Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 13 сентябр

|  |
| --- |
| ← **Сентябр** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
|   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |   |   |   |   |
| с. 2026 |

**13 сентябр** — 256-умин рӯзи сол (257-умин дар солҳои кабиса) дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 109 рӯз боқӣ мемонад.

## Ҷашнҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 13 сентябр*

* 1933 — ба кор даромадани канали обёрикунии Вахш.
* Рӯзи мелиораторон
* Рӯзи байналмилалии ёдбуди қурбониёни фашизм — аз соли 1962, ҳар як рӯзи дуюми моҳи сентябр ҳамчун **Рӯзи байналмилалии ёдбуди қурбониёни фашизм** ҳисобида мешавад.

### Миллӣ

### Динӣ

## Рӯйдодҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 13 сентябр*

* 1956 — IBM якум ҳофизаи диски сахти компютериро баровард
* 1959 — асбоби кайҳонии Луна-2 якум дар ҷаҳон ба болои Моҳ расид
* 1993 — байни Арафот, Ёсир ва Исхак Рабин дар бораи шинохтани Автономияи Фаластин созишнома ба имзо расид.

## Зодрӯзҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 13 сентябр*

* 1660 — 11731 — Даниел Дефо, рӯзноманигор, румоннавис, насрнавис, нависандаи кӯдакон, публисист, нависанда, тоҷир, публитсисти инглис.
* 1908—1987 — Порфирий Аленников, актёри театр, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон.
* 1923—2005 — Александр Коннов, олими соҳаи зилзиласанҷӣ.
* 1938 — Маъруфи Хушзод, нависанда.
* 1951 — Александр Розенбаум, овозхони шӯравӣ ва рус
* 1959 — Усмонали Усмонов, собиқ Вазири энергетика ва захираҳои оби Ҷумҳурии Тоҷикистон
* 1888—1965 — Иван Антипов-Каратаев, хокшинос, доктори илми кишоварзӣ, профессор. Академики Академияи илмҳои Тоҷикистон

## Даргузаштҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 13 сентябр*

## Тақвими мардумӣ

Сунбула (23 Август — 22 Сентябр) яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Шаҳривар дар тақвими Эронӣ аст.

Сунбула
## Нигаред низ

|  |
| --- |
| **Дарахти гурӯҳҳо(боб):*
  13 сентябр |

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

*  Бойгонӣ шудааст 6 июни 2012  сол.
*
* Наука, 13.09 Бойгонӣ шудааст 21 октябри 2020  сол.
* BBC On this day, 13.09

## Эзоҳ
# The Beatles

| The Beatles |
| --- |
|  |
|  |
| Иттилооти асосӣ |
| Жанрҳо | рок[d], мусиқии поп, ҳорд-рок[d], rock and roll[d], blues rock[d], beat music[d], фолк-рок[d], psychedelic rock[d], мусиқии фолклор[d], experimental rock[d] ва classic rock[d] |
| Аз куҷо | Ливерпул |
| Лейблҳо | Apple Records[d], Capitol Records[d], Parlophone[d], United Artists Records[d], Vee-Jay Records[d], Polydor[d], Parlophon[d] ва I Dischi dello Zodiaco[d] |
| Ҳайат | * John Lennon[d]
* Ringo Starr[d]
* Paul McCartney[d]
* George Harrison[d]
 |
| thebeatles.com​(англ.) |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

The Beatles
**The Beatles** Аъзои маъруфи он, аз ҷумла Ҷон Леннон, Пол Маккартни, Ҷорҷ Ҳаррисон ва Ринго Старр, гурӯҳҳои бонуфузи ҳама давру замон ҳисобида мешаванд. Онҳо дар рушди контрмаданият дар солҳои 60-ум ва эътирофи мусиқии маъмул ҳамчун як намуди санъати мусиқӣ нақши калидӣ доштанд. Мусиқии онҳо, ки дар солҳои 50-ум аз Шиффел, Бит ва Рок ва Ролл сарчашма гирифтааст, бо унсурҳои мусиқии классикӣ ва анъанавии эстрада бо усулҳои навоварона омезиш ёфт. Баъдтар гурӯҳ гурӯҳҳои гуногуни мусиқиро аз баллада ва мусиқии ҳиндӣ сар карда, то психоделик ва хард-рок иҷро кард. Ҳамчун пешравони сабт, навиштани суруд ва пешниҳоди санъат, Битлз дар бисёр ҷанбаҳои соҳаи мусиқӣ инқилоб ба амал овард ва аксар вақт ҳамчун пешвоёни ҷавонони замони худ шинохта мешуданд (1960).

