Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Йуннон

| Йуннон |
| --- |
| чинӣ: 云南省 |
|  |
| Кишвар |  Чин |
| Маркази маъмурӣ | Кунминг[d] |
| Роҳбар | Wang Yubo[d] |
| Таърих ва ҷуғрофиё |
| Масоҳат | * 394 100 км²
 |
| Вақти минтақавӣ | UTC+8:00 |
| Аҳолӣ |
| Аҳолӣ | * ▼47 209 277 тан (2020)
 |
| Шиносаҳои ададӣ |
| Рамзи ISO 3166-2 | CN-YN |
| Вебгоҳи расмӣ |
|  |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

Се ибодатгоҳ дар Дали, вилояти Йуннан
**Вилояти Йуннан** (чинии сода: 云南, пинйин: *Yúnnán*, айнан: «облачный Юг») — яке аз вилоятҳои Ҷумҳурии Халқии Чин аст, ки дар қисми Ҷануби кишвар воқеъ аст. Маркази вилоят — шаҳри Кунмин.

Масоҳат — 388 610 км² (Ҷойи 8-ум аз рӯи масоҳат). Аҳолӣ — 45 966 239 нафар (2010) (Ҷойи 12-ум байни вилоятҳои кишвар).

## Таърих

## Бахшбандии кишварӣ

## Иқтисодиёт

## Аҳолӣ

## Фарҳанг

### Ҷозибаҳои гардишгарӣ

### Дин

## Пайвандҳо

* Юньнань на muhranoff.ru Бойгонӣ шудааст 24 июли 2019  сол.
* Township level administrative map of Yunnan Бойгонӣ шудааст 18 августи 2016  сол.

## Эзоҳ
# Садаи XXI

|  |
| --- |
| 3-ум ҳазорсола |
| садаи XIX  — садаи XX  — **садаи XXI** — садаи XXII  — садаи XXIII  |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1990-ум |  1990
 |  1991
 |  1992
 |  1993
 |  1994
 |  1995
 |  1996
 |  1997
 |  1998
 |  1999
 |
|  |
| 2000-ум |  2000
 |  2001
 |  2002
 |  2003
 |  2004
 |  2005
 |  2006
 |  2007
 |  2008
 |  2009
 |
| 2010-ум |  2010
 |  2011
 |  2012
 |  2013
 |  2014
 |  2015
 |  2016
 |  2017
 |  2018
 |  2019
 |
| 2020-ум |  2020
 |  2021
 |  2022
 |  2023
 |  2024
 |  2025
 |  2026
 |  2027
 |  2028
 |  2029
 |
| 2030-ум |  2030
 |  2031
 |  2032
 |  2033
 |  2034
 |  2035
 |  2036
 |  2037
 |  2038
 |  2039
 |
| 2040-ум |  2040
 |  2041
 |  2042
 |  2043
 |  2044
 |  2045
 |  2046
 |  2047
 |  2048
 |  2049
 |
| 2050-ум |  2050
 |  2051
 |  2052
 |  2053
 |  2054
 |  2055
 |  2056
 |  2057
 |  2058
 |  2059
 |
| 2060-ум |  2060
 |  2061
 |  2062
 |  2063
 |  2064
 |  2065
 |  2066
 |  2067
 |  2068
 |  2069
 |
| 2070-ум |  2070
 |  2071
 |  2072
 |  2073
 |  2074
 |  2075
 |  2076
 |  2077
 |  2078
 |  2079
 |
| 2080-ум |  2080
 |  2081
 |  2082
 |  2083
 |  2084
 |  2085
 |  2086
 |  2087
 |  2088
 |  2089
 |
| 2090-ум |  2090
 |  2091
 |  2092
 |  2093
 |  2094
 |  2095
 |  2096
 |  2097
 |  2098
 |  2099
 |
|  |
| 2100-ум |  2100
 |  2101
 |  2102
 |  2103
 |  2104
 |  2105
 |  2106
 |  2107
 |  2108
 |  2109
 |

 |
| Ҷадвали солнома |

**Садаи XXI** ё **қарни бисту якуми мелодӣ** дар гоҳшумории ҷулианӣ ба фосилаи солҳои 2001 то 2100 гуфта мешавад.

## Рӯйдодҳо

## Шахсиятҳо

## Навовариҳо

## Нигаред низ
# Нерӯҳои мусаллаҳ

**Нерӯҳои мусаллаҳ** (*Артиш*) — маҷмуъи созмони низомии ҳар кишваре ҳастанд, ки барои посдории худсолорӣ ва нигаҳбонии якпорчагии кишвар аз дастдарозии душманон созмон ёфтаанд.

