Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Вилояти Чернигив

| Вилояти Чернигив |
| --- |
| укр. Чернігівська область латишӣ: Čerņihivas apgabals |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Парчам | Нишон |

 |
| Кишвар | Укроин |
| Маркази маъмурӣ | Чернигив |
| Роҳбар | Viacheslav Chaus[d] |
| Таърих ва ҷуғрофиё |
| Таърихи таъсис | 15 октябр 1932 |
| Масоҳат | * 31 865 км²
 |
| Баландӣ | 223 м |
| Вақти минтақавӣ | UTC+02:00, UTC+03:00 ва вақти шарқии аврупоӣ[d] |
| Аҳолӣ |
| Аҳолӣ | * ▼959 315 тан (1 январ 2022)
 |
| Шиносаҳои ададӣ |
| Рамзи ISO 3166-2 | UA-74 |
| Коди телефон | 46 |
| Нишонаи почта | 14000–14999, 15000–15999, 16000–16999 ва 17000–17999 |
| Коди мошинҳо | CB |
| Вебгоҳи расмӣ |
|  |
|  |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

Чернигов, боғи шаҳрӣ дар фасли зимистон
**Вилояти Чернигов** (Черниҳив, Чернигив, укр. Черні́гівська о́бласть) — яке аз вилоятҳои Укроин мебошад, ки дар қисми Щимолӣ кишвар воқеъ аст. Марказ — шаҳри Чернигов. Шаҳрҳои бузургтарин: Нежин, Прилуки

Вилоят 15 октябри соли 1932 таъсис ёфтааст.

Масоҳат — 31 903 км² (Ҷойи 3-ум аз рӯи масоҳат). Аҳолӣ — 994 401 нафар (2019).

Вилоят иборат аз: 22 ноҳия, 15 шаҳр, 30 шаҳрак, 1488 деҳа.

## Таърих

## Бахшбандии кишварӣ

## Иқтисодиёт

## Аҳолӣ

## Фарҳанг

### Ҷозибаҳои гардишгарӣ

### Дин

### Идҳо

## Пайвандҳо

## Эзоҳ
# Заминпӯёшиносӣ

**Заминпӯёшиносӣ** (форсӣ: زمین‌پویایی‌شناسی‎), **геодинамика** — фасли заминшиносӣ, илм дар бораи Замин аст, ки тағйирёбиҳои ҳолати нуқтаҳои сатҳи Замин ва майдони ҷозибаи сайёраро меомӯзад. Дар зери таъсири мадд ва ҷазри Моҳ ва Офтоб шакли Замин ва қувваи ҷозиба дар нуқтаҳои гуногуни он тағйир меёбад. Якқатор ҳодисаҳои геодинамикӣ муайян карда шудааст – чархиши номунтазами Замин дар атрофи меҳвари худ, ҳаракати тахтасангҳои литосферӣ, тағйирёбии шакли генид, ҷойивазкунии маркази масса ва меҳвари Замин ва ҳоказо.

Объектҳои омӯзиши заминпӯёшиносиро бевосита мушоҳида намудан аз имкон берун аст; дар бораи онҳо тавассути хосиятҳои ғайримустақим, андешаронии назариявӣ ва зоҳиршавии онҳо дар рӯйи Замин хулоса кардан мумкин аст. Бо ин сабаб заминпӯёшиносӣ бо илмҳои геофизика, геокимиё, сангшиносӣ ва тектоника робитаи наздик дошта, ба қонунҳои физика ва кимиё такя менамояд. Илми заминпӯёшиносӣ ба бахшҳои гуногун: динамикаи ҳастаӣ, динамикаи мантия, динамикаи литосфера, динамикаи ҳидросфера, динамикаи атмосфера ва динамикаи фазои атрофи замин тақсим мешавад. Ҳар бахши номбурдаро илмҳои мухталиф (мас., динамикаи равандҳои ҳидротермӣ, динамикаи минтақаҳои ковиш ва ғайра) меомӯзанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Геодинамика / М. Ҷанобилов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Добрецов Н. Л., Кирдяшкин А. заминпӯёшиносӣ, Кирдяшкин А. А. Глубинная геодинамика. Новосибирск: Гео, 2002. 373с.
* Батугин А. С. Геодинамическое районирование. Москва: МГГУ. 2003. ISBN 5-94999-007-2.
* Мехбалиев М. М. Опыт составления и картографо-статистический анализ карты геодинамической активности склонов (на примере ключевого участка Агричай) // Известия Русского географического общества. 2006. Т. 138, Вып. 6. С. 72-76.

