Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Соли кабиса

**Соли кабиса** (форсӣ: سال کبیسه‎) — соле ки тибқи қоидаи нуҷумӣ як рӯз ба моҳи охири он изофа шавад, ки ҳар чаҳор сол як бор иттифоқ меуфтад ва дар он фузунии 365 рӯзро, ки 5 соату 49 дақиқа аст ҷамъ карда ва як солро 366 рӯз мегиранд.

## Вожа

Вожаи арабии **кабиса** аз решаи «кабс» (феъли ар. کَبْس‎) ба маънии пур кардани чоҳ аз хок аст; Ва дар гоҳшуморӣ, кабиса иборат аст аз теъдоди рӯз ё рӯзҳое, ки барои рафъ нуқсони солҳои умумӣ (таъхир ба далел таҷмиъи касрии чанд сол) аз миқдори воқеии он ё рафъи нуқсони солҳои хос нисбат ба солҳои дигар, бар сол муайяне меафзоянд.

## Кабисаи хуршедӣ

Дар гоҳшуморҳои мубтанӣ бар тақвими хуршедӣ, мисли тақвими григорӣ ва тақвими ҳиҷрии хуршедӣ, ки солҳои оди 365 рӯза ва солҳои кабисаи онҳо 366 рӯза аст, ба таври мутавассит дар ҳудуди ҳар сию се сол, ҳашт соли кабиса ва бисту панҷ соли одӣ вуҷуд дорад. Ин тақвимҳо маъмулан дар ҳар чаҳор сол як соли кабиса мешавад ва илова бар он барои таъдили дақиқтар дар давраҳои бузургтар, бо ҳазф ё афзудани фосилаи байни баъзе кабисаҳо, аз онҳо коста мешавад.

## Эзоҳ
# Биннинг, Герд Карл

| Биннинг, Герд Карл |
| --- |
| олмонӣ: *Gerd Binnig* |
|  |
| Таърихи таваллуд | 20 июл 1947(1947-07-20) (78 сол) |
| Зодгоҳ | * Франкфурт, Allied-occupied Germany[d]
 |
| Кишвар | * Ҷумҳурии Федеративии Олмон
 |
| Фазои илмӣ | физик |
| Ҷойҳои кор | * IBM
* Донишгоҳи Мюнхен[d]
 |
| Алма-матер | * Донишгоҳи Мюнхен[d]
* Донишгоҳи Гётеи Франкфурт[d]
 |
| Ҷоизаҳо |      медали Эллиот Крессон[d] (1987) IBM Fellow[d]  King Faisal International Prize in Science[d] (1984) Gustav Hertz Prize[d] (1983) National Inventors Hall of Fame[d] (1994) Klung Wilhelmy Science Award[d] (1983) Kavli Prize in Nanoscience[d] (2016) Urania Medal[d] (1991) EPS Europhysics Prize[d] (1984) Q134613391? (2004) |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Герд Карл Би́нниг** (олмонӣ: *Gerd Karl Binnig*; тав. 20 июли 1947, Франкфурти лаби Майн) — физикдони олмонӣ, дорандаи ҷоизаи Нобел дар бахши физик (1986).

## Зиндагинома

Хатмкардаи мактаби Рудолф Кох дар Оффенбахи лаби Майн (1966) ва Университет ба номи И. В. Ҳёте дар Франкфурт (1978). Пас аз хатми донишгоҳ Биннинг корманди Лабараторияи таҳқиқотии ширкати «Интернэшнл бизнес мэшинз» (IBM) дар шаҳри Сюрих (Швейтсария) шуд. Дар ин ҷо Биннинг ба таҳқиқот оид ба сатҳи филиззот шуғл варзид, чунки то ин вақт таҳлили пурраи сатҳи мавод мавҷуд набуд. Душворӣ дар он буд, ки ҷойгиршавии атомҳо дар сатҳи ҷисми сахт аз ҷойгиршавии атомҳои дохили он ба куллӣ фарқ карда, усулҳои мавҷуда онро пурра таҳқиқ карда наметавонистанд. Аз дигар тараф, аксари таъсири мутақобили ҷисмҳо махсусан дар сатҳи модда мегузарад. Барои таҳқиқи сатҳи мавод Биннинг якҷоя бо Г. Рорер яке аз роҳҳои падидаи квантию механикиро, ки бо номи «падидаи туннелӣ» маълум аст, истифода намуданд. Ин таҳқиқот ба ихтирои асбоби нав – микроскопи сканерии туннелӣ оварда расонд (1981), ки бо ёрии он сатҳи моддаро дар сатҳи атомӣ таҳқиқ кардан мумкин аст.

