Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Забони инглисӣ

| Инглисӣ |
| --- |
| Талаффуз |
/ˈɪŋglɪʃ/ |
| Шаблон:Wrap |
| Коди забонӣ |
| ГОСТ 7.75–97 | анг 045 |
| ISO 639-1 |
— |
| ISO 639-2 |
— |
| ISO 639-3 |
— |
| WALS | eng |
| Ethnologue | eng |
| Linguasphere | 52-ABA |
| ABS ASCL | 1201 ва 12 |
| IETF | en |
| Glottolog | stan1293 |
| Ниг. низ: Лоиҳа:Забоншиносӣ |

**Забони инглисӣ** (англ. English, the English language) — забони зергурӯҳи инглису фризии гурӯҳии ғарбии олмонии (германии) оилаи забонҳои ҳиндуаврупоӣ. Забони англисӣ — яке аз забонҳои дар тамоми ҷаҳон хеле паҳншуда мебошад. Дар Амрико, Урупо, Устролиё, Африқою Осиё бо ин забон гуфтугӯ мекунанд ва онро мефаҳманд.

## Таснифот

Забони инглисӣ яке аз забонҳои бузургтари ҷаҳон ба шумор рафта шумораи одамоне, ки дар ҷаҳон бо он гуфтугу менамоянд зиёда 1,5 млрд мебошад. Забони инглисӣ дар 58 давлати дунё мақоми давлатӣ дошта, ватанаш Бритониёи кабир мебошад. Забони инглисӣ ба яке аз шохаҳои забонҳои олмонӣ шомил буда дар маҷмӯъ ба оилаи забонҳои ҳинду аврупоӣ дохил мешавад. Забони англисиро зиёда аз 90 % мардуми ИМА, Британияи Кабир, Австралия, ва Канада истифода мебаранд, ки ин ҳам бошад аз сабаби халқи мезистаи ин давлатҳои англичанҳо мебошанд. Забони англисӣ забонӣ ҷаҳонӣ эътироф шуда зиёда аз нисфи кишварҳои дунё бо ин забон дар донишгоҳҳову марказҳои таълимӣ ба мардум дарс меомузанд. Маҷлисҳову корҳои тиҷоратӣ асосан байни давлатҳои дунё бо забонӣ англисӣ суръат мегирад.

## Тақсимоти ҷуғрофӣ

### Шеваҳо

## Фонология

### Садонокҳо

### Ҳамсадоҳо

|  | bilabial | labio- dental | dental | alveolar | post- alveolar | palatal | velar | glottal |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **plosive** |  p  b |  |  |  t  d |  |  |  k  g |  |
| **nasal** |  m |  |  |  n |  |  |  ŋ |  |
| **flap** |  |  |  |  ɾ |  |  |  |  |
| **fricative** |  |  f  v |  θ  ð |  s  z |  ʃ  ʒ |  |  x |  h |
| **affricate** |  |  |  |  |  tʃ  dʒ |  |  |  |
| **approximant** |  |  |  |  ɹ |  |  j |  |  |
| **lateral approximant** |  |  |  |  l |  |  |  |  |

## Грамматика

### Мор­фология

### Синтаксис

## Системаи навиштан

Мисолҳо!

Дар забони англисӣ артикли номуайяни *a, an* пеш аз исмҳои ҷондор ва беҷон меояд. Масалан;

**A**

a boy

a pen

a dog

a girl

a table

**An**

an apple

an ant

an ice cream

an orange

an umbrella

Артикли а пеш аз исмҳои ки бо ҳамсадо сар мешаванд меояд. Артикли *an* пеш аз исмҳои ки бо садонок сар мешаванд меояд. Аммо артикли *a, an* дар шумораи ҷамъи исмҳо омада наметавонанд. Масалан;

Boys

Pens

Dogs

Girls

Tables

Apples

Ants

Пеш аз ин исмҳо артикли муайяни *the* меояд.

The boys

The girls

The apples

The pens

The tables

Артикли *a, an* метавонанд пеш аз касбу кори одмон оянд.
I am a doctor.

You are a teacher.

She is a student.

He is an idiot.

## Инҷоро ҳам бингаред

Артикли муайяни *the* чунин шакл дар исм дорад.

1. Пеш аз исмҳои шуморида шаванда ва шуморида нашаванда дар шакли танҳо ва ҷамъ меояд.

2. Пеш аз шумораҳои тартиби. *Today is the first of October.*

3. Пеш аз номҳои рӯзномаву, маҷала, театр, номи киштиҳо омада метавонад.

