# Донишгоҳи Чикаго

| Донишгоҳи Чикаго |
| --- |
|  |
|  |
| Соли таъсисёбӣ | 1890 |
| Донишҷӯён | 18 504 |
| Рангҳо | * Чикаго
 |
| Сайт | uchicago.edu​(англ.) uchicago.cn​(англ.) uchicago.hk​(англ.) uchicago.in​(англ.) urb-bd.org​(англ.) |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Донишгоҳи Чикаго** (англ. University of Chicago) — донишгоҳи хусусии тадқиқотӣ дар Чикаго, Иллинойс, ИМА, ки соли 1890 таъсис ёфтааст. Донишгоҳ бо сабаби нуфузи худ дар соҳаҳои илм, ҷомеа ва сиёсат яке аз маъруфтарин ва бонуфузтарин муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ ба шумор меравад .

Донишгоҳ коллеҷ, аспирантураҳои гуногун, кумитаҳои байнисоҳавӣ, 6 донишкадаи касбомӯзӣ ва як институти таълими давомдорро дар бар мегирад. Илова ба илмҳои гуманитарӣ ва табиӣ, донишгоҳ бо муассисаҳои таҳсилоти касбии худ машҳур аст, аз ҷумла: Мактаби тиббии Притскер, Мактаби тиҷоратии ба номи Бут, Донишкадаи ҳуқуқ, Мактаби идоракунии хадамоти иҷтимоӣ, Мактаби сиёсати ҷамъиятии ба номи Шаррис ва Семинари Илоҳиётшиносӣ. Донишгоҳ тақрибан 15 ҳазор нафар — 5000 донишҷӯ дар барномаи бакалавр ва 10.000 аспирант ва докторант дорад.

Олимони Донишгоҳи Чикаго дар рушди бисёр фанҳои таълимӣ нақши назаррас доранд. Дастовардҳои гуногуни онҳо мактабҳои иқтисод, филология ва сотсиологияи Чикаго, инчунин таҳлили иқтисодии қонун ва бихевиорализмро дар бар мегиранд . Бо ёрии Департаменти физикаи Чикаго аввалин реактор дар ҷаҳон сунъӣ дар назди майдони варзишии Донишгоҳ Стегг Филд сохта шудааст . Ҳамкории мустақим ва наздик бо Фермилаб, Лабораторияи Миллии Аргонне, Лабораторияи Биологияи Марин ва дигар муассисаҳои сатҳи ҷаҳонӣ ба Донишгоҳи Чикаго дар таҳқиқоти илмӣ кумак мерасонад. Нашриёти донишгоҳи Чикаго бузургтарин нашриёти донишгоҳӣ дар Иёлоти Муттаҳида аст .

Ҷамъияти таълими баптистии Амрико бо кумаки молиявии миллиардери нафтӣ Ҷон Рокфеллер соли 1890 расман донишгоҳро таъсис дод. Вилям Рейнӣ Ҳарпер аввалин президенти донишгоҳ дар соли 1891 шуд ва дарсҳои аввалини он аз соли 1892 оғоз шуданд. Ҳарпер дар якҷоягӣ бо президенти оянда Роберт Ҳатчинс ҷонибдорӣ намуд, ки таълими донишгоҳӣ, ба фарқ аз омӯзиши амалии донишгоҳҳои дигар, амиқ назариявӣ бошад. Дар асоси ин мулоҳизаҳо, Донишгоҳи Чикаго дар соли 1900 ба яке аз 14 узви муассисони Ассотсиатсияи донишгоҳҳои Амрико табдил ёфт.

Тибқи ҷоизаҳои Нобел, Донишгоҳи Чикаго дар ҷаҳон чорумро мегирад - аз ҳайати кормандон ва донишҷӯён, 89 нафар лауреатҳои ҷоиза буданд . Дар байни хатмкардагони донишгоҳ 49 стипендиати Родс , 9 барандаи ҷоизаи Филдс , 13 ғолиби медали миллии башардӯстона ва 13 миллиардер мебошанд .

