Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Корнуолл

| Корнуолл |
| --- |
| **Хатои Lua: expandTemplate: template "lang-kw" does not exist.** |
|  |
|

|  |
| --- |
|  |
| Парчам |

 |
| Кишвар | Англия |
| Маркази маъмурӣ | Truro[d] |
| Таърих ва ҷуғрофиё |
| Масоҳат | * 3 562,3326 км² (2016)
 |
| Аҳолӣ |
| Аҳолӣ | * ▲575 525 тан (2020)
 |
| Вебгоҳи расмӣ​(англ.) |
|  |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

нимҷазираи Корнуолл, акс
**Корнуолл** ё **Корнуэлл**; (англ. Cornwall — яке аз шаҳристонҳо ва воҳиди ягонаи маъмурии Англия мебошад, ки дар Ҷанубу Ғарби кишвар воқеъ аст. Маркази маъмурӣ — шаҳри Труро.

Шаҳристони Корнуолл аз Ҳерсогигарии Корнуолл фарқият дорад, чунки Ҳерсогигарии Корнуолл мулки шахсиест, ки заминҳояш дар 23 шаҳристонҳои Англия ва Уэлс воқеъ аст ва мулки меросии шоҳзодаи Подшоҳии Муттаҳида мебошад..

Масоҳат — 3 563 км² (ҷойи 12-ум аз рӯи масоҳат). Аҳолӣ — 549 404 наф. (2015) (ҷойи 24-ум аз рӯи шумораи аҳолӣ).

## Таърих

## Бахшбандии кишварӣ

## Иқтисодиёт

## Аҳолӣ

## Фарҳанг

### Ҷозибаҳои гардишгарӣ

### Дин

## Пайвандҳо

* Официальный сайт совета унитарной единицы Корнуолл
* The official Cornwall Tourist Board Бойгонӣ шудааст 8 марти 2007  сол.
* Корнуолл (полуостров)(пайванди дастнорас)

## Эзоҳ
# Гамма-функсия

Графики гамма-функсияи тағйирёбандаи ҳақиқӣ
**Гамма-функсия** — функсияи риёзӣ, маъмулан бо WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 ишора мешавад, ки қимати факториал WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 -ро ба дилхоҳ ҳолати z ≠ 0,-1, −2, … татбиқ мекунад.

Истилоҳи гамма-функсияро ба илм бори аввал Л. Эйлер дохил карда (1729), Лежандр бо Г(z) ифода намудааст (1814). Барои ададҳои ҳақиқии z >0 гамма-функсия бо интеграли

ҳисоб карда мешавад; ишораи дигари он (барои ададҳои бутун)
Г(z+1)= z! аст.
Барои Г.-ф. таносубҳои зерин ҷой доранд:
Г(z+1)= zГ(z)
(муодилаи иловакунии Эйлер):

(формулаи дучандкунии Лежандр):

Қиматҳои хусусии Г.-ф. инҳоанд:
Г(1) =0! =1; Г(1/2) =√π.
Г.-и адади дилхоҳи комплексии z бо формулаи

ҳисоб карда шуда, он хосиятҳои болоиро низ дорад. Нигар низ Факториал.

## Эзоҳ

## Сарчашма

* Гамма-функсия / М. Хоҷабекова // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
# Аэробҳо

**Аэро́бҳо** (аз юн. αηρ — ҳаво ва βιοζ — ҳаёт) — организмҳое, ки фақат дар муҳити оксигени холис зиндагӣ карда, инкишоф меёбанд. Ҳайвоноту наботот ва аксари микроорганизмҳо барои зиндагӣ ва нумӯ нерӯ (энергия)-и ҳангоми бархурд (реаксия)-и оксидшавӣ ихроҷшударо истифода менамоянд. Аэробҳо ғайри­шартӣ (облигатӣ) ва шартӣ (факултативӣ) мешаванд. Аэробҳои ғайришартӣ (аэрофилҳо) нерӯро фақат аз бархурди оксидшавӣ мегиранд (масалан, бактерияҳое, ки оксиди сирка ҳосил мекунанд, бактерияҳои нитроандӯз). Аэробҳои шартӣ (анаэробҳои шартӣ) нерӯи туршшавиро истифода мекунанд, бинобар ин дар муҳити сероксиген ё камоксиген ҳам зиндагӣ карда метавонанд (масалан, бактерияҳои хамирмоя). Барои ҳаёти ҳар як намуди бактерияҳои аэробӣ тамаркузи миқдори муайяни оксиген хос аст. Аэробҳои ғайришартӣ микроорганизмҳоеро дар бар мегиранд, ки дар хок, обанборҳо ва ҳаво сукунат доранд. Онҳо дар гардиши моддаҳо дар табиат фаъолона ширкат менамоянд, масалан, Вас. methanicus, Sulfomonas denitrificans, Вас. hydrogenes ва ғ. Ба Аэробҳои шартӣ мағор, занбӯруғҳо, актиномитсетҳо ва бактерияҳои бемориовари Salmonella, Shigella, Escherichia тааллуқ доранд. Миқдори оксигене, ки аэробҳо имконияти фаъолият дар онро доранд, гуногун мебошад. Барои баъзе аэробҳо фишори ҳадди аксари оксиген 15-20 атм. ва ҳадди ақал 0,1-0,5 атм. аст. Аэробҳо метавонанд ба захираи нисбатан ками оксиген тоб оварда, дар қабатҳои хеле амиқи хок низ инкишоф ёбанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Аэробҳо // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
# Габороне