## Вожашиносӣ

Вожаи «*артиш*» дар забонҳои порсии бостон ва миёна вуҷуд надошта ва бо равиши «*пасинсозӣ*» (англ. back-formation) аз «*артишдор*» сохта шуда, ки дар фарҳангҳо «*разманда*, *сипоҳӣ*, *лашкарӣ*» таъбир шудааст. Ин вожа дар порсии миёна «*artēštār*» (‘*сарбоз*’, ‘*лашкарӣ*’, ‘*ҷанговар*’, ‘*сипоҳӣ*’) буда, ки аз вожаи авестоии «*raθaē-štar-*» (‘*гардунасавор*’, ‘*разманда*’; аз «*raθa*-» – ‘*гардуна*’ + «*štar*-» – ‘*истода*’ дар эронии бостон) гирифта шудааст. Вожасозон ин вожаро сохташуда аз «*артиш*» + «-*дор*» ба маънии «*дорандаи артиш*, *сипаҳбад*» пиндошта ва «артиш»-ро аз он ҷудо кардаву онро ба маънии «*сипоҳ*, *лашкар*» хусусан ва «*маҷмуъи сипоҳиён ва нерӯҳои мусаллаҳи кишваре*» умуман ба кор бурданд.

## Хешкории нерӯҳои мусаллаҳ

Хешкории нерӯҳои мусаллаҳ иборат аст аз:

* пас задани ҳамлаи душман ва шикаст додани таҷовузкор;
* нигаҳбонии ҳарими ҳавоии кишвар;
* посбонии мусаллаҳонаи марзҳои кишвар;
* созмондиҳӣ ва барномарезии умури дифоъӣ дар кишвар;
* ҳамкорӣ бо неруҳои мусаллаҳи кишварҳои ҳампаймон дар пас задани таҷовузи мусаллаҳона ба яке аз онҳо ё анҷоми вазифаҳои сулҳоварона, ки аз уҳдадориҳои байнулмилалии кишвар бармеоянд.

## Нерӯҳои мусаллаҳ дар ҷаҳон

Нерӯҳои артишҳо аз замонҳои бостон то садаҳои миёна бештар пиёда ва савора буданд ва бо шамшер, найза, гурз, каманд ва манҷаниқ меҷангиданд. Вале акнун нерӯҳои артиш бо ҷангафзорҳои пешрафтае чун туфангҳои дорои дурбинҳои фурӯсурх, тӯп, тирбор, мушакҳои дӯшпартоб, тонк ва чархболу ҳавопаймоҳо муҷаҳҳаз шудаву дар замин, дарё, ҳаво ва фазо меҷанганд.

## Сохтори нерӯҳои мусаллаҳ

Дар бисёре аз кишварҳои ҷаҳон нерӯҳои мусаллаҳ ба се шоха тақсим мешаванд:

* Нерӯи заминӣ
* Нерӯи ҳавоӣ
* Нерӯи дарёӣ

## Эзоҳ

## Ҷусторҳоӣ вобаста

Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад:
Нерӯҳои мусаллаҳ Сипоҳ

**Initial visibility:** currently defaults to **autocollapse**

To set this template's initial visibility, the `|state=` parameter may be used:

* `|state=collapsed`: `{{Нерӯҳои мусаллаҳ|state=collapsed}}` to show the template collapsed, i.e., hidden apart from its title bar
* `|state=expanded`: `{{Нерӯҳои мусаллаҳ|state=expanded}}` to show the template expanded, i.e., fully visible
* `|state=autocollapse`: `{{Нерӯҳои мусаллаҳ|state=autocollapse}}`
	+ shows the template collapsed to the title bar if there is a `{{navbar}}`, a `{{sidebar}}`, or some other table on the page with the collapsible attribute
	+ shows the template in its expanded state if there are no other collapsible items on the page

