Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Бакалавр

**Бакалавр** (лот. baccalarureus — мулк) — коршиносӣ (порсӣ:کارشناسی) дараҷаи аввали таҳсилоти олии касбӣ, ки дар ин давра мутахассиси ин ё он соҳа доир ба назария ва амалияи самти ихтисосаш донишу малака ва маҳорати кофии касбӣ ҳосил менамояд.

## Таърих

Дар донишгоҳҳои асри миёнаи Аврупои Ғарбӣ ба донишҷӯёне, ки зинаи якуми маълумотгириро ба охир мерасониданд, унвони бакалавр дода мешуд. Дар Россия муаллимони академияи рӯҳониро бакалавр меномиданд. Дар охири садаи XVIII унвони бакалавр ба хатмкунандагони Институти муаллимини Университети Маскав дода мешуд. Ҳоло дар як қатор мамлакатҳои ҷаҳон унвони бакалавр ба донишҷӯёне дода мешавад, ки зинаи аввали таълимро (3-4 сол) ба охир расонидаанд.

## Бакалавр дар Тоҷикистон

Дар аксари мактабҳои олии Тоҷикистон (ДМТ, Донишгоҳи технологии Тоҷикистон, Донишгоҳи техникии Тоҷикистон, Донишгоҳи славянии Россияю Тоҷикистон, ДДОТ, Донишгоҳи давлатии омӯзгории Қӯрғонтеппа, Донишгоҳи давлатии Хуҷанд, ДАТ, Донишгоҳи давлатии Хоруғ, Донишгоҳи омӯзгории Кӯлоб, Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистон, Донишкадаи молия ва иқтисодии Тоҷикистон ва ғайра) ҳам дараҷаи бакалавр вуҷуд дорад. Барои гирифтани дараҷаи бакалавр имтиҳон дар ду давра — моҳи февр. ва июн қабул карда мешавад. Шахсоне, ки имтиҳонҳоро бомуваффақият месупоранд, дар яке аз соҳаҳои илм — гуманитарӣ, табиатшиносӣ, математика ё техника соҳиби дипломи бакалавр мегарданд.

## Дипломи бакалавр

1. Дипломи бакалавр ҳангоми ба кор даромадан имконияти ҳуқуқӣ медиҳад, ки ба ишғоли вазифаи дорои ихтисосҳои дараҷаи таҳсилоти олии касбӣ роҳ дода шавад.
2. Дипломи бакалавр инчунин имконияти ҳуқуқӣ медиҳад, ки таҳсилот барои соҳиб гардидан ба дипломи (унвон)и магистр давом дода шавад.

Дипломи бакалавр шаҳодат медиҳад, ки шахси соҳиби чунин диплом дорои таҳсилоти олии касбӣ аст ва маълумоти олии касбӣ дорад.

## Ҳамчунин нигаред

* Магистр (унвон)

## Эзоҳ

## Сарчашма

* Бакалавр // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

## Пайвандҳо

* Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон(пайванди дастнорас)
# Авангард (кинематограф)

**«Авангард»** ҷараёни бадеист дар кинои фаронсавӣ. Охири Ҷанги якуми ҷаҳонӣ ба вуҷуд омада, асосан дар солҳои 20 асри 20 шакл гирифтааст. Санъаткорони «Авангард» дар аввали фаъолияти худ афкори пешқадам доштанд. Онҳо мекӯшиданд, ки кино аз ҳукми сармоя озод шуда, ба тамошогарони одӣ, хусусан коргарон хидмат намояд. Аз рӯи ақидаи назариячиёни «Авангард» ояндаи санъати киноро танҳо тамошогари одӣ муайян карда метавонад, аз ин рӯ воситаҳои тасвири кино бояд ғояҳои ҳаётро ифода намоянд. Филмҳои авангардистон бештар ба мазмунҳои каме­равӣ асос меёфтанд ва ин имкон медод, ки рӯҳияи қаҳрамонҳо амиқтар тасвир ёбад. Филмҳои Жан Энштейн «Дили бовафо» (1923) дар бораи ғо­либияти фидокорӣ бар бераҳмӣ ва Абел Ганс «Чарх» (1923) дар бораи меҳнати вазнини коргарони роҳи оҳан, ки зиндагӣ ва маишати бад доранд, намунаҳои беҳтарини эҷодиёти ин равия мебошанд. Охири солҳои 20 садаи XX режиссёрони «Авангард» зери таъсири ҷараёнҳои шаклпарастӣ, аз ҷумла сюреализм монданд. Аввалҳои солҳҳои 30 садаи XX «Авангард» аз байн рафт. Қисме аз авангардистон ба хидмати кинои тиҷоратӣ гузашта, қисми дигарашон санъати реалистиро пеша намуданд.