## Албомҳои эҷодшуда

* Please Please Me (1963)
* With the Beatles (1963)
* A Hard Day's Night (1964)
* Beatles For Sale (1964)
* Help! (1965)
* Rubber Soul (1965)
* Revolver (1966)
* Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band (1967)
* Magical Mystery Tour (1967)
* The Beatles (1968)
* Yellow Submarine (1969)
* Abbey Road (1969)
* Let it Be (1970)

## Адабиёт
# New Line Cinema

| New Line Cinema |
| --- |
|  |
| Навъ | студияи филм, тавзеъкунандаи филм[d] ва ширкати филмсозӣ[d] |
| Таъсисёбӣ | 1967 |
| Бунёнгузорон | Robert Shaye[d] |
| Макон | * Лос Анҷелес, Калифорния, Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
 |
| Бахш | филмбардорӣ |
| Ширкати модарӣ | Turner Broadcasting System[d], WarnerMedia ва Warner Bros. |
| Ширкатҳои духтарӣ | Fine Line Features[d] |
| Сайт | warnerbros.com/co…​(англ.) |

**"New Line Cinema"** (аз англ. "new line cinema - "хати нави кино") - яке аз бузургтарин кинокомпанияҳои ИМА. Аввал компанияи соҳибистиқлол аз тарафи Тед Тёрмер дар соли 1993 харида шуд ва узви таркибии "Turner Вroadcаsting system" гардид, аз соли 1996 то айни замон тобеи Time Warner аст. Аз соли 2008 New Line Cinema яке аз бахшҳои компанияи Warner Bros. Entertaiment, Inc. мебошад.

## Таърих

«New Line Cinema»-ро шӯхиомезона **«Хонае, ки Фредди сохтааст»** номидаанд. Ин номгузорӣ ба кинофилме, ки студяро машҳури ҷаҳон гардонидааст — "русӣ: Кошмар на улице Вязов (серия фильмов)" таалуқ дорад.

## Пайвандҳо

* Сайти расмии компания
* Нусхаи русии сайти кинокомпанияи New Line Cinema Бойгонӣ шудааст 26 Декабри 2013  сол.

## Эзоҳ
# Стокҳолм

|  |
| --- |
| Маҳалли аҳолинишин |
| Стокҳолм |
| швед. Stockholm |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Парчам | Нишон |

 |
| Кишвар |  [[|]] |
| Таърих ва ҷуғрофиё |
| Таъсис | 1187 |
| Аввалин номбарӣ | 1252 |
| Масоҳат | * 187,16 км²
 |
| Минтақаи замонӣ | UTC+1[d] ва UTC+02:00 |
| Аҳолӣ |
| Аҳолӣ | * ▲984 748 тан (31 декабр 2022)
 |
| Забони расмӣ | шведӣ |
| Шиносаҳои ададӣ |
| Пешшумораи телефон |
08 |
| Нишонаи почта | 100 00–200 00 |
| **Хатои Lua: expandTemplate: template "ref-sv" does not exist.** |
|
|  |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Cтокҳолм** (швед. Stockholm  [stɔkːhɔlm]) — пойтахт ва шаҳри бузургтарини Шветсия аст. дар назди якҷояшавии кули Меларен ва баҳри Балтика мавқеъ гирифтааст.

Аз асри XIII инҷониб, Стокҳолм бузургтарин маркази иқтисоди давлати Шветсия ба ҳисоб меравад. Имрӯз дар шаҳри Стокҳолм, 921 504 нафар одам (аз рӯи баҳои 2015, 9 % аҳолии давлат) сукунат мекунад, ки худидоракуниро соҳиб аст.