|  |
| --- |
| Маҳалли аҳолинишин |
| Габороне |
| **Хатои Lua: expandTemplate: template "lang-tn" does not exist.** |
|  |
|

|  |
| --- |
|  |
| Парчам |

 |
| Кишвар |  [[|]] |
| Роҳбар | Q134129969? |
| Таърих ва ҷуғрофиё |
| Таъсис | 1965 |
| Масоҳат | * 169 ± 0 км²
 |
| Баландии марказ | 1 014 ± 1 м |
| Минтақаи замонӣ | Central Africa Time[d] ва UTC+02:00 |
| Аҳолӣ |
| Аҳолӣ | * ▲246 325 тан (2022)
 |
| Забони расмӣ | инглисӣ |
| Шиносаҳои ададӣ |
| Пешшумораи телефон |
00267 |
| gov.bw/en/Ministr…​(англ.) |
|
|  |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Габороне** (АФБ: xɑ.bə'ro.neɪ) — пойтахти Ботсвана, аҳолияш 186,000 (2001). Координатҳояш Шаблон:Coor dm.

Шаҳри Габороне ба ҷои Мафекинг, пойтахти пешинаи Бечуаленд, ки берун аз Ботсвана буд, пойтахт шуд.

Шаҳр хеле тез тараққӣ карда истодааст.

Пойтахти нав дар давоми се сол дар ҷои деҳае бунёд гардид.

## Таърих

## Ҷуғрофия

## Иқтисодёт

## Инҷоро ҳам бингаред

Викианбор маводҳои вобаста ба мавзӯи
Габороне дорад

## Дигар манбаъҳо

* Bruce Bennett, «A note on place names, historical terms, etc.(пайванди дастнорас)»,
# Fitbit

| Fitbit |
| --- |
|  |
|  |
| Навъ | ширкати тиҷорӣ, ширкат[d], ширкати хусусӣ ва созмон |
| Таъсисёбӣ | 2007 |
| Бунёнгузорон | James Park[d] |
| Макон | * Сан-Франсиско, Калифорния, Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
 |
| Бахш | consumer electronics industry[d] |
| Шумораи кормандон | * 1 473 тан
 |
| Ширкати модарӣ | Google |
| Сайт | fitbit.com​(англ.) |

**Fitbit, Inc.**  — корпоратсияи амрикоӣ, истеҳсолкунандаи электроникаи маишӣ ва дастгоҳҳои пӯшишшаванда барои фитнес ва саломатӣ бо ҳамин ном.  Хати асосии маҳсулоти ширкат дастбандҳо — фитнес-трекерҳо (дастбандҳои ҳушманд), инчунин Wi-Fi-тарозуҳои ҳушманд мебошанд.  Қароргоҳаш дар Сан-Франсиско, Калифорния ҷойгир аст.

Дар соли 2019, Google эълон кард, ки Fitbit-ро ба маблағи 2,1 миллиард доллар харад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳои беруна

