Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# నాలుగు పరమ సత్యాలు

బుద్ధుడు చెప్పిన నాలుగుసత్యాలు. సంస్కృత గ్రంథం, నలంద, భీహారు నుండి
బౌద్ధమతంలో "నాలుగు పరమసత్యాలు" ప్రవచింపబడ్డాయి. అవి

## ఆర్య సత్యాలు

గౌతమ బుద్ధుడు మధ్యేమార్గాన నాలుగు ఆర్యసత్యములను తెలియపరచెను. అవి:

1. దుఃఖం అంతటా వుంది
2. ఈ దుఃఖం ‘తృష్ణ’ వలన ఏర్పుడుతుంది
3. తృష్ణ ‘అవిద్య’ వలన వస్తుంది
4. అష్టాంగ మార్గమే అవిద్యానాశకారి.

వీటినే నాలుగు ఆర్య సత్యాలు లేదా నాలుగు పరమ సత్యాలు అనుదురు. వాటి పరిపూర్ణ స్వరూప స్వభావ పరిజ్ఞానం ఆయన సముపార్జించాడు. అప్పటినుంచి ఆయన గౌతమ బుద్ధుడైనాడు.

అష్టాంగ మార్గాన్ని అవలంబించడమే ఏకైక శరణ్యం
దానివల్ల శాశ్వతమైన దుఃఖ – రాహిత్యం కలుగుతుంది

* “తృష్ణ” అంటే శృతికి మించిన రాగం.
* “తృష్ణ” అంటే లయకు మించిన తాళం
* “తృష్ణ” అంటే మితికి మించిన మోతాదు.
* “తృష్ణ” అన్నదే వాస్తవానికి దుఃఖానికి ప్రత్యక్ష కారణం.
* “తృష్ణా-రాహిత్యం” వల్లనే దుఃఖ-రాహిత్యం కలుగుతుంది.

దుఃఖ-రాహిత్యమే నిర్వాణం

“నిర్వాణం” అన్నా, “ముక్తి” అన్నా, “మోక్షం” అన్నా,
“నిఃశ్రేయస్సు” అన్నా, “అపవర్గం” అన్నా అన్నీ ఒక్కటే, అవన్నీ పర్యాయపదాలే.

ఇవి గౌతమ బుద్ధుడు తన జ్ఞానోదయం తరువాత తన సహ సాధకులైన ఐదుగురు శ్రమణులకు చెప్పిన విషయాలు కనుక బుద్ధిని మొదటి బోధనలు, "ధర్మ చక్ర పరివర్తన సూత్రం" అనే బుద్ధుని మొదటి బోధలో బుద్ధుడు మధ్యే మార్గం గురించి, అష్టాంగ సాధనామార్గం గురించి, నాలుగు పరమ సత్యాల గురించి చెప్పాడు. ఈ నాలుగు పరమ సత్యాలు అనే విషయాన్ని ఒక మత ప్రబోధంగా కాక అప్పటి కాలంలో ఉన్న ఉపశమన విధానం (కష్టాలు తీర్చే మార్గం) గా చెప్పాడు.
 థేరవాదుల భావం ప్రకారం ఈ నాలుగు పరమ సత్యాలూ ధ్యానానికి అర్హులైన సాధకులకు మాత్రమే తెలిసే ఉన్నత భావాలు. మహాయానుల భావం ప్రకారం ఉన్నత స్థాయి మహాయాన సూత్రాలను అందుకొనే స్థాయికి ఇంకా ఎదగని సాధకులకు ఆరంభ దశలో చెప్పవలసిన సూత్రాలు ఇవి. దూర ప్రాచ్య దేశాలలో వీటికి చెప్పుకోదగిన ప్రాచుర్యం లేదు.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

