Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Штирия

| Штирия |
| --- |
| Steiermark |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Парчам | Нишон |

 |
| Dachsteinlied[d] |
| Кишвар |  [[|]] |
| Маркази маъмурӣ | Гратс |
| Роҳбар | Christopher Drexler[d] |
| Таърих ва ҷуғрофиё |
| Масоҳат | 16 392 км² |
| Баландӣ | 200 м ва 2 995 м |
| Вақти минтақавӣ | UTC+1[d] ва UTC+02:00 |
| Аҳолӣ |
| Аҳолӣ | 1 243 052 (2019) нафар |
| Шиносаҳои ададӣ |
| Рамзи ISO 3166-2 | AT-6 |
| Вебгоҳи расмӣ​(олмонӣ)​(англ.) |
|  |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Иёлати Штирия**  (олмонӣ: Steiermark) — яке аз иёлатҳои Австрия аст.

## Инҷоро ҳам бингаред

Викианбор маводҳои вобаста ба мавзӯи
Штирия дорад
# Ноҳия (Олмон)

Ноҳияҳо дар Олмон. Шаҳрҳои тобеи замин, ки ба ноҳияҳо дохил нестанд (шаҳрҳои беруназноҳиявӣ) бо зард нишон дода шудаанд
**Ноҳия** (олмонӣ: *Kreis*, дар Райн-Вестфалени шимолӣ ва Шлезвиг-Ҳолштайн) ё **ноҳияи заминӣ** (олмонӣ: *Landkreis*, дар ҳамаи заминҳои дигар) дар Олмон — воҳиди тақсимоти маъмурию ҳудудӣ, ки ба ҷамоатҳо (олмонӣ: *Gemeinde*) тақсим мешавад.

Мақомоти намояндагии минтақаҳо парламентҳои минтақавӣ ё крайстагҳо *(Kreistag) мебошанд,* ки аз ҷониби аҳолӣ интихоб карда мешаванд, ки аз вакилони крайстаг *(*Kreistagsabgeordnete — дар Саксонияи Поёнӣ, Бранденбург, Ҳессен ва Шлезвиг-Ҳолштайн), аъзои крайстагҳо *(Kreistagsmitglieder* — дар Мекленбург-Форпоммерн, Райн-Вестфалени шимолӣ, Райнланд-Пфалс, Заар ва Тӯринген) ё крайстратҳо *(Kreisrat* — дар Баден-Вӯрттемберг, Бавария ва Саксония), аъзои *ғайрикасбӣ (Ehrenamtliche Mitglieder,* дар Саксония-Анҳалт) иборатанд. Дар Бранденбург, Ҳессен, Саксонияи Поёнӣ ва Саксония-Анҳалт, *Крайстаг* аз байни аъзои худ раиси *крайстаг* (*Vorsitzender des Kreistages*), дар Мекленбург-Форпоммерн ва Шлезвиг-Ҳолштайн — президенти *Крайстагро* (*Kreistagspräsident)* интихоб мекунанд. Дар қисми боқимондаи заминҳои, ки ҷаласаҳои крайстагро ландратҳо раҳбарӣ мекунанд.

Мақомоти иҷроияи ноҳияҳо *(Kreisausschus)* мебошанд, ки аз *ландрат (Landrat)* ва аъзои кумитаи ноҳия иборатанд. Райнланд-Пфалс инчунин *ҳукуматҳои минтақавӣ (Kreisvorstand)* дорад, ки аз ландрат ва *олдермен (Beigeordneter)* иборатанд. Дар Баден-Вӯрттемберг, Бавария, Бранденбург, Саксонияи Поёнӣ, Райнланд-Пфалс, Саксония, Саксония-Анҳалт ва Тӯринген, ландрат низ ҷузъи крайстаг мебошад.

## Таърих

Дар аввали асри 19 Фридрих фон Штейн кӯшиш кард, ки дар деҳот модели худидоракуниро ҷорӣ кунад. Пешниҳодҳои ӯ танҳо дар солҳои 80, вақте ки вилоятҳои Пруссияи Вестфалия (1886) ва музофоти Рейн (1887) ба ноҳияҳо тақсим карда шуданд, амалӣ карда шуданд.

То оғози ҷанги якуми ҷаҳонӣ, дар Олмон тақрибан 1000 ноҳия мавҷуд буд. Андозаи максималии онҳо тавре муайян карда шуд, ки раиси ноҳия, бо аробаи асп ба шаҳри дурдасти ноҳияи худ расида, худи ҳамон рӯз баргашта метавонист ва дар айни замон барои иҷрои вазифаҳои расмиаш вақти кофӣ дошт.