## Сарчашма

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

## Нигаред

* Авангард (маъноҳо)
# Карнатака (Ҳиндустон)

| Карнатака (Ҳиндустон) |
| --- |
| канн. ಕರ್ನಾಟಕ |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Парчам | Нишон |

 |
| Кишвар |  [[|]] |
| Маркази маъмурӣ | Бангалор ва Belgaum[d] |
| Роҳбар | Siddaramaiah[d] |
| Таърих ва ҷуғрофиё |
| Таърихи таъсис | 1 ноябр 1956 |
| Масоҳат | * 191 791 ± 1 км²
 |
| Аҳолӣ |
| Аҳолӣ | * ▼61 095 297 тан (2011)
 |
| Шиносаҳои ададӣ |
| Рамзи ISO 3166-2 | IN-KA |
| **Хатои Lua: expandTemplate: template "ref-kn" does not exist.** |
|  |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

Джог
**Карнатака** (ҳиндӣ: कर्नाटक) — яке аз 29 иёлатҳои Ҳиндустон мебошад, ки дар Ғарби кишвар воқеъ аст. Маркази маъмурӣ — шаҳри Бангалор

## Таърих

Таърихи таъсис - 1 майи 1960

## Бахшбандии кишварӣ

## Иқтисодиёт

## Аҳолӣ

## Фарҳанг

### Ҷозибаҳои гардишгарӣ

### Дин

## Пайвандҳо

## Эзоҳ

|  |  |
| --- | --- |
| Иёлатҳои Ҳиндустон |  |
| Андра Прадеш · Аруначал Прадеш · Ассам · Биҳар · Гоа · Гуҷарат · Ҷамму ва Кашмир · Ҷарханд · Бенгалистони Ғарбӣ · Карнатака · Керала · Мадхя Прадеш · Манипур · Махараштра · Меғалая · Мизорам · Нагаланд · Орисса · Пенҷоб · Раҷастон · Сикким · Тамилнад · Трипура · Уттаранчал · Уттар Прадеш · Харяна · Химачал Прадеш · Чхаттисгар · Телингоно |
# Мазҳакаи фоҷиавӣ

Миниатура
**Мазҳакаи фоҷиавӣ** (*Мазҳакаи фоҷиаомез*) — асари драмавӣ бо нишонаҳои ҳам мазҳака ва ҳам фоҷиа мебошад. Ба маънои васеъ — ҳама гуна сужаи адабиёт, саҳна ва санъати тасвирӣ додои ҳаҷв ва фоҷиа мебошад.

## Таърих

Хусусиятҳои мазҳакаи фоҷиавӣ дар давраҳои Еврипид мавҷуд буданд; чун жанр, мазҳакаи фоҷиавӣ дар Руми Қадим васеъ паҳн шуда, муддати тӯлонӣ фаромӯш гашт ва танҳо дар охири Ренессанс эҳё шуд. Шоир ва назариётшинос Баттиста Гварини соли 1601 дар «Маҷмӯаи ашъори мазҳакаи фоҷиавӣ» (итол. *Compendio clella poesia tragicomico*) навиштааст:

>  Нависандаи мазҳакаи фоҷиавӣ қаҳрамонҳои баландпояро аз фоҷиа мегирад, аммо на рӯйдодҳои бузург, вале на як достони таърихӣ, ҳаяҷонангези эҳсосот, аммо на шокӣ, лаззати онҳо (хоси фоҷиа), аммо на тирагӣ, хатар, балки бе марг; ӯ механдонад аз мазҳака, аммо на аз ҳад зиёд, вақтхушиҳои хоксор, мушкилоти таҳайюлӣ, охири хуш, вале асосан роҳи ҳаҷвӣ
> .
>
>

Жанри мазҳакаи фоҷиавӣ бо эстетикаи барокко ҳамоҳанг гашт ва дар ибтидои асри XVII, илова бар Италия, он дар Испания, Фаронса ва Англия дар давраи Якобиён паҳн гашт, ки дар он Ҷон Флетчер ва Фрэнсис Бомонт мӯдро барои намоишномаҳои бо гардишҳои фоҷиабор ҷорӣ мекардаед, вале бо поёни хуш. Дар ин самт, Вилям Шекспир охирин намоишномаҳои худ - "Тӯфон", "Cymbeline", "Перикл" ва "Афсонаи зимистон" -ро навиштааст.