## Сарчашмаҳо

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Маҳфилҳои Забони Англиси дар Тоҷикистон Бойгонӣ шудааст 8 июли 2006  сол.
# Warner Bros.

| Warner Bros. |
| --- |
|  |
|  |
| Навъ | ширкати филмсозӣ[d] ва entertainment company[d] |
| Таъсисёбӣ | 4 апрел 1923 |
| Бунёнгузорон | Albert Warner[d], Harry Warner[d], Sam Warner[d] ва Jack Warner[d] |
| Макон | * Burbank[d], Калифорния, Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
 |
| Бахш | entertainment[d], филмбардорӣ ва индустрияи бозиҳои компютерӣ[d] |
| Ширкати модарӣ | Warner Bros. Discovery |
| Ширкатҳои духтарӣ | New Line Cinema, Warner Bros. Animation[d], Warner Music Group[d], Regency Enterprises[d], Castle Rock Entertainment[d], The Ladd Company[d], Cartoon Network Studios[d], Metro-Goldwyn-Mayer cartoon studio[d], Warner Bros. Games[d], Warner Bros. Home Entertainment[d], Telepictures[d], Hanna-Barbera[d], Warner Bros. Television, Franchise Pictures[d], DC Comics[d], DC Studios[d] ва Warner Bros. Pictures[d] |
| Сайт | warnerbros.com​(англ.) |

**Warner Bros. Entertaiment, Inc** боз машҳур аст чун **Warner Bros. Pictures** ва ё **Warner Bros.**, талаффуз мешавад (Уорнер Бразэрс) пеш **Warner Brothers Production** - яке аз контернҳои бузургтарин аз барои наворбардории филмҳо ва телесериалҳо дар ИМА. Дар айни замон пешсутуни гурӯҳи компанияи Time Warner бо офис дар Калифорния. Дар соли 1923 бо Алберт Уорнер, Гарри Уорнер, Сэм Уорнер ва Ҷек Уорнер таъсис ёфтааст.

## Таърих

## Warner Home Video

## Филмҳои тарсноки классикии студияи Warner

```
**Феҳристи филмҳои тарсноки ба навор бардоштаи Warner**
```

Бародарон Уорнерҳо дар соли 1928 якумин филми тарсноки худро ба навор гирифтаанд.

## Компанияҳои духтарӣ

* New Line Cinema
* Warner Bros. Television
* Warner Bros. Animation
* Warner Bros. Interactive Entertaiment
* Warner Home Video
* DC Comics
* Hanna-Barbera
* CW
* Cartoon Network
* Warner Independent Picturer
* Warner Bros. Studios

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
# Романтизм

**Романтизм** — тасвири асари бадеӣ дар илми адабиётшиносӣ, ҳастии ҷомеа ва ҳаёти воқеиро тасвир менамояд. Нависанда ба воситаи тахайюл ҳақиқати воқеиро ба ҳақиқати бадеӣ мубаддал месозад.

Ду роҳи ба ҳақиқати бадеӣ табдил ёфтани ҳақиқати воқеӣ вуҷуд дорад. Яке, воқеаи тасвиршаванда аз ҷиҳати ҳаҷму ҳудуд ва замону макон ба тағйироти куллӣ дучор меояд ва ин тасвири романтикӣ ном дорад. Дигаре, воқеаи тасвиршаванда аз ҳақиқати зиндагӣ фарқи зиёд надорад ва ин тасвири реалистӣ номида мешавад. Ин ду тарзи тасвири асари бадеӣ дар илми адабиётшиносӣ ду методи эҷодиро ба вуҷуд овардааст, ки романтизм ва реализм ном гирифтаанд.

Романтизм ва реализм чун истилоҳҳои адабӣ нимаи аввали асри ХIХ дар Аврупо пайдо шудаанд. Вале тасвирҳои романтикӣ ва реалистӣ диққати мутафаккирони xаҳонро аз давраҳои қадим ба худ xалб намудаанд.