* fitbit.com(англ.) — сомонаи расмии ширкат

Шаблон:Google
# Google

| Google |
| --- |
| англ. Google |
|  |
|  |
| Навъ | ширкати тиҷорӣ, ширкати фанноварӣ, identity provider[d], ширкати саҳҳомии ом[d] ва online service[d] |
| Таъсисёбӣ | 4 сентябр 1998 |
| Бунёнгузорон | Сергей Брин ва Ларри Пейҷ |
| Макон | * Mountain View[d], Калифорния, Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
* Googleplex[d], Mountain View[d], шаҳристони Санта-Клара[d], Калифорния, Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
 |
| Бахш | соҳаи интернетӣ[d], санъати нармафзор[d], internet marketing[d], IT, Интернет ва technology industry[d] |
| Шумораи кормандон | * ▲187 000 тан (2022)
 |
| Ширкати модарӣ | Alphabet Inc.[d] |
| Ширкатҳои духтарӣ | AdMob, YouTube LLC[d], Waze, Blogger, SlickLogin, Boston Dynamics, Bump[d], Google DeepMind, WIMM One[d], VirusTotal[d], X Development, Motorola Mobility[d], Google.org[d], Google Store[d], Google China[d], ITA Software[d], ImageAmerica[d], FeedBurner[d], Google Nest, Neotonic Software[d], PeakStream[d], dMarc Broadcasting[d], Google Workspace[d], Google Cloud Platform[d], GV[d], Endoxon[d], GoogleLLC[d], BufferBox[d], Google (Switzerland)[d], Google (Ireland)[d], Google Canada[d], Google Voice, Waymo[d], Google Nest, Google Ads[d], Urchin Software Corporation[d], Google Poland[d], Fibit, Google Open Source[d], Planetary Ventures[d] ва Google Japan G.K.[d] |
| Сайт | about.google |

Аз чап ба рост, Эрик Шмидт, Сергей Брин ва Ларри Пейҷ аз созмони Google, ки онҳо чун як намунани корофаринӣ ва навоварӣ ном мебаранд
**Google Inc.** (МФА [ɡuːɡl], MWCD /ˈgü-gəl/, транскрипция: «Гугл») — ширкати саҳомии оммавӣ аст, ки дар заминаи ҷустуҷӯйии интернетӣ, роёниши абрӣ ва таблиғоти сармоягузорӣ фаъолият мекунад. Ин ширкат таввасути Ларри Пейҷ ва Сергей Брин таъсис шудааст, ки ҳар дуи онҳо дар Донишгоҳи Остинфорд бо унвони донишҷӯи докторӣ ҳузур доштанд ва бо номи «Мардони Гугл» шинохта мешуданд.

Google дар ибтидо ба унвони ширкати хусусӣ дар 4 сентябри соли 1998 сабт шуд ва фурӯши аввалини саҳмияҳои ширкат 19 августи 2004 анҷом гардид. Ларри Пейҷ, Сергей Брин ва Эрик Шмидт қавл карданд, ки ба муддати бист сол, яъне то соли 2024 бо ҳам кор кунанд. Ҳадафи Google аз оғоз «созмондиҳӣ кардани иттилооти дунёявӣ ва дастраспазир намудани он барои омма» буд. Дар соли 2006 ширкат ба маҳалли ҷадид ва кунуниаш дар Моунтин Вю, Калифорния мунтақил шуд.

## Нигаред

* Google Earth

## Эзоҳ

termino y condiciones
# Ҳинду (дарё)

| Ҳинду (дарё) |
| --- |
|  **•** Координатаҳо | 23°59′40″ с. ш. 67°25′51″ в. д.[[Гурӯҳ:Қуттии дарё: Викимаълумот: истифодабарии таркиб: координатаҳо|]] |
| Мавқеъ |
| Ҳинду (дарё) дар Викианбор |

**Ҳинду** — дарёи дар Осиё аст. Дарё аз Чин ва Покистон мерезад.

## Инҷоро ҳам бингаред

Викианбор маводҳои вобаста ба мавзӯи
Ҳинду (дарё) дорад
# Забонҳои туркӣ

**Забонҳои туркӣ** оилаи забонҳои калоне аст, ки шомили сӣ забон узв мебошад. Ин забонҳо дар минтақаи васеъи аз Аврупои Шарқӣ то Сибир ва ғарбе Чин истифода мешаванд. Шумораи бо ин забонҳо чун забони асл ҳарфзананда дар ҳудуди 140 миллион таxмин зада шудааст, вале даҳҳо миллион нафари дигар ба ин забонҳо ошноӣ доранд. Забонҳои туркӣ зершохае аз оилаии забонҳои олтойӣ ҳастанд.

Ин гурӯҳе забонҳо олтоӣ астанд яъне каламот ва феълҳо бо изофа шудани пасванд маънии дигари ё ҳолате замоние мутафовитеро ба xуд мигиранд. Ҳамчунин яке аз мушаxассоти забонҳои туркӣ ҳамнавоии асвот (ба ист. забони ӯзбекӣ) аст.