## Таърих

## Ҷуғрофия

## Эзоҳ

## Сарчашма

* Stockholmtown — шведский портал о Стокгольме по-русски Бойгонӣ шудааст 21 Январ 2011  сол. // stockholmtown.com
# Соли 1873

**Соли 1873 (ҳазору ҳаштсаду ҳафтоду севум)** дар гоҳшумории мелодӣ — насоли кабиса, оғоз дар рӯзи чоршанбе. Ин 1873 соли даврони ҳозир, 873 соли ҳазораи 2, 73 соли садаи XIX, 3 соли даҳаи 8 садаи XIX, 4 соли даҳаи 1870-ум.

## Рӯйдодҳо

* Дар охири ин сол Амир Музаффар ба Петербург Аҳмади Донишро ба сифати сармуншии сафорат мефиристад.

## Зодрӯзҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони соли 1873*

## Даргузаштҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1873*

## Нигаред низ

  Соли 1873
## Эзоҳ
# Ҷеннифер Ҷонес

| Ҷеннифер Ҷонес |
| --- |
| Jennifer Jones |
|  |
| Ном ба ҳангоми таваллуд: | англ. Phylis Lee Isley |
| Таърихи таваллуд: | 2 март 1919(1919-03-02)[…] |
| Зодгоҳ: | * Талса[d]
 |
| Таърихи даргузашт: | 17 декабр 2009(2009-12-17)[…] (90 сол) |
| Маҳалли даргузашт: | * Малибу[d], Шаҳристони Лос-Анҷелес[d], Калифорния, Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
 |
| Шаҳрвандӣ: | * Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
 |
| Касб: | ҳунарпеша |
| Солҳои фаъолият | 1939 — 1974 |
| Ҷоизаҳо: |  Ситора дар «Роҳрави фахрӣ»-и Ҳолливуд[d] David di Donatello Award for Lifetime Achievement[d] |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Ҷеннифер Ҷонес** (англисӣ: Jennifer Jones) (2 марти 1919 - 17 декабри 2009) — ҳунарпешаи амрикоӣ. Гирандаи ҷоизаи Оскар 1943 мебошад.

## Инҷоро ҳам бингаред

Викианбор маводҳои вобаста ба мавзӯи
Ҷеннифер Ҷонес дорад
# Марианна Вертинская

| Марианна Вертинская |
| --- |
|  |
| Ном ба ҳангоми таваллуд: | русӣ: Марианна Александровна Вертинская |
| Таърихи таваллуд: | 28 июл 1943(1943-07-28) (82 сол) |
| Зодгоҳ: | * Шанхай, Wang Jingwei regime[d], Ҷумҳурии Чин
 |
| Шаҳрвандӣ: | * Русия
 |
| Касб: | ҳунарпеша |
| Солҳои фаъолият | 1961 — то ҳол |
| Ҷоизаҳо: |  |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Марианна Александровна Вертинская** (русӣ: *Мариа́нна Алекса́ндровна Верти́нская*; зод. 28 июл 1943, Шанхай, Wang Jingwei regime[d]) — ҳунарпешаи советию русӣ аст; ҳунарпешаи шоистаи РСФСР (1991) аст. Духтари ҳунарпешагони Александр ва Лидия Вертинскийҳо, хоҳари Анастасия Вертинская аст.

## Зиндагинома

## Корҳои ҳунарӣ

### Синамо

### Телевизион

### Бозигари театр

### Коргардон

### Телетеатр

### Такоҳанг

## Хонавода ва ҳаёти шахсӣ

## Адабиёт

## Сарчашма

## Эзоҳ
# Фармондор

**Фармондор**, **губернатор** (аз лот. gubernator аз юн.-қад. κυβερνήτης [kybernētēs]), дар Русияи подшоҳӣ — сардори ҳукумати воҳиди маъмурӣ, ки аз тарафи аҳолӣ интихоб мегардад; ҳокими маъмурии аз тарафи ҳукумати марказӣ таъйингардида.