## Эзоҳ
# Забонҳои Иттиҳодияи Аврупо

1. Забони англисӣ
2. Забони даниягӣ
3. Забони ирландӣ
4. Забони испанӣ
5. Забони итолиёӣ
6. Забони литвонӣ
7. Забони нидерландӣ
8. Забони олмонӣ
9. Забони полякӣ
10. Забони португалӣ
11. Забони словакӣ
12. Забони словенӣ
13. Забони эстонӣ
14. Забони юнонӣ

1. английский
2. болгарский
3. венгерский
4. греческий
5. датский
6. ирландский
7. испанский
8. итальянский
9. латышский
10. литовский
11. мальтийский
12. немецкий
13. нидерландский
14. польский
15. португальский
16. румынский
17. словацкий
18. словенский
19. финский
20. французский
21. хорватский
22. чешский
23. шведский
24. эстонский
# Крони Дания

| Крони Дания  |
| --- |
| Акс:100 danske kroner 1997 face.jpg |
| **ISO 4217:** | DDK (208) |
| **Кишварҳо:** | Дания |
| **Symbol:** | kr |

**Крони Дания**, kr — воҳиди пули Дания аст.

## Инҷоро ҳам бингаред

Викианбор маводҳои вобаста ба мавзӯи
Крони Дания дорад
# Арманиҳо

| Арманиҳо |
| --- |
| Сукунат | * Арманистон
 |
| Забон | арманӣ |
| Дин | Armenian Apostolic Church[d], Armenian Catholic Church[d], Armenian Evangelical Church[d] ва Hetanism[d] |
| Ҷузъе аз | Indo-European people[d] |
| Гурӯҳҳои қавмӣ | * Hemshin peoples[d]
* Cherkesogai[d]
* Armenian diaspora[d]
 |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Арманиҳо** (арманӣ. *Հայեր*, hayer [hɑˈjɛɾ]) — мардум, аҳолии асосии Арманистон (тақрибан 145,6 ҳазор нафар) ва Қарабоғи Кӯҳӣ (145,6 ҳазор нафар).

Одатан дар Гурҷистон (тақр. 440 ҳазор нафар), Эрон (200 ҳазор нафар), Туркия (150 ҳазор нафар), Лубнон (150 ҳазор нафар), Сурия (120 ҳазор) сукунат доранд. Ҷамоатҳои нисбатан бузургтари арманиҳо дар ИМА (700 ҳазор), Россия (бештар аз 535 ҳазор), Франсия (270 ҳазор нафар) ва дигар давлатҳо (тақр. 70 ҳазор нафар) низ зиндагӣ мекунанд. Шумораи умумии аҳолии армантаборро муҳаққиқон дар ибт. қарни 21 бештар аз 10 млн нафар ҳисоб кардаанд. Арманиҳо ба 40 лаҳҷаи забони арманӣ такаллум мекунанд. Ҳамчунин аз забони мамлакате, ки дар он зиндагӣ доранд, хуб истифода мебаранд. Хати арманӣ ба асоси алифбои он (қарни 5) тартиб дода шудааст. Эътиқодмандон аслан пайравони масеҳиянд, вале католикҳову протестантҳо низ ҳастанд. Ташаккули халқияти арманиҳо дар ҳудуди Осиёи Хурд ба қарни 2 то м. рост меояд. Дар ин ҳудуд яке аз қабилаҳои бузург — хетҳо тасаллут доштанд ва ҳудуди будубоши аҷдоди арманиҳо — Хайас (этноними хай аз ин ҷост), ки як қисмаш «Арматана» ном дошт, дар қаламрави хетҳо буд. Дар муттаҳидшавии этникии арманиҳо давлати Урарту (а-ҳои 9 — 6 то м.) нақши муҳим дошт, вале аз қарни 7 авввал арабҳо, сипас Салҷуқиён ва баъдтар муғулҳо ва аз қарни 17 Империяи Усмонӣ ва форсҳо давлати арманиҳоро тасарруф кардаанд. Дар ибт. қарни 19 қисмати бештари Ш-и Арманистон ба Россия ҳамроҳ карда шуд. Арманиҳо асосан ба кишоварзӣ, токпарварӣ, боғдорию зироаткорӣ ва чорводорӣ (ҳайвоноти калони шохдор, хукпарварӣ, асп ва астарпарварӣ) машғуланд. Аз ҳунармандӣ бештар қолинбофӣ, кашидадӯзиву гулдӯзӣ, кандакорӣ, ҳаккокӣ, хотамкорӣ маъмуланд. То ибтидои қарни 20 оилаҳои калоннуфуси бар асоси анъанаҳои падаршоҳӣ зиндагикунанда бештар буданд. Хонаҳояшон чоркунҷашакли бе тиреза, аз санг сохта шуда бомаш аҳромшакл буд (бештар дар қаряҷот). Чунин хонаҳо глхатун ном дошта, равшанӣ ба хона аз равзан, ки вазифаи дудбароро низ иҷро мекард, ворид мегардид. Хонаҳо ба тавассути оташдонҳо ё бухориҳои гилии дар девор илҳоқшуда гарм карда мешуданд. Хонаҳои шаҳриён нисбатан замонавӣ буда, ду ё се қабат доштанд. Онҳо аз хишти пухта сохта шуда, шаклҳои меъмории гуногун доранд. Эҷодиёти даҳанакии арманиҳо хеле бой ва рангин буда, аз афсонаҳо, суруду таронаҳо, ҳамосаҳо иборат аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Арманиҳо / Б. Раҳматов // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
# Фаварони оташфишонӣ

