพาสมีลักษณะเป็นทุ่งหญ้าธรรมชาติขนาดใหญ่ และมีแม่น้ำหลายสายไหลผ่านไปลงสู่อ่าวริโอเดลาปลาตา (Río de la Plata) ระหว่างเมืองหลวงของประเทศอุรุกวัย (กรุงมอนเตวิเดโอ) และประเทศอาร์เจนตินา (กรุงบัวโนสไอเรส)

ที่ราบปาตาโกเนีย มีภูมิอากาศแบบทะเลทรายหนาวเย็น อยู่ทางตอนใต้ของประเทศอาร์เจนตินา มีพื้นที่ค่อนข้างขรุขระและมีต้นไม้ขึ้นหนาแน่น พื้นที่บางส่วนเป็นธารน้ำแข็งและทะเลสาบ ชายฝั่งเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของเพนกวิน, แมวน้ำ, วาฬ, และสัตว์อื่น ๆ ที่อาศัยอยู่

### เขตลุ่มแม่น้ำแอมะซอนและที่สูงบราซิล

เขตลุ่มน้ำแอมะซอนและที่สูงบราซิลในประเทศบราซิล เริ่มตั้งแต่ด้านตะวันออกของเทือกเขาแอนดีสในประเทศเปรูจนถึงด้านตะวันออกของบริเวณชายฝั่งมหาสมุทรแอตแลนติกลุ่มน้ำแอมะซอน หรือเรียกสั้น ๆ ว่า "แอมะโซเนีย" (Amazonia) เป็นพื้นที่ราบต่ำ มีระดับความสูงต่ำกว่า 200 เมตร มีความลาดเทน้อยมาก แม่น้ำมีความยาว 6,570 กิโลเมตร คลุมพื้นที่มากกว่า 8 ล้านตารางกิโลเมตร พื้นที่เต็มไปด้วยป่าดิบชื้นที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก ส่วนที่สูงบราซิลอยู่ทางทิศตะวันออกติดมหาสมุทรแอตแลนติก เริ่มตั้งแต่ตอนกลางของประเทศบราซิลลงไปติดประเทศอุรุกวัย มีความยาวประมาณ 1,280 กิโลเมตร ประกอบด้วยภูเขาไม่สูงมากนัก นอกจากภูมิประเทศทั้งหมด 4 เขต แล้ว ทวีปอเมริกาใต้ยังมีชายฝั่งทะเล โดยทางตะวันออกติดกับมหาสมุทรแอตแลนติก และทางตะวันตกติดมหาสมุทรแปซิฟิก ซึ่งบริเวณชายฝั่งทางตอนใต้ของทวีปจะเป็นฟยอร์ด (Fjord) ที่เกิดขึ้นจากการกระทำของธารน้ำแข็ง และมีสัตว์หลายชนิดอาศัยอยู่

ทางตอนเหนือของทวีปมีแม่น้ำไหลลงทะเลแคริบเบียน แม่น้ำแอมะซอนไหลจากเทือกเขาแอนดีสลงสู่มหาสมุทรแอตแลนติกที่เมืองมากาปา ประเทศบราซิล โดยบริเวณปากแม่น้ำนั้นมีเกาะเป็นจำนวนมาก นอกจากนั้นยังมีแม่น้ำปารากวัย, แม่น้ำอุรุกวัย, แม่น้ำซาลาโต, แม่น้ำซูบัต, และแม่น้ำสายสั้น ๆ อีกจำนวนมาก ไหลจากทางทิศตะวันตกของทวีปไปลงมหาสมุทรแอตแลนติกทางด้านตะวันออก

## ลักษณะภูมิอากาศและความหลากหลายทางชีวภาพ

### ลักษณะภูมิอากาศ

ทวีปอเมริกาใต้ มีเนื้อที่ส่วนมากอยู่ในเขตร้อน โดยเฉพาะทางตอนเหนือของทวีป จะมีลักษณะอากาศแบบมรสุมเขตร้อนจนถึงแบบอบอุ่น ส่วนในทางใต้จะได้รับอิทธิพลจากขั้วโลกใต้ ทำให้มีอากาศหนาวเย็น สามารถแบ่งภูมิอากาศตามแบบเคิปเปนได้ดังนี้