Дар баъзе давлатҳо губернатор ҳокимияти иҷроияи иёлат ва дигар субъектҳои давлати иттифоқиро сарварӣ карда, метавонад сардори идораи шаҳр бошад. Дар ИМА ва давлатҳои иттифоқии Амрикои Ҷанубӣ сарварони иёлот губернаторҳо мебошанд. Масалан, тибқи Конститутсияи Иёлоти Муттаҳидаи Мексика (моддаи 115, қисми 3) губернатор ба муҳлати шаш сол интихоб шуда, фақат як муҳлат фаъолият менамояд ва ба муҳлати дигар интихоб шуда наметавонад. Губернатори иёлат фармондеҳи кулли қувваҳои муссалаҳи ба таври доимӣ ё муваққатӣ дар воҳидҳои маъмурӣ ҷойгиршуда мебошад.

Дар Русияи подшоҳӣ губернатор сардори губерния буд ва бо фармони подшоҳ таъйин мешуд, шахси мансабдори маъмурии давлатӣ, намояндаи ҳокимияти олии иҷроия ва ҳамзамон Вазорати корҳои дохилӣ дар губерния ба ҳисоб мерафт. Губернатор ҳамчун намояндаи ҳокимияти марказӣ қонунҳоро ба аҳолӣ мерасонид, аз болои фаъолияти идораи губерния назорат мекард, бо мақсади таъмини иҷрои санадҳои қонунгузорӣ оид ба ҷорӣ кардани тартибот ва амният қарорҳо қабул мекард. Ба ҳайси намояндаи Вазорати корҳои дохилӣ сардори кулли полиси маҳаллӣ буд.

Аз соли 1993 мафҳуми губернатор барои ифодаи мансаби сардори маъмурият дар баъзе субъектҳои Федератсияи Русия истифода бурда мешавад. Губернатор аз тарафи аҳолӣ ба муҳлати чор сол ва на зиёда аз ду навбат пайиҳам интихоб карда мешавад; аз рӯи вазифа аъзои Шӯрои Федератсияи Маҷлиси Федералии Федератсияи Русия мебошад, субъекти Федератсияи Русияро дар сатҳи умумифедералӣ, дар муносибат бо субъектҳои дигар, дар робита бо давлатҳои хориҷӣ намояндагӣ менамояд. губернатор дар ҳалли масъалаҳои идоракунии субъект ваколатҳои муҳим дорад.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Губернатор / А. Имомов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Большой юридический словарь. М., 1999;
* Конституционное право. Энциклопедический словарь. М., 2001.
# Яҳудситезӣ

**Яҳудситезӣ**, **антисемити́зм** (олмонӣ: *Antisemitismus*) — хусумати миллӣ ва динӣ нисбат ба яҳудиён, ки дар Аврупо оғоз ёфта буд. Яке аз сабабҳояш муваффақияти яҳудиён дар заминаҳои тиҷорату бозаргонӣ буда, ихтилофи мазҳаб баҳонае мешуд барои ранҷу озори яҳудиён.

Таассуби нажодӣ аз солҳои 70 садаи XIX оғоз ёфта, солҳои 80 садаи XIX дар Олмон ва Австро-Венгрия ҳизбҳои сиёсии зидди яҳудӣ ба фаъолият шурӯъ намуданд. Оғози садаи XX эҳсосоти шадиди зиддияҳудӣ дар Фаронса ҳукмрон гардид. Солҳои 1905 — 09 дар Русия, бахусус дар Литва, Лаҳистон ва Украина ҳаракатҳои зиддияҳудӣ бисёр авҷ гирифтанд. Дар ин солҳо бо дасти гурӯҳҳои террористӣ тақрибан 50 ҳазор яҳудӣ ба қатл расид. Дар фосилаи байни ду ҷанги ҷаҳонӣ мавҷи антисемитизм кишварҳои Руминия, Лаҳистон ва Маҷористонро фаро гирифт. Дар солҳои 20 ва 30 садаи XX тарғибу тарвиҷи зиддияҳудӣ ва бартарии нажоди ориёӣ аз ҷониби Ҳитлер ва ҳаммаслаконаш ба авҷи аъло расид. Дар кулли нобасомониҳои Олмон яҳудиён гунаҳкор дониста мешуданд. Издивоҷи яҳудиён бо ориёиҳо мамнӯъ эълон гардид ва ин қавм аз ҳуқуқи шаҳрвандӣ маҳрум карда шуд. Бар асоси қонунҳои соли 1938 моликияти яҳудиёни Олмон мусодира гардид. Дар байни солҳои 1939 — 45 аз се як ҳиссаи яҳудиёни ҷаҳон нобуд карда шуданд. Бо авҷ гирифтани ҷунбиши саҳюнистӣ ва ташкили давлати Исроил дар соли 1948 эҳсосоти зиддияҳудӣ дар Шарқи Наздик дубора авҷ гирифт.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Антисемитизм / Қ. Расулиён // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
# Анҷуман