Фаварони оташфишонии Сент Ҳеленс, 1980
**Фаварони оташфишонӣ** — дар хилоли фаварони оташфишонии гудоза, хокистар, лопилӣ, бомбаҳои оташфишонӣ ва газҳои гуногун аз даҳона ё шикофҳои оташфишон ба берун партоб мешавад. Оташфишоншиносон анвои гуногуни фаварони оташфишониро маълум кардаанд. Ин анвоъ маъмулан бо номи муҳиммтарини оташфишон аз ҳар навъ номгузорӣ шудаанд. Бархе аз кӯҳҳои оташфишон мумкин аст дар хилоли як давраи фаъолият фақат яке аз анвои фаваронро аз худ нишон диҳанд, дар ҳоле, ки бархе дигар аз кӯҳҳои оташфишон дар як саре аз фаъолиятҳои оташфишонӣ тартибе аз чанд навъи фаваронро доранд.

## Эзоҳ
# Галилео (фазопаймо)

|  |
| --- |
| Галилео |
| Таърихи таъсис | 1 октябр 1977 |
|  |
|  |
| Funder | НАСА |
| Номида ба шарафи | Галилео Галилей |
| Кишвар | * Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
 |
| Арзиш | 1 460 000 000 $ |
| Оператор | Jet Propulsion Laboratory[d] ва Ames Research Center[d] |
| Таърихи партоби фазопаймо | 18 октябр 1989 |
| Вебгоҳи расмӣ | nasa.gov/galileo/​(англ.) |
|  |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**«Галилео»** (англ. Galileo) — ковишгари фазоии НАСА, барои таҳқиқи сайёраи Муштарӣ, ҳалқаҳо ва радифҳои он.

Дастгоҳ аз он сабаб «Галилео» номгузорӣ шудааст, ки маҳз Галилео Галилей соли 1610 чор радифи Муштариро кашф карда буд.

«Галилео» октябри 1989 ба кайҳон бароварда шуда, декабри 1995 ба мадори Муштарӣ расид. Он аз назди астероидҳои Гаспра ва Ида гузашта, онҳоро аксбардорӣ кард ва тасвири сатҳи радифҳои галилейии Муштариро ба Замин фиристод. Моҳи июли 1995 аз «Галилео» зонд ҷудо шуда, 7 декабри ҳамон сол ба атмосфераи сайёра ворид гашт. Он баъди 57 дақиқаи ба умқи атмосфера расидан, дар бораи таркиби кимиёию ҳолатҳои физикии моддаҳои сайёра ба Замин маълумот фиристод. Дар назар буд, ки «Галилео» баъди ба мадори Муштарӣ расиданаш дар давоми 2 сол 11 радифи онро таҳқиқ мекунад, вале «Галилео» 8 сол дар мадори Муштарӣ парвоз карда, 35 бор дар атрофи он давр зад ва шумораи бештари радифҳои сайёраро омӯхт. Дастгоҳ бештар аз 30 гигабайт иттилооъ, аз ҷумла 14 ҳазор акси сайёра ва радифҳои онро ба Замин фиристодааст. 21 сентябри 2003 баъди 14 соли парвоз «Галилео» бо суръати 50 км/с ба атмосфераи Муштарӣ ворид гардида, дар қабатҳои болоии он сӯхта нобуд шуд. Соли 1990 «Галилео» сайёраи Зуҳраро таҳқиқ кардааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма

* Галилео / А. Раҳмонов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.