# Синамои Фаронса

Чиптаи филми фаронсавӣ, ки то солҳои 1980 вуҷуд дошт
**Синамои фаронсавӣ** (фр. Cinéma français) — соҳаи синамо ва филми миллии Фаронса аст.

## Таърих

Маҳз дар Фаронса синамо ба пайдо шудааст, вақте ки 28 декабри соли 1895 дар солони «Гран-кафе» дар булвари Капусинок (Порис) намоиши оммавии «Синамои бародарони Люмерҳо» баргузор шуд. Аз он вақт инҷониб синамои фаронсавӣ маҳбубияти худро дар Фаронса ва берун аз он нигоҳ доштааст ва аз лиҳози муваффақият дар байни омма, пас аз синамои ИМА ва Ҳиндустон дар ҷои сеюм аст.

Дар давраи аввали инкишофи худ синамои фаронсавӣ асосан ба каскадёрӣ нигаронида шуда буд; ихтироъкори наворбардории каскадёр, муаллифи "филм" Жорж Мелес ва ширкати "Le Film d’Art" нақши муҳим бозиданд, ки драматургҳо, актёрони театр ва оҳангсозони барҷастаро ба кори синамо ҷалб карданд. Дар солҳои 1910-ум филмҳои мазҳакавӣ бо иштироки М. Линдер ва силсилафилмҳои саргузаштии Л. Фейаде шӯҳрати байналхалқӣ доштанд. Пеш аз Ҷанги Якуми Ҷаҳонӣ, синамои Фаронса тақрибан 90% филмҳои ҷаҳониро истеҳсол мекард (асосан бо кӯшиши ширкатҳои Pathe ва Gaumont).

Дар солҳои баъд аз чанг дар Фаронса ҷунбише ба муқобили истисмори тиҷоратии синамо ба вуҷуд омад. Ба ин ҷунбиш намояндагони авангарди синамои он вақт роҳбарӣ мекарданд. Санъаткорони авангард дар баробари машғул шудан ба таҷрибаҳои расмӣ дар айни замон имкониятҳои ифодакунандаи синаморо хеле васеъ карданд. Онҳо киноклубҳо ташкил карданд, ки беҳтарин комёбиҳои синамои ҷаҳониро тарғиб мекунанд.

## Таърихи синамои муосири Фаронса

 Жюлет Бинош ва Жан Рено дар Канн соли 2002
Пас аз ҷанг, мутобиқсозии филмҳои классикони фаронсавӣ дар саросари ҷаҳон шӯҳрат пайдо карданд. Ҳанӯз дар охири солҳои 1950-ум филми бунёдгузори Ален Рене "Хиросима, ишқи ман" (1959) дар рушди синамои Фаронса нақши хеле муҳим бозид.

Аз соли 1946 инҷониб Фестивали байналмилалии синамо дар Канн дар ду сол як маротиба ва аз соли 1951 ҳамасола баргузор мешавад.

Дар охири солҳои 1940 ва аввали солҳои 1950 ҳунарпешаҳои зерин машҳур шуданд: Жерар Филип, Бурвил, Жан Маре, Марӣ Казарес, Луӣ де Фюнес, Серж Реҷанӣ ва дигарон.

Симои муосири синамои фаронсавӣ пас аз Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ, пас аз фаҳмидани мероси ҷанг ва истилои Олмон ташаккул ёфт.

### Солҳои 1950-ум, Мавҷи нав

Дар авҷи «**мавҷи нав»** (охири солҳои 50-ум) дар як муддати кӯтоҳ ба синамои Фаронса беш аз 150 коргардонҳои нав ворид шуданд, ки дар байни онҳо мавқеъҳои пешқадамро Жан-Люк Годар, Франсуа Трюффо, Клод Лелуш, Клод Шаброл ва Луӣ Мал ишғол карданд.

Дар баробари ин, филмҳои мусиқии коргардон Жак Демӣ пайдо шуданд: "Чатрҳои Шербур" (1964) ва "Духтарони Рошфорт" (1967). Аксари филмҳо аз охири солҳои 1950-ум филмҳои фароғатӣ буданд, ки аз мавзӯъҳои иҷтимоӣ дур буданд.

Дар солҳои 1960 ва 1970-ум дар синамои Фаронса бисёр ҳунарпешаҳои нав пайдо шуданд, ки дар байни онҳо машҳуртаринҳо Жанна Моро, Жан-Луӣ Трентинян, Жан-Пол Белмондо, Жерар Депардё, Катрин Денёв, Ален Делон, Аннӣ Жирардо, Жак Перрен, Жан-Пйер Лео, Клод Жад, Жан-Пйер Кассел, Аннӣ Дюпре, Брижит Фоссе, Мишел Пикколӣ, Франсуаза Дорлеак, Изабел Аджанӣ ва Изабел Юппер. Ҳаҷвнигорон Пйер Ричард ва Колюш маъруфият пайдо карданд.

Соли 1976 ҷоизаи солонаи миллии синамои « Сезар » таъсис дода шуд (монанди ҷоизаи «Оскар»-и амрикоӣ).