## Таърих

### Таъсиси Донишгоҳи Чикаго ва солҳои аввал (1890-1910)

Донишгоҳи Чикаго дар ибтидо аз ҷониби Ҷамъияти баптистии Амрико оид ба таҳсилот ҳамчун як муассисаи дунявӣ таъсис дода шудааст, ки дар якҷоягӣ ҳарду ҷинсро таъмин мекунанд. Донишгоҳ аз ҷониби Ҷон Рокфеллер маблағгузорӣ шуда, заминро соҳибкори маҳаллӣ Маршалл Филд ба уҳда дошт . Аз нуқтаи назари ҳуқуқӣ, ин муассиса аз Донишгоҳи ба истилоҳ "Кӯҳна" -и Чикаго, ки ҳанӯз соли 1886 аз сабаби набудани маблағ баста шуда буд, мустақил буд. Ҳамин тариқ, ба ҷои донишгоҳи кӯҳна, ки онро баптистҳо низ таъсис додаанд, бо донишгоҳи нав иваз карда шуд. Уилям Рейн Харпер нахустин президенти донишгоҳи муосир аз 1 июли соли 1891 шуд ва дарсҳои аввалини он аз 1 октябри соли 1892 оғоз шуданд .

Мактаби тиҷорати Бут соли 1898, ва Институти ҳуқуқ дар соли 1902 таъсис дода шудаанд . Харпер соли 1906 вафот кард ва то се соли 1929 ба ҷои ӯ се президенти гуногун нишастанд. Дар ин давра, ба Донишкадаи Шарқшиносӣ илова карда шуд, то дар таҳқиқоти ҳафриёт дар Ховари Миёна кумак кунад.

Дар солҳои 1890-ум, Донишгоҳи Чикаго нисбат ба манбаъҳои хоксоронаи дигар муассисаҳои маҳаллӣ бартарӣ пайдо кард. Бо мақсади интихоб накардани донишҷӯёни хуб аз мактабҳои ҳамсоя, донишгоҳ бо якчанд донишгоҳҳои минтақаи худ: Коллеҷи Дес Мойн, Коллеҷи Каламазоо, Донишгоҳи Батлер, Донишгоҳи Стетсон шартнома бастааст. Тибқи шартҳои шартнома, ин мактабҳои фаръӣ мебоист маҷмӯи курсҳои шабеҳи барномаро дар Чикаго таълим медоданд; Донишгоҳи Чикагоро аз тағирот дар рӯйхати факултетҳояш огоҳ кунанд; ваколатро ба донишгоҳ ба кор қабул кардани муаллимон; ва нусхаҳои имтиҳонҳоро ба Чикаго фиристанд. Донишгоҳи Чикаго розӣ шуд, ки дипломи худро (ба ҷои маҳаллӣ) ба донишҷӯёне, ки филиали маҳаллиро бо баҳои аъло хатм кардаанд, диҳад. Донишҷӯён ва омӯзгорони филиал ташвиқ карда шуданд, ки дар Чикаго ройгон таҳсил кунанд ва донишҷӯёни Чикаго метавонистанд ба ҳар як филиал ройгон дохил шаванд. Донишгоҳ ба филиалҳои худ китобҳо ва асбобҳои илмӣ медиҳад, аммо ройгон нест, ба истиснои маводҳое, ки Нашрияи Донишгоҳи Чикаго нашр кардааст. Ҳар як тараф ҳақ дошт, ки ҳамкориро ҳар лаҳза бекор кунад. Бисёре аз профессорҳо дар Чикаго ин шартномаҳоро танқид карда, аз кори иловагӣ бидуни ҷуброн ва паст шудани стандартҳои таълимии донишгоҳ шикоят карданд. То соли 1910, барнома ба итмом расид .

### Донишгоҳи Чикаго дар миёнаи асри 20 (1920-1980)

Дар соли 1929, Роберт Мейнард Хатчинс президенти панҷуми донишгоҳ шуд ва давраи тағироти ҷиддиро оғоз кард. Дар тӯли давраи 24-солаи худ, Хатчинс дастаи футболи коллеҷро аз байн бурда, бартарии таҳсилро нисбат ба варзиш таъкид кард , барномаи таълими санъатҳои либералиро бо номи Бунёди умумӣ (англ. Common Core) , таҳсили муосири аспирантураро аз чор кафедра ташкил кард. Соли 1934 Хатчинс дар бораи якҷоя кардани Донишгоҳи шимолу ғарбӣ бо Чикаго пешниҳод кард, аммо ин амалӣ нашуд . Инчунин дар давраи кории ӯ, Маркази тиббии Донишгоҳ ба итмом расид, ки ба зудӣ аввалин донишҷӯён ба он дохил шуданд . Дар ин замон як кумита оид ба тафаккури иҷтимоӣ низ таъсис дода шуд.