If the `|state=` parameter in the template on this page is not set, the template's initial visibility is taken from the `|default=` parameter in the *Collapsible option* template. For the template on this page, that currently evaluates to **`autocollapse`**.
# Арз

**Арз**, **валюта** (итол:  **valuta** — меарзам),

1. воҳиди пулии мамлакат (мас., сомонӣ дар Тоҷикистон, доллари ИМА);
2. навъи пул — тилоӣ, нуқрагӣ, коғазӣ;
3. аломатҳои пулии давлатҳои хориҷӣ, инчунин санадҳои қарзӣ ва пардохтӣ (вексел, чек), ки дар ҳисобу китоби байналмилалӣ истифода мешаванд.

Арз табдилпазир (конвертатсияшаванда, яъне ба арзи дигар ивазшаванда) ва табдилнопазир (пули маҳдуд, ки танҳо дар ҳудуди мамлакати алоҳида қобили истифода аст) мешаванд. Маҳдудияти арзӣ бо силсилаи тадбирҳои ҳуқуқӣ, иқтисодӣ ва ташкилие, ки амалиётро бо Арзи хориҷӣ ё пули миллӣ (ва ё тило) ба тартиб медароранд, таъмин мегардад. Дороиҳои арзӣ, ки дар ихтиёри давлат, бонкҳо, ширкатҳои ватанӣ ва байналмилалӣ ҳастанд ва барои муҳосиботу пардохтҳои байнидавлатӣ мавриди истифода қарор мегиранд, захираи арзӣ ё арз дониста мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма

* Асъор // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
# Ҷазира

Ҷазираи галаҷазираи Фиҷӣ
**Ҷазира** (форсӣ: جزیره‎) — қитъаи хушкист, ки бо оби уқёнус, баҳр, кӯл ё рӯд иҳота шудааст.

Ҷазираҳо нисбат ба материк хурдтаранд. Онҳо алоҳида ё як силсилаанд, ки галаҷазира ном доранд. Ҷазираҳо аз ҷиҳати пайдоиш материкӣ (аз материк ҷудошуда), вулқонӣ, марҷонӣ ва обовард мешаванд. Бузургтарин ҷазираҳои рӯи Замин (масоҳати беш аз 400 ҳазор км²) инҳоянд: Гренландия, Гвинеяи Нав, Мадагаскар, Калимантан, Замини Баффин, Суматра.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Ҷазира // Ховалинг — Ҷӯяк. — Д. : СИЭСТ, 1988. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 8).
# Сирдарё

| Сирдарё |
| --- |
| Ҷараёни об |
| Сарчашма |
Рӯдҳои Норин ва Қародарё |
| Резишгоҳ[?]
 |
дарёи Арал |
|  **•** Координатаҳо | 40°54′02″ с. ш. 71°45′29″ в. д.[[Гурӯҳ:Қуттии дарё: Викимаълумот: истифодабарии таркиб: координатаҳо|]] |
| Мавқеъ |
| Сирдарё дар Викианбор |

**Сирдарё** (ҳамч. *Сир, Яксарт* ё *Сайҳун*) — яке аз артерияҳои бузурги обии сарзамини Осиёи Миёна буда, 443 ҳаз. км² масоҳат дошта, ҳавзааш дар байни 39º23'-46º арзи шимоли ва 61º-78º24' тӯли шарқӣ ҷойгир шудааст.

## Ҷуғрофия

Тӯли он аз шимол ба ҷануб ба масофаи 800 км ва аз ғарб ба шарқ 1600 км аст. Ҳавзаи Сирдарё 32%-и масоҳати Осиёи Миёнаро ишғол кардааст. Ҷараёни солонаи дарё 14 км-и мукааб аст. Ҳавзаи обғундории Сирдарё асосан ба қисми ғарбии силсилакӯҳҳои Тиёншон ва нишебиҳои қаторкӯҳҳои Олой ва нишебиҳои шимолии қаторкӯҳи Туркистон мансуб аст.