1. เขตภูมิอากาศแบบป่าดิบชื้น หรือฝนตกชุกเขตร้อน (Af) และภูมิอากาศแบบมรสุมเขตร้อน (Am) มีฝนตกชุกมากทั้งปี เช่น พื้นที่ชายฝั่งตะวันตกและตอนใต้ของประเทศโคลอมเบีย ตอนเหนือและชายฝั่งตะวันออกของประเทศบราซิล เป็นต้น
2. เขตภูมิอากาศแบบทุ่งหญ้าสะวันนา (Aw) เป็นเขตภูมิอากาศแบบร้อนชื้นสลับแล้ง ได้แก่ พื้นที่ส่วนใหญ่ของประเทศบราซิลและทางทิศตะวันตกของประเทศเอกวาดอร์
3. เขตภูมิอากาศแบบทะเลทรายเขตร้อน (BWh) เป็นเขตภูมิอากาศที่มีฝนตกน้อยกว่า 250 มิลลิเมตรต่อปี เช่น พื้นที่ทางตอนเหนือของประเทศเวเนซุเอลาที่ติดกับทะเลแคริบเบียน เป็นต้น
4. เขตภูมิอากาศแบบทะเลทรายเขตหนาว (BWk) เป็นเขตภูมิอากาศแบบทะเลทรายแต่มีอากาศหนาวเย็น ได้แก่ พื้นที่ทางตะวันตกของเทือกเขาแอนดีส ชายฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิกบริเวณประเทศเปรูและชิลี
5. เขตภูมิอากาศแบบแห้งแล้งกึ่งทะเลทรายหรือทุ่งหญ้าสเตปป์ (BSh) เป็นเขตภูมิอากาศแบบแห้งแล้ง ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยในรอบปี 380-760 มิลลิเมตร ได้แก่ พื้นที่ทางเหนือสุดของทวีปในประเทศโคลอมเบียและทางตอนกลางของอาร์เจนตินา
6. เขตภูมิอากาศแบบอบอุ่นชื้น (Cfa) เป็นเขตที่มีฝนตกชุก เนื้องจากชายฝั่งทะเลด้านทิศตะวันออก มีกระแสน้ำอุ่นบราซิลไหลเลียบชายฝั่งลงมาทางทิศใต้ เช่น บริเวณประเทศอาร์เจนตินาและอุรุกวัยที่ติดกับมหาสมุทรแอตแลนติก
7. เขตภูมิอากาศแบบชื้นภาคพื้นสมุทรชายฝั่งตะวันตก (Cfb) มีฤดูหนาวยาวนาน ได้แก่ พื้นที่ด้านตะวันตกของประเทศชิลีและปลายแหลมของทวีป
8. เขตภูมิอากาศแบบที่สูง (H) เป็นภูมิอากาศที่หนาวเย็นบนเทือกเขาสูง ได้แก่ บริเวณเทือกเขาแอนดีส

### ความหลากหลายทางชีวภาพ

ทวีปอเมริกาใต้ถือเป็นทวีปที่มีความหลากหลายทางชีวภาพสูงมากๆ เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่ามากมายโดยหากแบ่งตามประเภทสัตว์ต่างๆ ในอเมริกาใต้จะสามารถแบ่งได้ดังนี้

**ปลาและนก**

โดยทวีปอเมริกาใต้มีจำนวนปลาน้ำจืดมากถึงประมาณ 2700 ชนิด โดยมาจากป่าอเมซอนมาถึงประมาณ 1500 ชนิดโดยส่วนใหญ่เป็นปลาในกลุ่ม characins กว่า 800 ชนิด นกในทวีปอเมริกาใต้มีกว่า 87 วงศ์ และมีประมาณ 3000 ชนิดซึ่งมากกว่ากว่าในแอฟริกา หรือ เอเชียเสียอีก

ตัวอย่างปลาและนกเฉพาะถิ่นในทวีปอเมริกาใต้เช่น

* ปลาปิรันยากินเนื้อ เป็นปลากินเนื้อเป็นอาหาร มักอยู่รวมกันเป็นฝูงขนาดใหญ่ พบในแม่น้ำแอมะซอน และแม่น้ำหลายสายในทวีปอเมริกาใต้ มีฟันที่แหลมคมรูปสามเหลี่ยมขนาดใหญ่ โดยรวมแล้วปลาปิรันยาในทวีปอเมริกามีมากถึงประมาณ 40 ชนิด
* นกญันดู (Ñañdú) เป็นนก**บินไม่ได้**ชนิดหนึ่งคล้ายนกกระจอกเทศแต่ตัวเล็กกว่ามีถิ่นกำเนิดจำกัดอยู่ที่ประเทศ อาร์เจนตินา โบลิเวีย บราซิล ชิลี ปารากวัย เปรู และ อุรุกวัย ในทวีปอเมริกาใต้มีนกญันดูมีอยู่ 2 ชนิดคือ นกญันดูอเมริกาหรือนกเรีย*(Rhea americana)* และนกญันดูจิ๋ว (*Rhea pennata*)
* นกคูราโซว์ (Curassows) เป็นนกเป็นชนิดที่มีลำตัวใหญ่ที่สุดในวงศ์เครซิด(Cracidae) อาศัยอยู่ในบริเวณเขตร้อนของอเมริกาใต้