## Таснифот

Geographical distribution of Turkic-speaking peoples across Eurasia
The Turkic languages may uncontroversially be divided into six branches:

1. Ҷанубу ғарбӣ (оғӯзӣ)
2. Шимолу ғарбӣ (қипчоқӣ)
3. Southeastern (Uyghur)
4. Northeastern (Siberian Turkic)
5. Chuvash (Oghur, Bulghar/Bolgar)
6. Khalaj (Arghu)

Southwestern Turkic (Oghuz) languages

 Turkish Group
 Azerbaijani Group
 Turkmen Group
 Others

Northwestern Turkic (Kypchak) languages

 Kypchak-Bolgar
 Kypchak-Cuman
 Kazakh-Nogay

Distribution of Altaic languages in Eurasia
* Proto-Turkic
	+ Southwestern (Oghuz)
		- Pecheneg (extinct)
		- Шарқӣ
			* туркӣ
			* Озарбойҷонӣ
			* Gagauz
			* усмонӣ (extinct)
		- Ғарбӣ
			* Туркманӣ
			* Khorasani Turkish
		- Шимолӣ
			* Afshar
			* Qashqai
			* Salar
		- Crimean Tatar
		- Urum¹
	+ Northwestern (Kypchak)
		- Kipchak (extinct)
		- Шарқӣ
			* Karachay-Balkar
			* Kumyk
			* Karaim
			* Kypchak-Cuman (Kypchak-Oghuz, Ponto-Caspian) languages
				+ Cuman (extinct)
				+ Krymchak
		- Шимолӣ
			* Kypchak-Bolgar languages
				+ Татарӣ
				+ Башкирӣ
				+ Baraba
		- Ҷанубӣ (Aralo-Kaspian)
			* Kypchak-Nogay languages
				+ Қазоқӣ
				+ Karakalpak
				+ Nogay
			* Kyrgyz-Kypchak group
				+ Қирғизӣ
				+ Altay
		- Crimean Tatar
		- Urum
	+ Southeastern (Uyghur, Chagatay, Karluk)
		- Old Turkic (extinct)
		- ҷағатоӣ (extinct)
		- Ғарбӣ
			* Ӯзбекӣ
		- Шарқӣ
			* уйғурӣ
			* Lop
			* Ili Turki
	+ Northeastern (Siberian Turkic)
		- Шимолӣ
			* Sakha / Yakut
			* Dolgan
		- Ҷанубӣ
			* Tuvan
			* Khakas
			* Shor
			* Fuyü Gïrgïs
			* Chulym
			* Tofa
			* Western Yugur (Yellow Uyghur)
	+ Болгар
		- * Khazar (extinct)
			* Bolgar (extinct)
			* Hunnic (extinct)
			* Chuvash
	+ Khalaj

## Тақсимоти ҷуғрофӣ

## Таърих
# Ҷеймс Кук

| Ҷеймс Кук |
| --- |
| англ. James Cook |
|  |
| Таърихи таваллуд | 27 октябр 1728(1728-10-27) |
| Зодгоҳ | * Мартон[d], Англия, Подшоҳии Бритониёи Кабир
 |
| Таърихи даргузашт | 14 феврал 1779(1779-02-14)[…] (50 сол) |
| Маҳалли даргузашт | * Кеалакекуа-Бей[d], Ancient Hawaii[d]
 |
| Кишвар | * Подшоҳии Бритониёи Кабир
 |
| Фазои илмӣ | exploration[d] ва нақшанигорӣ[d] |
| Ҷоизаҳо | ҳамкори Анҷумани салатанатӣ[d]  Person of National Historic Significance[d] |
| Имзо |  |
|  **Гуфтовардҳо** дар Викигуфтовард |
|  **Осор** дар Викитека |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Ҷеймс Кук**  (англ. James Cook; 27 октябр (7 ноябр)-и 1728, Мартон, Йоркшир, Англия — 15 феврали 1779, ҷазираи Ҳавайи) — тадқиқотчии Бритонӣ буд navigator and cartographer. Вай се бор ба уқёнуси Ором кардааст, ба харитаи Европа бисёр заминҳои нав ва укёнусҳоро ба қайд даровардааст. Кори машҳури аз тарафи ӯ карда, ин кашфи Британия ва талаби Австралиягиҳо, тадқиқоти заминҳои нави Европа ба монанди ҷазираҳои Гаваӣ мебошанд.

Дар доираи ҳаёташ вай кариб тамоми гирдиоламро давр задааст. Укёнуси оромро гузашта, заминҳои нав ва манзараҳои нотакрори Шимоли ИМА-ро тадқиқ кардааст / Укёнуси Ором, медид ки гуфтаҳои олимони Европой доири он ҳама дуруганд, чунки тамоми саёхати ӯ дар ин укёнуси ором мегузаштанд. Дар саёхатҳои худ ба гирди олам, ӯ ба тадқиқотҳои илмй машгул шуда, бисёр заинҳои навро ба харита ворид сохта якчанд китоб навиштааст. Имрӯзҳо ӯ яке аз олимони шинохта ва дониши муккамал дошта (дар бораи замин) ва намунае ба ҳама ба ҳисоб мерафт.