## Пайвандҳо

* Лоиҳаи илмӣ — Геомеханика On-Line Бойгонӣ шудааст 9 октябри 2009  сол.
# Заминвора

**Заминвора** (форсӣ: زمین‌واره‎), **гео́ид** (аз юн.-қад. γῆ — Замин ва юн.-қад. εἶδος — намуд, шакл) — сатҳи барҷастаи маҳдудест, ки ба сатҳи миёнаи оби баҳру уқёнус дар ҳолати оромӣ мувофиқ меояд.

Самти заминвора ба қувваи вазнинӣ амудӣ буда, сатҳи он яке аз сатҳҳои мувозии потенсиали қувваи вазнинӣ маҳсуб мешавад. Заминвора дар илми геодезия мафҳуми муҳим буда, дар натиҷаи зиёд шудани маълумот дар бораи шакли Замин ба миён омадааст. Онро математики олмонӣ И. Листинг (1873) барои тасвири шакли геометрие, ки шакли Заминро нисбат ба эллипсоиди чархзанӣ саҳеҳтар инъикос мекунад, пешниҳод намудааст. заминвора сатҳест, ки аз он баландӣ аз сатҳи баҳр ҳисоб карда мешавад, яъне, баландии маҳалро ҳисоб мекунанд. Азбаски тақсимоти массаҳо ва зичии дохили Заминро бо формулаи математикӣ дақиқ ифода кардан ғайриимкон аст, бештар ба ҷойи заминвора мафҳуми ба он наздики квазигеоидро истифода мебаранд. Квазигеоид — сатҳи ибтидои ҳисобкунии баландиҳои табиӣ буда, аз рӯйи андозагириҳои рӯйизаминӣ муайян карда мешавад. Он дар баҳру уқёнусҳо ба заминвора мувофиқ омада, дар хушкӣ ба он наздик мешавад, вале дар водиҳо якчанд см ва дар кӯҳҳо то 2 м тамоюл дорад. Дар Тоҷикистон заминвора аз нуқтаи сифрии футшток (савиясанҷ дар шакли ҷадвал, ки дар нуқтаи обченкунӣ гузошта мешавад)-и Кронштадт мегузарад, ки ба сатҳи миёнаи баҳри Балтик мувофиқат мекунад.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Пантелеев В. Л. Теория фигуры Земли. М., 2000.

## Сарчашма

* Геоид / М. Азимова // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
# GPS

Phones
GPS Saudition Circle
Sauditional Habitat (англ. Sauditional GPS) Habitats have gps services such as:GPA, GP, AND GP1000000.

GPS is a saudition pre-none machine from cars.

*"I even like the GPS" **GPS Review
GPS
Havstar дастнорас)

## Таърих

## Мушахассоти фаннӣ

### Мушаххасоти куллӣ

### Контроли замин

### Теъдоди моҳвораҳо

## Корбурдҳо

### Корбурдҳои умумӣ

### Корбурдҳои тахассусӣ

## Дигар сомонаҳо

* ГЛОНАСС

## Ҷусторҳои вобаста

## Адабиёт

* Аз Википедиаи порсӣ

## Пайванд ба берун

Сомонаи омӯзишии ройгони умумии ироашуда тавассути давлати Амрико (www.gps.gov)
# Истиво

**Экватор** (лотинӣ: aequator — баробар тақсим кардан) — доираи азимаи фарзии сифр дараҷаи арзи ҷуғрофиёӣ дар сатҳи замин бо фосилаи мусовӣ аз ду қутб, ки нимкураи шимолиро аз нимкураи ҷанубӣ ҷудо мекунад.

￼Хатти истиво
Аз қитаҳои Замин дуриашон баробар як хати даврашакл. Даврзании Замин аз тири худ перпендикуляр ва аз марказ гузарандаи ҳудуд бо руи Замин ҷои расида. Дарозии хатти истиво 40 075 696 м. Хатти истиво саёраи заминро ба 2 қисм ҷудо мекунад, Шимолӣ ва Ҷанубӣ. Давлатҳои Дар хатти истиво наздик буда гарм мебошан. Дар хатти истиво шабу рӯз доимо баробар аст.

Экватори осмон -￼ сфераи осмон ҳамаи нуқтаҳои қитаҳои олам 90° доираи калонЭкватори осмон саёраи Заминро ба давраҳои Шимолӣ ва Ҷанубӣ ҷудо мекунад. .

## Эзоҳ