## Ҷоизаҳо

Биннинг инчунин бо Мукофоти Хюлетт–Паккард (1984), мукофоти илмии байналмилалии шоҳи Арабистони Саудӣ – Файсал ва мукофоти Ҷамъияти физикадонҳои Олмон (1982) сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма

* Биннинг Герд Карл / Н. Салимов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
# 16 январ

|  |
| --- |
| ← **Январ** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
|   |   |   | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
| с. 2026 |

**16 январ** — 16-умин рӯзи сол дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 349 рӯз (350 рӯз дар солҳои кабиса) боқӣ мемонад.

## Ҷашнҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 16 январ*

### Миллӣ

### Динӣ

## Рӯйдодҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 16 январ*

* 2014 — ширкати мобилии Вавилон-Мобайл дастрасии ройгон ба ҳамаи бахшҳои Википедиаро барои мизоҷонаш эълон кард.

## Зодрӯзҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 16 январ*

* 1933 — Мукаррама Қосимова, доктори илмҳои филология, арбоби илму техника.
* 1956 — Комила Камолова, нависанда, тарҷумон.

## Даргузаштҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 16 январ*

* 1877 — Александр Левитов, нависандаи рус.
* 1958 — Аббос Алиев, аввалин профессор ва комиссари маорифи ҶМШС Тоҷикистон.

## Тақвими мардумӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

*  Бойгонӣ шудааст 17 Январ 2012  сол.
# Боғи миллӣ

**Боғи миллӣ** (англ. National park) — қитъаи ҳифзшавандаи ягон маҳал, ки бо мақсади маҳфуз доштани ҷойҳои хушманзара (шаршара, дара ва ғайра), рустаниву набототи нодир, ёдгориҳои табиию таърихӣ ва ғ. бунёду нигоҳбонӣ карда мешавад. Дар боғи миллӣ сайругашту истироҳати одамон мамнӯъ нест. Ҳамчунин, барои пешбурди корҳои таҳқиқотии илмӣ, ки ба манфиати ҳамон мавзеъ мебошанд, иҷозат дода мешавад. Дар бисёр мамлакатҳо бо қарори махсуси мақомоти олии қонунбарори давлатӣ таъсис меёбад.

## Таърих

Дар раванди инкишофи ҷамъият инсоният ба олами набототу ҳайвонот хисороти зиёде ворид овардааст. Қисме аз офаридаҳои табиат рӯ ба нестӣ овардаанд, муҳити экологии баъзе мавзеъҳо ифлос гардидааст. Бинобар ин, барои наҷоти аждари Комодо боғи миллии Комодо, ҳифозати манбаъҳои оби гарм Боғи миллии Йелловстон, нигаҳдошти пиряхҳои Перито-Морено дар Аргентина боғи миллии Лос-Гласярес офарида шудаанд. Боғи миллии якумин соли 1872 дар Йелловстони ИМА бунёд ёфтааст. Нахустин боғи миллӣ дар Аврупо соли 1914 дар кантони Гравбюндени Швейтсария ташкил ёфтааст.

Баробари пешрафти илму техника дар ҷаҳон, шумораи боғи миллӣ рӯ ба афзоиш ниҳод. Ҳоло дар дунё тақр. 70000 боғи миллӣ мавҷуд аст, ки 10 дарсади масоҳ. хушкии рӯйи заминро ташкил медиҳанд. Аз ҷумла, дар Бразилия 60, Миср 27, Озарбойҷон 8, Русия 35 боғи миллӣ фаъолият доранд.

## Нигаред низ

* Боғи миллии Тоҷикистон

## Эзоҳ

## Сарчашма

* Боғи миллӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
# Соли 1980

**Соли 1980 (ҳазору нуҳсаду ҳаштодум)** дар гоҳшумории мелодӣ — соли кабиса, оғоз дар рӯзи сешанбе. Ин 1980 соли даврони ҳозир, 980 соли ҳазораи 2, 80 соли садаи XX, 10 соли 8 садаи XX, 1 соли даҳаи 1980-ум.

