# ไฟลัม

The various levels of the scientific classification system.

---

แปดลำดับขั้นสำคัญ ๆ ของการจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ ในหนึ่งอาณาจักรประกอบด้วยหนึ่งไฟลัมขึ้นไป ตามแผนภาพไม่ได้แสดงลำดับขั้นที่อยู่อื่น ๆ ที่อยู่ระหว่างนี้
**ไฟลัม** (อังกฤษ: *phylum*) เป็นขั้นอนุกรมวิธานขั้นหนึ่งในการจำแนกสัตว์ในทางวิทยาศาสตร์ (ในทางพืชนิยมใช้คำว่า ส่วน แทนไฟลัม ไฟลัมถือเป็นการจัดกลุ่มในขั้นสูงที่สุดแยกตามสายวิวัฒนาการ
แต่บางครั้งก็มีการรวมไฟลัมเป็น**ไฟลัมใหญ่** (superphylum) อีกทีหนึ่ง เช่น เอคไดโซซัว (Echdysozoa) ประกอบด้วยสัตว์มีเปลือกแข็ง นีมาโทดา ทาร์ดิกราดา โอนีโคฟอรา นีมาทอมอร์ฟา และ สัตว์ที่มีช่องปากเกิดภายหลังช่องทวาร (Deuterostomia) ประกอบด้วยปลาดาวและสัตว์มีแกนสันหลัง

ไฟลัมของสัตว์ที่รู้จักกันมากที่สุด ได้แก่ มอลลัสกา, ฟองน้ำ, ไนดาเรีย, หนอนตัวแบน, นีมาโทดา, หนอนปล้อง, สัตว์ขาปล้อง, เอคคิโนเดอร์มาทา และสัตว์มีแกนสันหลัง *(ซึ่งมนุษย์อยู่ในไฟลัมนี้)*  ถึงแม้ว่าจะมีไฟลัมทั้งหมดประมาณ 35 ไฟล่า (หน่วยของไฟลัม) ไฟลัมที่กล่าวทั้ง 9 ตัวนี้ครอบคลุมสปีชีส์ส่วนใหญ่ และทุกไฟลัมยกเว้นหนอนกำมะหยี่ ต่างก็มีสมาชิกอาศัยในมหาสมุทร

## รายชื่อไฟลัม

แบ่งตาม อาณาจักร (ชีววิทยา)