Пас аз эҳёи пеш аз инқилобӣ дар Англия, мазҳакаи фоҷиавӣ дар ибтидои асрҳои XIX ва XX аз нав эҳёшавиро гузаронд, ки ин шаклро Ҳенрик Ибсен, Август Стриндберг, Герҳорт Ҳоуптмон ва Антон Чехов бартарӣ доданд.

Бо рушди синамо (аз Чарли Чаплин сар карда), мазҳакаи фоҷиавӣ ҳамчун асарҳои синамое, ки техникаи мазҳакавиро бо мундариҷаи фоҷиабор (драмавӣ), ёддоштҳои меланхоликӣ муттаҳид мекунанд, фаҳмида шуданд. Устодони маъруфи эҷоди образҳои мазҳакаи фоҷиавӣ дар пантомима, санъати сирк мебошад (Леонид Енгибаров).

## Нигаред низ

* Фоҷиа
* Комедия
* Драма

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
# Сунил Датт

| Сунил Датт |
| --- |
| англ. Sunil Dutt |
|  |
|  |
|

 Раиси Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиши Ҳиндустон
 |
| 22 май 2004 — 25 май 2005 |
| Пешгузашта |
Ума Бҳартӣ |
| Ҷонишин |
Манӣ Шанкар Айёр |
|

 Узви Парлумони Мумбаи Шимолу Ғарбӣ
 |
| 1984 — 1996 |
| Пешгузашта |
Рам Ҷетмаланӣ |
| Ҷонишин |
Мадҳукар Сарпотдар |
|

---

 |
| Таваллуд | 6 июн 1929(1929-06-06) Панҷоб, Покистон |
| Даргузашт | 25 май 2005(2005-05-25) (75 сол) Мумбай, Маҳараштра Ҳиндустон |
| Ном ҳангоми таваллуд | Balraj Dutt |
| Ҳамсар | Наргис (аз 1958 ваф.1981) |
| Фарзандон | 3 (Санҷай Датт) |
| Ҳизб | Конгресси миллии ҳинд |
| Фаъолият | 1955—2005 |
| Дин | Ҳиндуия |
| Ҷоизаҳо |  IIFA Award барои муваффақият[d] |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Сунил Датт** (ҳангоми таваллуд **Балраҷ Датт**, англ. Balraj Dutt; 6 июн 1929, Панҷоб, Ҳиндустон — 25 май 2005, Мумбай, Ҳиндустон) — ҳунарпеша, сиёсатмадор, коргардон ва продюсери ҳинд. Раиси Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиши Ҳиндустон (2004-2005). Падари ҳунарпеша Санҷай Датт мебошад. Соли 1968 ордени чорумини давлатии Падма Шриро ба даст овардааст.

## Зиндагинома

## Эҷодиёт дар синамо

## Ҳаёти шахсӣ

## Филмнома

## Ҷоизаҳо

## Нигаред низ

Феҳристи ҳунарпешагони Ҳиндустон

## Эзоҳ
# Ашок Сараф

| Ашок Сараф |
| --- |
| англ. Ashok Saraf |
|  |
| Ном ба ҳангоми таваллуд: | Ashok Saraf |
| Таърихи таваллуд: | 4 июн 1947(1947-06-04) (79 сол) |
| Зодгоҳ: | Мумбай, Ҳиндустон |
| Шаҳрвандӣ: |  Ҳиндустон |
| Касб: | ҳунарпеша, ҳаҷвнигор |
| Корнома: | 1969-то ҳол |
| Ҷоизаҳо: |  |
| IMDb: | ID 0764769 |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Ashok Saraf** (ҳиндӣ: अशोक सर्राफ, тав. 4 июн 1947, Мумбай, Ҳиндустон) — ҳунарпеша ва ҳаҷвнигори ҳинд, ки бисёртар дар филмҳои бо забонҳои маратҳӣ, ҳиндӣ ва дар сериёлҳо нақш меофарад.

