# Людвиг ван Бетҳовен

| Людвиг ван Бетҳовен |
| --- |
| олмонӣ: *Ludwig van Beethoven* |
|  |
| Иттилооти асосӣ |
| Таърихи таваллуд | тахм. 16 декабр 1770(1770-12-16)[…] |
| Зодгоҳ | * Бонн, Electorate of Cologne[d], Имперотурии Муқаддаси Рум[…]
 |
| Таърихи даргузашт | 26 март 1827(1827-03-26)[…] (56 сол) |
| Маҳалли даргузашт | * Вена, Имперотурии Утриш[d][…]
 |
| Солҳои фаъолият | 1782 — 1827 |
| Кишвар | * Electorate of Cologne[d]
* Имперотурии Утриш[d]
 |
| Пеша(ҳо) | оҳангсоз |
| Соз | фортепиано ва скрипка |
| Сабк | мусиқии килоссик[d], art music[d], опера, симфонӣ ва соната |
| Ҷоизаҳо | Bröckemännche Award[d] (2020) |
| Соядаст |
|  |
| beethoven.de​(олмонӣ) |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |
| Осор дар Викитека |

**Лю́двиг ван Бетҳо́вен** (олмонӣ: *Ludwig van Beethoven*, талафуз: [ˈluːtvɪç fan ˈbeːthoːfn̩] (гӯш кардан ); 16 декабри 1770, Бонн — 26 марти 1827, Вена) — оҳангсоз, пианинонавоз ва дирижёри олмонӣ.

## Зиндагинома

Воқеаҳои Инқилоби Фаронса (1789) ва ҳаракати зиддифеодалии вилояти Рейн дар ташаккули ақидаҳои сиёсӣ ва иҷтимоии Бетҳовен нақши бузург бозиданд. Фаъолияти композитории Бетҳовен соли 1782 оғоз ёфт. Вариатсияҳо барои клавир ба мавзӯи марши композитор Э. К. Дреслер, 2 кантатаи ҷавонӣ (1790) аввалин асарҳои вокалию симфонии Бетҳовен мебошанд. Соли 1887 Бетҳовен ба Вена рафт ва аз В. А. Мотсарт чанд дарси мусиқӣ омӯхт. Аз соли 1792 то охири умр Бетҳовен дар Вена мондоктори илмҳои Гайдн, И. Г. Албрехтсбергер ва А. Солери омӯзгорони ӯ буданд. Бетҳовен дар Вена ҳамчун пианинонавоз ва бадеҳанавози моҳир, сонӣ чун композитор машҳур гардид. Солҳои 1801-12 асарҳои оламшумули ӯ: сонатаи до диез минор (машҳур чун «Маҳтобӣ», 1801), симфонияи 2-юм (1802), симфонияи 3-юм («Қаҳрамонӣ»), сонатаҳои «Аврора» ва «Аппассионата» (1804), операи «Фиделио» (1805), симфонияи 4-ум (1806) офарида шудаанд. Соли 1808 Бетҳовен яке аз асарҳои машҳураш симфонияи 5-умро ба итмом расонд ва дар як вақт симфонияи 6-уми «Пасторалӣ»-ро эҷод намуд. Соли 1810 ба фоҷиаи И. В. Ҳёте мусиқии «Эгмонт»-ро навишт. Соли 1812 симфонияҳои 7-ум ва 8-умро офарид. Бетҳовен дар синни 27-солагӣ қобилияти шунавоиашро гум кард ва солҳои 1813-17 фаъолияти эҷодиаш хеле суст шуд. Аз соли 1818 давраи нави нашъунамои эҷодиаш фаро расид: ӯ охирин асарҳои худ — 5 сонатаи фортепианӣ (1816-22) ва 5 квартети ториро навишт. Қуллаи баландтарини давраи охирини эҷодиёти Бетҳовен симфонияи 9-ум (1824) аст. Бетҳовен дар охири умр қашшоқ шуда, аз танҳоӣ азият кашид. Ӯро танҳо як зумраи хурди дӯстонаш, ки ақидаҳои пешқадам доштанд, дастгирӣ менамуданд.

## Эҷодиёт

Бетҳовен ба ғайр аз 9 симфония, 48 соната боз 11 увертюра, 5 консерт барои фортепиано ва оркестр, консерт барои скрипка, балети «Офаридаҳои Прометей», 16 квартет барои созҳои торӣ, бисёр сурудҳо ва диг. асарҳо офаридааст. Комёбии барҷастаи эҷодиёти Бетҳовен симфонияҳои 3-юм («Қаҳрамонӣ») ва 5-ум мебошад. Ғояи симфонияи 5-ум мубориза бар зидди қисмат аст. Бетҳовен аввалин бор дар жанри симфония финали хориро ба кор бурд («Ба сӯи шодӣ», матни Ф. Шиллер). Инкишофи образи асосии симфония аз тасвири даҳшатангез ва фоҷиавии қисми якум сар шуда, бо навои ҳаётбахшу шодиангез поён меёбад. Эҷодиёти Бетҳовен дар таърихи санъати ҷаҳон мақоми намоён дорад.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Бетховен // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.