* ఎ., లక్ష్మీ నారాయణ (1998). "బౌద్ధ ధర్మ స్వరూప స్వభావాలు" (PDF). *తెలుగులో బుద్ధచరిత్ర పద్యకావ్యాలు అనుశీలనము* (పిహెచ్డి). శ్రీ కృష్ణదేవరాయ విశ్వవిద్యాలయము.
* శాంతిప్రదాయిని బౌద్ధం 02-12-2015 Archived 2015-12-03 at the Wayback Machine
# ద్వీపం

లక్షద్వీపాలలో ఒక ద్వీపం.
స్కాట్‌లాండ్ లోని ఒక ద్వీపం
**ద్వీపం** అనేది పూర్తిగా నీటితో చుట్టుముట్టబడిన భూభాగం. ఇది సాధారణంగా ఒక ఖండం కంటే చిన్నది, రాక్ లేదా రీఫ్ కంటే పెద్దది. దీవులు మహాసముద్రాలు, సముద్రాలు, సరస్సులు, నదులలో చూడవచ్చు. అవి చిన్న జనావాసాలు లేని ద్వీపాల నుండి మిలియన్ల మంది ప్రజలుండే పెద్ద భూభాగాల వరకు చాలా పరిమాణంలో మారుతూ ఉంటాయి. కొన్ని ద్వీపాలలో మానవులు నివసిస్తున్నారు, మరికొన్ని జనావాసాలు లేనివి, వివిధ జాతుల మొక్కలు, జంతువులకు నిలయంగా ఉన్న ప్రత్యేకమైన పర్యావరణ వ్యవస్థలను కలిగి ఉన్నాయి. అగ్నిపర్వత కార్యకలాపాలు, కోత, టెక్టోనిక్ కదలికలు వంటి వివిధ భౌగోళిక ప్రక్రియల ద్వారా ద్వీపాలు ఏర్పడతాయి. వాటిని కృత్రిమంగా కూడా సృష్టించవచ్చు, ఉదాహరణకు, పగడపు దిబ్బ పైన ఒక కృత్రిమ ద్వీపాన్ని నిర్మించడం ద్వారా లేదా సముద్రగర్భం నుండి అవక్షేపాలను త్రవ్వడం ద్వారా ద్వీపం ఏర్పడవచ్చు. ద్వీపాలు తరచుగా ప్రసిద్ధ పర్యాటక కేంద్రాలుగా, ప్రత్యేకమైన పర్యావరణ వ్యవస్థలుగా, సంస్కృతులకు నిలయంగా ఉన్నాయి.

ద్వీపాల యొక్క కొన్ని ఉదాహరణలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:

* హవాయి - పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో ఉన్న అగ్నిపర్వత ద్వీపాల గొలుసు.
* మడగాస్కర్ - ఆఫ్రికా తూర్పు తీరంలో ఉన్న ఒక ద్వీప దేశం.
* బోరా బోరా - ఫ్రెంచ్ పాలినేషియాలోని ఒక చిన్న ద్వీపం దాని అందమైన బీచ్‌లు, స్పష్టమైన జలాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది.
* ఐస్‌లాండ్ - ఉత్తర అట్లాంటిక్ మహాసముద్రంలోని ఒక నార్డిక్ ద్వీప దేశం దాని అద్భుతమైన ప్రకృతి దృశ్యాలు, సహజమైన వేడి నీటి బుగ్గలకు ప్రసిద్ధి చెందింది.
* బాలి - బీచ్‌లు, పగడపు దిబ్బలు, అగ్నిపర్వత పర్వతాలకు ప్రసిద్ధి చెందిన ఇండోనేషియా ద్వీపం.
* జమైకా - సంగీతం, సంస్కృతి, బీచ్‌లకు ప్రసిద్ధి చెందిన కరేబియన్ ద్వీపం.
* కోర్సికా - మధ్యధరా సముద్రంలో ఉన్న ఒక ఫ్రెంచ్ ద్వీపం దాని కఠినమైన భూభాగానికి, అందమైన తీరప్రాంతానికి ప్రసిద్ధి చెందింది.
* కాప్రి - టైర్హేనియన్ సముద్రంలో ఉన్న ఒక చిన్న ఇటాలియన్ ద్వీపం దాని సుందరమైన గ్రామాలు, అందమైన బీచ్‌లకు ప్రసిద్ధి చెందింది.
* ఫుకెట్ - థాయిలాండ్‌లోని ఒక ద్వీపం దాని బీచ్‌లు, నైట్ లైఫ్, సాంస్కృతిక ఆకర్షణలకు ప్రసిద్ధి చెందింది.
* గాలాపాగోస్ - ఈక్వెడార్ తీరంలో ఉన్న అగ్నిపర్వత ద్వీపాల ద్వీపసమూహం ప్రత్యేకమైన వన్యప్రాణులు, సహజ సౌందర్యానికి ప్రసిద్ధి చెందింది.

