Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Рибот

Рибот дар Монастир .
Рибот дар Сусс .
**Рибот** (аз ар. رباط‎ — *меҳмонхона*‎ ) дар ибтидо посбон ё истеҳкомро дар назар дошт, ки дар бисёр ҷойҳо дар сарҳадхои мулки ислом барои ҳифзи онҳо бунёд шуда буданд. Баъдтар ин гуна иншоотҳо барои ҳифзи коммуникатсия истифода шуда, ба сифати марказҳои фарҳанги ирфонии тасаввуф хизмат мекарданд.

## Тасаввуф

Рибот дар Ламтей.
Нахустин ҷамъомадҳои сӯфиён, ки на танҳо хидматҳои динӣ анҷом медоданд, балки ҷанговарони содиқ буданд, дар риботҳо баргузор мешуданд. Гумон меравад, ки аввалин рибот соли 767 дар Ободон аз ҷониби Абдулвоҳид ибни Зайд бунёд шудааст. Сарчашмаҳои дигар бар ин назаранд, ки он дар асри IX дар Рамла ба шарафи донишманди куфӣ Абуҳошими Куфӣ таъсис ёфтааст .

Таҷрибаи ҷамъоварӣ дар риботҳо дар бисёре аз манотиқи ҷаҳони ислом паҳн шудааст. Абу Исҳоқ ал-Казарунӣ маълум аст, ки дар Эрон 65 рибот таъсис додааст. Сокинони Рибот дар дифои сарзамини исломӣ аз тачовузи беруна аз тарафи салибчиён, бутпарастони хинду ва реконкистаи Испониё фаъолона иштирок доштанд .

## Ҳамчунин нигаред

* Мурабут — зоҳиди суфӣ аст.
* Рибот Малик — харобаҳои риботи асримиёнагӣ дар Ӯзбекистон

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Ализаде А. А. Такӣя // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — ISBN 978-5-98443-025-8. (CC BY-SA 3.0)
* Hassan S. Khalilieh. The Ribat System and Its Role in Coastal Navigation // *Journal of the Economic and Social History of the Orient*, Vol. 42, No. 2 (1999), pp. 212—225 (Focusing on a coastal ribat system on the eastern Mediterranean and Indian Ocean which provided refuge for traders from pirates and hostile fleets).
* Majid Khadduri. *War And Peace in the Law of Islam*. Johns Hopkins Press, (1955) ISBN 1-58477-695-1. p.81.

## Пайвандҳо

* «Риботхо дар Марокаш ва таъсири онхо дар пахншавии илм ва тасаввуф» Бойгонӣ шудааст 24 июли 2008  сол. аз: *«Ал-Имроъа ал-Магрибия ват-тасаввуф»* (Зани Марокаш ва тасаввуф дар асри XI) аз ҷониби Мустафо Абдусалом ал-Махма)
* Рибот аз Сусса, ихтирои мусалмонон дар қафрон дар Muslimheritage.com, аз 23 феврали 2003.
# Ғор

**Ғор**, **мағора** — холигиҳои бузурги табақаҳои болоии қишри заминро гуянд, ки дар руи замин як ё якчанд ҷои баромад доранд.

Ғор аз ҳал ва шуста шудани ҷинсҳои куҳии зудҳалша ванда — оҳаксанг, доломит, гаҷ ва ғайра (ғори карстӣ), инчунин дар процесси суффозия, абразия, эрозияи бод, ҷорӣ ва шахшавии лава, об шудани яхҳо (ғори яхӣ) ва ғайра ба вуҷуд меояд. Дарозтарин ғорҳоиҳои ҷаҳон инҳоянд: ғори Мамонт (232 км, ИМА), Хёллох (123,5 км, Суис), Оптимистӣ (105 км) ва Озёрная (100,6 км, Укройн). Дар кӯҳҳои Тоҷикистон низ ғорҳо бисёранд. Аз ҷумла, ғори «Мусофирон» дар ноҳияи Мурғоби ВМКБ, ғори Хоҷа Исҳоқ дар ноҳияи Айнӣ ва ғори Сомеъ дар назди деҳаи Ёрии ноҳияи Панҷакент воқеъ гаштаанд. Биёре аз ғорҳои ҷаҳон ба объектҳои туристӣ табдил ёфтаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Ғори Хоҷа Исҳоқ / А. Мухторов // Ховалинг — Ҷӯяк. — Д. : СИЭСТ, 1988. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 8).
# Ҳерберт Ҷорҷ Уэллс