Маблағҳое, ки дар солҳои 1920 ҷамъоварӣ шуда буданд, инчунин Бунёди Рокфеллер ба донишгоҳ кумак кард, ки Депрессияи Бузургро пешгирӣ кунанд. Дар давоми Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ, донишгоҳ ба лоиҳаи Манҳеттени Амрико саҳми муҳим гузоштааст . Плутоний бори аввал дар майдончаи донишгоҳ ҷудо карда шуд ва аввалин реактор дар ҷаҳон сунъӣ ба шарофати кори Энрико Ферми дар соли 1942 сохта шуд .

Дар солҳои 1950, бинобар камбизоатӣ ва афзоиши ҷинояткорӣ дар минтақаи Ҳайд Парк, шумораи довталабоне, ки ба донишгоҳ муроҷиат мекарданд, коҳиш ёфт. Дар байни камбизоатии минтақа, донишгоҳ дар лоиҳаи баҳсбарангези барқарорсозии инфрасохтори шаҳр фаъолона ширкат варзид, ки боиси тағироти ҷиддии меъморӣ ва нақшаи кӯчаҳо гардид.

Донишгоҳи Чикаго дар солҳои 1960, вақте ки донишҷӯён ба нишони эътироз ба сиёсати иҷора дафтари президент Ҷорҷ Бидлро ишғол карданд ва то соли 1967, вақте ки кумитаи донишгоҳ Ҳисоботи Кулвенро нашр кард, шурӯъ аз соли 1960 як силсилаи шӯришҳои донишҷӯёнро сар кард. Худи ин гузориш, ки ду саҳифаро дар бар мегирифт, сиёсати расмии донишгоҳро дар бораи "амали иҷтимоӣ ва сиёсӣ" эълом дошт: "Барои иҷрои рисолати иҷтимоии худ, донишгоҳ бояд муҳити фавқулоддаи озодро барои тафаккур нигоҳ дорад ва аз манфиатҳо, ҳавасҳо ва ҳавасҳои сиёсӣ мустақил бошад. таъсирҳо. " Аз он вақт, Донишгоҳ ин гузоришро барои асоснок кардани қарорҳо дар бораи тақсим накардани дороиҳо дар Африқои Ҷанубӣ дар солҳои 80 ё Дарфур дар солҳои 2000 истифода мебурд.

Дар соли 1969 тақрибан 400 донишҷӯ, ки аз барканории профессори маҳбуби худ Марлен Диксон норозӣ буданд, бинои маъмуриро ду ҳафта ишғол карданд. Пас аз корпартоӣ, вақте ки Диксон аз нав таъйин шуданро рад кард, 81 нафар донишҷӯён муваққатан хориҷ карда шуданд ва 42 нафар хонандагон ба таври доимӣ аз мактаб хориҷ карда шуданд. Ин шадидтарин вокуниш алайҳи ошӯбҳои донишҷӯён дар таърихи донишгоҳҳои ИМА шуд .

Дар соли 1978, Ҳанна Ҳолборн Грей, декан ва президенти муваққатии Донишгоҳи Йел, президенти Донишгоҳи Чикаго таъйин карда шуд, ки вай дар ин вазифа 15 сол фаъолият дошт.

### Донишгоҳ дар охири асри 20 ва имрӯз (аз соли 1990)

Дар соли 1999, президент Ҳюго Ф.Зонненшайн эълон кард, ки талаботи барномаи Чорчӯби Умумро, ки он замон аллакай маълум буд, суст мекунад. Шумораи курсҳои зарурӣ аз 21 ба 15 кам карда шуд. Вақте ки ин дар *New York Times*, *The Economist* ва дигар хабаргузориҳо омӯхта шуд, Донишгоҳи Чикаго маркази муҳокимаи миллӣ оид ба таҳсилоти олӣ гардид. Дар ниҳоят, донишгоҳ тасмим гирифт, ки талаботи барномаро паст кунад, аммо бинобар ихтилофи назар, Зонненшайн дар соли 2000 истеъфо дод.