## ఇవి కూడా చూడండి

* ద్వీపకల్పం

## మూలాలు

* 112 results for: island
* Geography Of Islands
* An island is a body of land surrounded by water
* island
# స్ట్రాన్షియం

స్ట్రాన్షియం, 00Sr|  |
| స్ట్రాన్షియం |
| Pronunciation | * /ˈstrɒntiəm/ (*STRON-tee-əm*)
* /ˈstrɒnʃiəm/ (*STRON-shee-əm*)
 |
| Appearance | silvery white metallic |
|  |
| Standard atomic weight *A*r°(Sr) |
|  | * 87.62±0.01
* 87.62±0.01 (abridged)
 |
|  |
| స్ట్రాన్షియం in the periodic table |
| Group | group 2 (alkaline earth metals) |
| Period | period 5 |
| Block |   |
| Electrons per shell | 2, 8, 18, 8, 2 |
| Physical properties |
| Phase at STP | solid |
| Melting point | 1050 K ​(777 °C, ​1431 °F)  |
| Boiling point | 1650 K ​(1377 °C, ​2511 °F)  |
| Density (near r.t.) | 2.64 g/cm3 |
| when liquid (at m.p.) | 2.375 g/cm3  |
| Heat of fusion | 7.43 kJ/mol  |
| Heat of vaporization | 136.9 kJ/mol  |
| Molar heat capacity | 26.4 J/(mol·K)  |
| **Vapor pressure**

| *P* (Pa) | 1 | 10 | 100 | 1 k | 10 k | 100 k |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| at *T* (K) | 796 | 882 | 990 | 1139 | 1345 | 1646 |

 |
| Atomic properties |
| Oxidation states | +1, **+2** (a strongly basic oxide) |
| Electronegativity | Pauling scale: 0.95  |
| Atomic radius | empirical: 215 pm  |
| Covalent radius | 195±10 pm  |
| Van der Waals radius | 249 pm  |
| Other properties |
| Natural occurrence | primordial |
| Crystal structure |  ​face-centered cubic (fcc) |
| Thermal expansion | 22.5 µm/(m⋅K) (at 25 °C)  |
| Thermal conductivity | 35.4 W/(m⋅K)  |
| Electrical resistivity | 132 n Ω⋅m (at 20 °C)  |
| Magnetic ordering | paramagnetic  |
| Young's modulus | 15.7 GPa  |
| Shear modulus | 6.03 GPa  |
| Poisson ratio | 0.28  |
| Mohs hardness | 1.5  |
| CAS Number | 7440-24-6  |
| History |
| Discovery | William Cruickshank (1787) |
| First isolation | Humphry Davy (1808) |
| Isotopes of స్ట్రాన్షియం* v
* e
 |
| Template:infobox స్ట్రాన్షియం isotopes does not exist |
|