**Анҷуман** ва ё Конфронс. Анҷуман ин вохӯри одамони ҳамфикр ва ё дар як соҳае кор мекунанд. Ин ва ё он мавзӯеро баҳсу мунозира мекунанд. Одатан олимон дар анҷуманҳои илмӣ баромадҳо мекунанд.Анҷуман - шакли муосири истилоҳи **ҳанҷамана**. Ҳанҷамана шӯрои кӯҳансолон дар давраи тодавлатӣ ва давлатдории барвақти тоҷикон буд. Дар давраи шӯравӣ мақомоти олии ҳокимияти давлатии Ҷумҳурии Сотсиалистии Шӯравии Тоҷикистон **Анҷумани намояндагони халқ** номида мешуд..

## Нигаред низ

Қонун (дар ҳуқуқ)

## Эзоҳ
# 6 июн

|  |
| --- |
| ← **Июн** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |
| с. 2026 |

**6 июн** — 157-умин рӯзи сол (158-умин дар солҳои кабиса) дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 208 рӯз боқӣ мемонад.

## Ҷашнҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 6 июн*

### Ҷаҳонӣ

* СММ — Рӯзи забони русӣ (2010)

### Миллӣ

* Аргентина — Рӯзи муҳандис (ба ифтихори нахустин муҳандис Luis Huergo)
* Боливия — Рӯзи омӯзгор
* Қазоқистон — Рӯзи пулиси молӣ (2011)
* Кореяи Ҷанубӣ — Рӯзи ёдбуд кушташудагони Ҷанги Корея
* Украина — Рӯзи рӯзноманигор (1994)
* Суэд — Рӯзи миллии Суэд (1983)

### Динӣ

## Рӯйдодҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 6 июн*

## Зодрӯзҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 6 июн*

* 1799 — Александр Пушкин, шоир, асосгузори адабиёти классикии рус.
* 1947 — Ҳикматулло Абдуллозода, омӯзгор, биологи тоҷик, номзади илмҳои педагогика.
* 1947 — Сайидо Қурбонов, ҳунарпеша ва коргардони синамои тоҷик.
* 1948 — Аъзам Пудинаев, олими соҳаи педагогика.
* 1951 — Набӣ Ҷумъа, рӯзноманигор.

## Даргузаштҳо

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 6 июн*

* 2002 — Абдулҳаким Ғафуров, зистшинос, доктори илми биология, узви вобастаи АИ Тоҷикистон.

## Тақвими мардумӣ

Ҷавзо (21 Май — 21 Июн) яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Хурдод дар тақвими Эронӣ аст.