ปลาปิรันยาแดง (*Pygocentrus nattereri*) เป็นปิรันยากินเนื้อชนิดหนึ่งในทวีปอเมริกาใต้
ภาพแสดงนกคูราโซว์ตัวเมีย
การอยู่ร่วมกันในกรงขังของ *Dolichotis patagonum* และเหล่านกญันดู

ภาพแสดงบิกุญญาในทวีปอเมริกาใต้
**สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม**

ก่อนที่ทวีปอเมริกาใต้จะแยกตัวออกจากทวีปอื่นๆ อย่างสมบูรณ์ได้มีสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมหลายหลายชนิดอพยพเข้ามาด้วยระยะเวลาที่ยาวนานทำให้เกิด**สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม**เฉพาะถิ่นขึ้นในทวีปอเมริกาใต้

ตัวอย่างสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเฉพาะถิ่นในทวีปอเมริกาใต้เช่น

* บิกุญญา เป็นหนึ่งในสัตว์ป่าวงศ์อูฐ (camelid) ที่อาศัยอยู่ในพื้นที่สูงมากบนเทือกเขาแอนดีสในทวีปอเมริกาใต้

**สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกและสัตว์เลื้อยคลาน**

ภาพแสดงอิกัวนาสีชมพู สัตว์เลื้อยคลานในทวีปอเมริกาใต้
ส่วนใหญ่สัตว์เลื้อยคลานในทวีปอเมริกาใต้จะเป็นพวกเขียดงู, ซาลาแมนเดอร์, คางคก และ กบหลากหลายชนิด ส่วนทางด้านของสัตว์เลื้อยคลานทวีปอเมริกาใต้มีความหลากหลายของเต่า, จระเข้, ตุ๊กแก, อิกัวนา, เตกู(เป็นวงศ์หนึ่งของพวกกิ้งก่าที่พบมากในเขตร้อนของทวีปอเมริกาใต้),แอมฟิสเบนา(เป็นสกุลหนึ่งของพวกกิ้งก่าที่ไม่มีแขนขา) และงูต่างๆ อย่างมาก

ตัวอย่างสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกและสัตว์เลื้อยคลานเฉพาะถิ่นในทวีปอเมริกาใต้เช่น

* อิกัวนาสีชมพู สัตว์เลื้อยคลานชนิดหนึ่งในวงศ์อิกัวนาพบเฉพาะที่หมู่เกาะกาลาปาโกส ในประเทศเอกวาดอร์ทวีปอเมริกาใต้

**สัตว์ขาปล้อง**

ภาพแสดงตะขาบยักษ์ขาเหลืองเปรู สัตว์ขาปล้องในทวีปอเมริกาใต้
พวกแมลง, แมงมุม, ปู, ตะขาบ และกิ้งกือในทวีปอเมริกาใต้ส่วนใหญ่ไม่พบในที่อื่นๆ ในโลก สัตว์ขาปล้องหลายพันชนิดโดยเฉพาะแมลงในอเมริกาใต้ยังไม่ถูกจัดกลุ่มทางอนุกรมวิธาน ทวีปอเมริกาใต้เป็นทวีปที่มีความหลากหลายของผีเสื้อมากที่สุด โดยสัตว์ขาปล้องหลายชนิดในอเมริกาใต้ เช่น ยุง เป็นพาหะของหลายๆ โรคในมนุษย์ เช่น ไข้เลือดออก และ มาลาเรีย

ตัวอย่างสัตว์ขาปล้องเฉพาะถิ่นในทวีปอเมริกาใต้เช่น

* ตะขาบยักษ์ขาเหลืองเปรู เป็นตะขาบชนิดที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในสกุล *Scolopendra* อาศัยอยู่ทางแถบเหนือและตะวันตกของทวีปอเมริกาใต้ เป็นสัตว์กินเนื้อ โดยกินจิ้งจก, กบ, นก, หนู และแม้แต่ค้างคาวเป็นอาหาร และขึ้นชื่อในเรื่องความดุร้าย

#### ลักษณะเขตพืชพรรณธรรมชาติและชุมชีพในทวีปอเมริกาใต้

ทวีปอเมริกาใต้เป็นทวีปที่มีพื้นที่ป่าไม้มากที่สุดในโลก และสามารถแบ่งการกระจายตัวของสัตว์ตามเขตพืชพรรณเป็นชุมชีพ (ecological communities) ได้มากมาย ตัวอย่างชุมชีพที่สำคัญของทวีปอเมริกาใต้ได้แก่