Сирдарё аз рӯдҳои Норин ва Қародарё сарчашма мегирад. Дар саробаш (Қирғизистон) Норин ном дорад. Захираи обии рӯди Норин се маротиба зиёдтар нисбат ба Қародарё аст. Дарёи Сир идомаи рӯди Норин буда, Қародарё шохоби чапи он мебошад. Дарозии умумии Сирдарё аз он ҷое, ки Қародарёву Норин бо ҳам пайваст мешаванд 2212 км аст, вале аз сароби Норин 3019 км мебошад. Масоҳати ҳавзаи обғундории Сирдарё 219000 км² аст.
Дарёҳои қаторкӯҳҳои Туркистон, Олой ва Тиёншонн Ғарбӣ, ки оби худро ба Сирдарё мерезанд, пуроб шуда, ба воситаи водии Фарғона ба пастии Тӯрон ҷорӣ шуда, сипас ба қисми шимолу ғарбӣ тоб хурда, аз доманаи қаторкӯҳҳои Қаротоғ мегузарад. Баъдан даштҳои ҳамвори Қазоқистонро убур карда, ба баҳри Арал мерезад.

Дар ҳавзаи Сирдарё дар маҷмӯъ беш аз 2600 кӯл (кӯлҳо асосан дар болооби дарёи Норин), 29784 дарё бо масоҳати 108634 км вуҷуд доранд. Сирдарё дар саршавиаш яке аз дарёҳои бузурги кӯҳӣ буда, аз баландиҳои 4000-5000 м ҷорӣ мешавад. Сирдарё нисбат ба Амударё захираи обии кам дорад. Агар ҳавзаи обғундории Сирдарё дар як шабонарӯз 1200м мукааб/сон. бошад, дар Амударё 2500м мукааб/сон.-ро ташкил медиҳад. Сирдарё аз барфу пиряхҳои доимӣ ғизо мегирад. Аз ин рӯ, ғизогирии Сирдарё ба типи ғизогирии пиряхию барфӣ рост меояд. Танҳо қисми шимолии қаторкӯҳҳои Туркистону Олой зиёда аз 250 пирях доранд. Дар болооби дарёи Норин бошад 200, дар қисми ҷанубӣ-ғарбии қаторкӯҳи Фарғона 57 пирях ба қайд гирифта шудааст. Масоҳати умумии пиряхҳо 2208 км² мебошад.
Миқдори умумии дарёҳои то ҳол аз нигоҳи гидрологӣ омӯхташудаи ҳавзаи Сирдарё 131-то ба ҳисоб меравад.

Дар вилояти Суғди Тоҷикистон обанбори сунъии Қайроққум барои обёри намудани заминҳо солҳои 50-уми асри XX сохта шудааст.

## Пайвандҳои беруна

•  дастнорас)

## Нигаред

Викианбор маводҳои вобаста ба мавзӯи
Сирдарё дорад
# Ҳуанг Ҳе (дарё)

| Ҳуанг Ҳе (дарё) |
| --- |
|  **•** Координатаҳо | 36°07′27″ с. ш. 116°05′52″ в. д.[[Гурӯҳ:Қуттии дарё: Викимаълумот: истифодабарии таркиб: координатаҳо|]] |
| Мавқеъ |
| Ҳуанг Ҳе (дарё) дар Викианбор |

**Ҳуанг Ҳе** — дарёи дар Осиё аст. Дарё аз Чин мерезад.

## Инҷоро ҳам бингаред

Викианбор маводҳои вобаста ба мавзӯи
Ҳуанг Ҳе (дарё) дорад
# Уршалим

| Уршалим |
| --- |
| ибрӣ: ירושלים ар. أورشليم‎ ар. القدس‎ |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Парчам | Нишон |

 |
| Кишвар |  [[|]] |
| Роҳбар | Moshe Lion[d] |
| Таърих ва ҷуғрофиё |
| Таърихи таъсис | ҳазорсолаи 4 то м. |
| Масоҳат | * 125,42 км²
 |
| Баландӣ | 754 м |
| Вақти минтақавӣ | UTC+02:00 ва UTC+03:00 |
| Аҳолӣ |
| Аҳолӣ | * ▲936 425 тан (2019)
 |
| Шиносаҳои ададӣ |
| Рамзи ISO 3166-2 | PK-IS |
| Коди телефон | 2 |
| Нишонаи почта | 91000–91999 |
| Вебгоҳи расмӣ​(англ.) |
|  |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