Гук дар солҳои 1728—1779 зиндагонй кардааст. У 27 октябри соли 1728 ҳамчун фарзанди Фермери Шатландй, дар Мартон таваллуд шудааст. Ва аз ҳамон давраи хурдсолй, Ҷеймс орзуи фармондехи киштй будан ва гирди оламро давр задан дошт. Баъди 18-солагй Гук дарк мекард ки кореки ӯ холо карда истодааст танҳо ба ӯ монанди истироҳат буд чунки ӯ танҳо фермерӣ секард, хост ки ба дигар кор машгул шавад то ки орзуи худро амалӣ созад. Шӯҳрати ӯ ҳамчун баҳрнавард дар флоти шохй огоз гардид. Лекин Гук монанди дигар баҳрнавардон ором набуд, вай мехост ба зинаи баланд бароя. Ва аз ҳамин сабаб кушиш мекарду бисёр дониш ба худ гун мекард. Ва аз сабаби кобилияти хуб доштанаш, уро ба тадқиқоти гирди олам бо киштии *Endeavor* фиристониданд.

Мақсади ӯ дар ин сафар заминҳои навро омухта замаи онҳоро ба харита дохил карда, Тамоми чойҳои хушманзари гирди оламро расм карда ба шоҳи Бритониё Шоҳ Георг III нишон додан буд. Дар саршавӣ ин кори фахрӣ ба ӯ ба шумор мерафт, лекин дере нагузашта, маблаг масъалаи муҳиме баои ба сомон расонидани ин кори ӯ ба шумор мерафт. Баъди марги ӯ завчааш 70.000 тангаи тило ба мерос гирифт.

## Эзоҳ
# Алабама

| Алабама |
| --- |
| англ. State of Alabama |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Парчам | Нишон |

 |
| Alabama[d] ва Dixieland Delight[d] |
| Кишвар | ИМА |
| Маркази маъмурӣ | Монтгомери[d] |
| Роҳбар | Kay Ivey[d] |
| Таърих ва ҷуғрофиё |
| Таърихи таъсис | 14 декабр 1819 |
| Масоҳат | * 135 765 км²
 |
| Баландӣ | 152 м |
| Вақти минтақавӣ | UTC−06:00[d], CDT[d] ва America/Chicago[d] |
| Аҳолӣ |
| Аҳолӣ | * ▲5 024 279 тан (1 апрел 2020)
 |
| Шиносаҳои ададӣ |
| Рамзи ISO 3166-2 | US-AL |
| Вебгоҳи расмӣ​(англ.) |
|  |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

Ҷазираи Оно, Алабама
**Алабама** (англ. Alabama) — иёлатест дар қисми ҷануби ИМА. Дар ҳайати ИМА аз соли 1819 (22-ум иёлати ИМА). Алабама аз ҷиҳати масоҳат дар ҷойи 30-ум байни иёлатҳои ИМА ИМА қарор дорад. Масоҳат — 135 765 км². Аҳолӣ — 4 849 377 наф. 2014.

Марказ — шаҳри Монтгомери, шаҳрҳои бузургтарин — Бирмингем, Мобил, Хантсвилл.

## Таърих

## Ҷуғрофия ва иқлим

## Иқтисодиёт

## Аҳолӣ

## Сохтори маъмурӣ сиёсӣ

## Фарҳанг

### Ҷозибаҳои гардишгарӣ

### Дин

Бештари динҳо: протестантӣ, ислом ва католикӣ ба назар мерасад.

### Идҳо

## Пайвандҳо

* alabama.gov (ингл.) — вебгоҳи расмии иёлати Алабама

## Эзоҳ
# Хати суғдӣ

Ҳарфҳои суғдӣ
**Хати суғдӣ** – дар заминаи хати оромӣ, ҳазораи I-и то мелод дар Давлати Суғди қадим ихтироъ шуда, барои сабти осори забони суғдӣ истифода мешуд. Ибтидои садаи VI- и мелодӣ хати «Сутра» - хати номукаммали суғдӣ ташаккул ёфт. Хати мазкур то садаи Х маълум будааст. Хати шикастаи мукаммали суғдӣ тақрибан миёнаҳои садаи VII ба вуҷуд омадааст. Бо ин хат ҳуҷҷатҳои ёфташудаи Кӯҳи Муғ (ҳудуди Панҷакент), катибаҳои Афросиёб (Самарқанд), Панҷакент, осорҳои дини буддоӣ ва насронӣ навишта шудаанд