Романтизм (фаронсавӣ — роман) чунин методи эҷоди бадеист, ки мувофиқи он ҳаёти воқеӣ дар асар ба таъбири философи немис В. Шеллинг (1755—1854), «на чунон ки ҳаст, балки чунон ки мебояд» тасвир мешавад. Тасвирҳои романтикӣ дар осори адибони классикии форсу тоҷик ба воситаи ифодаи ғояҳои халқпарварона, шоҳи одилу афсонавӣ, асотир, ҳаёти шахсиятҳои барҷастаи таърихӣ ва ғайра фароҳам омадаанд. Баёни рамзиву тамсилӣ ва муболиғаомез чун усули истифодаи асарҳои романтикӣ дар адабиёти давраи нави тоҷик ҳам мавқеи муносиб дорад.
Дар достонҳои Низомӣ («Искандарнома»), Амир Хусрав («Ойинаи Искандарӣ»), Ҷомӣ («Хирадномаи Искандарӣ») образҳои подшоҳони одилу некукирдор ва халқпарвару хирадманд офарида шудаанд. Дар охири ин асарҳо мамлакати обод ва мардумони озод ба тасвир омадааст, ки дар ҷомеаи инсонӣ то ҳол чунин мамлакати идеалӣ вуxуд надорад.
Моҳияти тасвирҳои романтикӣ хонандаро ба шавқу завқ оварда, тасвирҳои боиси диққатҷалбкунандагии мундариҷаи асари романтикӣ мегардад. Бинобар ин, гоҳо адибон асарҳояшонро бо манзараҳои табиат ва дигар тасвирҳои xолиби романтикӣ ҳусни оғоз мебахшанд. Аз ин ҷиҳат, боби аввали романи «Дохунда»-и С. Айнӣ — «Дараи ниҳон» ҷолиби диққат аст. Дар ин боб манзараи табиии яке аз дараҳои кӯҳистони ҳисори Шодмон, ки ишқи Ёдгору Гулнор аз он сарчашма мегирад, тасвир ёфтааст. Махсусан, тасвири чашмаҳои кӯҳии Дараи ниҳон дар фасли баҳор назаррабо ва мафтункунанда мебошад. Нависанда шаффофии ҷӯйчаҳоро ба ойина ва софии оби ҷӯйчаҳоҳоро ба алмоспора монанд мекунад ва сабаби ин софкориро муболиғаомез «аз санг гузаронида» меноманд: «Оби ин ҷӯйчаҳо чунон соф аст, ки гӯё аз санг гузаронида софкориаш карда бошанд, монанди алмоспора беғубор менамояд… Канор ва замини ин ҷӯйчаҳо аз сангпораҳо бино ёфтааст, ки ба сабаби шустушeйи ҳамешагии об монанди ойина шаффоф шудааст».
Тасвирҳои бадеӣ ба хонанда завқи бадеӣ ва лаззати эстетикӣ бахшида, ӯро ба дарки амиқи фалсафаи зиндагӣ раҳнамун месозад.

## Эзоҳ

## Сарчашма

* Худойназар Асозода, Аламхон Кӯчаров. Адабиёти тоҷик. (давраи нав) — Д., 2006. — С. 109—110
# Соли 2023

**Соли 2023 (ду ҳазору бисту севум)** дар гоҳшумории мелодӣ — насоли кабиса, оғоз дар рӯзи якшанбе. Ин 2023 соли даврони ҳозир, 23 соли ҳазораи 3, 23 соли садаи XXI, 3 соли даҳаи 3 садаи XXI, 4 соли даҳаи 2020-ум.

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо

## Даргузаштҳо

## Эзоҳ
# Соли 1999

**Соли 1999 (ҳазору нуҳсаду наваду нуҳум)** дар гоҳшумории мелодӣ — насоли кабиса, оғоз дар рӯзи ҷумъа. Ин 1999 соли даврони ҳозир, 999 соли ҳазораи 2, 99 соли садаи XX, 9 соли даҳаи 10 садаи XX, 10 соли даҳаи 1990-ум.

## Рӯйдодҳо

## август 1999

* 3 август — Роҳбарияти Иттиҳодияи нерӯҳои оппозитсиони тоҷик (ИНОТ) дар бораи барҳам додан ва инҳилоли дастаҳои мусаллаҳи худ эълон намуд.
* 12 август — Дар асоси Қарори Суди Олии ҶТ Т Дар бораи беэътибор донистани қарор «Дар бораи манъи фаъолияти ҳизбҳо ва ҷунбишҳои сиёсии ИНОТ» (аз соли 1993) қабул гардид.

## сентябр 1999

* 1 сентябр — навбати дуюми роҳи оҳани Қӯрғонтеппа — Кӯлоб ба истифода дода шуд, истгоҳҳои: Данғара — Олимтой — Қурбоншаҳид — Кӯлоб.
* 8 сентябр — ба муносибати таҷлили 1100 - солагии ҷашни Давлати Сомониён, ёдгории меъмории "Муҷтамаи ёдгории оштии миллӣ ва эҳёи Тоҷикистон" ва муҷассамаи амири аввалини давлати тоҷикон — Исмоили Сомонӣ дар ш. Душанбе ба истифода супорида шуд.

## октябр 1999

* 15 октябр — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон бо Ҷоизаи байналмилалии "Сулҳ-99" сарфароз гардид.

## ноябр 1999

* 6 ноябр — Эмомалӣ Раҳмон аз нав дар асоси алтернативӣ ва бо овоздиҳии умумихалқӣ бори дуюм ба муҳлати ҳафт сол Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардид.

## декабр 1999

* 11 декабр — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон бо Унвони олии давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон **Қаҳрамони Тоҷикистон** барои хидматҳои шоиста дар назди давлат ва халқ мукофотонида шудааст.
* 11 декабр — Низомнома **Дар бораи Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон** бо қарори № 892 Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ шудааст.
* Дар соли 1999 Гюнтер Грас бо Ҷоизаи Нобелӣ қадрдонӣ шудааст.

## Зодрӯзҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони соли 1999*

## Даргузаштҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1999*

## Эзоҳ

## Нигаред низ

  Соли 1999
# Соли 2003

**Соли 2003 (ду ҳазору севум)** дар гоҳшумории мелодӣ — насоли кабиса, оғоз дар рӯзи чоршанбе. Ин 2003 соли даврони ҳозир, 3 соли ҳазораи 3, 3 соли садаи XXI, 3 соли даҳаи 1 садаи XXI, 4 соли даҳаи 2000-ум.

## Рӯйдодҳо

### Марти соли 2003

* дар Ҷумҳурии Тоҷикистон сиёсати додани қарзи хурд пеш гирифта шуд.

### Августи соли 2003

* Қонун «Дар бораи таҳсилоти олии касбӣ ва таҳсили баъд аз хатми мактаби олӣ» қабул гардид.

## Зодрӯзҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони соли 2003*

## Даргузаштҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2003*

## Нигаред низ

  Соли 2003
## Эзоҳ
# Сунбула

| Аломат | Давра (тақрибан) |
| --- | --- |
| Ҳамал | 21 март — 19 апрел |
| Савр | 20 апрел — 20 май |
| Ҷавзо | 21 май — 21 июн |
| Саратон | 22 июн — 22 июл |
| Асад | 23 июл — 22 август |
| Сунбула | 23 август — 22 сентябр |
| Мизон | 23 сентябр — 23 октябр |
| Ақраб | 24 октябр — 22 ноябр |
| Қавс | 23 ноябр — 21 декабр |
| Ҷадӣ | 22 декабр — 20 январ |
| Далв | 21 январ — 18 феврал |
| Ҳут | 19 феврал — 20 март |

**Сунбула** (23 Август — 22 Сентябр) яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Шаҳривар дар тақвими Эронӣ аст.

Сунбула
# 12 апрел

|  |
| --- |
| ← **Апрел** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 |   |   |   |
| с. 2026 |

**12 апрел** — 102-умин рӯзи сол (103-умин дар солҳои кабиса) дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 263 рӯз боқӣ мемонад.

## Ҷашнҳо

### Ҷаҳонӣ

* — Рӯзи байнулмилалии сафари инсон ба фазо.

### Миллӣ

* Либерия — Рӯзи озодии миллӣ (1980).

### Касбӣ

* Иттиҳоди Шӯравӣ — Рӯзи рассомон.
* Қазоқистон — Рӯзи кормандони илм.
* Иттиҳоди Шӯравӣ,  Русия,  Беларус — Рӯзи кайҳоннавардон.
* Украина — Рӯзи кормандони саноеъи мушакӣ ва фазоии Укройн.

### Динӣ

## Рӯйдодҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 12 апрел*

* 1961
	+ нахустин бор дар ҷаҳон Юрий Гагарин дар киштии «Восток» ба кайҳон парвоз кард.
	+ Ҷаббор Расулов Котиби якуми Ҳизби коммунистии ҶШС Тоҷикистон (1961—1982) таъйин гардид.

## Зодрӯзҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 12 апрел*

* 1907 — Шарифҷон Ҳусейнзода, мунақид ва адиби тоҷик
* 1935 — Ибод Файзулло, нависанда ва рӯзноманигори тоҷик
* 1947 — Шералӣ Ҷӯраев, овозхон, оҳангсози ва ҳунарпешаи шӯравӣ ва узбак

## Даргузаштҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 12 апрел*

* 1945 — Франклин Рузвелт, 32-юмин президенти ИМА
* 2015 — Соҳиб Табаров, мунаққид ва адабиётшиноси тоҷик

## Тақвими мардумӣ

Ҳамал (21 март — 20 апрел) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Фарвардин дар тақвими Эронӣ аст.

Ҳамал
## Нигаред низ

|  |
| --- |
| **Дарахти гурӯҳҳо(боб):*
  12 апрел |

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

*  Бойгонӣ шудааст 18 июли 2006  сол.
*