Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Забони исландӣ

| исландӣ |
| --- |
| Шаблон:Wrap |
| Коди забонӣ |
| ГОСТ 7.75–97 | исл 225 |
| ISO 639-1 |
— |
| ISO 639-2 |
— |
| ISO 639-3 |
— |
| WALS | ice |
| Ethnologue | isl |
| Linguasphere | 52-AAA-aa |
| ABS ASCL | 1502 |
| IETF | is |
| Glottolog | icel1247 |
| Ниг. низ: Лоиҳа:Забоншиносӣ |

**Забони исландӣ** (íslenska) — забони расмии кишвари Исландия.

## Таснифот

## Тақсимоти ҷуғрофӣ

### Шеваҳо

## Фонология

### Садонокҳо

### Ҳамсадоҳо

**Consonant phones**|   | Bilabial | Labio- dental | Dental | Alveolar | Palatal | Velar | Glottal |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Plosive | pʰ | p |   |   | tʰ | t |   |   | cʰ | c | kʰ | k | ʔ |   |
| Nasal | m̥ | m |   |   | n̥ | n |   |   | ɲ̊ | ɲ | ŋ̊ | ŋ |   |   |
| Fricative |   |   | f | v | θ | ð | s |   | ç | j | x | ɣ | h |   |
| Trill |   |   |   |   |   |   | r̥ | r |   |   |   |   |   |   |
| Lateral approximant |   |   |   |   |   |   | l̥  l̥ɣ | l lɣ |   |   |   |   |   |   |

## Грамматика

### Мор­фология

### Синтаксис

## Луғат

## Системаи навиштан

## Таърих

## Мисолҳо

## Инҷоро ҳам бингаред

## Сарчашмаҳо
# Забони норвегӣ

| норвегӣ |
| --- |
| Шаблон:Wrap |
| Коди забонӣ |
| ГОСТ 7.75–97 | нор 506 |
| ISO 639-1 |
— |
| ISO 639-2 |
— |
| ISO 639-3 |
— |
| Ethnologue | nor |
| LINGUIST List | nor |
| ABS ASCL | 1503 |
| IETF | no |
| Glottolog | norw1258 |
| Ниг. низ: Лоиҳа:Забоншиносӣ |

**Забони норвегӣ** (norsk) Норвегия.

## Таснифот

## Тақсимоти ҷуғрофӣ

### Шеваҳо

## Фонология

### Садонокҳо

### Ҳамсадоҳо

## Грамматика

### Мор­фология

### Синтаксис

## Луғат

## Системаи навиштан

## Таърих

## Мисолҳо

## Инҷоро ҳам бингаред

## Сарчашмаҳо
# Забони даниягӣ

| даниягӣ |
| --- |
| Шаблон:Wrap |
| Коди забонӣ |
| ГОСТ 7.75–97 | дат 178 |
| ISO 639-1 |
— |
| ISO 639-2 |
— |
| ISO 639-3 |
— |
| WALS | dsh |
| Ethnologue | dan |
| Linguasphere | 52-AAA-cc |
| ABS ASCL | 1501 |
| IETF | da |
| Glottolog | dani1284 ва dani1285 |
| Ниг. низ: Лоиҳа:Забоншиносӣ |

**Забони даниягӣ** (dansk) Дания.

## Таснифот

## Тақсимоти ҷуғрофӣ

### Шеваҳо

## Фонология

### Садонокҳо

### Ҳамсадоҳо

## Грамматика

### Мор­фология

### Синтаксис

## Луғат

## Системаи навиштан

## Таърих

## Мисолҳо

## Инҷоро ҳам бингаред

## Сарчашмаҳо
# Забони шведӣ

| Шведӣ |
| --- |
| Талаффуз |
[ˈsvɛ̀nska] |
| Шаблон:Wrap |
| Коди забонӣ |
| ГОСТ 7.75–97 | шве 805 |
| ISO 639-1 |
— |
| ISO 639-2 |
— |
| ISO 639-3 |
— |
| WALS | swe |
| Ethnologue | swe |
| ABS ASCL | 1504 |
| IETF | sv |
| Glottolog | swed1254 |
| Ниг. низ: Лоиҳа:Забоншиносӣ |

**Забони шведӣ** яке аз забонҳои германӣ аст. Забонро дар Шветсия ва Финланд гуфтугу мешавад.

## Таснифот

Ба оилаи забонҳои ҳинду-аврупоӣ ва забонҳои германӣ дохил мешавад.