Уршалим
**Байтулмуқаддас** ё **Уршалим** (ибрӣ: ירושלים), ё Қудс (арабӣ: القُدس) — шаҳр дар Исроил ва Фаластин (Қудси Шарқӣ). Байтулмуқаддас дар байни ду баҳр, Баҳри Миёназамин ва Баҳри Мурда, ҷойгир шудааст. Аз қадимитарин шаҳрҳои ҷаҳон дар доманаи ҷиболи ал-Халил ва низ пойтахти билфеъли Исроил аст, ки ба сурати қонунӣ, бахши ғарбии он мутааллиқ ба Исроил ва бахши шарқии онки дар ишғоли Исроил аст, ба давлати Фаластин тааллуқ дорад, аммо аз лиҳози байналмилалӣ, ин шаҳр, ба сурати густурда, ба унвони пойтахти Исроил ё Фаластин, ба расмият шинохта нашудааст. Бахш бостонии ин шаҳр, ба далели вуҷуди биноҳои таърихӣ-мазҳабии муҳим, аз назари адёни иброҳимӣ - яҳудият, масеҳият ва ислом муқаддас дониста мешавад. Ҷамъият Иерусалим дар соли 2022 беш аз 980٬000 нафар ва масоҳат он, 125٫1 километри мураббаъ аст.

## Таърих

Номи ин шаҳр дар забони ибрӣ Ирушалойим ва дар забони арабӣ Қудс аст. Аз дигар номҳои ин шаҳр метавон ба Ҷурусалам, Иерусалим ё Байтулмуқаддас ишора кард. Номи Иерусалим бар хилофи ончи мумкин аст, ба назар меояд, ки тавассути иброниён бар шаҳр ниҳода нашудааст, балки асли авгоритӣ дорад. Албатта забони авгоритӣ ҳам монанди забони ибрӣ аз забонҳои cамӣ аст. Ном аслии шаҳр қабл аз вуруди ибронён Аврошолимум ё Аврошолиму ба маънои бунёди Шалим буд. Шалим яке аз худоёни авгоритӣ аст. Баъдҳо иброниён ин номро тағйир надоданд, зеро Иерусалим дар забони ибрӣ ба маънои «шаҳри сулҳ» мешуд. Аз нигоҳи дастури забони ибрӣ, ин калима аз ду бахш «иур» ба маънии шаҳр ва «шалим» ба маънии сулҳ ва дӯстӣ аст.

Дар бисёре аз мутуни куҳани назму насри форсӣ аз ин шаҳр бо номи Байтулмуқаддас ёд шудааст ва бино ба гуфтаи Фирдавсӣ, номи ин шаҳр дар забони паҳлавӣ, Гангдиж Ҳухт будааст:

Ба хушкӣ расиданд сари кинаҷӯё,

Ба Байтулмуқаддас ниҳоданд рӯй,

Ки бар паҳлавонӣ забон ронданд,

Ҳаме «Гангдижи ҳухт»-аш хонданд.

Ба тозӣ кунун «хонаи пок» хон

Бароварда айвони Заҳҳок дон

Сиёсати расмии давлати Исроил, илзом медорад, ки Урушалима, ки ҳамреша номҳои ибрӣ ва англисӣ аст, дар канори ал-Қудс ба сурати Урушалиима-ал-Қудс ба кор биравад.

## Эзоҳ
# Мэриленд

| Мэриленд |
| --- |
| англ. Maryland англ. State of Maryland |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Парчам | Нишон |

 |
|  |
| Кишвар | ИМА |
| Маркази маъмурӣ | Annapolis[d] |
| Роҳбар | Wes Moore[d] |
| Таърих ва ҷуғрофиё |
| Таърихи таъсис | 28 апрел 1788[…] |
| Масоҳат | * 32 131 км² (2010)
 |
| Баландӣ | 105 м ва 110 м |
| Вақти минтақавӣ | EDT[d], America/New\_York[d], UTC−05:00[d] ва UTC−04:00[d] |
| Аҳолӣ |
| Аҳолӣ | * ▼6 165 129 тан (1 июл 2021)
 |
| Шиносаҳои ададӣ |
| Рамзи ISO 3166-2 | US-MD |
| Коди телефон | 301, 410, 240, 443 ва 667 |
| Вебгоҳи расмӣ​(англ.) |
|  |
|  |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

Манзараи заминҳои кишоварзӣ дар ҳавзаи Кэрролл, Мэриленд
**Мэриленд** (англ. Maryland, МФА: [ˈmɛɹɨlənd] [ˈmɛrələnd]) — иёлатест дар қисми Шарқии ИМА, аз ҷумлаи 13 иёлатҳоест, ки дар соҳибистиқлолу ташаккули ИМА иштирок доштааст. Аҳолӣ 6,006,401 нафар (2015). (ҷойи 19-ум аз рӯи шумораи аҳолӣ; 2011). Марказ — шаҳри Аннаполис. Шаҳри бузургтарин — Балтимор.

Лақабҳои расмии Мэриленд — «Иёлати марзи куҳна» (англ. Old Line State), «Иёлати кокарда» (англ. Cockade State), «Иёлати озод» (англ. Free State).

## Таърих

## Ҷуғрофия ва иқлим

## Иқтисодиёт

## Аҳолӣ

## Сохтори маъмурӣ сиёсӣ

## Фарҳанг

### Ҷозибаҳои гардишгарӣ

* Балтимор:Маъбади румӣ-католикии Марияи Муқаддас (1820), Қалъаи Мак-Генрӣ, осорхонаи инфиродӣ ва мадфани нависанда Эдгар Аллан По;

### Дин

Бештари динҳо: протестантӣ ва католикӣ ба назар мерасад.

### Идҳо

## Нақлиёт

## Пайвандҳо

* maryland.gov (ингл.) — вебгоҳи расмии иёлати Мэриленд

## Эзоҳ
# Нерӯи ҳавоии Иёлоти Муттаҳидаи Амрико

| Нерӯи ҳавоии Иёлоти Муттаҳидаи Амрико |
| --- |
| англ. United States Air Force |
|  |
| Кишвар | * Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
 |
| Ҳайат | United States Armed Forces[d] |
| Включает в себя | * Air Combat Command[d]
* Air Education and Training Command[d]
* Air Force Global Strike Command[d]
* Air Force Materiel Command[d]
* Air Force Reserve Command[d]
* Air Force Space Command[d]
* Air Force Special Operations Command[d]
* Air Mobility Command[d]
* Pacific Air Forces[d]
* United States Air Forces in Europe – Air Forces Africa[d]
* Air Training Command[d]
* Strategic Air Command[d]
* Aerospace Defense Command[d]
* Tactical Air Command[d]
* Air Force Communications Agency[d]
* Air Force Systems Command[d]
* Air Armament Center[d]
* Alaskan Air Command[d]
* Continental Air Command[d]
* Headquarters Command, USAF[d]
* Northeast Air Command[d]
* Military Airlift Command[d]
* Air Force Special Weapons Center[d]
* United States Air Forces Southern Command[d]
* Академияи Нерӯҳои Ҳавоии Ҳарбии ИМА[d]
* Air Force District of Washington[d]
* Air Force Operational Test and Evaluation Center[d]
* Air Force Studies and Analyses Agency[d]
 |
| Иштирок дар муҳориба | * Ҷанги Корея
* Ҷанг дар Вьетнам[d]
* Operation Eagle Claw[d]
* 1983 Invasion of Grenada[d]
* 1986 United States bombing of Libya[d]
* United States invasion of Panama[d]
* Gulf War[d]
* Somali Civil War[d]
* Operation Deliberate Force[d]
* NATO bombing of Yugoslavia[d]
* Ҷанги Афғонистон[d]
* Iraq War[d]
* Operation Odyssey Dawn[d]
* War against the Islamic State[d]
* Libyan crisis[d]
* US–UK airstrikes on Yemen[d]
* March–April 2025 United States attacks in Yemen[d]
 |
| Знаки отличия | Silver Anvil Award[d] (1996) Silver Anvil Award[d] (1997) Silver Anvil Award[d] (2010) |
| Афсар-фармондеҳ |
| Веб-сайт | af.mil​(англ.) |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Нерӯи ҳавоии Иёлоти Муттаҳидаи Амрико** (англ. United States Air Force), **USAF** — яке аз шохаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Иёлоти Муттаҳидаи Амрико.