## Нигаред низ

* Хат
* Хати оромӣ

## Адабиёт

* Афсаҳов А., Қаҳҳоров Ҳ. Хат ва пайдоиши он.- Душанбе: Маориф, 1994.- С.32-34.
* Ахмедов Б., Юнусов А. Аз таърихи ихтирои хат. // Китобдор.- 2006.- №1.- С.17.
* Пиктография //Энсиклопедияи советии тоҷик. - Душанбе, 1984.- Ҷ.5.- С.509.
* Хат //Энсиклопедияи советии тоҷик. - Душанбе, 1987.- Ҷ.7.- С. 613-619
* Коғаз //Энсиклопедияи советии тоҷик. – Душанбе,1981.- Ҷ.З.- С. 498.
* Ахмедов Б. Китоб ва пайдоиши он // Китобдор.- 2007.- №1.- С.34-35.
* Матншиносӣ //Энсиклопедияи советии тоҷик. - Душанбе,1983.- Ҷ.4.- С.268.
* Манбаъшиносӣ //Энсиклопедияи советии тоҷик. - Душанбе, 1983.- Ҷ.4.- С. 177-178.

## Адабиёт

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
# Рақс дар Чин

Рақси чинӣ.
**Рақс дар Чин** — намуди санъати гуногуна, ки аз жанрҳои рақсҳои расму русунӣ ва рақсҳои ҳозиразамон таркибдор аст. Рақсҳо спектри бузург, аз рақсҳои миллӣ то баромад дар театри опера ва балет, ва дар ҷашнҳо, ритуалҳо ва расму русунҳоро метавонанд истифода барад. Расман дар Чин 56 гурӯҳҳо этникӣ аст, ва ҳар як кадомаш дорои рақсҳои миллии худ ҳастанд. Яке аз рақсҳои машҳуртарини Хитой рақси аждаҳор ва рақси шер дохил мешаванд.

## Таърих

Раққос аз династияи Тан, рақскунанда бо шал, бо фрески.
## Рақси русунӣ

### Рақси миллии Хониҳо

### Рақсҳои гурӯҳҳои этникӣ дар Хитой

### Рақс дар театр

### Рақси ритуалӣ

### Рақс чун варзиш

## Рақс дар айни замон

### Балет

## Рақсҳои сотсиалӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт
# Нон

Нон
**Нон** (форсӣ: نان‎, чинӣ: 馕) — нони гандумӣ, таом, хӯриш. Маҳсулоти асосии нон иборат аст аз: об, намак, орд, хамиртуруш ва равғану шир. Он ҳамчун таом дар Афгонистон, Эрон, Непал, Покистон, Тоҷикистон, Ӯзбекистон маъмул аст. Дар забонҳои туркӣ (масалан, қазоқӣ, қирғизӣ, узбакӣ, ва диг) низ *нан* мегуянд. Нонро аз орд, об, намак дар танӯр мепазанд.

Бозори нон дар Душанбе

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  Нон бувад чун ҷони одам,
Қуввату дармони одам.  |  |

## Нонҳои тоҷикӣ

* Нони зағора
* Нони гиҷда
* Нони обӣ
* Кулчаи равғанӣ
* Фатир
* Фатири равғанӣ
* Фатири кабудидор
* Нони ширмол
* Фатири ширмол
* Кулчаи калон
* Нони чаппотӣ
* Қотурма
* Таҳмол (қатмол, қатлама, қалама)
* Нони кунҷитӣ
* Чалпак

## Эзоҳ

* Фатир

## Эзоҳ
# Шаҳри тобеи марказ (Чин)

**Шаҳрҳои тобеи марказ** (чинӣ: 直轄市) яке аз намудҳои мунисипалитетҳои сатҳи олӣ (сатҳи музофот) дар Чин мебошад. Онҳо шаҳрҳои калон — анклавҳо дар қаламрави музофотҳои ҳамсоя ё ноҳияи мухтор мебошанд, Чунсин бошад воқеан як вилояти алоҳида мебошад, ки қаламрави он қаблан ба Сичуан дохил буд.

Дар айни замон, дар қаламрави ҶХЧ чор шаҳрҳои тобеи марказ мавҷуданд:

| Минтақа | Номи чинӣ | Пинйин |
| --- | --- | --- |
| Пекин | 京京 | Běijīng |
| Чунсин | 庆庆 | Chóngqìng |
| Шанхай | 海海 | Шангӣ |
| Тянсзин | 津津 | Tiānjīn |

Ҳар яке аз чаҳор шаҳри тобеи марказии ҶХЧ як воҳиди хеле калони ҳудудӣ мебошад, ки аксар вақт шаҳристонҳои сершумори деҳотиро дар бар мегирад. (Ин бештар барои Чунсин ва камаш барои Шанхай хос аст). Барои фарқ кардани тамоми воҳиди маъмурӣ аз худи шаҳр ба маънои классикӣ, дар робита бо он, дар матбуоти Чин маъмулан истилоҳи ғайрирасмии "майдони асосии шаҳрӣ" (主 城区, zhuchengqui) истифода мешавад, мисол — Минтақаи асосии шаҳри Чунсин (重庆 主 城区, Чунсин чжучэнсзюй). Маъмулан, ин маънои маҷмӯи ноҳияҳои маъмуриро дорад, ки дар ҳудуди шаҳри воқеӣ ва маҳалҳои атрофи он ҷойгиранд.

## Таърих

Шаҳрҳои тобеи марказ вақте таъсис ёфтанд, ки Ҷумҳурии Халқии Хитой дар соли 1949 эълон карда шуд. Дар аввал онҳо 12-то буданд: Аншан, Бэнси, Гуанчжоу, Нанкин, Пекин, Сиан, Тянсзин, Ухан, Фушун, Чунсин, Шанхай ва Шэнян

Дар соли 1952, Нанкин мақоми худро ҳамчун шаҳри тобеи марказ аз даст дод. Пас аз як сол, Харбин ва Чанчун мақоми шаҳрҳои тобеи марказро гирифтанд.

Дар соли 1954, бисёр шаҳрҳои тобеи марказ мақоми худро гум карданд ва танҳо се шаҳр бо ин мақом боқӣ монданд: Пекин, Шанхай ва Тянсзин (охирин дар соли 1958 барҳам дода шуда, дар соли 1967 барқарор карда шуд). Дар соли 1997, Чунсин боз мақоми шаҳри тобеи марказро гирифт .

## Ҳамчунин нигаред

* Шаҳри федералӣ (Русия)

## Эзоҳ
# Булғор (рустани)

| Булғор (рустани) |
| --- |
|  Общий вид взрослого дерева |
| Табақабандии илмӣ |
|
ХАТО: шаблони таксономӣ вуҷуд надорад {{Styphnolobium}}, ки бояд мавқеи систематикии таксони *Styphnolobium*-ро муайян кунад.
Вид:**Булғор (рустани)** |
| Номи илмӣ |
| *Styphnolobium japonicum*  (L.) Schott, 1830 |
| Мутародифот |
|

см. текст |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Сомонашиносӣ дар Викигуна |  Тасвирот дар Викианбор |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 820265 |
| NCBI   | 3897 |
| EOL   | 702857 |

 |

 |

**Булғор** (**Sophora**) — ҷинси рустаниҳои бисёрсола аз оилаи лӯбиёиҳо.

## Тавсиф

Беш аз 62 намуд дорад. Асосан дар мин­тақаҳои тропикию субтропикии Аврупои Ҷанубу Шарқӣ, Осиёи Марказӣ, Австралия, ҷазираҳои Уқёнуси Ором ва Амрикои Ҷанубӣ вомехӯ­рад. Дар Тоҷикистон як намуди он – Булғори ҷопонӣ (S. japoni­ca)-ро мепарваранд. Рустании хуби ороишист. Баландиаш 25 м, шохсораш курашакл. Баргаш паршакли то­­қа, байзашакл (дарозиаш 2–5 см). Гулаш хӯшбӯйи сафед, гу­лобӣ ё зард. Хӯша­гулаш туғшакл (дарозиаш 35 см). Ғи­ло­факаш байзашакл. Июл-сентябр гул мекунад. Рустании сояпарвард аст. Дар таркибаш аз алка­лоид­ҳои ситизин, сафокарпин ва матрин мавҷу­данд. Булғор рустании до­руист. Бо қиёми самари он ҷароҳатро мешӯянд, ҷойҳои сӯхта­гиро тарбандӣ мекунанд. Аз хӯшагулаш рутин мегиранд, ки барои муолиҷаи мӯрагҳо муфид аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Булғор // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2018. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
# Намоиш

**Намоиш**, қисми мукаммали парда дар опера ва тамошоҳои саҳнавист. Дар драма, опера ва балет. Намоишҳо танафусҳои кутоҳмуддат доранд.