ภาพแสดงปลาช่อนยักษ์อเมซอน
##### ป่าดิบชื้นแอมะซอน

ปลาปิรันยาดำ (Serrasalmus rhombeus) เป็นปิรันยากินเนื้อชนิดหนึ่งในบราซิล
โดยลุ่มน้ำแอมะซอนนั้นเป็นพื้นที่ป่าไม้เขตร้อนที่สำคัญ พืชพรรณธรรมชาติในทวีปอเมริกามีป่าไม้ที่มีลำต้นสูง มีกิ่งสาขาในระดับต่ำ รากมีลักษณะเป็นแนวนูนขึ้นมาบนต้น ใบใหญ่ และมีสีเขียวตลอดปี พันธุ์ไม้มีความหลากหลายมาก มักพบกล้วยไม้ ไม้เลื้อย เช่น เถาวัลย์ เฟิร์น และมอส เป็นต้น ป่าดิบชื้นในลุ่มน้ำแอมะซอนเป็นป่าไม้ประมาณร้อยล่ะ 25 ของพื้นที่ป่าไม้โลก ด้วยความที่ป่าแอมะซอนมีพืชพรรณธรรมชาติที่หลากหลายขนาดนี้ จึงถูกขนานนามว่าเป็น "ปอดของโลก" นอกจากนั้นยังพบป่าดิบชื้นในประเทศเวเนซุเอลา โคลอมเบีย และเอกวาดอร์ อีกด้วย

ตัวอย่างสัตว์เฉพาะถิ่นในป่าดิบชื้นแอมะซอน

* ปลาช่อนยักษ์อเมซอน ปลาน้ำจืดขนาดใหญ่ชนิดหนึ่ง ในวงศ์ปลาอะราไพม่า (Arapaimidae) ในอันดับปลาลิ้นกระดูก (Osteoglossiformes)
* ปลาปิรันยากินเนื้อ มีกว่า 40 ชนิด ในแม่น้ำแอมะซอน และแม่น้ำหลายสายในทวีปอเมริกาใต้

ภาพแสดงนกญันดูอเมริกา
##### เขตปัมปัสในประเทศอาร์เจนตินา

เป็นที่ราบต่ำอุดมสมบูรณ์ในทวีปอเมริกาใต้ภูมิอากาศไม่รุนแรง มีหยาดน้ำฟ้า 600 ถึง 1,200 มิลลิเมตรซึ่งกระจายเกือบเท่ากันตลอดทั้งปี ทำให้ดินเหมาะสมแก่เกษตรกรรม ที่ราบนี้มีสัตว์ป่าเอกลักษณ์เพราะลักษณะภูมิประเทศต่าง ๆ ที่อยู่รอบ

ภาพแสดงกัวนาโก
ตัวอย่างสัตว์เฉพาะถิ่นของเขตปัมปัสในประเทศอาร์เจนตินา

* นกญันดู โดยนกญันดูทั้ง 2 ชนิด (นกญันดูอเมริกา และ นกญันดูจิ๋ว) สามารถอาศัยอยู่ได้ที่เขตปัมปัสในประเทศอาร์เจนตินาได้ทั้งสิ้นภาพแสดงนกญันดูจิ๋ว
* กัวนาโก เป็นสิ่งมีชีวิตวงศ์ Camelidae เช่นเดียวกับพวกบิกุญญา ยามา และอัลปากา มีรูปร่างเล็ก ผอมเพรียว เมื่อยืนมีความสูงประมาณ 1-1.2 เมตร (เท้าถึงไหล่) หนักประมาณ 90-140 กิโลกรัม ลำตัวเป็นสีน้ำตาลอ่อน หน้าท้องสีขาว หางสั้น หัวใหญ่ หูใหญ่ตั้งตรง และคอยาว ซึ่งผิวหนังตรงคอค่อนข้างหนา เพื่อป้องกันการโจมตีของนักล่า

##### เทือกเขาสูงแอนดีส

ภาพแสดงนกญันดูจิ๋ว
เป็นเทือกเขาที่วางตัวขนานกับด้านตะวันตกของทวีปอเมริกาใต้ เป็นเทือกเขาที่ยาวที่สุดในโลก พาดผ่าน 7 ประเทศตั้งแต่ เวเนซุเอลา, โคลอมเบีย, เอกวาดอร์, เปรู, โบลิเวีย, ชิลี, และอาร์เจนตินา เป็นบริเวณที่หนาวเย็นและมีความดันออกซิเจนต่ำ
ตัวอย่างสัตว์เฉพาะถิ่นของเทือกเขาสูงแอนดีส