**స్ట్రాన్షియం** ఒక రసాయన మూలకము. దీని సంకేతం **Sr**. పరమాణు సంఖ్య 38. ఇది ఒక ఆల్కలీన్ ఎర్త్ మెటల్ (alkaline earth metal). మెత్తని, మెరిసే తెలుపురంగులో లేదా కొద్ది పసుపు చాయలో ఉండే లోహము. ఇది అత్యధిక రసాయన సంయోజన గుణం కలిగి ఉంటుంది. (highly reactive chemically). గాలి తగిలినపుడు ఇది పసుపు రంగులోకి మారుతుంది. . ప్రకృతిలో ఇది సెలిస్టీన్ (celestine), స్ట్రాన్షియనైట్ strontianite అనే ఖనిజాలలో లభిస్తుంది. 90Sr అనే ఐసోటోప్ రేడియో యాక్టివ్ falloutలో ఉంటుంది. దీని అర్ధ జీవిత కాలం 29.10 సంవత్సరాలు. స్కాట్లాండ్‌లోని స్ట్రాన్షియన్ అనే గ్రామం సమీప ంలో ఇది కనుగొన్నందున దీనికి స్ట్రాన్షియం అని పేరు పెట్టారు.

స్ట్రాన్షియం 90%-అల్యూమినియం 10% మిశ్రలోహంగా అల్యూమినియం-సిలికాన్ కాస్టింగులలో స్ట్రాన్షియం ఉపయోగ పడుతుంది. రంగుల టెలివిజన్ క్యాథోడ్ కిరణ ట్యూబ్‌లకు వాడే గాజు పదార్ధాలలో X-కిరణాలు నివారించడానికి స్ట్రాన్షియం ఉపయోగ పడుతుంది.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
# థేలీస్

|  |
| --- |
|
థేలీస్ |
| పేరు: | **Thales of Miletos** (Θαλής ο Μιλήσιος) |
| జననం: | ca. 624–625 BC |
| మరణం: | ca. 547–546 BC |
| సిద్ధాంతం / సంప్రదాయం: | Ionian Philosophy, Milesian school, Naturalism |
| ముఖ్య వ్యాపకాలు: | Ethics, Metaphysics, గణితం, Astronomy |
| ప్రముఖ తత్వం: | Water is the physis, Thales' theorem |
| ప్రభావితమైనవారు: | పైథాగరస్, అనగ్జిమాండర్, అనగ్జిమెనెస్ |

క్రీ.పూ. 6వ శతాబ్దానికి చెందిన **థేలీస్** (Thales) ను గ్రీకు తత్వశాస్త్ర పితామహుడిగా చెబుతారు. థేలీస్ క్రీ.పూ. 624 లో ఆసియా మైనర్ కోస్తాలోని (ప్రస్తుత టర్కీ) మైలీటస్ నగరంలో జన్మించి, క్రీ.పూ.546 లో చనిపోయినట్లు చరిత్రకారుల అభిప్రాయం. క్రీ.పూ. 585 మే 28న సంభవించిన సంపూర్ణ సూర్య గ్రహణాన్ని థేలీస్ ముందుగానే లెక్కగట్టి జోస్యం చెప్పినట్లుగా తెలుస్తుంది.

## థేల్స్ సిద్ధాంతం

ప్రపంచానికి మూల పదార్థం నీరు. నీటినుండే ఈ సమస్త ప్రపంచం ఉద్భవించింది. అయస్కాంతం ఇనుమును ఆకర్షిస్తుంది. కాబట్టి అయస్కాంతం సజీవ పదార్థం. నీరు ఆవిరి అవుతుంది, కాబట్టి నీరు సజీవ పదార్థం. ఆ విధంగా మొత్తం ప్రకృతి సజీవం. దానికి ఆత్మ ఉంది. ప్రకృతి అంతా దేవతామయం.
'