| Ҳерберт Ҷорҷ Уэллс |
| --- |
| англ. Herbert George Wells |
|  |
| Таърихи таваллуд | 21 сентябр 1866(1866-09-21)[…] |
| Зодгоҳ | * Брумлӣ[d], Лондони Бузург, Англия, Подшоҳии Муттаҳидаи Бритониёи Кабир ва Ирланд[d]
 |
| Таърихи даргузашт | 13 август 1946(1946-08-13)[…] (79 сол) |
| Маҳалли даргузашт | * Лондон, Подшоҳии Муттаҳидаи Бритониёи Кабир ва Ирланди Шимолӣ
 |
| Кишвар | * Подшоҳии Муттаҳидаи Бритониёи Кабир ва Ирланди Шимолӣ
 |
| Фазои илмӣ | илмӣ-тахайюлӣ, нависандагии эҷодӣ ва касбӣ[d], адабиёти ҳуҷҷатӣ ва адабиёти илмиву фантастикӣ[d] |
| Дараҷаи илмӣ: | доктори илмҳои биология[d] |
| Алма-матер | * Royal College of Science[d]
* Донишгоҳи Лондон
 |
| Ҷоизаҳо | Science Fiction and Fantasy Hall of Fame[d] (1997) |
| Имзо |  |
|  **Гуфтовардҳо** дар Викигуфтовард |
|  **Осор** дар Викитека |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Ҳерберт Ҷорҷ Уэллс** (англ. Herbert George Wells; 21 сентябр 1866[…], Брумлӣ[d], Лондони Бузург — 13 август 1946[…], Лондон) — нависандаи инглис. Классики фантастикаи илмӣ дар адабиёти асри XX.

## Таълифот

Романҳои «Мошини вақт» (1895), «Одами нонамоён» (1897), «Ҷанги сайёраҳо» (1898) -ро дар асоси дастовардҳои навини илми табиатшиносӣ эҷод кардааст. Уэллс масъалаҳои пешрафти илму техникаро ба пешомадҳои иҷтимоӣ («Вақте ки хуфта бедор мешавад», 1899) ва ахлоқӣ («Вақти аён шудани ситораи думдор», 1906) марбут сохтааст. Муаллифи романҳои маишию иҷтимоии «Киппс» (1905), «Тоно-Бенге» (1909). Уэллс дар баъзе асарҳояш назарияи дини нав ва худоофариниро ба миён гузошт. Солҳои 1920 ва 1934 ба СССР омад, бо В. И. Ленин вохӯрдааст (китоби «Россияи тираву тор», 1920).

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Уэллс Ҳерберт Ҷорҷ // Сақофӣ — Ховалинг. — Д. : СИЭСТ, 1987. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 7).
# Боднамо

Боднамои стандарт
**Боднамо**, **флюгер** (ҳол. Vleugel) — абзорест, ки ҷиҳати вазиши бодро нишон медиҳад.

Боднамое, ки ҳам самт ва ҳам суръати бодро муайян мекунад, боднамои Вилд номида мешавад. Боднамо аз байрақи филиззие иборат аст, ки дар меҳвари амудӣ мустаҳкам карда шуда, таҳти таъсири бод чарх мезанад. Порсанги байрақ ба самти вазидани бод равона карда шудааст. Самти бодро аз рӯйи штифтҳои уфуқӣ, ки ба самти ҳашт румб мувофиқ карда шудааст, муайян мекунанд. Дар боднамоҳои ҳозиразамон ин вазифаро асбоби электронӣ (энкодер) иҷро мекунад. Дар боднамо ба самти бод амудӣ лавҳачаи филиззӣ гузошта мешавад, ки бо таъсири фишори бод ба ягон кунҷ майл мекунад. Суръати бодро бо м/с чен мекунанд. Боднамо дар нӯги сутуни баландиаш 10–12 м устувор карда мешавад. Боднамо аксар вақт чун унсури ороишии хона ва воситаи ҳифзи дудбаро аз раванди вазидани баръакси дуд истифода мешавад. Яке аз боднамоҳои таърихӣ – «Киштича» дар шоҳтири Адмиралтействои Санкт-Петербург (72 м) мебошад, ки ҳамчун рамзи шаҳр машҳур аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма

* Боднамо // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
# Nieuport 11

| Nieuport 11 |
| --- |
|  |
| нақш |  |
| созанда | Nieuport |
| корбари аслӣ | Aéronautique Militaire |

**Nieuport 11** (англ. Nieuport 11) — як ҳавогарди сохтаи Nieuport аст . Нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард Aéronautique Militaire будааст.

## Ҷусторҳои вобаста

* Феҳристи Ҳавогардҳо

## Манобеъ

* Мушоракаткунадагони Википедия, «Nieuport 11», Википедияи англисӣ, донишномаи озод (Мушоҳида дар 1 августи соли 2015).
# Оташ

Сӯхтор
Гӯгирд даргиронда
**Оташ** барои пухтан ва сӯзонидан лозим буда ҳам барои безарар кардан ва ҳам барои несту нобуд кардани микробҳо хидмат мекунад.

## Пайвандҳо

Сӯхторхомӯшкунак