## Фонология

### Садонокҳо

| Садонокҳо language |
| --- |
|  | Пеш (front) | Марказ | Қафо |
| Баланд (high) |  |  |  |
| Миёна |  |  |  |
| Паст |  |  |  |

### Ҳамсадоҳо

## Грамматика

### Мор­фология

### Синтаксис

## Луғат

## Системаи навиштан

## Таърих

## Мисолҳо

## Инҷоро ҳам бингаред

## Сарчашмаҳо
# Забони ҳоландӣ

| Забони ҳоландӣ |
| --- |
| Шаблон:Wrap |
| Коди забонӣ |
| ГОСТ 7.75–97 | нид 495 |
| ISO 639-1 |
— |
| ISO 639-2 |
— |
| ISO 639-3 |
— |
| WALS | dut, dbr ва dli |
| Ethnologue | nld |
| Linguasphere | 52-ACB-a |
| LINGUIST List | nld |
| ABS ASCL | 1401 |
| IETF | nl |
| Glottolog | dutc1256 |
| Ниг. низ: Лоиҳа:Забоншиносӣ |

**Забони ҳоландӣ**, **забони нидерландӣ** — забон миллии Ҳоланд аз шохаи германии хонаводаи забонҳои ҳиндуаврупоӣ аст ва яке аз се забони расмии Белгия аст.

## Эзоҳ
# Олам

Сохтори васеъмиқёси коинот, ки дар нури инфрасурх дар 2,2 микрон — 1,600,000 галактикаҳо дар Феҳристи (Extended Source Catalog) васеъ дар натиҷаи тадқиқоти Two Micron All-Sky Survey дар осмон сабт шудааст. Равшании галактикаҳо бо ранг аз кабуд (равшантарин) то сурх (хиранг) нишон дода мешавад. Хати торик дар диагоналӣ ва кунҷҳои расм ҷойгиршавии Роҳи Каҳкашон мебошад, ки ғубори он ба мушоҳидаҳо халал мерасонад
**Коинот** ë **Гетӣ** — тамоми хастӣ, маҷмӯъи хамаи шаклу намудҳои материяи мутахаррик. Дар илми ҳозиразамон маҳуми коинот ба 3 маънӣ истифода мешавад, ки хар яки савияи муайяни дониши инсонӣ мансуб аст.

## Нигаред низ

* Фазо
* Кайҳон

## Адабиёт

* *Landau L. D., Lifshitz, E. M..* The Classical Theory of Fields (Course of Theoretical Physics). — revised 4th English. — New York: Pergamon Press, 1975. — Т. 2. — P. 358—397. — ISBN 978-0-08-018176-9.
* *Liddell H. G., Scott R.* A Greek-English Lexicon. — Oxford University Press, 1968. — ISBN 978-0-19-864214-5.
* *Misner C.W., Thorne K. S., Wheeler J. A.* Gravitation. — San Francisco: W. H. Freeman, 1973. — P. 703—816. — ISBN 978-0-7167-0344-0.
* *Raine D. J., Thomas E. G.* An Introduction to the Science of Cosmology. — Institute of Physics Publishing, 2001.
* *Rindler, W.* Essential Relativity: Special, General, and Cosmological. — New York: Springer Verlag, 1977. — P. 193—244. — ISBN 978-0-387-10090-6.
* Smithsonian Universe / Martin Rees. — 2nd. — London: Dorling Kindersley, 2012. — ISBN 978-0-7566-9841-6.

## Эзоҳ
# Манзумаи офтобӣ

|  |
| --- |
| Манзумаи офтобӣ |
|  |
| Ҷойгиршавӣ | * Orion Arm[d]
 |
| Ҳамсарҳад бо | Абри оорт ва heliopause[d] |
| Баданаи аслӣ | Sagittarius A\*[d] |
| Вазн | 1 991 183 760 000 000 000 000 000 000 000 кг |
| Диаметр | 11 818 231 785 300 м ва 11 812 829 278 912 м |
| Тааллуқ дорад ба Викилоиҳаи | WikiProject Solar System[d], WikiProject Astronomical objects[d] ва WikiProject Astronomy[d] |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Манзумаи офтобӣ** — манзумае шомили Хуршед ва нуҳ сайёраи шинохташуда, аз ҷумла Замин ва қамарҳои онҳо ва ҳазорон сайёрак ва думболадор, ки ҳама ба даври Хуршед мегарданд

* Офтоб
* Уторид
* Зуҳра
* Замин
* Моҳ
* Миррих
* Муштарӣ
* Зуҳал
* Уран
* Нептун