## Рӯйдодҳо

* Сиссӣ Спасек ҳунарпешаи аҳли ИМА аст. Дар 1980 ҷойизаи Оскар гирифт.

## Зодрӯзҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони соли 1980*

* 21 март — Роналдино футболбози Бразилия, дорои туби тиллоии ФИФА 2005.
* 21 сентябр — Карина Капур ҳунарпешаи синамои Ҳинд

## Даргузаштҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1980*

* 30 январ — Боқӣ Раҳимзода шоири тоҷик.
* 28 апрел — Файзулло Ансорӣ шоир ва драматурги тоҷик.
* 4 май — Йосип Броз Тито котиби аввали Югославия буд.

## Соҳиби ҷоизаи Нобел шуданд

* Ҷоизаи Нобел аз физика —
* Ҷоизаи Нобел аз кимиё —
* Ҷоизаи Нобел аз тиб —
* Ҷоизаи Нобел аз иқтисодиёт —
* Ҷоизаи Нобел аз адабиёт —
* Ҷоизаи Нобел ҷоизаи Сулҳ —

## Нигаред низ

  Соли 1980
## Эзоҳ
# Нобусуке Киши

| Нобусуке Киши |
| --- |
| ҷопонӣ: 岸信介 |
|  |
| Ном ҳангоми таваллуд | ҷопонӣ: 佐藤信介 |
| Таърихи таваллуд | 13 ноябр 1896(1896-11-13)[…] |
| Зодгоҳ | * Yamaguchi[d], Yoshiki district[d]
 |
| Таърихи даргузашт | 7 август 1987(1987-08-07)[…] (90 сол) |
| Маҳалли даргузашт | * , Синдзуку
 |
| Кишвар | * Ҷопон
* Империяи Ҷопон[d]
 |
| Пеша | сиёсатмадор, диплумот, ҷосус, bureaucrat, beamter, ҳуқуқдон, head of government |
| Падар | Hidesuke Satō[d] |
| Модар | Shigeyo Satō[d] |
| Завҷа | Yoshiko Kishi[d] |
| Фарзанд | Yōko Abe[d] ва Nobukazu Kishi[d] |
| Ҷоизаҳо |        United Nations Peace Medal[d] (1979) Military Medal of Honor[d]  |
| Имзо |  |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |
|  **Осор** дар Викитека |

**НобусукеКиши** ( ҷопонӣ: 岸 信介; 13 ноябр 1896, Табусе — 7 августи 1987, Токио ) — Ходими давлатии Ҷопон. Бобои сарвазири собиқи Ҷопон Шиндзо Абе ва вазири дифоъ Киши Нобуо .

## Зиндагинома

Донишгоҳи Токиоро хатм кардааст ( 1920 ). Дар соли 1941 ӯ ба ҳайси вазири савдо ва саноат вориди Девони вазирони Ҳидеки Тоҷо шуд . Баъди 1 ноябри соли 1943 Вазорати таъминоти ҳарбӣ ташкил карда шуда буд. Киши ҷонишини вазир таъин шуд. Аз сабаби он ки худи Точо расман сарвазир буд, дар ҳақиқат, Киши роҳбарии корҳои ҷории вазорат ва тамоми масъалаҳои таъмини артиши Ҷопонро ба зиммаи худ гузошта буд. Дар соли 1944 вай якҷоя бо аъзоёни Девони вазирон истеъфо дод. Баъди ба охир расидани Ҷанги ҷаҳонии дувум вай дар байни асосгузорони ҳизби либералӣ буд. Соли 1953 вакили порлумон интихоб шуд. Ӯ котиби генералии Ҳизби демократӣ буд. Яке аз аъзоёни бонуфузи Ҳизби либерал-демократии Ҷопон (ҲЛД), асосгузори яке аз шаш фраксияи калонтарини он. Нобусуке Киши сарвазири Ҷопон аз 25 феврали соли 1957; барои аз нав мусаллаҳ гардондани Ҷопон, кушиш намуд, инчунин мехост бо Иёлоти Муттахида созишномаи нави бехатарӣ баста шавад. Дар рафти эътирозҳои оммавӣ ба муқобили тасвиби шартнома ва сафари президенти ИМА Дуайт Эйзенҳоуэр 15 июли соли 1960 Нобусуке Киши маҷбур шуд, ки истеъфо диҳад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Киши Нобусуке