## Нигаред

* Театр
* Санъат
# Анҳуй

| Анҳуй |
| --- |
| чинӣ: 安徽省 |
|  |
| Кишвар |  Чин |
| Маркази маъмурӣ | Hefei[d] |
| Роҳбар | Wang Qingxian[d] |
| Таърих ва ҷуғрофиё |
| Масоҳат | * 139 000 км²
 |
| Вақти минтақавӣ | UTC+8:00 |
| Аҳолӣ |
| Аҳолӣ | * ▲61 027 171 тан (2020)
 |
| Шиносаҳои ададӣ |
| Рамзи ISO 3166-2 | CN-AH |
| Вебгоҳи расмӣ |
|  |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

Манзараи кӯҳсор дар вилояти Анҳуй
**Вилояти Анҳуй** (чинии сода: 安徽, пинйин: *Ānhuī*) — яке аз вилоятҳои Ҷумҳурии Халқии Чин аст, ки дар қисми Шарқи кишвар воқеъ аст. Маркази вилоят — шаҳри Хефей.

Масоҳат — 140 455 км км² (Ҷойи 22-ум аз рӯи масоҳат). Аҳолӣ — 59 500 510 нафар (2010) (Ҷойи 8-ум байни вилоятҳои кишвар).

Вилояти Анҳуй иборат аз 16 ноҳияи шаҳрӣ аст.

## Таърих

## Бахшбандии кишварӣ

## Иқтисодиёт

## Аҳолӣ

## Фарҳанг

### Ҷозибаҳои гардишгарӣ

### Дин

## Пайвандҳо

## Эзоҳ
# Мардумони эронитабор

| Мардумони эронитабор |
| --- |
| Шумора | * 200 000 000 тан
 |
| Дин | ислом, маздаясно, масеҳият, баҳоия, эзидӣ[d] ва яҳудият |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Мардумони эронитабор**, **ақвоми эронитабор** (форсӣ: مردمان ایرانی تبار‎) — гурӯҳи гуногуне аз мардумон, ки бо забонҳои эронии шохаи ҳиндуэронии оилаи забонҳои ҳиндуаврупоӣ ҳарф мезананд. Ҳоло онҳо дар Эрон, Афғонистон, Тоҷикистон, Узбакистон, Покистон, Туркия, Ироқ, Сурия, Уммон, Чин, Озарбойҷон ва Русия паҳн шудаанд.

## Эзоҳ
# Вилояти Диёрбоқир

| Вилояти Диёрбоқир |
| --- |
| тур. Diyarbakır ili |
|  |
| Кишвар |  [[|]] |
| Маркази маъмурӣ | Диёрбакр |
| Роҳбар | Münir Karaloğlu[d] |
| Таърих ва ҷуғрофиё |
| Масоҳат | * 15 355 км²
* 15 101 км² (2014)
 |
| Баландӣ | 660 м |
| Аҳолӣ |
| Аҳолӣ | * ▼1 557 143 тан (2021)
 |
| Шиносаҳои ададӣ |
| Рамзи ISO 3166-2 | TR-21 |
| Коди телефон | 412 |
| Нишонаи почта | 21000–21999 |
| Коди мошинҳо | 21 |
|  |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Вилояти Диёрбоқир** (туркӣ: *İl Diyarbakır*, курдӣ: Parêzgeh Amed) — яке аз вилоятҳои Туркия аст. Маркази маъмурӣ — шаҳри Диёрбоқир

## Инҷоро ҳам бингаред

Викианбор маводҳои вобаста ба мавзӯи
Вилояти Диёрбоқир дорад

## Эзоҳ
# Томас Пейн

| Томас Пейн |
| --- |
|  |
| Ном ҳангоми таваллуд | англ. Thomas Paine |
| Таърихи таваллуд | 29 январ (9 феврал) 1737 |
| Зодгоҳ | * Thetford[d], Breckland[d], Норфолк, Англия, Подшоҳии Бритониёи Кабир
 |
| Таърихи даргузашт | 8 июн 1809(1809-06-08)[…] (72 сол) |
| Маҳалли даргузашт | * Greenwich Village[d], Манҳэттен[d], Ню-Йорк, иёлати Ню-Йорк, Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
 |
| Маҳалли дафн | * Нюрошел,Ню-Йорк
 |
| Шаҳрвандӣ (табаият) | * Подшоҳии Бритониёи Кабир
* Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
* Подшоҳии Бритониёи Кабир
* Фаронса
* Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
 |
| Таҳсилот | * Thetford Grammar School[d]
 |
| Навъи фаъолият | файласуф, сиёсатмадор, нависанда, корофарин, рӯзноманигор, насрнавис, публисист |
| Забони осор | фаронсавӣ ва инглисӣ |
| Ҷоизаҳо | New Jersey Hall of Fame[d] (2013) |
| IMDb | ID 8808994 |
| Соядаст |  |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Томас Пейн** - нависанда, сиёсатмадор ва файласуф.

## Сарчашма