Ҷавзо
## Нигаред низ

|  |
| --- |
| **Дарахти гурӯҳҳо(боб):*
  6 июн |

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

*  Бойгонӣ шудааст 21 июли 2006  сол.
*
# Сухумӣ

|  |
| --- |
| Шаҳр |
| Сухум |
| абх. Аҟәа гурҷӣ: სოხუმი |
|  |
|

|  |
| --- |
|  |
| Нишон |

 |
| Кишвар |  [[|]] |
| Таърих ва ҷуғрофиё |
| Масоҳат | * 27 км²
 |
| Баландии марказ | 20 м |
| Минтақаи замонӣ | UTC+03:00 ва MSD[d] |
| Аҳолӣ |
| Аҳолӣ | * ▲64 441 тан (2015)
 |
| Забони расмӣ | забони абхозӣ ва русӣ |
| Шиносаҳои ададӣ |
| Нишонаи почта | 384900 ва 6600 |
| Коди мошин | ABH |
| abkhazia.gov.ge/c…​(гурҷ.) |
|
|  |
|  Парвандаҳо дар Викианбор |

**Суху́м** (абх. Аҟәа /*а́куа*/, гурҷӣ: სოხუმი /*соху́ми*/; аз 1936 то 1992 — **Суху́ми**) — бузургтарин шаҳр дар Абхозистон.

## Эзоҳ
# Нақлиёт

**Таробарӣ** (форсӣ: **ترابری**‎) ё **ҳамлу нақл** — яке аз муҳимтарин бахшҳои иқтисод аст ва раванди бурдану овардани мусофирҳо, колоҳо ё борҳо аз ҷое ба ҷое бо таробарҳо ё василаҳои нақилияро мегӯянд.

## Вожашиносӣ

«*Таробарӣ*» баробари форсии истилоҳи англ. «transportation» (аз лот. trans — «таро-» ва portare — «бурдан») аст, ки аз пешванди «*таро*-» ва исми масдари «*барӣ*» аз феъли «*бурдан*» сохта шуда ва маънияш «*ҳамлу нақли коло ё мусофир аз ҷое ба ҷои дигар аст*». «*Таро*-» дар ин истилоҳ бо «*trans-*» дар корбурду маънӣ ҳамсон аст ва бар «*ҳаракат аз як сӯ ба сӯи дигар*» далолат мекунад. Он аз «*taro*-» дар забони авестоӣ гирифта шуда, ки маънояш «*аз як сӯ*» буда ва ҳамчунин решаи «*tar*-», ки дар вожаи авестоии «*vitara*-» ба маънии «*гудор*; *гузаргоҳ*» ба кор рафта, ба маънии «*гузаштан*» ва «*бад-он сӯ рафтан*» аст.

Аз ин вожа дар забони бохтарӣ исми «*ταρο*» рӯида, ки дар ҷойноми Тармиз боз мондааст: он дар забони балхӣ «ταρμιδο» буда, ки аз «\**tara-maiθа-*» дар эронии бостон ба маънии «*гузаргоҳ*» рӯидааст. Тармиз аз қадим яке аз муҳимтарин гузаргоҳҳои рӯди Ому будааст. Ҳамин вожа дар забонҳои шуғнӣ-рӯшонӣ ба гунаи «*тарӯ* / *тарав*» боз мондааст.

## Намудҳои таробарӣ

Таробарӣ вобаста ба равиши бурдану овардани мусофирҳо ва бору колоҳо чанд намуд мешавад:

* Таробарии ҳавоӣ — ҳамлу нақл бо ҳавопаймоҳо, чархболҳо ва дигар ҳавогардҳо;
* Таробарии заминӣ — ҳамлу нақл бо худравҳо, қаторҳо, утубусҳо ва дигар таробарҳои борӣ ва мусофирбарӣ;
* Таробарии обӣ — ҳамлу нақл бо киштиҳо ва зердарёиҳо;
* Таробарии кайҳонӣ — ҳамлу нақл бо моҳворабарҳо, кайҳонпаймоҳо.

## Манобеъ
# IPad

| iPad |
| --- |
| Таҳиягар | Apple Inc. |
| Навъ | Планшети компютерӣ |
| Эълоншавӣ | 27 январи 2010 |
| Системаи амалиётӣ | iPadOS / iOS |
| Процессор | Apple A-series / M-series |
| Намоишгар | 8,3″ — 13″ Liquid Retina |
| Пайвандшавӣ | Wi-Fi / 5G / Bluetooth / USB-C |
| Нарх | аз **349 $** (iPad 10) |
| Вебсайт | apple.com/ipad |

**iPad** — силсилаи планшетҳои компютерии ширкати Apple Inc. буда, бо системаи амалиётии iPadOS кор мекунад. iPad яке аз маъруфтарин ва фурӯхтатарин планшетҳо дар ҷаҳон мебошад.