* Серера
* Плутон
* 2003 UB313

## Эзоҳ
# Ҷирми осмонӣ

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |

 |
| Интихоби ҷирми осмонӣ |

**Ҷирми астрономӣ** ё **ҷирми осмонӣ** — ҷисм, ассотсиатсия ё сохтори табиии физикӣ мебошад, ки илми муосир онро дар Коиноти мушоҳидашаванда муайян мекунад. Истилоҳи «ҷирми осмонӣ» аксар вақт бо истилоҳи «ҷисмҳои осмонӣ» ба ҷои ҳамдигар истифода мешавад. Одатан, «ҷисмҳои осмонӣ» як сохтори ҷудошуда ва ягона мебошад, ки тавассути ҷозиба (ва баъзан тавассути электромагнетизм) пайваст карда шудааст. Масалан: Сайёрак, моҳвораҳо, сайёраҳо ва ситораҳо. «Ҷирмҳои осмонӣ» сохторҳои аз ҷиҳати ҷозиба алоқаманди якчанд ҷисмҳо мебошанд, ки аз ҷониби кластерҳои ситораҳо, туманҳо ва галактикаҳо ифода карда мешаванд.

## Ҳамчунин нигаред

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* SkyChart Архивировано 13 июни соли 2005 сол.(англ.)
* Харитаҳои ҳармоҳа барои ҳар як макони рӯи Замин Бойгонӣ шудааст 13 сентябри 2007  сол. Архивная копия (англ.)
# Серера

| Серера  |
| --- |
|  |
|  |
| Иктишоф |
| Кашшоф | Giuseppe Piazzi[d] |
| Таърихи кашф | 1 январ 1801 |
| Мушаххасоти мадорӣ |
| Перигелий | 2,545538135582 ± 0 воҳиди нуҷумӣ |
| Афелий | 2,985693167435 ± 0 воҳиди нуҷумӣ |
| Нимқутри бузург ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 ) | 2,765615651509 ± 0 воҳиди нуҷумӣ |
| Хуруҷ аз маркази мадорӣ ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_1 ) | 0,079576319944 ± 0 |
| Давраи тановуби мадорӣ | 1 679,9105727719 ± 0 рӯз |
| Аносири мадории Кеплерӣ ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 ) | 10,587886582069 ± 0 ° |
| Долгота восходящего узла ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_3 ) | 80,24963090817 ± 0 ° |
| Аргумент перицентра ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 ) | 73,299754646165 ± 0 ° |
| Радифи | Офтоб |
| Мушаххасоти физикӣ |
| Масса ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_5 ) | 939 300 000 000 000 000 000 кг |
| **Иттилоот** дар Викидода |

**Серера** (аломат: )
# Уторид

| Уторид  |
| --- |
|  |
|  |
| Иктишоф |
| Кашшоф | *номаълум* |
| Таърихи кашф | *номаълум* |
| Мушаххасоти мадорӣ |
| Перигелий | 46 001 270 441,315 м ва 46 001 009 км |
| Афелий | 69 817 445 км ва 69 817 445 933,987 м |
| Нимқутри бузург ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 ) | 57 909 176 ± 1 км ва 57 909 175 678,248 м |
| Хуруҷ аз маркази мадорӣ ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_1 ) | 0,20563593 |
| Давраи тановуби мадорӣ | 87,969 рӯз |
| Давраи тановуби ҳилолӣ | 10 012 032 s |
| Аносири мадории Кеплерӣ ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 ) | 0,12226 рад |
| Долгота восходящего узла ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_3 ) | 0,843531 рад |
| Аргумент перицентра ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 ) | 0,51 рад |
| Радифи | Офтоб |
| Мушаххасоти физикӣ |
| Фишурдагии қутбӣ | 0 |
| Масса ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_5 ) | 330 Yg |
| **Иттилоот** дар Викидода |