## ఇవి కూడా చూడండి

ఎపిక్యూరియనిజం - ఎపిక్యురస్ ప్రతిపాదించిన సిద్ధాంతం
# అలెగ్జాండ్రియా

**అలెగ్జాండ్రియా** ఈజిప్టు దేశంలో రెండవ అతిపెద్ద నగరం. మధ్యధరా సముద్రతీర ప్రాంతంలో అతిపెద్ద నగరం. నైలు నది డెల్టా పశ్చిమ అంచుని ఆనుకుని ఉంది. సుమారు సా.శ.పూ 331 సంవత్సరంలో జగజ్జేత అలెగ్జాండర్ స్థాపించిన ఈ నగరం త్వరగా అభివృద్ధి చెంది హెలెనిక్ నాగరికతకు (పురాతన గ్రీసు) కేంద్ర బిందువుగా మారింది. ప్రస్తుతం అలెగ్జాండ్రియా ఒక ప్రాచుర్యం పొందిన యాత్రా పట్టణమే కాక సూయజ్ లో ఉన్న సహజ వాయువు, చమురు నిక్షేపాల వలన ఒక వ్యాపార కేంద్రంగా కూడా పేరు గాంచింది.

ఈ నగరం ఈజిప్టు ఉత్తర తీరం వెంబడి దాదాపు 40 కిమీ విస్తరించి ఉన్న ఈ నగరం మధ్యధరా ప్రాంతంలో అతిపెద్ద నగరం. ఈజిప్ట్‌లో కైరో తర్వాత రెండవ అతిపెద్ద నగరం. అరబ్ ప్రపంచంలో నాల్గవ-అతిపెద్ద నగరం, ఆఫ్రికాలో తొమ్మిదవ అతిపెద్ద నగరం.

ప్రాచీన ప్రపంచంలోని ఏడు వింతలలో ఒకటైన *లైట్‌హౌస్ ఆఫ్ అలెగ్జాండ్రియా*కి (ఫారోస్) ప్రసిద్ధి చెందింది. ప్రాచీన కాలానికి చెందిన అతిపెద్ద గ్రంథాలయం, మధ్య యుగాలలోని ఏడు అద్భుతాలలో ఒకటైన కోమ్ ఎల్ షోకాఫా కాటాకాంబ్స్ ఇక్కడి ప్రత్యేక ఆకర్షణలు. హెలెనిస్టిక్ యుగం, చివరి పురాతన కాలం వరకు ప్రాచీన మధ్యధరా ప్రాంతం యొక్క మేధో, సాంస్కృతిక కేంద్రంగా ఉంది. రోమ్ నగరం దీని స్థానాన్ని ఆక్రమించకమునుపు అప్పటి కాలానికి అలెగ్జాండ్రియా అతిపెద్ద నగరం.

## మూలాలు
# నక్షత్రమండలం

**నక్షత్రమండలం** అంటే ఖగోళంలో కనిపించే కొన్ని నక్షత్ర సముదాయం. ఇవి చూడటానికి ఒక జంతువు, లేదా పౌరాణిక విషయాలు, లేదా ఏదైనా కదలికలేని ఆకారాన్ని ఏర్పరచినట్లుగా కనిపిస్తాయి.

చరిత్రకు పూర్వమే కొన్ని నక్షత్రమండలాలను నిర్వచించారు. ప్రజలు తమ నమ్మకాలు, అనుభవాలు, విశ్వసృష్టి, పురాణాల కథలను చెప్పడానికి వాటిని ఉపయోగించారు. వివిధ సంస్కృతులు, దేశాలు వారి స్వంత నక్షత్రమండలాలను కనిపెట్టాయి. 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో అంతర్జాతీయంగా వీటిని గుర్తించేవరకు వీటి హవా కొనసాగింది. కాలక్రమేణా నక్షత్రమండలాల గుర్తింపు గణనీయంగా మారిపోయింది. చాలా మండలాలు పరిమాణం లేదా ఆకారంలో మార్పు చెందాయి. కొన్ని జనాదరణ పొందాయి, కొన్ని మరుగున పడిపోయాయి. కొన్ని ఒకే సంస్కృతి లేదా దేశానికి పరిమితమయ్యాయి. నక్షత్రమండలాలకు నామకరణం చేయడం, ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలకు, నావికులకు నక్షత్రాలను మరింత సులభంగా గుర్తించడంలో సహాయపడింది.

## మూలాలు