* นกญันดู โดยนกญันดูที่สามารถอาศัยอยู่บนเทือกเขาสูงแอนดีสได้มีแค่นกญันดูจิ๋วเท่านั้น โดยแม้แต่ในทุ่งหญ้าพูนา (puna desértica) บนเทือกเขาสูงแอนดีส ที่มีความสูงถึง 4,500 เมตร (14,800 ฟุต) มันก็สามารถอาศัยอยู่ได้
* บิกุญญา โดยพวกมันเป็นสัตว์ป่าที่ใกล้สูญพันธุ์ในปี ค.ศ. 1974 นั้น มีบิกุญญาหลงเหลืออยู่เพียงประมาณ 6,000 ตัว ทุกวันนี้ ประชากรบิกุญญาได้รับการฟื้นฟูขึ้นจนมีจำนวนประมาณ 350,000 ตัว และแม้ว่าองค์กรอนุรักษ์ต่าง ๆ จะลดระดับสถานะภัยคุกคามของบิกุญญาลงแล้ว แต่ก็ยังคงเรียกร้องให้มีแผนการอนุรักษ์อย่างแข็งขันเพื่อปกป้องบิกุญญาจากการบุกรุกเข้าไปล่าสัตว์ การสูญเสียถิ่นที่อยู่ และภัยคุกคามอื่น ๆ

นอกจากชุมชีพที่สำคัญทั้ง 3 แล้วทวีปอเมริกาใต้ยังมีชุมชีพอื่นๆ อีก เช่น ที่ราบสูงและที่ราบลุ่มทางภาคตะวันออกตอนกลางซึ่งก็มีนกญันดูอยู่เช่นกัน ป่าทางตอนใต้ของชิลีที่ถึงแม้ว่าจะไม่มีนกญันดูแต่ก็มี ชีโลเอ้ (*Rhyncholestes raphanurus*) สัตว์มีกระเป๋าหน้าท้องซึ่งเป็นหนึ่งในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่ดึกดำบรรพ์ที่ยังมีชีวิตอยู่ เป็นต้น

### ป่าไม้และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในอเมริกาใต้

จากการประมาณการขององค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) พบว่าป่าไม้ทั่วโลกมีปริมาณคาร์บอนสะสมในชีวมวล 289 กิกะตัน ซึ่งในจำนวนนี้ ประมาณ 100 กิกะตันอยู่ในทวีปอเมริกาใต้ ซึ่งหมายความว่าป่าไม้ป้องกันไม่ให้คาร์บอนไดออกไซด์กว่า100 กิกะตันกระจายสู่ชั้นบรรยากาศ แม้ว่าในปัจจุบันผู้คนจะหันมาสนใจด้านการรักษาสิ่งแวดล้อมกันมากขึ้นแต่การตัดไม้ทำลายป่า การเสื่อมโทรมของที่ดิน (Degradación de la tierra) และการจัดการพื้นที่ป่าไม้ที่ไม่ดีทำให้ระบบนิเวศของทวีปอเมริกาใต้มีความเสี่ยงจะถูกทำลายอย่างต่อเนื่อง

การทำปลูกปาล์มเชิงเดี่ยวเข้าไปแทนที่ป่าเขตร้อน ซึ่งเป็นการทำลายระบบนิเวศส่งผลต่อทรัพยากรธรรมชาติ เช่น น้ำสะอาด ภูมิอากาศ อาหาร และเส้นใยสำหรับประชากรในท้องถิ่น โรงงานอุตสาหกรรมบางแห่งปล่อยสารปนเปื้อนลงสู่แหล่งน้ำสำหรับการบริโภคของมนุษย์ การบริโภคของสัตว์ รวมถึงการชลประทาน ซึ่งส่งผลกระทบต่อสุขภาพของผู้ที่บริโภค

การเพาะปลูกพืชเชิงเดี่ยวในอเมริกาใต้ เช่น ปาล์มและถั่วเหลือง จำเป็นต้องใช้พื้นที่กว้าง ก่อให้เกิดการทำลายระบบนิเวศอย่างมาก ยกตัวอย่างเช่น การปลูกถั่วเหลือง ครอบคลุมพื้นที่เทียบเท่ากับประเทศฝรั่งเศส

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

### ข้อมูล

* "South America". *The Columbia Gazetteer of the World Online*. 2005. New York: Columbia University Press.
* Latin American Network Information Database
* Holsti, Kalevi J. (1996). *The State, War and the State of War*. Cambridge Studies in International Relations.

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Wikijunior South America ที่วิกิตำรา