**Уторид** (ё Тир) нахустин сайёраи Манзумаи офтобӣ аст. Аломати астрономиаш ё худ .

## Манбаъ
# Муштарӣ (сайёра)

| Муштарӣ (сайёра)  |
| --- |
|  |
|  |
| Мушаххасоти мадорӣ |
| Перигелий | 4,950429 ± 0 воҳиди нуҷумӣ ва 740 679 835 км |
| Афелий | 5,458104 ± 0 воҳиди нуҷумӣ ва 816 001 807 км |
| Нимқутри бузург ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 ) | 778 412 026 775,14 м ва 778 112 020 км |
| Хуруҷ аз маркази мадорӣ ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_1 ) | 0,04839266 ± 0 |
| Давраи тановуби мадорӣ | 4 332,589 рӯз |
| Давраи тановуби ҳилолӣ | 34 463 232 s |
| Аносири мадории Кеплерӣ ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 ) | 1,304 ± 0,001 ° |
| Долгота восходящего узла ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_3 ) | 1,753601 рад |
| Аргумент перицентра ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 ) | 4,8 рад |
| Радифи | Офтоб |
| Радифҳо | Metis[d], Adrastea[d], Amalthea[d], Thebe[d], Ио, Европа, Ганимед, Каллисто, Themisto[d], Leda[d], Ҳималия, Lysithea[d], Elara[d], Dia[d], Carpo[d], S/2003 J 12[d], Euporie[d], Eupheme[d], S/2003 J 18[d], S/2011 J 1[d], Jupiter LII[d], Thelxinoe[d], Euanthe[d], Helike[d], Orthosie[d], Iocaste[d], S/2003 J 16[d], Praxidike[d], Harpalyke[d], Mneme[d], Hermippe[d], Thyone[d], Ananke[d], Herse[d], Aitne[d], Kale[d], Taygete[d], S/2003 J 19[d], Chaldene[d], Philophrosyne[d], S/2003 J 10[d], S/2003 J 23[d], Erinome[d], Aoede[d], Kallichore[d], Kalyke[d], Carme[d], Callirrhoe[d], Eurydome[d], S/2011 J 2[d], Pasithee[d], Jupiter LI[d], Kore[d], Cyllene[d], Eukelade[d], S/2003 J 4[d], Pasiphae[d], Hegemone[d], Arche[d], Isonoe[d], S/2003 J 9[d], Eirene[d], Sinope[d], Sponde[d], Autonoe[d], Megaclite[d], S/2003 J 2[d], rings of Jupiter[d], main ring[d], halo ring[d], gossamer rings[d], S/2016 J 1[d], S/2017 J 1[d], Valetudo[d], Pandia[d], Ersa[d], S/2017 J 9[d], S/2017 J 7[d], S/2017 J 2[d], S/2017 J 5[d], S/2017 J 8[d], S/2017 J 3[d], S/2017 J 6[d], S/2003 J 24[d], S/2011 J 3[d], S/2018 J 2[d], S/2018 J 4[d] ва S/2022 J 3[d] |
| Мушаххасоти физикӣ |
| Фишурдагии қутбӣ | 0,06487 ± 0 |
| Масса ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_5 ) | 1 898 130 ± 1 Yg ва 1 898 130 000 000 000 000 000 000 000 кг |
| **Иттилоот** дар Викидода |

**Муштарӣ** (Ҳурмуз, Юпитер) – панҷумин сайёра аз Офтоб буда яке аз сайёраҳои системаи офтобӣ. Он сайёраи газӣ буда массааш аз Офтоб тақрибан ҳазор дафъа камтар, вале дувуним баробари массаи тамоми сайёраҳои дигари системаи офтобиро ташкил мекунад. Муштарӣ аз қадимулайём ба астрономҳо маълум буд ва таи даврҳо бо ҳар гуна мифу асотирҳо пайваста ба ном бурда мешуд. Римиҳо онро ба худои Рум нисбат дода Юпитер ном бурдаанд, ки то ба ҳол дар бисьёрии кишварҳои ҷаҳон бо ин ном тасниф карда мешавад.
Аломати астрономиаш ё худ .

## Нигаред низ

* Радифҳои Муштарӣ

## Эзоҳ
# 15 июн

|  |
| --- |
| ← **Июн** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |
| с. 2026 |

**15 июн** — 166-умин рӯзи сол (167-умин дар солҳои кабиса) дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 199 рӯз боқӣ мемонад.

## Ҷашнҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 15 июн*

### Миллӣ

* Рӯзи компютерчиён

### Динӣ

## Рӯйдодҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 15 июн*

## Зодрӯзҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 15 июн*

* 1923 — 1991 — Толиб Тӯйчиев, пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ.
* 1928 — 1987 — Фазлиддин Муҳаммадиев, нависандаи халқии Тоҷикистон, Корманди шоистаи маданияти ҷумҳурӣ, дорандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Рӯдакӣ.
* 1928 — 1995 — Раҳим Додихудоев, доктори илми филологӣ, профессор.
* 1928 — 2007 — Аъзам Пӯлодов, доктори илми тиб, профессор, узви вобастаи АИ Тоҷикистон, Ходими шоистаи илми ҷумҳурӣ.
* 1933 — 2005 — Шариф Баротов, доктори илми биологӣ, Ходими шоистаи илми Тоҷикистон.
* 1938 — Набӣ Муҳиддинов, олими соҳаи иқтисод.
* 1938 — Ҷалол Латифов, олими соҳаи физика.
* 1938 — Ҷумъа Рӯзиев, меъмор, Корманди шоистаи Тоҷикистон.
* 1943 — 1993 — Қиёмиддин Хайриддинов, сароянда.
* 1943 — Ардамир Фотеҳ Абдулло, нависанда.
* 1943 — Леонид Маҳкамов, рӯзноманигори шоистаи Тоҷикистон.
* 1948 — Алӣ Бойматов, забоншинос — англисӣ.
* 1948 — Ашӯр Достиев, доктори илми тиб, профессор.
* 1948 — Ғайратҷон Раҷабов, олими соҳаи математика.
* 1954 — Зулфия Атоӣ, шоира ва рӯзноманигор.

### Ҷашнҳо

* 90-солагии зодрӯзи Зоҳир Аҳрорӣ (1930-2009), адабиётшинос, Корманди шоистаи Тоҷикистон.
* 75-солагии зодрӯзи Рамазон Мирзоев (1945), арбоби давлатӣ.
* 70-солагии зодрӯзи Раҳмонхӯҷа Мирзоев (1950), олими соҳаи биология.
* 70-солагии зодрӯзи Неъматулло Неъматов (1950), олими соҳаи математика.
* 90-солагии зодрӯзи Ғайбулло Раҳматуллоев (1930-1991), коргар, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ.
* 75-солагии зодрӯзи Эркинбой Ҳамидҷонов (1945), олими соҳаи тиб.

## Даргузаштҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 15 июн*

## Тақвими мардумӣ

Ҷавзо (21 Май — 21 Июн) яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Хурдод дар тақвими Эронӣ аст.

Ҷавзо
## Ҳамчунин нигаред

|  |
| --- |
| **Дарахти гурӯҳҳо(боб):*
  15 июн |

## Пайвандҳо

*  Бойгонӣ шудааст 18 июли 2006  сол.
*
* Наука, 15.06
* cyclowiki 15.06

## Эзоҳ
# Раққосак

Лаппиши раққосак

**Раққосак**, ҷисми сахтест, ки бо таъсири қувваи беруна дар ягон нуқта ё тири сокид мелаппад. Раққосаки математикӣ гуфта нуқтаи матералиеро гӯянд, ки бо таъсири қувваи вазнинӣ ҳаракати лаппанда мекунад. Бори вазнине, ки андозаҳояш ба ҳадди кофӣ хурданду ба ресмоне овехта шудааст, мисоли раққосаки математикӣ мебошад. Даври лаппиши раққосаки математикӣ T=2п реша I/g, инҷо I — дарозии ресмон, g — тезшавии афтиши озод.
Раққосаки физикӣ ҷисми сахте буда, аз таъсири қувваи вазнинӣ дар атрофи тири уфуқии соките мелаппад, ки аз вазнинии ҷисм намегузарад. Даври лаппишҳояш барои амплитудаҳоихурд T=реша I/mgI, ки дар ҳн I — моменти инертсияи ҷисми мазкур, m — массаи ҷисм, d — масофаи маркази вазнинӣ вай то тири чархзанӣ. Хосиятҳои раққосакро дар соатҳо ва як қатор асбобҳои дигар истифода мебаранд.

## Эзоҳ

## Ҳамчунин нигаред

* Соати механикӣ
* Метроном

## Сарчашма

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
# Гули камола

| Гули камола |
| --- |
|  |
| Таснифи илмӣ |
| **Lua error in Модул:Taxonomy/classification at line 72: attempt to concatenate a boolean value.** |
| Номи илмӣ |
|
ХАТО Параметри **лотинӣ** набояд холӣ бошад |
|