## Зиндагинома

## Эҷодиёт дар синамо

## Ҳаёти шахсӣ

## Филмнома

## Ҷоизаҳо

## Нигаред низ

* Феҳристи ҳунарпешагони Ҳиндустон

## Эзоҳ
# Сатиш Шоҳ

| Сатиш Шоҳ |
| --- |
| англ. Satish Shah |
|  |
| Ном ба ҳангоми таваллуд: | Satish Ravilal Shah |
| Таърихи таваллуд: | 25 июн 1951(1951-06-25) |
| Зодгоҳ: | Мумбай, Иёлоти Бомбай, Ҳиндустон |
| Таърихи даргузашт | 25 октябр 2025(2025-10-25) (74 сол) |
| Маҳалли марг: | * Мумбай
 |
| Шаҳрвандӣ: |  Ҳиндустон |
| Касб: | ҳунарпеша |
| Корнома: | 1976-то ҳол |
| IMDb: | ID 0787474 |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Сатиш Шоҳ** (марот. सतीश शहा, англ. Satish Shah, тав. 25 июл 1951, Мумбай, Ҳиндустон) — ҳунарпешаи ҳинд. Ӯ асосан дар филм ва сериолҳои бо забони маротҳӣ ҳунарнамоӣ мекунад.

## Зиндагинома

## Эҷодиёт дар синамо

## Ҳаёти шахсӣ

## Филмнома

## Ҷоизаҳо

## Нигаред низ

* Феҳристи ҳунарпешагони Ҳиндустон

## Эзоҳ
# Синамои иёлоти Карнатака

**Синамои иёлоти Карнатака, синамои каннада** (канн. ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರೋಧ್ಯಮ), ки бо номи «Сандалвуд» маъруф аст, пеш аз ҳама ба тамошобинони каннадазабони ин иёлот равона карда шудааст. Маркази саноати синамо дар Бангалор ҷойгир аст. Ҳоло ин соҳа ҳар сол тақрибан 100 филм мебарорад.

## Таърих

Соли 1934 аввалин филми садоӣ бо забони каннада «Sati Sulochana» ва баъдан филми дуюм «Афсонаи Дҳрува» бароварда шуд гарчанде, ки наворбардории ин филмро барвақт шурӯъ карда буданд. Ҳарду филм муваффақияти бузург доштанд. Бо вуҷуди ин, дарёфти дастгирии молиявӣ барои лоиҳаҳои нави филм дар минтақа душвор буд, аз ин рӯ дар солҳои аввали синамои садоии Ҳиндустон филмҳои каннада кам буданд. Танҳо баъди соли 1954 шумораи онҳо соле аз даҳ зиёд шуд.

Яке аз намояндагони намоёни синамои маҳаллӣ актёр Раҷкумар буд. Дебюти ӯ соли 1954 дар филми коргардон Губбӣ Виранна "Bedara Kanappa" ӯро ҳамчун қаҳрамони афсонавӣ муаррифӣ кард, ки барои исботи садоқати худ ба идеалҳои худ аз душвортарин имтиҳони виҷдон пуштибонӣ мекунад. Дар тӯли фаъолияти худ ӯ бисёр қаҳрамонҳои гуногунҷабҳаро бозидааст ва садҳо сурудро барои филмҳо ва албомҳо иҷро кардааст.

Дигар фаъолони намоёни синамои каннада инҳоянд: Вишнувардҳан, Амбариш, Равичандран, Гириш Карнад, Пракаш Раҷ, Шанкар Наг, Упендра, Даршан, Шива Раҷкумар, Пунит Раҷкумар, Ганеш, Калпана, Бҳаратӣ, Ҷаянтӣ, Пандарӣ Бай, Тара, Умашрӣ ва Рамя.

Солҳои 1970-ум ва 1980-ум асри тиллоии синамои наннадаро оғоз карданд. Маҳз дар ҳамин давра синамои алтернативӣ ё параллелӣ низ ба вуҷуд омад. Муҳимтарин филмҳои ба забони каннада дар ин жанр инҳоянд: Samskara (1970), Chomana Dudi (1975), Tabarana Kathe (1987), Vamsha Vriksha (1971), Kadu Kudure, Hamsageethe (1975), Bhootayyana Maga Ayyu (1974), Ghatashraaddha (1977), Maanasa Sarovara (1982), Accident (1985), Mane (1991), Kraurya (1996), Thaayi Saheba (1997) ва Dweepa (2002). Филмҳо дар каннада шаш маротиба ҷоизаи миллии филми Ҳиндустон барои беҳтарин филмро ба даст овардаанд ва чаҳор филми онҳоро коргардон Гириш Касараваллӣ таҳия кардааст.