Нерӯи ҳавоии ИМА ба унвони як ягони мустақил аз артиш 18 сентябри 1947 ва бар асоси тасмими Шӯрои амнияти миллии Иёлоти Муттаҳидаи Амрико таъсис шуд. Дар соли 1949 низ Нерӯи ҳавоӣ дар канори нерӯҳои дигар, зери фармондеҳии Вазорати дифоъи Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор гирифт. Нерӯи ҳавоии Амрико бо доштани беш аз 5 137 фарванд ҳавопаймо ва болгарди дар ҳоли хидмат, бузургтарин нерӯи ҳавоӣ дар ҷаҳон мебошад.

## Эзоҳ
# Миррих

|  |
| --- |
| Миррих |
| Таърихи таъсис | ҳазорсолаи 245033 то м. |
|  |
|  |
| Тахаллус | Red Planet ва Czerwona planeta |
| Овонигошти АОБ | maʁs |
| Номида ба шарафи | Mars |
| Номи сокинон | Martian, مِرِّيخِيّ, Marsjanin, Marsano, mangal, Martien, marciano, marcià, Martienne, Marsbewoner, Marsman, Marsvrouw, Marspersoon, марсианин, марсианка, марсиане, Marsovec, Marsovka, Marsovci, марсіянін, марсіянка, марсіяне ва 火星人 |
| Ҷойгиршавӣ | * inner Solar System[d]
 |
| Баландтарин нуқта | Olympus Mons[d] |
| Нуқтаи чуқуртарин | Valles Marineris[d] |
| Омӯхта мешавад дар | geology of Mars[d], exploration of Mars[d] ва areology[d] |
| Баданаи фарзанд | Mars I Phobos[d], Mars II Deimos[d], Mars Reconnaissance Orbiter[d], Mariner 9[d], Mars Express[d], Mars Global Surveyor[d], 2001 Mars Odyssey[d], Viking 1[d], Viking 2[d], Mars 2[d], MAVEN[d], Mars 3[d], Mars 5[d], ExoMars Trace Gas Orbiter[d], Phobos 2[d], Mars Orbiter Mission[d] ва Viking 1 Orbiter[d] |
| Баданаи аслӣ | Офтоб |
| Апомарказ | 249 260 000 км |
| Перимарказ | 206 650 000 км |
| Аргументи перимарказ | 5,86529 рад |
| Масофа (дурӣ) аз Замин | 54 600 000 км ва 401 400 000 км |
| Ҷабиши қутбӣ | 0,00589 |
| Хуруҷ аз маркази мадорӣ | 0,0933941 |
| Инҳирофи мадорӣ | 0,032283 рад, 0,099 рад ва 0,029 рад |
| Давраи гирдзанӣ | 686,98 рӯз |
| Периоди синодикӣ | 67 386 816 s |
| Периоди тобхурӣ | 88 642,66788 s |
| Нима-меҳвари калони мадорӣ | 227 936 636 км |
| Longitude of ascending node | 0,864977 рад |
| Онумолии миёнгин | 0,34 рад |
| Бузургии зуҳурӣ / рушноӣ | −2,94 |
| Албедо | 0,17 ва 0,25 |
| Зичӣ | 3,9335 ± 0,0004 g/cm³ |
| Ҳарорат | −63 °С, −139 °С ва 37 °С |
| Вазн | 641,691 ± 0,03 Yg |
| Масоҳат | * 144 798 500 км²
 |
| Ҳаҷм | 163 180 000 000 ± 10 000 000 км³ |
| Радиус | 3 389,5 ± 0,2 км, 3 396,19 ± 0,1 км ва 3 379,2 км |
| Хештеги | Mars |
|  |
|  |
|  |
| Ҷуғрофиё | areography[d] |
| Notation | ♂[d] |
| Тааллуқ дорад ба Викилоиҳаи | WikiProject Mars[d], WikiProject Solar System[d], WikiProject Astronomical objects[d] ва WikiProject Astronomy[d] |
| Эпоха | J2000.0[d] |
| Angular diameter | 3,5 ″ ва 25,1 ″ |
| Surface gravity | 3,71 m/s² |
| Category for the view from the item | Category:Views from Mars[d] |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Миррих** (ё Баҳром)— чорум аз рӯи дуршавӣ аз Офтоб ва ҳафтум аз рӯи андоза сайёраи системаи офтоб мебошад. Аломати астрономиаш ё худ .