|  |
| --- |
|  Викианбор |

 |

**Гули камола**,**камола**, **каме́лия** (лот. Camellia) — бутта ё дарахтест ҳамешасабз.

## Таърихи парвариш

Маълумоти нахустини хаттӣ оид ба парвариши гули камола мансуб ба асри 1 мебошанд. Он замон ҳокими музофоти ҷазираи Кюсю сарвари дастаҳои ҷинояткоронро бо калтаке, ки аз чӯби камола сохта шуда буд, ҷазо додааст. Имрӯз низ ҳамон қисми ҷазираро Субаки меноманд, ки дар забони ҷопонӣ маънои камоларо дорад. Гули камола солҳои тӯлонӣ рамзи илоҳаи офтоб Аматэрасу буд. Баъди дар Ҷопон манъ кардани масеҳият вай барои япониҳои католик, ки ҳуқуқи салиб гирифта гаштан надоштанд, рамзи Исои Масеҳ маҳсуб мешуд. Калисои католикии Нагасаки то имрӯз бо нақшҳои гули камола оро дода шудааст. Асри 15 дар Ҷопон нисбат ба парвариши гули камола баъзе фикру ақидаҳои нодуруст ба вуҷуд омаданд. Мувофиқи яке аз онҳо агар самурай ба гули камола даст расонад, гӯё сараш аз тан ҷудо мешудааст. Сабаби ин мисли сари бурида якбора ба замин уфтодани шукуфаи гули камола аст. Ҳамин тавр, то охири солҳои 50 асри 20 ба парвариши гули камола эътибори ҷиддӣ дода намешуд. Ҳоло онро дар Ҷопон ва дигар қитъаҳои олам мепарваранд.

## Тавсифоти гиёҳшинохтӣ

Дарахти гули камола то 20 м қад мекашад. Пӯстлохаш хокистарранг ё бӯртоб; баргаш сабзи тира, дандонадор. Гулаш калони сафед, гулобӣ, сурх, сода ё мураккаб; яктоӣ, баъзан 2-4-тоӣ дар нӯги поя ҷойгир аст. Бештари навъҳои гули камола бӯй надоранд. Мевааш ғӯза, як ё чанд тухми калони серравған дорад. Дар олам гули камолаи ҷопонӣ (C. japonica) зиёд маъмул аст. Гули камола дар минтақаҳои иқлимашон субтропикӣ дучор меояд (соҳилҳои баҳри Сиёҳ, ҷануби ИМА ва ғ.). Дар Тоҷикистон ду навъи онро дар гулхонаи Боғи марказии ботаникии Тоҷикистон мепарваранд. Гули камола ба воситаи тухм, қаламча, пайванд ва фарғуч зиёд карда мешавад. Қаламчаи онро (дарозиаш 6-7 см) дар гулхонаҳо ҳангоми 20-23°С будани ҳарорати хок ва то 15°С будани ҳарорати ҳаво (дар рег ё хоки регомез) мешинонанд. Зимистон дар ҳарорати 5-7°С рустаниро дар гулхонаҳо нигоҳ медоранд.

## Корбурдҳо

гули камола дар саноат истифода мешавад. Равғани тухми онро дар саноати хӯрокворӣ, техникӣ, рангубор, собунпазӣ ва чун ашёи хом барои ҳосил кардани кислотаи олеин кор мефармоянд. Аз тухмаш гликозиди камилин ҳосил мекунанд, ки дар тиб барои муолиҷаи бемориҳои эндокардит ва перикардит истифода мешавад. Баргаш то 10 % сапонин дорад. Аз барги тару тозаи гули камола равғани эфир (95%-аш эвгенол) мегиранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Гули камола // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Сааков С. Г. Оранжерейные и комнатные растения и уход за ними. М., 1985;
* Еленевский А. Г. Ботаника. Систематика высших, или наземных растений. М., 2006. А. Тошев.
# The Guardian

|  |
| --- |
|  |
|  |
| Номи аслӣ | англ. The Guardian |
| Навъ | рӯзномаи рӯз[d] ва рӯзнома |
| Формат | tabloid[d] |
|

---

 |
| Молик | Guardian Media Group[d] |
| Ношир | Guardian News and Media Ltd.[d] |
| Кишвар | * Подшоҳии Муттаҳидаи Бритониёи Кабир ва Ирланди Шимолӣ
 |
| Асосгузорӣ | 5 май 1821 |
| Мансубияти сиёсӣ | centre-left[d] |
| Забон | инглисӣ |
| Даврият | 1 рӯз |
| Дафтари марказӣ | * Лондон, Подшоҳии Муттаҳидаи Бритониёи Кабир ва Ирланди Шимолӣ
 |
| Теъдод | 161 152 |
| ISSN | 0261-3077 |
| Ҷоизаҳо | Pulitzer Prize for Public Service[d] (2014) Preis für die Freiheit und Zukunft der Medien[d] (2013) |
| Вебгоҳ | theguardian.com​(англ.) |

**«Гардиан»** (англ. **The Guardian** — «Посбон») — рӯзномаи умумимиллии Ингилистон.

Соли 1821 дар шаҳри Манчестер таъсис дода шудааст. То соли 1959 бо номи «Манчестер гардиан» ба табъ мерасид. Аз соли 1961 дар шаҳрҳои Манчестер ва Лондон нашр мешавад. Г. яке аз рӯзномаҳои бонуфузи ин кишвар аст. Адади нашраш 420 ҳазор нусха (2014).