* Леслӣ Карон дар филми «Лили» (1953)
* Ален Делон дар соли 1962
* Бриҷит Бардо дар филми "Ҳаёти шахсӣ" (1962)
* Белмондо соли 1962
* Катрин Денёв соли 1995
* Клод Жад дар соли 1994
* Даниэл Дарё дарозтарин фаъолият дар синамои Фаронса дорад (80 сол)

### Муосирият

Синамои муосири фаронсавӣ аксар вақт як филми хеле мураккаб аст, ки дар он психология ва драмаи сюжет аксар вақт бо кори бадеии наворбардорӣ якҷоя карда мешавад. Услуб ҳамеша аз ҷониби коргардонҳои мӯд муайян карда мешавад; ва дар ибтидои асри 21 Люк Бессон, Жан-Пйер Жёне, Франсуа Озон, Серж Бозон, Филипп Гаррел дар мӯд ҳастанд. Ҳунармандони машҳур Жан Рено, Одрӣ Тоту, Софӣ Марсо, Кристиан Клаве, Луӣ Гаррел ва Матё Кассовисро дар бар мегиранд. Дар байни коргардонҳои жанрҳои синамо Паскал Ложер барҷаста аст, ки кӯшиш мекунад, анъанаҳои даҳшатро барои фаҳмидани мушкилоти ҷиддии фалсафӣ ва ахлоқӣ истифода барад (Шаҳидон, 2008).

Ҳукумати Фаронса ба инкишоф ва экспорти синамои миллӣ фаъолона ёрӣ мерасонад.

## Мазҳакаи фаронсавӣ

Кинокомедияҳои фаронсавӣ ва ҳаҷвнигороне, ки дар онҳо нақш бозидаанд: Фернандел (40-60), Бурвил (50-60), Луӣ де Фюнес (60-70), Пйер Ришар (70-ум-80-ум, дуэти машҳур Ришар ва Депардё).

* Фернандел дар соли 1970
* Бурвил (1917 - 1970)
* Луӣ де Фюнес дар соли 1970
* Пйер Ричард дар соли 2015
* Жерар Депардё соли 2015
* Кристиан Клавйе дар соли 2011
* Жан Дюжарден соли 2011

## Аниматсияи фаронсавӣ

Гумон меравад, ки аввалин филми тасвириро Эмил Рейно соли 1892 бо истифода аз дастгоҳи махсус - *праксиноскоп* офаридааст. Соли 1908 Эмил Кол мултфилми дастии рӯи коғаз кашидашуда офаридааст.

Дар давраи байниҷангӣ маҳз дар Фаронса муҳоҷирони рус Александр Алексеев (бо экрани сӯзанӣ) ва Владислав Старевич таҷрибаҳои худро, ки дар ватани худ оғоз карда буданд, идома доданд.

Аниматорҳои бузурге, ки шӯҳрати ҷаҳонӣ пайдо кардаанд, Пол Гримо, Рене Лалу ва Жан-Франсуа Лагионӣ, Жан-Лу Фелисиолӣ ва Мишел Оселот буданд.

## Адабиёт

* *Жанкола Ж.-П*. Кино Франции. Пятая республика (1958—1978). — М.: Радуга, 1984. — 405 с., ил.
* *Кемп Ф*. Кино. Всемирная история. — М.: Магма, 2013. — 576 с. — ISBN 978-5-9342-8084-1
* Кино: Энциклопедический словарь/Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — 640 с., 96 л. ил.
* *Комаров С. В.* История зарубежного кино. Том 1: Немое кино. — М.: Искусство, 1965. — 416 с., ил.
* *Крюкова О. А.* Язык французского кинематографа: имена, картины, знаки / Ред. Л. Н. Левчук. — М.: Городец, 2011. — (Учебно-методические пособия) — 144 с. — ISBN 978-5-9584-0272-4
* *Садуль Ж.* Всеобщая история кино / В. А. Рязанова. — М.: Искусство, 1958. — Том 1: Изобретение кино 1832—1897. Пионеры кино (от Мельдеса до Патэ) 1897—1909. — 611 с., ил.
* *Садуль Ж.* Всеобщая история кино. Том 2: Кино становится искусством 1909—1914. — М.: Искусство, 1958. — 524 с., ил.
* *Садуль Ж.* Всеобщая история кино. Том 3: Кино становится искусством. 1914—1920 гг. / Под общей редакцией С. Юткевича, перевод с французского языка А. А. Худадовой, оформление художника С. Бершадского. — М.: Искусство. 1961. — 626 с., ил.
* *Садуль Ж.* Всеобщая история кино. Том 4. Часть 1: Послевоенные годы в странах Европы 1919—1929. — М.: Искусство, 1982. — 528 с., ил.
* *Садуль Ж.* Всеобщая история кино. Том 6: Кино в период войны 1939—1945 / Перевод с французского языка. Редакция С. И. Юткевича. — М.: Искусство, 1963. — 468 с., ил.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Le Tour de France Архивная копия - шумораи маҷаллаи "Séance" дар бораи синамои Фаронса
* *Отар Тенешвили* Ҳаёти ҳаррӯзаи синемои тиҷории фаронсавӣ Архивная копия — M. 1972