### อาณาจักรสัตว์

| ไฟลัม | ความหมาย | ชื่อสามัญ | ลักษณะเด่น | จำนวนสปีชีส์ที่ระบุแล้ว |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| อะแคนโธเซฟาลา (Acanthocephala) | หนอนหัวหนาม | Thorny-headed worms | Reversible spiny proboscis | ประมาณ 756 สปีชีส์ |
| Acoelomorpha | ไม่มีลำไส้ | Acoels | No mouth or alimentary canal (alimentary canal = digestive tract in digestive system) |  |
| แอนเนลิดา (Annelida) | วงแหวนเล็ก ๆ | หนอนปล้อง | ลำตัวกลมยาวคล้ายวงแหวน ต่อกันเป็นปล้องอย่างแท้จริง | มากกว่า 17,000 สปีชีส์ที่ยังหลงเหลืออยู่ |
| อาร์โธรโพดา (Arthropoda) | ขาเป็นข้อต่อ | อาร์โทรพอด | ไคติน โครงกระดูกภายนอก | มากกว่า 1,134,000 สปีชีส์ |
| แบรคิโอพอด (Brachiopoda) | Arm foot | Lamp shells | Lophophore and pedicle | 300 ถึง 500 สปีชีส์ที่ยังหลงเหลืออยู่ |
| Bryozoa | Moss animals | Moss animals, sea mats | Lophophore, no pedicle, ciliated tentacles | 5,000 สปีชีส์ที่ยังหลงเหลืออยู่ |
| Chaetognatha | Longhair jaw | Arrow worms | Chitinous spines either side of head, fins | approx. 100 extant |
| สัตว์มีแกนสันหลัง (Chordata) | สัตว์มีแกนสันหลัง หรือเรียกว่าสัตว์มีกระดูกสันหลัง | คอร์เดต | Hollow dorsal nerve cord, notochord, pharyngeal slits, endostyle, post-anal tail | ประมาณ 100,000 สปีชีส์ขึ้นไป |
| ไนดาเรีย (Cnidaria) | มีเข็มพิษ | Cnidarians | Nematocysts (stinging cells) | approx. 11,000 |
| ทีโนฟอรา (Ctenophora) | Comb bearer | Comb jellies | Eight "comb rows" of fused cilia | approx. 100 extant |
| Cycliophora | Wheel carrying | Symbion | Circular mouth surrounded by small cilia | 3 สปีชีส์ขึ้นไป |
| เอคคิโนเดอร์มาทา (Echinodermata) | ผิวหนังเป็นหนาม | เอคคิโนเดอร์ม | Fivefold radial symmetry in living forms, mesodermal calcified spines | ประมาณ 7,000 สปีชีส์ที่ยังหลงเหลืออยู่; ประมาณ 13,000 สปีชีส์สูญพันธุ์ไปแล้ว |
| Entoprocta | Inside anus | Goblet worm | Anus inside ring of cilia | approx. 150 |
| Gastrotricha (Gastrotricha) | Hair stomach | Meiofauna | Two terminal adhesive tubes | approx. 690 |
| นาโธสโทมูลิดา | Jaw orifice | Jaw worms |  | ประมาณ 100 สปีชีส์ |
| Hemichordata | Half cord | Acorn worms, pterobranchs | Stomochord in collar, pharyngeal slits | approx. 100 extant |
| ไคโนรินชา | Motion snout | Mud dragons | Eleven segments, each with a dorsal plate | approx. 150 |
| ลอริซิเฟอรา | Corset bearer | Brush heads | Umbrella-like scales at each end | approx. 122 |
| Micrognathozoa | Tiny jaw animals | — | Accordion like extensible thorax | 1 |
| มอลลัสกา | อ่อนนุ่ม | Mollusks / molluscs | Muscular foot and mantle round shell | 112,000 |
| หนอนตัวกลม (Nematoda) | คล้ายเส้นด้าย | พยาธิตัวกลม | Round cross section, keratin cuticle | 80,000 ถึง 1,000,000 สปีชีส์ |
| นีมาโทมอร์ฟา (Nematomorpha) | รูปทรงเส้นด้าย | พยาธิแส้ม้า |  | approx. 320 |
| นีเมอร์เทีย | A sea nymph | หนอนริบบิ้น |  | approx. 1,200 |
| Onychophora | Claw bearer | Velvet worms | Legs tipped by chitinous claws | approx. 200 extant |
| ออร์โธเนคทิดา | ว่ายน้ำเป็นทางตรงได้ |  | Single layer of ciliated cells surrounding a mass of sex cells | approx. 20 |
| Phoronida | Zeus's mistress | Horseshoe worms | U-shaped gut | 11 |
| พลาโคซัว | Plate animals |  |  | 1 |
| หนอนตัวแบน (Platyhelminthes) | หนอนตัวแบน |  |  | approx. 25,000 |
| พอริเฟอรา (Porifera) | มีรูพรุน | ฟองน้ำ | Perforated interior wall | 5,000 สปีชีส์ขึ้นไปที่ยังหลงเหลืออยู่ |
| Priapulida | Little Priapus |  |  | 16 |
| Rhombozoa | สิ่งมีชีวิตรูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน | — | Single axial cell surrounded by ciliated cells | 75 |
| โรติเฟอรา (Rotifera) | Wheel bearer | Rotifers | Anterior crown of cilia | approx. 2,000 |
| ไซพันคูลา | ท่อขนาดเล็ก | หนอนคล้ายถั่ว | Mouth surrounded by invertible tentacles | 144 ถึง 320 สปีชีส์ |
| ทาร์ดิกราดา (Tardigrada) | เดินช้า | หมีน้ำ ทาร์ดิเกรด (Tardigrade) | ร่างกายที่สามารถแบ่งเป็นสี่ส่วน | 1,000 สปีชีส์ขึ้นไป |
| Xenoturbellida | หนอนตัวแบนรูปร่างแปลกประหลาด | — | Ciliated deuterostome | 2 |
| **ทั้งหมด: 35** |  |  |  | **2,000,000-** |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | สัตว์ที่มีช่องปากเกิดก่อนช่องทวาร | สัตว์ที่มีสมมาตรด้านข้าง |
|  | สัตว์ที่มีช่องปากเกิดภายหลังช่องทวาร |
|  | ยังไม่สามารถลงความเห็นได้ |
|  | อื่น ๆ (สัตว์ที่มีสมมาตรแบบรัศมี หรือสิ่งมีชีวิตที่ไม่มีเนื้อเยื่อแท้จริง) |