## Эзоҳ

## Сарчашма

* Гардиан / М. Султонов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
# Соли 1443

**Соли 1443 (ҳазору чорсаду чилу севум)** дар гоҳшумории юлианӣ — соли кабиса, оғоз дар рӯзи сешанбе. Ин 1443 соли даврони ҳозир, 443 соли ҳазораи 2, 43 соли садаи XV, 3 соли даҳаи 5 садаи XV, 4 соли даҳаи 1440-ум.

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони соли 1443*

## Даргузаштҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1443*

## Нигаред низ

  Соли 1443
## Эзоҳ
# Шандун

| Шандун |
| --- |
| чинӣ: 山东省 |
|  |
| Кишвар |  Чин |
| Маркази маъмурӣ | Ҷинан[d] |
| Роҳбар | Zhou Naixiang[d] |
| Таърих ва ҷуғрофиё |
| Масоҳат | * 156 700 км²
 |
| Вақти минтақавӣ | UTC+8:00 |
| Аҳолӣ |
| Аҳолӣ | * ▲101 527 453 тан (2020)
 |
| Шиносаҳои ададӣ |
| Рамзи ISO 3166-2 | CN-SD |
| Вебгоҳи расмӣ​(чинӣ) |
|  |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

Личенг, Тсзинан, Вилояти Шандун
**Вилояти Шандун** ({{Чинӣ||山东|Shāndōng||}) — яке аз вилоятҳои Ҷумҳурии Халқии Чин аст, ки дар қисми Шарқи кишвар воқеъ аст. Маркази вилоят — шаҳри Тсзинан, шаҳрҳои бузургтарин: Тсиндао, Тайан дар домани кӯҳи муқадаси Тайшан, Вэйфан, осоишгоҳҳои Вэйхай ва Янтай, ватани Конфусий — шаҳри таърихӣ Тсюйфу, маркази бузурги саноати роҳи оҳан Тсзибо ва диг.

Масоҳат — 156 219 км² (Ҷойи 19-ум аз рӯи масоҳат). Аҳолӣ — 95 793 065 нафар (2010) (Ҷойи 2-ум байни вилоятҳои кишвар).

## Таърих

## Бахшбандии кишварӣ

## Иқтисодиёт

## Аҳолӣ

## Фарҳанг

### Ҷозибаҳои гардишгарӣ

### Дин

## Пайвандҳо

## Эзоҳ
# Фернонду Ҳенрике Кордусу

| Фернонду Ҳенрике Кордусу |
| --- |
| португалӣ: Fernando Henrique Cardoso |
|  |
|  |
|  |
| Президенти Бразилия[d] |
| 1 январ 1995 — 31 декабр 1998 |
| Пешгузашта | Итомор Фронку |
| Ҷонишин | Фернонду Ҳенрике Кордусу |
| São Paulo senator[d] |
| 15 март 1983 — 5 октябр 1992 |
| Пешгузашта | Franco Montoro[d] |
| Minister of Finance of Brazil[d] |
| 19 май 1993 — 30 март 1994 |
| Пешгузашта | Eliseu Resende[d] |
| Ҷонишин | Rubens Ricupero[d] |
| Президенти Бразилия[d] |
| 1 январ 1999 — 31 декабр 2002 |
| Пешгузашта | Фернонду Ҳенрике Кордусу |
| Ҷонишин | Луис Иносийу Луло до Силва |
|