Дар байни филмҳои тиҷории муваффақи солҳои охир Ом (1995), A (1998) ва Super (2010)-и коргардон Упендра, Nenapirali Ратнаҷӣ, Duniya (2007) ва Jackie (2010)-и Дуния Сурӣ мебошанд. Соли 2005 дар як вақт якчанд филмҳо муваффақияти аҷиби иҷораро ба даст оварданд. Jogi, ки дар он Шива Раҷкумар нақш бозидааст, дар қатори дигар хитҳои хазинаҳо: Anna Thangi, Gowramma, Amruthadhare, Deadly Soma, Nenapirali беш аз 400 миллион рупия ба даст овард. Mungaru Male аз ҷониби Йограҷ Бҳат, ки соли 2006 пахш шуда буд, тамоми рекордҳои саноати синаморо шикаста, беш аз 500 миллион рупия ба даст овард ва дар тӯли як сол аз экранҳои синамо нарафт. Фоида хеле зиёд шуд ва саноат мисли пештара тараққӣ кард. Филм аз ҷиҳати тиҷоратӣ муваффақтарин дар каннада то кунун «K.G.F» мебошад, ки дар хазина 250 крор ба даст овардааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
# Лайлӣ ва Маҷнун

Миниатюра бо тасвири Лайлӣ ва Маҷнун аз достони Низомии Ганҷавӣ. Китобхонаи Конгресс, Вашингтон
**Лайлӣ ва Маҷнун** (ар. مجنون و ليلى‎, форсӣ: لیلی و مجنون‎, озарбойҷонӣ: Leyli və Məcnun) — асари фолклор ва адабиёти хаттии халқҳои Шарқ, ки дар садаи VII омезиши саргузаштҳои воқеӣ, ривоят ва афсонаҳои мардуми араб ба вуҷуд омада, нусхаҳои зиёде пайдо кардааст.

Ин достон назира ба достонҳои ҳамноми Низоми Ганҷавӣ ва Амир Хусрави Деҳлавӣ мебошад. Аммо аз онҳо фарқи калон дорад.

## Асарҳо

* «Лайлӣ ва Маҷнун» — балети Сергей Баласанян
* «Лайлӣ ва Маҷнун» (достони Низами) — поэма Низами Гянджеви на персидском языке (1188). Перевод на русский (в том числе отрывки): Николай Гнедич, Евгений Бертелс, Т. Форш, Павел Антокольский, Рустам Алиев (полный филологический прозаический), Т. Стрешнева.
* «Лайлӣ ва Маҷнун» (достони Джами) — достони Ҷомӣ ба забони форсӣ (1484).
* «Лайлӣ ва Маҷнун» (достони Навоӣ) — достони Алишер Навоӣ ба забони чағатойӣ (1484).
* «Лайлӣ ва Маҷнун» — достони Физули ба забони озарбойҷонӣ (1536). Перевод на русский: Анатолий Старостин.
* «Лайлӣ ва Маҷнун» (достони Табризӣ) — достони Хагири Табризӣ.
* «Лайлӣ ва Маҷнун» (достони Кудайбердиев)]] — достони Шокарим Кудайбердиев.
* «Лайлӣ ва Маҷнун» (драма)» — драма бо назми Мирзо Муҳаммади Хади Русви.
* «Лайлӣ ва Маҷнун» — достони Хуршида.
* «Лайлӣ ва Маҷнун» (роман)» — романи Наҷоти.