Аввалин iPad 27 январи 2010 аз ҷониби Стив Ҷобс муаррифӣ шуд. Ҷобс iPad-ро «дастгоҳи байни iPhone ва MacBook» тавсиф намуд, ки барои хондан, тамошои видео, бозиҳо ва кор бо интернет мувофиқтар аст.

Силсилаи iPad чор хати асосиро дар бар мегирад: **iPad** (хати асосӣ), **iPad mini**, **iPad Air** ва **iPad Pro**.

## Таърих

### iPad аввал то iPad 4 (2010–2012)

Аввалин iPad бо нархи 499 доллар (16 ГБ Wi-Fi) ба фурӯш гузошта шуд. Дар 80 рӯзи аввал зиёда аз 3 миллион адад фурӯхта шуд. iPad аввалин планшете буд, ки аз экрани лаҳмагир ба таври пурра истифода мебурд ва дорои App Store буд.

Дар соли 2011 Apple **iPad 2** нашр дод — сабуктар ва борикатар, бо камераи пеш ва қафо. Соли 2012 iPad 3 бо намоишгари **Retina** (2048×1536 нуқта) ва iPad 4 бо процессори A6X нашр шуданд.

### iPad Air ва iPad mini (2013–2019)

Дар октябри 2013 Apple **iPad Air** — iPad-и сабук ва борик — муаррифӣ кард. Ҳамзамон **iPad mini** бо Retina нашр шуд. Соли 2015 **iPad Pro** бо намоишгари 12,9-дюймӣ ва Apple Pencil барои мутахассисон пешниҳод гардид.

### iPad Pro M-серия (2020–2024)

Дар соли 2020 iPad Pro бо чипи **Apple M1** нашр шуд — суръати кори он ба компютерҳои рӯизаминӣ баробар буд. Дар майи 2024 Apple **iPad Pro M4** бо намоишгари OLED ва ғафсии 5,1 мм — нозуктарин маҳсули Apple дар таърих — муаррифӣ кард.

## Намудҳо

| Хат | Намоишгар | Чип (2024) | Нарх | Барои кӣ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **iPad** (хати асосӣ) | 10,9″ Retina | Apple A14 | аз **349 $** | Мактаб, хона |
| **iPad mini** | 8,3″ Retina | Apple A17 Pro | аз **499 $** | Ихтисорӣ, сабук |
| **iPad Air** | 11″ / 13″ Retina | Apple M2 | аз **599 $** | Кор, эҷодкорӣ |
| **iPad Pro** | 11″ / 13″ OLED | Apple M4 | аз **999 $** | Мутахассисон |

### Apple Pencil

Apple Pencil — қаламаки рақамии Apple барои iPad буда, барои кашидан, навиштан ва тарроҳӣ истифода мешавад. Apple Pencil Pro (2024) бо функсияи ёфтани нуқтаи машқ нашр шуд.

## Хусусиятҳо ва истифода

iPad дар бисёр соҳаҳо — таълим, тиб, тарроҳӣ, мусиқӣ ва меъморӣ — ба таври васеъ истифода мешавад. Дар мактабҳои ИМА iPad яке аз асбобҳои таълимии маъмул аст.

iPadOS — системаи амалиётии iPad — нусхаи тахассусии iOS буда, функсияҳои мушаххас барои экрани калон, якҷоя кор кардан бо якчанд барнома ва Apple Pencil дорад. iPadOS 18 (2024) функсияҳои зеҳни сунъии Apple Intelligence дорад.

Apple то соли 2024 зиёда аз **600 миллион адад** iPad фурӯхтааст. iPad дар бозори планшетҳо ҳиссаи зиёда аз 30%-ро ба ӯҳда дорад.

## Пайвандҳо

* Сомонаи расмии iPad
* Муқоисаи намудҳои iPad
* Apple Pencil

## Эзоҳ