---

 |
| Таваллуд | 18 июн 1931(1931-06-18)[…] (94 сол)* Рио-де-Жанейро, Бразилия
 |
| Ҳамсар | Patrícia Kundrát[d] |
| Ҳизб | * Brazilian Social Democracy Party[d]
 |
| Таҳсилот | * University of São Paulo[d] (1952)
 |
| Соядаст |  |
| Ҷоизаҳо |                         Kluge Prize[d] (2012)  J. William Fulbright Prize[d] (2003) honorary doctorate of the University of Porto[d] доктори фахрии Донишгоҳи Кембриҷ[d] honorary doctorate of the University of Salamanca[d] (1998) доктори фахрии Донишгоҳи Ҳарвард[d] (2016)    honorary doctor of the University of Miami[d] (9 май 2019) honorary doctorate from University of Lyon-II[d] (30 май 1996) Troféu Juca Pato[d] (1984) honorary doctor of the Constantine the Philosopher University in Nitra[d] (2002) The City of Athens Democracy Award[d] (2020) |
| Вебгоҳ | ifhc.org.br |
| Ҷойҳои кор | * Донишгоҳи Браун
* University of São Paulo[d]
* School for Advanced Studies in the Social Sciences[d]
* Донишгоҳи Калифорния дар Берклӣ
* Донишгоҳи Порис
* Коллеж де Франс[d]
 |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Фернанду Ҳенрике Кордусу** ( англ. Fernando Henrique Cardoso; 18 июн 1931 таваллуд шудааст) — сиёсатмадор аз Бразилия. Президенти Бразилия дар солҳои 1995-2003. Нахустин аз президентҳои кишвар, ки бори дуюм ба мансаби Президенти Бразилия интихоб карда шудааст.

Вай чунин ҷоизаҳоро ба мисли гранти Гуггенхайм гирифтааст.

## Манбаъ

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Fernando Henrique Cardoso». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۱ مه ۲۰۱۶.
# Соли 1955

**Соли 1955 (ҳазору нуҳсаду панҷоҳу панҷум)** дар гоҳшумории мелодӣ — насоли кабиса, оғоз дар рӯзи шанбе. Ин 1955 соли даврони ҳозир, 955 соли ҳазораи 2, 55 соли садаи XX, 5 соли даҳаи 6 садаи XX, 6 соли даҳаи 1950-ум.

## Рӯйдодҳо

## Таваллуд

* 1 июн — Евгения Симонова

## Даргузаштҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1955*

## Нигаред низ

  Соли 1955
## Эзоҳ
# Соли 305

**Соли 305 (сесаду панҷум)** дар гоҳшумории юлианӣ — соли кабиса, оғоз дар рӯзи душанбе. Ин 305 соли даврони ҳозир, 305 соли ҳазораи 1, 5 соли садаи IV, 5 соли даҳаи 1 садаи IV, 6 соли даҳаи 300-ум.

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо

## Даргузаштҳо

## Эзоҳ
# Иқлими ҳумидӣ

Иқлими континенталӣ намнок
**Иқлими ҳумидӣ** ́́(лот. humidus – рутубатнок) — иқлими рутубатнок, иқлими минтақаҳое, ки рутубатнокиашон аз меъёр баланд аст.

Дар иқлими ҳумидӣ миқдори гармии Офтоб барои бухор кардани намнокӣ (рутубат)-е, ки дар шакли бориш ворид мешавад, нокифоя мебошад. Оби барзиёд аз сатҳи замин ҷорӣ шуда, баъзан боиси эрозияи шакли релеф мегардад. Ду намуди иқлими ҳумидиро фарқ мекунанд: намуди қутбии иқлими ҳумидӣ дар минтақаҳои паҳншавии ҷинсҳои яхбастаи биёрсола дар ҳолати мавҷуд набудани ғизогирии обҳои рӯизаминӣ аз ҳисоби обҳои зеризаминӣ ва намуди фреатӣ, ки дар он обҳои рӯизаминӣ аз ҳисоби қисман ҷаббида шудани боришоти атмосферӣ ба хок аз обҳои зеризаминӣ ғизо мегиранд. Истилоҳи иқлими ҳумидиро бори аввал ҷуғрофиёдони олмонӣ Албрехт Пенк (1858–1945) ҳангоми таҳияи таснифоти геоморфологии иқлим пешниҳод кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Иқлими ҳумидӣ // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2018. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
# Бандар-Сери-Бегаван

|  |
| --- |
| Маҳалли аҳолинишин |
| Бандар-Сери-Бегаван |
|  |
| Кишвар |  [[|]] |
| Таърих ва ҷуғрофиё |
| Масоҳат | * 100 360 000 м²
 |
| Баландии марказ | 14 ± 1 м |
| Аҳолӣ |
| Аҳолӣ | * 50 000 тан (2015)
 |
| municipal-bsb.gov.bn bandarcity.gov.bn |
|
|  |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

Масчид дар Бруней
**Бандар-Сери-Бегаван** — шаҳр, пойтахти Бруней.

## Эзоҳ