### Намоишномаҳо

* «Лайлӣ ва Маҷнун (опера)» — нахусти опера ба забони озарбойҷонӣ Узеир Гаҷибеков.
* «Лайлӣ ва Маҷнун» — симфоническая поэма Кара Караева (1947)
* Симфония № 24 («Меджнун»), Op. 273 (1973), для тенора соло, скрипки, хора и камерного оркестра — симфония Алана Хованесса
* «Лейли и Меджнун (Голейзовский)» — балет на сцене Большого театра СССР в постановке Касьяна Голейзовского (1964) на музыку Сергея Баласаняна.
* Лайлӣ ва Маҷнун (фильм, 1936) — иранский фильм 1936 года.
* Лайлӣ ва Маҷнун (фильм, 1960) — советский таджикский фильм-балет 1960 года на музыку Сергея Баласаняна.
* Лайлӣ ва Маҷнун (фильм, 1961) — советский азербайджанский фильм 1961 года.
* Лайлӣ ва Маҷнун (балет, 1969) — балет Кара Караева (1969)
* Лайлӣ ва Маҷнун (фильм, 1976) — индийский фильм 1976 года.
* Лайлӣ ва Маҷнун (фильм, 1996) — азербайджанский филм-операи 1996 года.
# Додрас

Додраси Рум. асри V то милод
 Додраси Додгоҳи байналмиллалии адлия
**Додрас** — шахси мансабдорест ба ҳайати додгоҳ дохил мешавад ва адолати додгоҳро амалӣ менамояд; дар назарияи муосири тақсимоти ҳокимият шахсе, ки ба ҳокимияти додгоҳ тааллуқ дорад.

Низоми додгоҳҳои апеллятсионӣ вуҷуд дорад, ки баландтаринаш додгоҳи олӣ номида мешавад; Додгоҳҳои олӣ одатан на дар ҳайати пурра, балки дар ҳайати махсус нишастанд. Як қатор низомҳои ҳуқуқии континенталӣ инчунин додгоҳи конститутсионӣ доранд, ки дар бораи ба конститутсия мувофиқ будани қонунҳо ё муқаррарот қарор қабул мекунанд ва метавонанд онҳоро бекор кунанд.

Дар қонуни маъмулии англосаксонӣ, ки дар он раванди баҳс дар маркази адолат қарор дорад, додрасҳо пеш аз таъин шудан одатан таҷрибаи кор ба сифати адвокат ё адвокатро доранд ва барои вазифаи додрас аз омӯзиши махсус намегузаранд. Ҳар як парванда аз ҷониби як додрас дар асоси далелҳои тарафҳо, далелҳои дар додгоҳ пешниҳодшуда ва ҳукми ҳакамон ҳал карда мешавад. Дар қонуни англосаксонӣ додрасҳо ҳуқуқ дорад барои ҷиноятҳо дар толори додгоҳ (вазифаи додрасӣ), инчунин барои вайрон кардани қарорҳои додгоҳ ҷазо таъин кунад.

Дар бисёр кишварҳо, додрасҳо ҳамчун нишонаи мансаби худ ҷомаи (сиёҳ ё сурх) мепӯшанд. Дар кишварҳои аврупоӣ раиси додгоҳро «ҷаноби раис» мегӯянд. Дар Русия қонунгузории мурофиавии ҷиноятӣ ва шаҳрвандӣ аз ҳамаи иштирокчиёни ин раванд талаб мекунад, ки ба додгоҳ бо калимаҳои *«мӯҳтарам додгоҳ»* муроҷиат кунанд.

## Эзоҳ
# Зокир Ҳусейн

| Зокир Ҳусейн |
| --- |
| урду: ذاکِر حسین |
|  |
|  |
| Сарвазири Ҳиндустон[d] |
| 13 май 1962 — 12 май 1967 |
| Пешгузашта | Сарвепалли Радхакришнан |
| Ҷонишин | Варахагири Венката Гирӣ |
| Президенти Ҳиндустон[d] |
| 13 май 1967 — 3 май 1969 |
| Пешгузашта | Сарвепалли Радхакришнан |
| Ҷонишин | Варахагири Венката Гирӣ |
| governor of Bihar[d] |
| 6 июл 1957 — 11 май 1962 |
| Пешгузашта | R. R. Diwakar[d] |
| Ҷонишин | M. Ananthasayanam Ayyangar[d] |
|

---

 |
| Таваллуд | 8 феврал 1897(1897-02-08)[…]* Ҳайдаробод
 |
| Даргузашт | 3 май 1969(1969-05-03)[…] (72 сол)* Ню-Дели, Ҳиндустон
 |
| Оромгоҳ | * Ҳиндустон
 |
| Фарзандон | Saeeda Khurshid[d] |
| Таҳсилот | * Донишгоҳи исломии Алигар[d]
* HU Berlin[d]
* University of Allahabad[d]
 |
| Дин | ислом |
| Ҷоизаҳо |   |
| Ҷойҳои кор | * Донишгоҳи Калкутта[d]
 |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Зокир Ҳусейн** ( урду: ذاکِر حسین 8 феврали 1897, Ҳайдаробод, Ҳиндустони Бритониё – 3 майи соли 1969, Деҳлии Нав, Ҳиндустон ) – арбоби давлатии Ҳиндустон, аввалин мусулмоне, ки сарвари Ҳиндустони соҳибистиқлол шуд (раиси ҷумҳури солҳои 1967-1969).