Дар даҳсолаи аввали асри 21, донишгоҳ ба як қатор лоиҳаҳои тавсеаи миллионҳо доллар шурӯъ кард. Дар соли 2008, донишгоҳ нақшаи кушодани Институти нави таҳқиқоти иқтисодиро бо номи Милтон Фридман эълон кард, ки боиси вокуниши гуногун дар байни донишҷӯён ва кормандон гардид . Тибқи ин нақша, Донишкада 200 миллион доллар харҷ карда, биноҳои Семинари Илоҳии Чикагоро ишғол мекард, аммо соли 2011 лоиҳа тағир ёфт ва Институт бо як муассисаи дигари донишгоҳӣ муттаҳид карда шуд. Дар соли 2008, сармоягузори хатмкардаи Мактаби тиҷорати Чикаго Дэвид Бут ба як мактаби тиҷоратӣ 300 миллион доллар хайрия кард - ин бузургтарин хайрия ба ҳар як мактаби тиҷоратӣ ва бузургтарин хайрия ба Донишгоҳи Чикаго аст . Аз ин ҷиҳат, мактаб ба ифтихори Бут номгузорӣ шуд ва соли 2009 ба сохтани биноҳои нав оғоз кард .

Аз соли 2009, Барномаи Рушди Умумие, ки $ 2 миллиард долларро ташкил медиҳад, боиси тавсеаи шаҳраки донишҷӯён гардид. Дар тӯли чанд сол, Маҷмааи истиқоматии Макс Палевский, Маҷмааи истиқоматии Ҷануб, Маркази варзишии Ҷералд Ратнер, беморхонаи нав ва бинои нави илмӣ кушода шуданд. Соли 2011 сохтмон дар маркази даҳошёнаи Ҷюл ва Гвен Кнапп оид ба кашфи биотиббӣ оғоз ёфт ва қисматҳои дигари Донишкадаи тиббии Донишгоҳи Чикаго ба итмом расиданд.

## Шаҳраки донишҷӯён

Шаҳраки асосии Донишгоҳи Чикаго 85,4 гектарро дар ноҳияҳои Ҳайд Парк ва Вудлон, ки 11 километр дуртар аз маркази Чикаго ҷойгир аст, фаро мегирад. Қисми ҷанубии шаҳракро аз қисми шимолӣ Мидуэй Плазанс ҷудо мекунад (англ. Midway Plaisance) — боғи дароз ва хаттиест, ки соли 1893 барои Намоишгоҳи Ҷаҳонӣ сохта шудааст. Соли 2011 *маҷаллаи Travel + Leisure* шаҳраки донишгоҳиро яке аз зеботарин дар Иёлоти Муттаҳида номид .

## Мансабҳо ва обрӯ

Донишгоҳи Чикаго барои бисёр хатмкардагони муътабар, аз ҷумла 89 нафар лауреатҳои Нобел, ки донишҷӯён ё кормандони донишгоҳ буданд, макони алма-матер мебошад.

*Дар соли 2016, тибқи US News &amp; World Report* , Донишгоҳи Чикаго дар Амрико мақоми 3-юмро ишғол кард.

## Китобхона

 Китобхонаи Ҳарпер
При Университете Чикаго построена библиотека, стоимость сооружения которой составляет 81 миллион долларов. Библиотека расположена в четырёх отдельных зданиях (Библиотека Джо и Рика Мансуэто, Библиотека Джона Крерара, Библиотека Регенштейна, Библиотека Экхарта), а также в двух корпусах университета: в Школе управления социальных услуг и в Школе права

## Ношир

Донишгоҳ дорои нашриёти академии Донишгоҳи Чикагои Пресс мебошад. Нашриёт соли 1890 таъсис ёфта, соли 1894 расман ба донишгоҳ дохил шуд. Ин яке аз қадимтарин нашрияҳои донишгоҳии Иёлоти Муттаҳида мебошад. Дар соли 1905 нашрияҳо аз ҷониби шахсони аз донишгоҳ наомада шурӯъ шуданд. Дар соли 1906, нашриёт Чикаго Дастури Style -ро нашр кард. Тақрибан 6000 китоб ва то соли 2016, 81 маҷаллаи илмӣ нашр карда мешаванд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо