Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ли Ҷонг ҷа

| Ли Ҷонг ҷа |
| --- |
| куриёӣ: 이정재 |
|  |
| Таърихи таваллуд: | 15 декабр 1972(1972-12-15) (53 сол) |
| Зодгоҳ: | * Сеул, Ҷумҳурии Корея
 |
| Шаҳрвандӣ: | * Ҷумҳурии Корея
 |
| Касб: | ҳунарпеша, ҳунарпешаи синамо, advertising model, ҳунарпешаи телевизиюн, коргардони филм |
| Корнома: | 1993 — то ҳол |
| Ҷоизаҳо: |  Baeksang Arts Award for Best New Actor – Television[d] (1995) Blue Dragon Film Award for Best New Actor[d] (1995) Blue Dragon Film Award for Best Actor[d] (1999) Blue Dragon Film Award for Best Supporting Actor[d] (2013) Baeksang Arts Award for Best Supporting Actor – Film[d] (2014) Critics' Choice Television Award for Best Actor in a Drama Series[d] (2022) Actor Award for Outstanding Performance by a Male Actor in a Drama Series[d] (2022) Primetime Emmy Award for Outstanding Lead Actor in a Drama Series[d] (2022) |
| IMDb: | ID 0497631 |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Ли Ҷонг ҷа** (куриёӣ: 이정재; зод. 15 декабр 1972, Сеул) — актер ва модели кореяи ҷанубӣ. Ли Ҷонг да дар Донишгоҳи Донгук ҳунарнамоии актёриро омӯхтааст. Дар жанрҳои гуногун нақш офаридааст: филми ошиқона, мелодрама, филми мазҳакавӣ, филми ҷангӣ, триллер, филми таърихӣ.

Дар соли 2021, Ли дар силсилафилми «Бозии калмар» нақши асосиро бозид.

## Ҷоизаҳо

## Эзоҳ
# Тиҷорати электронӣ

**Тиҷорати электронӣ** (русӣ: электронная коммерция, англ. e-commerce) — соҳаи иқтисод аст, ки тамоми амалиётҳои молиявӣ ва тиҷоратиро, ки бо истифода аз шабакаҳои компютерӣ анҷом дода мешаванд ва равандҳои тиҷоратии бо чунин амалиёт алоқамандро дар бар мегирад.

Тиҷорати электронӣ инҳоро дар бар мегирад:

* мубодилаи электронии иттилоот (Electronise Data Interchange, EDI),
* ҳаракати сармояи электронӣ (Electronic Funds Transfer, EFT),
* савдои электронӣ (e-trade),
* пули электронӣ (e-cash),
* маркетинги электронӣ (e-marketing),
* бонкдории электронӣ (e-banking),
* хадамоти суғуртаи электронӣ (e-insurance).

## Пайвандҳои беруна
# Хошимин

| Thành phố Hồ Chí Minh  |
| --- |
| Вилояти Сайгон |
| [[Image:|230px]] |
| Инфо |
| **Пойтахт:** | Донг Хой |
| **Аҳолӣ:** | 103988 (2011) |
| **Масоҳат:** | 7,354,55 km² |
|  |
|   |

**Хошимин** (виетнамӣ: *Thành phố Hồ Chí Minh*) яке аз билоятҳои Вилояти Сайгон, Виетнам аст.

## External link

* Хошимин Бойгонӣ шудааст 18 феврали 2010  сол.
# 9 апрел

|  |
| --- |
| ← **Апрел** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 |   |   |   |
| с. 2026 |

**9 апрел** — 99-умин рӯзи сол (100-умин дар солҳои кабиса) дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 266 рӯз боқӣ мемонад.

## Ҷашнҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 9 апрел*

### Миллӣ

* Боливия — Рӯзи қонуни асосӣ.
* Гурҷистон — Рӯзи ваҳдатӣ миллӣ.
* Косово — Рӯзи қонуни асосӣ.
* ИМА, Рӯзи Аппоматтокс
* Тунис, Рӯзи қурбонӣ.
* Филиппин, Рӯзи шуҷоат.
* Финландия, Рӯзи забони финӣ (ё Рӯзи Микаэл Агрикола).

### Динӣ

## Рӯйдодҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 9 апрел*

## Зодрӯзҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 9 апрел*

* 1933 — Жан Пол Белмондо, ҳунарпешаи кинои фаронсавӣ
* 1950 — Муқим Воҳид, нависанда, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон

## Даргузаштҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 9 апрел*

* 1553 — Франсуа Рабле, яке аз нависандагони барҷастаи фаронсавӣ.

## Тақвими мардумӣ

Ҳамал (21 март — 20 апрел) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Фарвардин дар тақвими Эронӣ аст.

Ҳамал
Солшумории дувоздаҳгонаи Мучал

## Нигаред низ

|  |
| --- |
| **Дарахти гурӯҳҳо(боб):*
  9 апрел |

## Пайвандҳо

*  Бойгонӣ шудааст 18 июли 2006  сол.
*
* Наука, 9.04
* cyclowiki 09.04

## Эзоҳ
# Солшумории мелодӣ

Ҷашн гирифтани гоҳшумории григорӣ назди Поп Григорӣ 13-ум
**Тақвими Григорий** (**Тақвими мелодӣ**, **Солшумории мелодӣ**) — солшумори бо решаи масеҳӣ аст, ки ҳамакнун дар бештар кишварҳои ҷаҳон истифода мешавад. Ин солшуморӣ тағйир ёфтаи гоҳшумори жулиянӣ аст ва нахуст аз сӯи Алвисиус Лилиус, ки пизишки аз аҳли Нопал буд пешниҳод шуд ва тавассути Поп Грегори 13-ум дар 24 феврали 1582 пазируфта шуд. Мабдаи ин солшумории мелодӣ ҳазрати Исо аст.

## Моҳҳои мелодӣ

1. Январ
2. Феврал
3. Март
4. Апрел
5. Май
6. Июн
7. Июл
8. Август
9. Сентябр
10. Октябр
11. Ноябр
12. Декабр

## Адабиёт

* Аз Википедиаи Форсӣ
# Мӯмиёӣ кардан

**Мумиёкунӣ** — маҷмӯи чорабиниҳост барои муддати дароз аз нобудшавӣ эмин доштани мурда (майит).

Барои аз пӯсиш ва вайроншавӣ нигоҳ доштан тамоми бофтаҳои ҷасадро бо маҳлулҳои антисептикӣ ва консервасиякунанда тар мекунанд. Мумиёкуниро ба мақсади таълимӣ, илмӣ, инчунин барои нигоҳ доштани ҷасади ашхоси барҷаста истифо­да мебаранд. Ин кор бо ду усул ба ҷо оварда мешавад. Яке аз онҳо ҷасадро барои муваққатан, дигаре ба­рои дуру дароз нигоҳ доштан имконият медиҳад. Дар замонҳои қа­дим бо ёрии моеи рустаниҳои гуногуне, ки дорои хосияти аз пӯсиш нигоҳдорандаанд, ба ҷо оварда мешуд.

## Таърих

### Мумиёкунии мисрӣ

Мумиёи фиръавни Миср дар музейи Қоҳира
Асосгузори мумиёкунӣ мисриёни қадим буданд, ки мувофиқи одати динӣ майитро нагуронида, мумиё мекарданд. Тарзи аниқи мумиёкунии мисрӣ то замони мо омада нарасидааст, фақат маълум аст, ки баъди тоза кардани узвҳои дарунӣ ва майнаи май­ит онро тар карда, ба матоъи махсус печонида, ширеш, санг молида, мехушконидаанд. Ин усул ранг ва ҳаҷми майитро зуд тағйир медод, вале ҷасад садҳо сол нобуд нашуда боқӣ мемонд.

### Асрҳои миёна

Дар асрҳои миёна мумиёкуниро танҳо бо мақсади дар дахма ни­гоҳ доштан ё ба ҷои дур бурда гӯронидани майит истифода мебурданд. Барои мумиёкунӣ намаки симоб, пайвастҳои маргимуш, намаки руҳ, маҳлули глисерин, асетати калий, спирт ва дигар моддаҳои антисептикиро ба воситаи найчаҳои хунгузар ба организми майит мефиристоданд.

Ҳангоми тармими мақбараи Ҳазрати Шоҳ (шаҳри Истравшан) якчанд ҷасади мумиёӣ ёфт шуд, ки онҳо аз вуҷуд дошгани одати мумиёкунӣ дар Осиёи Миёнаи асримиёнагӣ шаҳодат медиҳанд.

### Мумиёкунӣ дар ибтидои садаи XX

Дар садаи XIX моеъҳои гуногун истифода мешуданд. Охири садаи XIX аз формалин истифода мебурдагӣ шуданд. Махсусан усули Н. Ф. Мелников-Разведенков (1893) диққати олимонро ба худ ҷалб намуд, ки мувофиқи он бофтаҳои майитро бо маҳлули фор­алин фиксасия намуда, бо спирти 96°, маҳлули глисерин, асетати ка­лий тар карда, ҷасадро муддати да­роз бетағйир нигоҳ доштан мумкин аст. Соли 1924 олимони советӣ В. П. Воробёв ва Б. И. Збарский усули нави мумиёкуниро кор карда баромаданд (минбаъд С. Р. Мардашев такмил дод), ки он барои мумиёкунии ҷасади Владимир Илич Ленин ва Г. Димитров бомуваффақият истифода шуд.

## Эзоҳ

## Сарчашма

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
# Забони маҷорӣ

| Забони маҷорӣ |
| --- |
| Шаблон:Wrap |
| Коди забонӣ |
| ГОСТ 7.75–97 | вен 133 |
| ISO 639-1 |
— |
| ISO 639-2 |
— |
| ISO 639-3 |
— |
| WALS | hun |
| Ethnologue | hun |
| Linguasphere | 41-BAA-a |
| ABS ASCL | 3301 ва 33 |
| IETF | hu |
| Glottolog | hung1274 |
| Ниг. низ: Лоиҳа:Забоншиносӣ |

**Забони маҷорӣ** (*magyar, magyar nyelv*) — забони мардуми маҷор.

### Алифбо

| Ҳарф | Ном | Овоз |
| --- | --- | --- |
| A a | a | ɒ |
| Á á | á | a: |
| B b | bé | b |
| C c | cé | ʦ |
| Cs cs | csé | ʧ |
| D d | dé | d |
| Dz dz | dzé | ʣ |
| Dzs dzs | dzsé | ʤ |
| E e | e | ɛ |
| É é | é | e: |
| F f | ef | f |
| G g | gé | g |
| Gy gy | gyé | ɟ |
| H h | há | h |
| I i | i | i |
| Í í | í | i: |
| J j | jé | j |
| K k | ká | k |
| L l | el | l |
| Ly ly | el ipszilon | j |
| M m | em | m |
| N n | en | n |
| Ny ny | eny | ɲ |
| O o | o | o |
| Ó ó | ó | o: |
| Ö ö | ö | ø |
| Ő ő | ő | ø: |
| P p | pé | p |
| R r | er | r |
| S s | es | ʃ |
| Sz sz | esz | s |
| T t | té | t |
| Ty ty | tyé | c |
| U u | u | u |
| Ú ú | ú | u: |
| Ü ü | ü | y |
| Ű ű | ű | y: |
| V v | vé | v |
| Z z | zé | z |
| Zs zs | zsé | ʒ |
| Фақат барои навишти калимоти пайдоишашон хориҷӣ |
| Q q | kú |
| W w | dupla vé |
| X x | iksz |
| Y y | ipszilon |

## Пайвандҳо

* Венгерский язык Бойгонӣ шудааст 14 феврали 2018  сол. // Энциклопедия «Кругосвет».
* Русско-венгерский словарь
* Английско-венгерский словарь Бойгонӣ шудааст 21 июли 2010  сол.
# Колорадо

| Колорадо |
| --- |
| англ. State of Colorado |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Парчам | Нишон |

 |
| Where the Columbines Grow[d] ва Rocky Mountain High[d] |
| Кишвар | ИМА |
| Маркази маъмурӣ | Денвер[d] |
| Роҳбар | Jared Polis[d] |
| Таърих ва ҷуғрофиё |
| Таърихи таъсис | 1 август 1876 |
| Масоҳат | * 269 837 км²
 |
| Баландӣ | 2 073 м |
| Вақти минтақавӣ | UTC−07:00[d] ва America/Denver[d] |
| Аҳолӣ |
| Аҳолӣ | * ▲5 773 714 тан (1 апрел 2020)
 |
| Шиносаҳои ададӣ |
| Рамзи ISO 3166-2 | US-CO |
|  |
|  |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

Рӯди Арканзас дар иёлати Колорадо
**Колорадо**(англ. Colorado [kɒləˈrædoʊ] или [kɒləˈrɑːdoʊ]) — иёлатест дар қисми Ғарби Марказии ИМА , яке аз иёлатҳои кӯҳистонии кишвар. Масоҳат — 269 837 км² (ҷойи 8-ум аз рӯи масоҳат). Аҳолӣ — 5 268 367 наф. (ҷойи 22-ум аз рӯи шумораи аҳолӣ). Марказ ва шаҳри бузургтарин — Денвер.

Колорадо — 38-ум иёлати ИМА аст, ки 1 августи соли 1876, баъд аз сад сол ба ҳайати иттиҳоди ИМА ворид шудааст. Аз ин рӯ лақаби расмии Колорадо — «Иёлати садсола» (англ. Centennial State) мебошад.

## Таърих

## Ҷуғрофия ва иқлим

## Иқтисодиёт

## Аҳолӣ

## Сохтори маъмурӣ сиёсӣ

## Фарҳанг

### Ҷозибаҳои гардишгарӣ

### Дин

Бештари динҳо: протестантӣ ва католикӣ ба назар мерасад.

### Идҳо

## Пайвандҳо

* colorado.gov (ингл.) — вебгоҳи расмии иёлати Алабама

## Эзоҳ
# Саҳюнизм

| Саҳюнизм |
| --- |
|  Парчами ҳаракати саҳюнистӣ ва Исроил |
| Вижагӣ |
| Асосгузорон |
Теодор Гертсл ва диг. |
| Назарияҳо ва андешаҳо |
|
иттиҳод ва эҳёи миллати яҳуд дар ватани таърихии худ — дар сарзамини Исроил |
| Гузинаҳо |
|
саҳюнизми сотсиалистӣ, саҳюнизми бознигаригароӣ, саҳюнизми динӣ ва диг. |
| Идеологҳо ва ходимони машҳур |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Саҳюни́зм** (ибрӣ: צִיּוֹנוּת, *тсийону́т* — аз номи кӯҳи Саҳюн дар Уршалим) — ҷунбиши миллӣ ва сиёсӣ аст, ки ҳадафи он иттиҳод ва эҳёи миллати яҳудӣ дар ватани таърихии онҳо — сарзамини Исроил мебошад. Ҳамчунин ин ҷунбиш бар пояи як мафҳуми идеологӣ сохта шудааст. Асосгузори саҳюнизми сиёсӣ фаъоли иҷтимоӣ ва сиёсӣ Теодор Гертсл мебошад.

## Пайдоиш ва маънои истилоҳ

## Ҳадаф ва идеология

## 13 ёддошти саҳюнизм

Валтер Лакер 13 ёддошти саҳюнизмро ҷудо мекунад:

1. Саҳюнизм — вокуниш ба яҳудситезӣ мебошад.
2. Яҳудситезӣ дар маргбортарин шакли худ дар Урупои Марказӣ ба авҷ расид, ҷое ки ҷомеаҳои нисбатан кӯчаки яҳудӣ бештарин мизони ҳамгунсозиро таҷриба карда буданд.
3. Саҳюнизм ҳамеша ҳамгунозии яҳудиёнро душмани худ медонист.
4. Саҳюнистҳо пас аз Ҷанги ҷаҳонии якум фурсати муваффақият пайдо карданд.
5. Саҳюнизм нисбат ба дигар ҷунбишҳои миллӣ хеле дертар пайдо шуд ва барои амалӣ кардани ҳадафҳои худ вақт ва захираҳои хеле кам дошт.
6. Саҳюнизм на пул, на қувваи ҳарбӣ ва на нуфузи сиёсӣ дошт; дар ихтиёри саҳюнистон асосан далелҳои ахлоқӣ буданд.
7. Давлати яҳудиён дар замоне ба вуҷуд омад, ки наҷот додани яҳудиёни дар ҳоли нобудӣ дар Урупо аллакай дер шуда буд.
8. То солҳои 1930 роҳбарони саҳюнистӣ дақиқ намефаҳмиданд, ки ҳадафи ниҳоии ҳаракат дар чист.
9. Низои арабу-яҳудӣ ногузир буд, зеро арабҳо наметавонистанд бо таъсиси давлати яҳудиён канор биёянд.
10. Аз нигоҳи арабҳо саҳюнизм ба унвони таҷовуз ҳисоб мешуд ва муҳоҷирати яҳудиён — навъи ҳамла буд.
11. Саҳюнизм ҳамчунин аз ҷониби яҳудиёни ултраортодокс, тарафдорони ҳамгунозӣ ва чапгароёни тундрав танқид мешавад.
12. Сарчашмаи асосии заъфи саҳюнизм он буд, ки шароит барои амалӣ шудани орзуи саҳюнистӣ ҳеч гоҳ мусоид набуд.
13. Ҳадафи асосии саҳюнизм дугона буд: барқарор кардани эҳтиром ва шаъну шарафи яҳудиён дар назди ғайрияҳудиён ва эҳёи ватани миллии яҳудиён барои онҳо, то ки «ҳамчун одамони озод дар замини худ зиндагӣ кунанд ва оромона дар хонаҳои худ бимиранд» (Гертсл).

## Таърих

## Гароишҳои идеологӣ

Дар нимаи аввали қарни XX дар идеологияи саҳюнизм чанд ҷараёни бузург пайдо шуданд, ки маҳз назаррастарини онҳо саҳюнизми сотсиалистӣ, саҳюнизми бознигаригароӣ ва саҳюнизми динӣ мебошанд.

## Дидгоҳҳо ба саҳюнизм

## Нақши саҳюнизм дар низои арабҳо ва Исроил

## Эзоҳ

## Адабиёт

## Пайвандҳо

Шаблон:Саҳюнизм
Шаблон:Таърихи Исроил
Шаблон:Мавзӯҳои Исроил
Шаблон:Яҳудиён
Шаблон:Музокироти арабҳо ва Исроил
Шаблон:Миллатгароии қавмӣ
Шаблон:Эҳёи миллӣ
# Алифбои кирилликӣ

| Алифбои кирилликӣ |
| --- |
|  |
| Бунёнгузор | Clement of Ohrid[d], Saint Naum[d] ва Constantine of Preslav[d] |
| Таърихи сохт | асри IX |
| Самти навишт | чап ба рост[d] |
| ISO 15924 | Cyrl |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Алифбои кирилликӣ** системаи навиштан барои забони тоҷикӣ ва забони русӣ ва забонҳои дигар аст.

### Алифбои расмӣ

Дар айни замон забони расмии алифбои кирилликӣ дар давлатҳои зерин истифода мешавад:

 **Абхозистон забони абхозӣ
* забони русӣ

 **Беларус забони белорусӣ
* забони русӣ

 **Босния ва Ҳерсеговина забони сербӣ

 **Булғористон забони болгарӣ

 **Қазоқистон забони қазоқӣ (дар соли 2012 президент эълон кард, ки тарҷумаи алифбои қазоқӣ ба алифбои лотинӣ то соли 2025 иҷро мешавад)
* забони русӣ

 **Қирғизистон забони қирғизӣ
* забони русӣ

 **Мақдунияи Шимолӣ забони мақдунӣ

 **Молдова забони русӣ дар  Гагаузия

 **Муғулистон забони монголӣ

 **Ҷумҳурии молдовии назди дарёи Днестр(давлати эътирофнашуда)*

* забони молдавӣ
* забони русӣ
* забони укроинӣ

 **Русия забони русӣ
* Забонҳои давлатӣ ва расмӣ дар субъектҳои Федератсияи Русия (вепсӣ, карелӣ ва финӣ)

 **Сербия забони сербӣ
* русинӣ/диалект дар  Воеводина

 **Тоҷикистон забони тоҷикӣ
* забони русӣ

 **Украина забони укроинӣ
* забони русӣ дар якчанд вилоятҳо

 **Черногория забони черногорӣ (ҳамроҳ бо лотинӣ)
* забони сербӣ

 **Осетияи Ҷанубӣ забони осетинӣ
* забони русӣ

## Инҷоро ҳам бингаред

### Стандартҳои транслитератсия

Қоидаҳои гуногуни транслитератсияи забони тоҷикӣ:

| Кирилликӣ | ISO 9 (1995) 1 | KNAB (1981) 2 | WWS (1996) 3 | ALA-LC 4 | Allworth 5 | BGN/PCGN 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А а | a | a | a | a | a | a |
| Б б | b | b | b | b | b | b |
| В в | v | v | v | v | v | v |
| Г г | g | g | g | g | g | g |
| Ғ ғ | ƣ | gh | gh | ḡ | gh | gh |
| Д д | d | d | d | d | d | d |
| Е е | e | e, ye | e | e | ye‐, ‐e‐ | e |
| Ё ё | jo | yo | ë | ë | yo | yo |
| Ж ж | ž | zh | zh | ž | zh | zh |
| З з | z | z | z | z | z | z |
| И и | i | i | i | i | i | i |
| Ӣ ӣ  | ī | ī | ī | ī | ī | í |
| Й й | j | y | ĭ | j | y | y |
| К к | k | k | k | k | k | k |
| Қ қ | ķ | q | q | ķ | q | q |
| Л л | l | l | l | l | l | l |
| М м | m | m | m | m | m | m |
| Н н | n | n | n | n | n | n |
| О о | o | o | o | o | o | o |
| П п | p | p | p | p | p | p |
| Р р | r | r | r | r | r | r |
| С с | s | s | s | s | s | s |
| Т т | t | t | t | t | t | t |
| У у | u | u | u | u | u | u |
| Ӯ ӯ  | ū | ū | ū | ū | ū | ŭ |
| Ф ф | f | f | f | f | f | f |
| Х х | h | kh | kh | x | kh | kh |
| Ҳ ҳ | ḩ | h | ḩ | x | h | h |
| Ч ч | c | ch | ch | č | ch | ch |
| Ҷ ҷ  | ç | j | j | č̦ | j | j |
| Ш ш | š | sh | sh | š | sh | sh |
| Ъ ъ | ' | '  | ' | ' | » |  ' |
| Э э | è | è, e | ė | è | e | ė |
| Ю ю | ju | yu |  i͡u | ju | yu | yu |
| Я я | ja | ya |  i͡a | ja | ya | ya |

> Стандарты транслитерации

Викианбор маводҳои вобаста ба мавзӯи
Алифбои кирилликӣ дорад
# Сахтафзори роёна

**Таъминоти таҷҳизотӣ** — қисмҳои электронӣ ва механикии компютер, ки ба таркиби система ё шабака дохил мешавад, ба ғайр аз таъминоти барномавӣ ва маълумот (маълумоте, ки компютер нигощ медорад ва коркард мекунад). Яъне қисмҳои компютер аст, мисол: муш, клавиатура, диски сахт ва ғайра.

## Таърифи сунъатӣ

Сахтафзор бахши моддӣ, қобили ламс ва абзори ҳар маҷмуаъ ё систем аст. Сахтафзор маъмулан ба қитъат ва яроқи олоти фулузӣ ва пластикӣ ташкил диҳанда маҷмуаъ гуфта мешавад. Лозим ба тавзеҳ аст, ки барқ низ ҷузви сахтафзор ҳисоб мешавад.

## Таърифи роёна

Дар дониши роёна ба маҷмуаъ мадорҳои электроникӣ, аҷзои физикӣ ва механикии қобили ламс ва мушоҳида дар як роёна сахтафзор мегӯем. Ҳамчунон ба бахши ғайриқабули ламс монанди системи амал, барномаҳои роёнаӣ нармафзор этилоф мегардад.

## Феҳристи сахтафзорҳо

* Модар тахта (Motherboard)
* Саҳифаи намоиш
* Ҷабъаи роёна
* Саҳфа калид (клавиатура)
* Муш
* Чопгар
* Сканер
* Пардозандаи марказӣ
* Драви флоппӣ
* Диски сахт (ҳофиза)
* Модем
* Драйви нурӣ
* Корти садо (Sound card)
* Корти графикӣ
* Филми нурӣ
* Воҳиди пардозандаи марказӣ
* Гушӣ
* Драйви нурӣ (CD ва DVD)
* Корти телевизион
* Корти DVB
* Вебкам
* Микрофон (Баландгӯяк)
* Ҳедсет (Headset)

## Эзоҳ
# Арифмометр

Арифмометри соли 1932 ихтироъ шуда
**Арифмо́метр** (аз юн. «αριθμός» — «шумора», «ҳисоб» ва юн. «μέτρον» — «андоза», «андозагир») — мошини ҳисоби механикии рӯимизӣ барои иҷрои амалҳои риёзӣ.

Арифмометр аз механизмҳои рақамчину ҳисобкунак, гузаронидани рақамҳо, ҳисобкунаки адади гардишҳо ва натиҷа, олати маҳви натиҷа, ҳаракатовари дастӣ ё электрикӣ иборат аст. Арифмометр олати рақамӣ буда, ҳисобкунакҳои он ба хатогиҳои ченкунӣ вобаста нестанд ва мутлақ саҳеҳ мебошанд. Арифмометр махсусан барои иҷрои амалҳои зарбу тақсим пурсамар буда, амалҳои ҷамъу тарҳ сусттар иҷро карда мешавад.

Таърихи ихтирои арифмометрҳо хеле қадима аст. Дар солҳои 150—100 то м. дар Юнони Қадим асбоби механикиеро ихтироъ карда буданд, ки барои ҳисоби ҳаракати ҷирмҳои осмонӣ истифода мешуд. Соли 1623 В. Шиккард «соати ҳисобкунанда»-ро сохт, ки тарзи кораш ба асбоби юнониҳо монанд буд. Соли 1642 олими франсавӣ Блез Паскал барои сабук кардани кори падараш (ҳисобкунии андоз) мошинаи ҷамъкунандаи «паскалина»-ро сохт. Аввалин арифмометр ҳисобмошини механикие буд, ки онро соли 1672 математик ва файласуфи немис Г. В. Лейбнитс ихтироъ кард. Соли 1820 Тома де Колмар истеҳсоли арифмометрҳоро оғоз кард, ки ба арифмометри Лейбнитс монанд буда, бо сохторашон фарқ мекарданд. Соли 1890 механики петербургӣ В. Т. Однер истеҳсоли арифмометрҳои худро дар Россия ба роҳ монд, ки яке аз намудҳои паҳншудаи арифмометрҳои қарни 20 маҳсуб мешавад (арифмометри машҳури «Феликс» аз ҳамин қабил аст). Соли 1919 якумин арифмометри автоматӣ (Mercedes-Euklid VII) пайдо шуд, ки ҳар чор амалҳои арифметикиро мустақилона иҷро мекард. Охири солҳои 70 — ибтидои 80 қарни 20 ҳисомошинҳои электрикие (калкуляторҳо) пайдо шуданд ва арифмометрҳо аз истифода баромаданд.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Арифмометр // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
# Уилям Шокли

| Уилям Шокли |
| --- |
| англ. William Bradford Shockley |
|  |
| Таърихи таваллуд | 13 феврал 1910(1910-02-13)[…] |
| Зодгоҳ | * Лондон, Подшоҳии Муттаҳидаи Бритониёи Кабир ва Ирланд[d]
 |
| Таърихи даргузашт | 12 август 1989(1989-08-12)[…] (79 сол) |
| Маҳалли даргузашт | * Стэнфорд[d], шаҳристони Санта-Клара[d], Калифорния, Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
 |
| Кишвар | * Подшоҳии Муттаҳидаи Бритониёи Кабир ва Ирланди Шимолӣ
* Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
 |
| Фазои илмӣ | физикаи нимноқилҳо[d] |
| Ҷойҳои кор | * Озмоишгоҳҳои Белл
* Донишгоҳи Стэнфорд
* Shockley Semiconductor Laboratory[d]
 |
| Дараҷаи илмӣ: | Doctor of Philosophy in Physics[d] |
| Алма-матер | * Донишкадаи технологии Калифорния (1932)
* Муассисаи фановарии Массачусетс (1936)
 |
| Роҳбари илмӣ | John C. Slater[d] |
| Ҷоизаҳо |  Oliver E. Buckley Condensed Matter Prize[d] (1953)  Wilhelm Exner Medal[d] (1963) National Inventors Hall of Fame[d] (1974) IEEE Morris N. Liebmann Memorial Award[d] (1952) Holley Medal[d] (1963) узви Ҷамъияти физикии Амрико[d] Comstock Prize in Physics[d] (1953) Шахси сол[d] |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Уилям Брэдфорд Шокли** (англ. William Bradford Shockley; 13 феврал 1910[…], Лондон — 12 август 1989[…], Стэнфорд[d], Калифорния) — физикдони амрикоӣ, муҳаққиқи нимноқилҳо, барандаи ҷоизаи Нобел дар бахши физик (1956). Моҳи январи соли 1948 Шокли транзистори биполяриро ихтироъ кард ва сипас назарияи илмиеро эҷод кард, ки кори онро шарҳ медиҳад.

## Эзоҳ
# Параллакс

Параллакс
**Параллакс** (аз юнонӣ: παραλλάξ, аз калимаи παραλλαγή, «ивазшавӣ, паи ҳам омадан» гирифта шудааст) — тағйирёбии дидашавандаи мавқеъи ҷисм нисбати манзари дуршуда вобаста аз мавқеъи мушоҳидакунанда мебошад.

Агар масофаи байни нуқтаҳои мушоҳидашаванда (*база*) ва кунҷи ҷойивазкуниро донем, масофа то ҷисм ин тавр муайян мегардад: WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 ; барои кунҷҳои хурд WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 , ки кунҷи WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 бо радианҳо ифода ёфтааст.

Параллакс дар геодезия ва астрономия барои ченкунии масофа то ҷисмҳои дуршуда истифода бурда мешавад. Дурбинии чашм бо ҳодисаи параллакс вобаста аст.
# Ҷазираҳои Шимолии Мариана

| Ҷазираҳои Шимолии Мариана |
| --- |
| **Хатои Lua: expandTemplate: template "lang-ch" does not exist.** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Парчам | Нишон |

 |
| Gi Talo Gi Halom Tasi[d] |
| Кишвар | ИМА |
| Маркази маъмурӣ | Saipan[d] |
| Роҳбар | David M. Apatang[d] |
| Таърих ва ҷуғрофиё |
| Таърихи таъсис | 1898 |
| Масоҳат | * 464 км²
 |
| Вақти минтақавӣ | UTC+10:00[d], Chamorro Time Zone[d] ва Pacific/Saipan[d] |
| Аҳолӣ |
| Аҳолӣ | * ▲51 475 тан (2022)
 |
| Шиносаҳои ададӣ |
| Рамзи ISO 3166-2 | US-MP |
| Домени интернет | .mp |
| Вебгоҳи расмӣ​(англ.) |
|  |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Ҷазираҳои Шимолии Мариана** (англ. Northern Mariana Islands), **Иттиҳоди Ҷазираҳои Шимолии Мариана** (чаморро *Sankattan Siha Na Islas Mariånas*). Ҷазираҳои Шимолии Мариана — воҳиди маъмуриест, ки ба ИМА ниёз дорад ва дорои мақоми «қаламрави муташаккилӣ ҳамроҳнабуда» (*Unincorporated* *organized territory*) мебошад, ки мазмунаш қаламрави мазкур таҳти идораи ИМА қарор дорад (аммо як қисми ҷудонашавандаи он ба ҳисоб намеравад). Дар қисми ғарбии архипелаги Ҷазираҳои Мариана ҷойгир аст; дар шимол бо Гуам ва бо Ҷазираҳои Каролин (Иёлатҳои Федеративии Микронезия) ҳамсарҳад мебошад.

Масоҳат — 463,63 км². Маркази маъмурӣ — шаҳри Сайпан. Иборат аз 14 ҷазира: Ҷазираҳои бузургтарин  — Сайпан, Тиниан, Рота.

Аҳолӣ — 53,855 наф. (2013). Ҳайати этникӣ: филиппинҳо, чиниҳо и чаморро.

Забони давлатӣ: забони англисӣ.

## Эзоҳ
# Букмол

Тақсимоти ду шакли норвегӣ дар байни мунисипалитетҳои Норвегия, 2007
**Букмол** (норвегӣ: bokmål "сухани китобӣ") — яке аз ду стандарти (шаклҳои) забони норвегӣ (дар баробари нюнорск) аст. Он дар заминаи забони даниягӣ пас аз чаҳор асри ҳукмронии Дания бар Норвегия (иттиҳоди Дания-Норвегия) ташкил шудааст.

Бисёре аз нависандагони бузурги Норвегия дар садаи XIX, махсусан Ҳенрик Ибсен ва Бёрнстерне Бёрнсон, ба забони даниягии зиёд норвегишуда, бо имлоӣ даниягӣ навишта шудаанд. Номи "букмол" аз соли 1929 ба ҷои истилоҳи қаблан истифодашудаи "риксмол" (норвегӣ: riksmål, айнан "сухани давлатӣ") истифода мешавад. Забони дигари расмии хаттии Норвегия нюнорск (норвегии нав) мебошад.

Букмолро тақрибан 90% аҳолии Норвегия истифода мебаранд, маҳз ӯро аксар вақт донишҷӯёни хориҷӣ меомӯзанд, тамоми расонаҳои марказӣ дар ин бора хабар медиҳанд. То моҳи январи соли 2022, букмолро 87,3% мактаббачаҳои Норвегия меомӯзанд. Меъёрҳои букмол ба лаҳҷаҳои шарқии Норвегия наздиканд, махсусан вариантҳое, ки дар атрофи пойтахти Норвегия Осло гуфта мешаванд, гарчанде ки асоси он даниягӣ боқӣ мемонад. Матнҳои хаттии даниягӣ барои сухангӯёни букмолӣ фаҳмоанд, аммо дар айни замон, фарқиятҳои фонетикӣ хеле қавӣ ҳастанд ва норвегияҳо дар фаҳмидани забони даниягӣ душворӣ мекашанд. Букмол нисбат ба нюнорск калимаҳои иқтибосии хориҷӣ дорад. Дар садаи XX чанд ислоҳоти забонӣ ва имлоӣ барои "демократикунонии" букмолӣ анҷом дода шуд, аммо баъзеи онҳо реша нагирифтанд ва бекор карда шуданд. Норвегии китобӣ стандарти ягонаи орфоэпӣ надорад.

## Эзоҳ