## Зиндагинома

Дар оилаи паштуни, таваллуд шудааст. Ба зудӣ оилаи ӯ аз Ҳайдаробод ба Қаймганҷ кӯчида дар он ҷо ба воя расида буд. Ҷиянаш академик Масъуд Ҳусейн ва барандаи маъруфи телевизион, директори телевизиони давлатии Покистон Анвар Ҳусейн буданд.
Коллеҷи англисию шарқии мусулмонӣ (баъдтар Донишгоҳи мусалмонии Алигарх ) -ро хатм кардааст. Вай соли 1926 дар университети Берлин дараҷи илмии доктори илми иктисодро дифоъ кардааст.

## Фаъолияти сиёсӣ

Дар соли 1956 ӯ ба Раҷя Сабҳа интихоб шуд ва дар соли 1957 губернатори Иёлати Биҳар таъин шуд. Соли 1962 ноиби президенти Хиндустон интихоб шуд. Аз 13 май соли 1967 то 3 май соли 1969 президенти Ҳиндустон буд. Дар давраи президент буданаш вай чор сафари давлатй — ба Венгрия, Югославия, ИҶШС ва Непал кардааст.

Зокир Ҳусейн 3 май соли 1969 вафот кардааст.

## Хотира

Номи Зокир Ҳусейн ба Коллеҷи муҳандисии Донишгоҳи мусалмонии Алигарҳ дода шуд.

## Пайвандҳо

* Зокир Ҳусайн дар britannica.com(англ.) )

## Эзоҳ
# Вишванатан Ананд

| Вишванатан Ананд |
| --- |
| там. விசுவநாதன் ஆனந்த் |
|  |
| Иттилоъоти инфиродӣ |
| Ҷинс | мард |
| Ном ба ҳангоми таваллуд | там. விசுவநாதன் ஆனந்த் |
| Кишвар | * Ҳиндустон
 |
| Тахассус | шоҳмот |
| Зодрӯз | 11 декабр 1969(1969-12-11) (56 сол) |
| Зодгоҳ | * Ченнаи, Тамилноду, Ҳиндустон
 |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Вишваната́н** (**Ви́ши**) **Ана́нд** (там. விசுவநாதன் ஆனந்த்; тав. 11 декабри 1969, Мадрас, ҳозира Ченнаи, Ҳиндустон) — шоҳмотбози машҳури ҳинду, гроссмейстер (1988), чемпиони ҷаҳон аз рӯи версияи Федератсияи байналхалқии шоҳмот (ФИДЕ) (2000—2002), чемпиони 15-уми ҷаҳон (2007—2013), чемпиони кунунии ҷаҳон аз рӯи рапид.

## Зиндагинома

Ба шоҳмотбозӣ аз 6-солагӣ шурӯъ кардааст; аввалин устоди ӯ модараш буд. Баъд Вишванатан Ананд пурзӯртарин шоҳмотбози Ҳиндустон гардид. Соли 1983 дар мусобиқаи наврасони Ҳиндустон ғолиб омад. Вишванатан Ананд ҷавонтарин шоҳмотбози Ҳиндустон буд, ки дар 14-солагӣ унвони устоди байналмилалиро соҳиб гашт. Дар 16-солагӣ чемпиони Ҳиндустон шуд ва дар оянда ин унвонро ду бори дигар ба даст овард. Соли 1988 Вишванатан Ананд дар Ҳиндустон нахустин гроссмейстери байналмилалӣ шуд. Вишванатан Ананд пайиҳам дар се мусобиқаи «шоҳмоти пешрафта» (1999, 2000 ва 2001, дар шаҳри Леони Испания) ғолиб омадааст. Дар чемпионати якум ва дуюми Ҷоми ҷаҳони Федератсияи байналмилалии шоҳмот (ФБШ) ғолиб гардид (2000, Хитой; 2002, Ҳиндустон). Соли 2000 дар чемпионати ҷаҳон оид ба намуди системаи нокаут ғалаба ба даст оварда, чемпиони ҷаҳон дар версияи ФБШ гашт. Октябри 2000 ФБШ мусобиқаи бозии сареи шоҳмотро ташкил кард (Фаронса), ки Вишванатан Ананд дар даври ниҳоӣ В. Крамникро мағлуб сохта, ғолиби ин мусобиқа гардид. Вишванатан Ананд 11 бор ғолиби мусобиқаи машҳури бозии сареи шоҳмот шудааст. Ӯ аз соли 2007 чемпиони ҷаҳон тибқи версияи ФБШ буда, дар мусобиқаҳои солҳои 2008 ва 2010 ин мақомро ҳифз намудааст.Вишванатан Ананд 6 бор ҳамчун шоҳмотбози беҳтарини сол ҷоизаи «Оскари шоҳмот»-ро соҳиб шудааст (1997, 1998, 2003, 2004, 2007, 2008). В. яке аз 6 шоҳмотбози таърихи шоҳмот аст, ки то кунун (2014) ба рейтинги болотар аз 2800 расидааст (ҳамроҳи Б. Фишер, Г. Карпов, В. Топалов, В. Крамник ва М. Карлсон). Вишванатан Ананд ба қавли гроссмейстер П. Свидлер «дар санъати дифоъ дар ҷаҳон беназир аст».

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Шахматы. Энциклопедический словарь. М., 1990;
* Калиниченко Н. М. Виши Ананд: Лучшие партии. Серия: Элита современных шахмат. Астрель, 2004;
* Вишванатан Ананд. Мои лучшие партии. Шахматная исповедь чемпиона мира. М., 2009.

## Сарчашма

* Вишванатан Ананд / Н. Шарипов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
# Ёсиро Мори

| Ёсиро Мори |
| --- |
| ҷопонӣ: 森喜朗 |
|  |
|  |
| member of the House of Representatives of Japan[d] |
| 28 декабр 1969 — 16 ноябр 2012 |
| Minister of Construction[d] |
| 8 август 1995 — 11 январ 1996 |
| Пешгузашта | Koken Nosaka[d] |
| Ҷонишин | Eiichi Nakao[d] |
| Minister of International Trade and Industry[d] |
| 12 декабр 1992 — 20 июл 1993 |
| Пешгузашта | Kozo Watanabe[d] |
| Ҷонишин | Hiroshi Kumagai[d] |
| Minister of Education[d] |
| 27 декабр 1983 — 1 ноябр 1984 |
| Пешгузашта | Mitsuo Setoyama[d] |
| Ҷонишин | Hikaru Matsunaga[d] |
| Prime Minister of Japan[d] |
| 5 апрел 2000 — 4 июл 2000 |
| Пешгузашта | Кэйдзо Обути |
| Ҷонишин | Ёсиро Мори |
| Prime Minister of Japan[d] |
| 4 июл 2000 — 26 апрел 2001 |
| Пешгузашта | Ёсиро Мори |
| Ҷонишин | Дзюнитиро Коидзуми |
|

---

 |
| Таваллуд | 14 июл 1937(1937-07-14) (88 сол)* Neagari[d], Nomi district[d]
 |
| Падар | Shigeki Mori[d] |
| Ҳамсар | Chieko Mori[d] |
| Фарзандон | Yūki Mori[d] |
| Ҳизб | * Ҳизби либерал-демократ
 |
| Таҳсилот | * Донишгоҳи Васэда[d]
* Q11586016?
* Kanazawa Municipal Takaoka Junior High School[d]
 |
| Соядаст |  |
| Ҷоизаҳо |           доктори фахрии Донишгоҳи давлатии муносибатҳои байналмилалии Маскав (МГИМО)[d] Paralympic Order[d]  |
| Вебгоҳ | mori-yoshiro.com |
| Ҷойҳои кор | * Sankei Shimbun Co.[d]
 |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |
|  **Осор** дар Викитека |

**Ёсиро Мори** ( ҷопонӣ: 森 喜朗, тав. 14 июли 1937 ) — ходими сиёсй ва давлатии Ҷопон. Сарвазири Ҷопон ( 5 апрели 2000 - 26 апрели 2001 )

## Эзоҳ