## Ареография

## Радифҳои Миррих

Радифҳои табиии Миррих инҳоянд:

* Фобос
* Деймос

Ҳар дуи онҳо аз тарафи астрономи амрикоӣ Асаф Холл соли 1877 кашф шудаанд.

## Омӯзиши Миррих

## Пайвандҳо

* Харитаи Google Mars (бо нишондоди кӯҳҳо, кратерҳо, ва ҷойҳои фаромадани аппаратҳои кайҳонӣ)
* Маълумотҳо дар бораи Миррих
# Риёзиёт

|  |  |
| --- | --- |
|  | Портали Риёзиёт |

**Риёзиёт**, ё **математика** (аз юнонӣ: μαθηματικά, *mathēmatiká*, аз μάθημα, *máthēma* — дониш, илм) — илмест дар бораи муносибатҳои миқдорӣ ва шаклҳои фазоии олами воқеӣ. Объекти математикаи холис аз шаклҳои фазоӣ ва муносибатҳои миқдории олами воқеӣ, яъне аз материали комилан peaлӣ иборат аст. Он чиз, ки материали мазкур шакли фавқулодда абстрактие мегирад, аз олами берунӣ пайдо шудани онро фақат андаке пардапӯш карда метавонаду бас.

### Ададҳо

Вожаи «ададҳо» аввал ба ададҳои натуралӣ таалуқ дошт. Дертар ба ададҳои ратсионалӣ, ададҳои ҳақиқӣ, ададҳои мурракаб ва дигар ададҳо паҳн шуд.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  WIKINIUM\_MATH\_PH\_0  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_2  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_4  |
| Ададҳои натуралӣ | Ададҳои пурра | Ададҳои ратсионалӣ |

* Рақамҳои рими

## Нигаред

* Алгебра
* Математикаи Олӣ
# Уилтшир

| Уилтшир |
| --- |
| англ. Wiltshire |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Парчам | Нишон |

 |
| Кишвар | Англия |
| Маркази маъмурӣ | Trowbridge[d] |
| Таърих ва ҷуғрофиё |
| Масоҳат | * 3 485,4313 км² (2016)
 |
| Аҳолӣ |
| Аҳолӣ | * ▲726 951 тан (2020)
 |
| Вебгоҳи расмӣ |
|  |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

Черхилл Аспи сафед, Черхилл, Уилтшир, Англия
**Уи́лтшир** ё **Ви́лтшир** (англ. Wiltshire, /ˈwɪltʃər/ ё /ˈwɪltʃɪər/; мухтасар **Вилтс** англ. Wilts)  — яке аз шаҳристонҳои Англия мебошад, ки дар Ҷануби кишвар воқеъ аст. Маркази маъмурӣ — шаҳри Троубриҷ. Аз соли 2009 ба ду воҳиди ягонаи маъмурӣ — Уилтшир и Суиндон тақсим шудааст.

Масоҳат — 3 485 км² (ҷойи 14-ум аз рӯи масоҳат). Аҳолӣ — 642 000 наф. (2004) (ҷойи 34-ум аз рӯи шумораи аҳолӣ).

## Таърих

## Бахшбандии кишварӣ

Ба ҳайати шаҳристон 5 ноҳия (аз с. 2009) дохил мешаванд:

|  |  |
| --- | --- |
|  | 1. Солсбери
2. Уилтшири Ғарбӣ
3. Кеннет
4. Уилтшири Шимолӣ
5. Суиндон (воҳиди ягонаи маъмурӣ)
 |

## Иқтисодиёт

## Аҳолӣ

## Фарҳанг

### Ҷозибаҳои гардишгарӣ

### Дин

## Пайвандҳо

* Wiltshire County Council(англ.)
* Перепись населения Англии и Уэльса 2011 года.(англ.)

## Эзоҳ