### อาณาจักรพืช

ส่วน ใน อาณาจักรพืช = ไฟลัม

| **ส่วน\ | **ความหมาย** | **ชื่อสามัญ** | **ลักษณะเด่น** |
| --- | --- | --- | --- |
| แอนโทเซโรโตไฟตา | พืชดอกไม้ฮอร์น | ฮอร์นเวิร์ต | รูปทรงฮอร์น sporophytes, ไม่มีระบบลำเลียง |
| ไบรโอไฟตา | พืชจำพวกมอสส์ | มอสส์ | Persistent unbranched sporophytes, ไม่มีระบบลำเลียง |
| มาร์ชานทิโอไฟตา | *Marchantia* plants | ลิเวอร์เวิร์ต | Ephemeral unbranched sporophytes, ไม่มีระบบลำเลียง |
| ไลโคโปดิโอไฟตา | Wolf foot plants | Clubmosses & Spikemosses | Microphyll พืชมีใบ, มีระบบลำเลียง |
| เทอริโดไฟตา | ต้นเฟิร์น | เฟิร์น & Horsetails | Prothallus gametophytes, มีระบบลำเลียง |
| เทอริโดสเปอมาโตไฟตา | เฟิร์นกับเมล็ดพืช | เฟิร์นมีเมล็ด | พบเจอเฉพาะในซากฟอสซิล, mostly Devonian, การจัดอันดับยังอยู่ในกรณีพิพาท |
| โคนิเฟอโรไฟตา | Sap/pitch plants | โคนิเฟอร์ | โคนที่มีเมล็ดพืชและไม้ประกอบด้วย tracheids |
| ไซแคโดไฟตา | พืชจำพวก ปรง | ไซแคด | เมล็ดไม่มีเปลือก, crown of compound leaves |
| กิงโกไฟตา | พืชจำพวก แปะก๊วย | แปะก๊วย, Maidenhair | เมล็ดที่ไม่ได้รับการป้องกันจากผลไม้ (ชนิดเดียว) |
| นีโทไฟตา |  | นีโทไฟต์ | เมล็ดพืชและระบบลำเลียงไม้ยืนต้นกับท่อ |
| แอนโทไฟตา (or แมกโนลิโอไฟตา)   | พืชไม้ดอก | พืชจำพวก พืชออกดอก | มีดอก และมีเมล็ดที่มีรังไข่ห่อหุ้ม, มีระบบลำเลียงด้วยท่อน้ำเลี้ยง |

### อาณาจักรเห็ดรา หรือฟังไจ

| **ไฟล่า** | **ความหมาย** | **ชื่อสามัญ** | **ลักษณะเด่น** |
| --- | --- | --- | --- |
| Chytridiomycota | Little pot mushroom | Chytrids | เซลลูโลสในผนังเซลล์สืบพันธุ์ flagellated |
| Deuteromycota | Second mushroom | เชื้อราที่ไม่สมบูรณ์ | เชื้อราที่ยังไม่แบ่งประเภท; เท่านั้นที่สังเกตเห็นการสืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศ |
| Zygomycota | Yolk mushroom | Zygomycetes | ผสมผสาน gametangia ถึงรูปแบบ zygosporangium |
| Glomeromycota | Ball mushroom | ไม่มี | Form arbuscular mycorrhizae กับพืช |
| Ascomycota | Bag/Wineskin Mushroom | Sac fungi | สร้างสปอร์ใน 'ascus |
| Basidiomycota | Basidium Mushroom | Club Fungi | สร้างสปอร์จาก 'basidium |

### อาณาจักรแบคทีเรีย

| **ไฟลัม** | **ความหมาย** | **ลักษณะเด่น** |
| --- | --- | --- |
| Acidobacteria |  |  |
| Actinobacteria |  |  |
| Aquificae |  |  |
| Bacteroidetes |  |  |
| Caldiserica |  |  |
| Chlamydiae |  |  |
| Chlorobi |  |  |
| Chloroflexi |  |  |
| Chrysiogenetes |  |  |
| Cyanobacteria |  |  |
| Deferribacteres |  |  |
| Deinococcus-Thermus |  |  |
| Dictyoglomi |  |  |
| Elusimicrobia |  |  |
| Fibrobacteres |  |  |
| Firmicutes |  |  |
| Fusobacteria |  |  |
| Gemmatimonadetes |  |  |
| Lentisphaerae |  |  |
| Nitrospira |  |  |
| Planctomycetes |  |  |
| Proteobacteria |  |  |
| Spirochaetes |  |  |
| Synergistetes |  |  |
| Tenericutes |  |  |
| Thermodesulfobacteria |  |  |
| Thermomicrobia |  |  |
| Thermotogae |  |  |
| Verrucomicrobia |  |  |
| ทั้งหมด:29 |  |  |

## แหล่งข้อมูลอื่น

* การจำแนกและจัดหมวดหมู่ของสัตว์ เก็บถาวร 2006-03-07 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน ในสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน